Wanneer een huwelijk eindigt, worstelen veel stellen met de vraag: wie betaalt welke schulden? Die financiële puzzel is soms net zo ingewikkeld als de emotionele kant van een scheiding en kan voor flinke kopzorgen zorgen.
Bij een scheiding worden schulden meestal fifty-fifty verdeeld als je getrouwd bent in gemeenschap van goederen, zelfs als één van jullie de schuld alleen heeft aangegaan. Dit geldt voor hypotheken, leningen, en zelfs creditcardschulden, ook wanneer slechts één partner het contract tekende.
Toch ligt het in de praktijk vaak wat ingewikkelder. Het soort huwelijk, het type schuld en het moment waarop de schuld is ontstaan, spelen allemaal mee.
Huwelijkse voorwaarden en recente wetten kunnen de verantwoordelijkheden flink veranderen.
Juridische basis: aansprakelijkheid bij schulden en scheiding
De wet bepaalt wie aansprakelijk is voor schulden tijdens en na een scheiding. Hoofdelijke aansprakelijkheid betekent dat beide partners voor de hele schuld kunnen opdraaien, ook na de scheiding.
Hoofdelijke aansprakelijkheid uitgelegd
Hoofdelijke aansprakelijkheid betekent dat de bank of schuldeiser elk van jullie mag aanspreken voor het hele bedrag van de schuld. Dus niet alleen voor de helft, maar gewoon het totaal.
Stel, je hebt samen een hypotheek van €200.000. De bank kan dan bij elk van jullie aankloppen voor het volledige bedrag. Dit verandert niet als je uit elkaar gaat.
De schuldeiser hoeft zich trouwens niks aan te trekken van jullie onderlinge afspraken. Hij kan gewoon één van jullie verplichten alles te betalen.
Deze regel geldt bij verschillende soorten schulden:
- Hypotheken
- Gezamenlijke leningen
- Creditcardschulden op beide namen
- Zakelijke leningen waarvoor jullie samen tekenden
Ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid is na een scheiding echt belangrijk. Anders blijf je aansprakelijk voor schulden van je ex, ook als je die niet hebt gemaakt.
Rol van het convenant en echtscheidingsconvenant
Het echtscheidingsconvenant is het document waarin jullie afspreken wie welke schulden op zich neemt. Hierin leggen jullie alles vast over de verdeling van de schulden.
Een goed convenant benoemt elke schuld apart. Het regelt ook hoe het ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid wordt aangepakt.
Belangrijke punten in een convenant:
- Verdeling van alle bestaande schulden
- Afspraken over toekomstige betalingen
- Afhandeling van ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid
- Wat er gebeurt als een van jullie niet betaalt
Let op: het convenant bindt alleen jullie zelf. De bank of kredietverstrekker doet niet automatisch mee; die moet apart akkoord gaan.
Na het tekenen van het convenant ga je meestal naar de notaris. De notaris regelt de juridische kant en neemt contact op met de schuldeisers.
Verantwoordelijkheid tegenover kredietverstrekkers
Kredietverstrekkers zoals banken hebben hun eigen regels, los van wat er in het convenant staat. Ze moeten expliciet akkoord gaan met veranderingen in de aansprakelijkheid.
De bank checkt altijd of degene die de schuld overneemt genoeg verdient. Twijfelen ze, dan weigeren ze ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid.
Wat doet een kredietverstrekker meestal?
- Inkomenstoets van degene die de schuld overneemt
- Waarde van onderpanden beoordelen
- Soms de voorwaarden van de lening aanpassen
- Formeel goedkeuren van de wijziging
Sommige banken willen extra zekerheden voordat ze akkoord gaan. Dat kan betekenen: een hogere rente of een extra garantie.
Als de bank weigert om ontslag te geven, blijven jullie beiden aansprakelijk. In dat geval moet de schuld eerst weg, of moeten jullie iets anders verzinnen.
De communicatie met de bank loopt meestal via de notaris of een advocaat die ervaring heeft met scheidingen.
Gemeenschap van goederen versus huwelijkse voorwaarden
Het verschil tussen gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden bepaalt hoe de schulden verdeeld worden als je uit elkaar gaat. Sinds 1 januari 2018 zijn er nieuwe regels: erfenissen en bestaande ondernemingen blijven privé.
