Laatst bijgewerkt op 27 oktober 2026
Winkeldiefstal is het wegnemen van spullen uit een winkel zonder te betalen, met de bedoeling ze te houden. Het is diefstal in de zin van artikel 310 Wetboek van Strafrecht (Sr), met een maximumstraf van vier jaar gevangenisstraf. Daarnaast kan de winkelier schadevergoeding eisen en een winkelverbod opleggen.
Inhoudsopgave
Wettelijke basis
Diefstal is een misdrijf. Artikel 310 Sr stelt een maximum van vier jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie. Ook het opzettelijk niet scannen van artikelen bij een zelfscankassa kan diefstal zijn.
Gekwalificeerde diefstal valt onder artikel 311 Sr, met een maximum van zes jaar. Dat geldt onder meer bij diefstal door twee of meer personen samen, of met braak of valse sleutels.
Civielrechtelijk is diefstal een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). De dief moet de schade vergoeden. Volgens artikel 6:96 lid 2 BW kunnen ook redelijke kosten voor het vaststellen van schade en aansprakelijkheid worden verhaald.
Hoe het in de praktijk werkt
Een winkelmedewerker mag een dief op heterdaad aanhouden en moet hem direct overdragen aan de politie (artikel 53 Wetboek van Strafvordering). De politie maakt een proces-verbaal op. Bij een eerste, eenvoudige winkeldiefstal volgt vaak een strafbeschikking met een geldboete. Bij herhaling of een hoge waarde kan een dagvaarding volgen.
Veel winkels laten de schade verhalen via SODA, een particuliere organisatie. Sinds 14 september 2026 vraagt SODA een vast bedrag van € 242 voor onder meer personeels- en administratiekosten. Dat bedrag staat niet in de wet. Bij betwisting beoordeelt de rechter of de kosten redelijk zijn.
Een winkelier kan ook een winkelverbod opleggen. Dat is een civiele maatregel op basis van het huisrecht. Wie een geldend verbod negeert en niet weggaat, kan huisvredebreuk plegen (artikel 138 Sr).
Jongeren van 12 tot 18 jaar worden bij een eerste winkeldiefstal vaak naar Halt verwezen. Een Halt-afdoening duurt ten hoogste twintig uur (artikel 77e Sr). Wie de Halt-straf goed afrondt, wordt niet verder vervolgd.
Waar het misgaat
Verdachten tekenen vaak ter plekke een verklaring of betalingsafspraak zonder te lezen. U hoeft op het politiebureau geen verklaring af te leggen. U heeft recht op een advocaat bij het verhoor.
Een strafbeschikking lijkt licht, maar komt in de justitiële documentatie. Dat kan een verklaring omtrent het gedrag (VOG) in de weg staan. Tegen een strafbeschikking kunt u binnen twee weken verzet doen.
Ook winkeliers maken fouten. Wie langer vasthoudt dan nodig of geweld gebruikt, kan zelf strafbaar zijn.
Verwante begrippen
Zie ook diefstal, heterdaad, strafbeschikking en verklaring omtrent het gedrag.
Onze strafrechtadvocaten staan verdachten en slachtoffers bij in zaken over winkeldiefstal.