Laatst bijgewerkt op 22 oktober 2026
Ontbinding beëindigt een overeenkomst omdat de wederpartij tekortschiet. Anders dan vernietiging doet zij de overeenkomst niet met terugwerkende kracht verdwijnen: zij bevrijdt beide partijen voor de toekomst en doet ongedaanmakingsverbintenissen ontstaan voor wat al is gepresteerd.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Artikel 6:265 BW bepaalt dat iedere tekortkoming de wederpartij de bevoegdheid geeft te ontbinden, tenzij de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt. Die tenzij-formule draagt in de praktijk het meeste gewicht: het is aan de tekortschietende partij om er een beroep op te doen en die te onderbouwen.
Zolang nakoming niet blijvend onmogelijk is, vereist ontbinding dat de schuldenaar in verzuim is. Artikel 6:267 BW maakt ontbinding mogelijk bij schriftelijke verklaring aan de wederpartij; een rechterlijke uitspraak kan ook, maar is niet nodig.
De gevolgen
Artikel 6:271 BW zet reeds verrichte prestaties om in verbintenissen tot ongedaanmaking. Is teruggave niet mogelijk, zoals bij een verrichte dienst, dan treedt vergoeding van de waarde daarvoor in de plaats. Ontbinding en schadevergoeding zijn te combineren, zodat wie ontbindt nog steeds de schade van de tekortkoming kan vorderen.
Gedeeltelijke ontbinding
Artikel 6:265 BW laat ook ontbinding van een deel van de overeenkomst toe. Zijn van tien geleverde machines er twee gebrekkig, dan is ontbinden voor die twee met behoud van de rest vaak de proportionele route, en die aanvaardt een rechter eerder dan volledige ontbinding.
Waar het misgaat
De verklaring wordt regelmatig te vroeg verstuurd, vóórdat er verzuim is, waardoor zij geen effect heeft en de afzender zelf tekortschiet. Het andere terugkerende probleem is de proportionaliteit: een langlopende overeenkomst ontbinden om één te late levering nodigt uit tot de tenzij-formule, en de rechter die daaraan toekomt laat de ontbindende partij met lege handen achter.
Hoe ontbindt u een overeenkomst?
U ontbindt een overeenkomst met een schriftelijke verklaring aan de wederpartij (art. 6:267 lid 1 BW). U kunt ook de rechter vragen de ontbinding uit te spreken. Een goede ontbindingsverklaring bevat in elk geval:
- de overeenkomst en de tekortkoming waar het om gaat;
- het verzuim, meestal na een ingebrekestelling, tenzij nakoming onmogelijk is;
- of u geheel of gedeeltelijk ontbindt;
- wat u terugvordert (art. 6:271 BW) en of u schadevergoeding eist (art. 6:277 BW).
Wat is het verschil tussen ontbinding en vernietiging?
Ontbinding werkt niet terug, vernietiging wel. Na ontbinding blijft de overeenkomst bestaan tot het moment van ontbinding (art. 6:269 BW). Vernietiging werkt terug tot het moment van sluiten (art. 3:53 BW).
U ontbindt bij een tekortkoming tijdens de uitvoering. U vernietigt bij een gebrek bij het sluiten, zoals dwaling (art. 6:228 BW).
Hoe lang kunt u een overeenkomst ontbinden?
De rechtsvordering tot ontbinding verjaart 5 jaar nadat u bekend werd met de tekortkoming, en in ieder geval 20 jaar nadat de tekortkoming ontstond (art. 3:311 BW). Is die vordering verjaard, dan kunt u ook niet meer buiten de rechter om ontbinden (art. 6:268 BW).
Bij een consumentenkoop moet u ook tijdig klagen. Een klacht binnen 2 maanden na ontdekking van het gebrek is in elk geval op tijd (art. 7:23 BW).
Veelgestelde vragen
Kan ik ontbinden als de ander niets te verwijten valt?
Ja. Artikel 6:265 BW spreekt van “iedere tekortkoming”, dus ook bij overmacht. Schadevergoeding krijgt u dan meestal niet.
Kunnen algemene voorwaarden ontbinding uitsluiten?
Tegenover een consument niet: zo’n beding staat op de zwarte lijst van artikel 6:236 BW. Tussen bedrijven kan het wel, binnen de grenzen van redelijkheid en billijkheid.
Verwante begrippen
Zie ook wanprestatie, verzuim en ingebrekestelling.
Verder lezen
Uitgebreider over dit onderwerp: Ontbinding huurovereenkomst: rechten en plichten, Ontbinding van een overeenkomst: wanneer en hoe u dit doet, Ontbinding arbeidsovereenkomst campingmanager: ook de dienstwoning moet worden ontruimd.
Onze advocaten civiel recht adviseren vóór een overeenkomst wordt beëindigd; daar wordt de zaak meestal beslist.