Gemeenschap van goederen vóór en na 1 januari 2018
Vóór 1 januari 2018 viel alles in de algehele gemeenschap van goederen. Je deelde dus alles: bezittingen én schulden.
Dit gold ook voor:
- Erfenissen en schenkingen
- Bestaande ondernemingen
- Schulden van voor het huwelijk
Bij een scheiding kreeg ieder de helft van het totaal. Schuldeisers konden beslag leggen op alles wat van jullie samen was.
Na 1 januari 2018 is de beperkte gemeenschap van goederen standaard. Dat betekent dat sommige dingen, zoals erfenissen en bedrijven, buiten de verdeling vallen.
Beperkte gemeenschap van goederen: wat verandert er?
In de beperkte gemeenschap van goederen blijven sommige dingen privé:
Privé bezittingen:
- Alles wat je al had voor het huwelijk
- Erfenissen en schenkingen
- Bestaande ondernemingen
Samen gedeeld:
- Wat je samen tijdens het huwelijk hebt gekregen
- Nieuwe ondernemingen gestart tijdens het huwelijk
- Schulden die tijdens het huwelijk zijn ontstaan
Wil je iets privé houden, dan moet je dat kunnen aantonen. Kun je dat niet, dan krijgt je ex de helft.
Heb je een onderneming van voor het huwelijk? Dan moet je soms een vergoeding betalen aan je ex, een soort salaris dat in de gemeenschap valt.
Huwelijkse voorwaarden en schuldenregeling
Met huwelijkse voorwaarden spreek je af hoe je je bezittingen en schulden verdeelt. Je sluit dan (bijna) alles uit van de gemeenschap.
Bij huwelijkse voorwaarden geldt:
- Alles blijft privé
- Geen vermenging van vermogen
- Je bent alleen verantwoordelijk voor je eigen schulden
Hiermee hou je zelf de regie over je geldzaken. Je kunt ook kiezen voor een mengvorm, als je dat prettiger vindt.
De notaris legt alles vast in een officieel document. Zo voorkom je gezeur als het ooit misgaat.
Huwelijkse voorwaarden zijn vooral handig als:
- Je een eigen bedrijf hebt
- Je grote schulden verwacht
- Je kinderen hebt uit een eerdere relatie
- Er veel verschil zit in jullie vermogen
Soorten schulden: persoonlijk, gezamenlijk en nieuw ontstane schulden
Bij een scheiding kom je drie soorten schulden tegen. Persoonlijke schulden zijn meestal voor één partner, gezamenlijke schulden moeten jullie samen verdelen.
Persoonlijke leningen en schulden
Persoonlijke schulden staan op naam van één van jullie. Die zijn vaak ontstaan vóór het huwelijk, of tijdens het huwelijk maar dan voor privédoeleinden.
Voorbeelden van persoonlijke schulden:
- Studieleningen van voor het huwelijk
- Leningen voor een auto op eigen naam
- Schulden bij familie
- Medische kosten op eigen naam
De partner die de lening heeft afgesloten, blijft zelf verantwoordelijk. De ander hoeft deze schuld niet over te nemen.
Soms kan het toch anders lopen. Hebben jullie er allebei van geprofiteerd, zoals bij een gezinsauto, dan kan de rechter anders beslissen.
Hypotheek en lopend krediet
De hypotheek is meestal de grootste gezamenlijke schuld. Jullie zijn allebei aansprakelijk voor het hele bedrag.
Na een scheiding heb je drie opties:
- Het huis verkopen – samen de schuld aflossen
- Eén van jullie neemt het huis (en de schuld) over – die partner betaalt alles
- Samen eigenaar blijven – beide blijven verantwoordelijk (dat kan best spannend zijn)
Lopend krediet op beide namen werkt net als een hypotheek. De bank ziet jullie allebei als schuldenaar.
Vergeet niet om de bank te laten weten dat je uit elkaar gaat. Doe je dat niet, dan blijf je allebei aansprakelijk voor de schuld.
Creditcards en roodstand
Creditcards zijn er in persoonlijke en gezamenlijke varianten. Dit hangt af van hoe je ze aanvraagt en gebruikt.
Persoonlijke creditcard:
- Staat op naam van één persoon.
- Die persoon blijft verantwoordelijk voor de schuld.
- De schuld wordt niet gedeeld.
Gezamenlijke creditcard of aanvullende kaart:
- Beide partners zijn verantwoordelijk.
- De schuld moet verdeeld worden.
- De bank kan beide partners aanspreken.
Roodstand op een gezamenlijke rekening is altijd een gezamenlijke schuld. De bank kan voor het volledige bedrag bij beide partners aankloppen.
Het is slim om creditcards en gezamenlijke rekeningen snel te sluiten bij een scheiding. Zo voorkom je nieuwe schulden tijdens de procedure.
Verdeling van schulden bij scheiding
Bij een scheiding moeten ex-partners afspreken wie welke schulden overneemt. Gezamenlijke schulden worden vaak gedeeld, terwijl persoonlijke schulden meestal bij degene blijven die ze heeft gemaakt.
Wie draait waarvoor op bij gezamenlijke en persoonlijke schulden?
Gemeenschappelijke schulden die tijdens het huwelijk ontstaan, delen ex-partners meestal. Denk aan hypotheken, gezamenlijke leningen en creditcardschulden.
Beide partners blijven hoofdelijk aansprakelijk. De schuldeiser mag het hele bedrag bij één van beiden opeisen.
Persoonlijke schulden van vóór het huwelijk blijven vaak bij de oorspronkelijke schuldenaar. Dit verschilt per huwelijksgoederenregime:
- Voor 2018 werden schulden vaak gemeenschappelijk.
- Na 2018 blijven persoonlijke schulden meestal privé.
Soms zijn schulden op naam van één partner toch gezamenlijk. Het maakt niet altijd uit op wiens naam de lening staat.
Afspraken over aflossen of overnemen van schulden
Ex-partners kunnen samen afspreken hoe ze hun schulden willen regelen. Ze kunnen ervoor kiezen om samen af te lossen voor de scheiding rond is.
Soms neemt één partner alle schulden over. In ruil krijgt diegene dan bijvoorbeeld meer bezittingen.
Je kunt ook afspreken om schulden te splitsen: de één neemt de hypotheek, de ander de autolening. Leg zulke afspraken altijd schriftelijk vast.
Let op: afspraken tussen ex-partners gelden niet automatisch voor schuldeisers. Banken en andere crediteuren kunnen nog steeds bij beide partners aankloppen.
De rol van de rechter en mediator
Een mediator helpt ex-partners om eerlijke afspraken te maken over schulden. De mediator zorgt voor duidelijke communicatie en praktische oplossingen.
ScheidingsWijze en vergelijkbare organisaties bieden begeleiding bij het verdelen van schulden. Ze helpen bij het opstellen van een scheidingsconvenant.
De rechter beslist alleen over schulden als ex-partners er samen niet uitkomen. Dit gebeurt vooral bij complexe situaties of grote onenigheid.
Schulden bij geregistreerd partnerschap
Bij een geregistreerd partnerschap gelden dezelfde regels voor schulden als bij een huwelijk. De aansprakelijkheid hangt af van wanneer het partnerschap is geregistreerd en of er partnerschapsvoorwaarden zijn afgesproken.
Geregistreerd partnerschap en aansprakelijkheid
Partners zijn aansprakelijk voor elkaars schulden, afhankelijk van de registratiedatum. Voor 1 januari 2018 viel je onder volledige gemeenschap van goederen.
Toen deelden partners alle schulden en bezittingen. Schuldeisers konden bij beide partners aankloppen voor schulden van één partner.
Na 1 januari 2018 geldt automatisch beperkte gemeenschap van goederen. Schulden van voor het partnerschap blijven persoonlijk.
Alleen gemeenschappelijke schulden tijdens het partnerschap worden gedeeld. Je moet kunnen bewijzen welke bezittingen persoonlijk zijn, dus een goede administratie helpt.
Wanneer ben je aansprakelijk:
- Gezamenlijke schulden tijdens het partnerschap.
- Schulden voor gezamenlijke bezittingen.
- Alle schulden bij partnerschap vóór 1 januari 2018.
Verschillen met gehuwd zijn
Er zijn geen verschillen tussen geregistreerd partnerschap en huwelijk als het om schulden gaat. Beide hebben dezelfde juridische gevolgen voor aansprakelijkheid.
Partners zonder partnerschapsvoorwaarden krijgen dezelfde behandeling als gehuwden. De wet maakt hierin geen onderscheid.
Ook de verdeling van schulden bij beëindiging verloopt hetzelfde. Partners delen schulden en bezittingen volgens dezelfde regels als bij echtscheiding.
Het enige verschil zit in de beëindigingsprocedure. Een geregistreerd partnerschap kun je makkelijker ontbinden dan een huwelijk.
Afspraken vastleggen bij partnerschapsbeëindiging
Partners kunnen partnerschapsvoorwaarden opstellen om schulden en bezittingen apart te houden. Een notaris legt deze afspraken vast.
Met partnerschapsvoorwaarden blijven schulden persoonlijk. Schuldeisers kunnen dan niet bij de andere partner aankloppen voor persoonlijke schulden.
Bij beëindiging zonder voorwaarden geldt vereffening van de gemeenschap. Je verdeelt dan alle gezamenlijke schulden en bezittingen gelijk.
Stappen bij beëindiging:
- Inventariseer alle schulden en bezittingen.
- Stel vast wat persoonlijk en wat gezamenlijk is.
- Verdeel volgens de wet of jullie afspraken.
- Handel af met schuldeisers.
Partners kunnen ook tijdens het partnerschap afspraken maken over schulden. Een convenant helpt om financiële afspraken vast te leggen.
Belangrijke aandachtspunten, nieuwe wetgeving en tips
De wetgeving rond scheiden en schulden is onlangs aangepast. Er gelden nu nieuwe regels voor kinderalimentatie en extra bescherming voor ouders.
Kinderalimentatie en schulden: voorrangsregels
Sinds 2024 heeft kinderalimentatie een speciale status. Deze betalingen krijgen voorrang boven andere schulden.
Nieuwe voorrangsregels:
- Kinderalimentatie moet altijd eerst betaald worden.
- Andere schuldeisers komen pas daarna aan de beurt.
- Dit geldt ook bij betalingsregelingen.
Hierdoor zijn kinderen beter beschermd. Hun onderhoud mag niet wegvallen door andere schulden van de ex-partner.
In het echtscheidingsconvenant moet je dit duidelijk vastleggen. Anders kun je later gedoe krijgen met de betaling van kinderalimentatie.
Praktische gevolgen:
- Schuldhulpverleners reserveren eerst kinderalimentatie.
- Beslag op inkomen houdt rekening met deze voorrang.
- Andere schuldeisers krijgen minder ruimte voor hun vorderingen.
Fiscale en praktische gevolgen bij schuldenverdeling
Bij het verdelen van schulden krijg je te maken met fiscale gevolgen. Die kunnen je financiële situatie na de scheiding flink beïnvloeden.
Belastingaspecten:
- Hypotheekrente blijft aftrekbaar voor degene die betaalt.
- Studieschulden blijven persoonlijk, ook na scheiding.
- Zakelijke schulden kunnen worden overgedragen.
Let op de box 3 belasting. Als één persoon de schulden overneemt, verandert het vermogen per persoon. Dit kan je belastingaanslag beïnvloeden.
Praktische tips:
- Maak duidelijke afspraken over wie welke schuld betaalt.
- Regel bankrekeningen en creditcards op tijd om.
- Informeer schuldeisers over de nieuwe situatie.
Leg alles schriftelijk vast. Zo voorkom je later onduidelijkheid over wie waarvoor moet betalen.
Bescherming als de ex-partner niet betaalt
Wat doe je als je ex-partner ineens stopt met betalen? Er zijn gelukkig manieren om jezelf te beschermen.
Juridische bescherming:
- Leg bewaringsbeslag op inkomen of bezittingen.
- Schakel het LBIO (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen) in.
- Spreek een dwangsom af in het echtscheidingsconvenant.
Het LBIO helpt gratis bij het innen van achterstallige kinderalimentatie. Ze kunnen loon of uitkering direct bij werkgevers of uitkeringsinstanties innen.
Preventieve maatregelen:
- Blokkeer een bank- of spaarrekening als onderpand.
- Regel periodieke controle van inkomsten.
- Laat indexatie van alimentatie automatisch verlopen.
Bij zakelijke schulden kun je een persoonlijke garantie eisen. Zo blijft je ex-partner altijd aansprakelijk, zelfs bij een faillissement.
Een rechtsbijstandverzekering kan handig zijn voor juridische hulp. Dat voorkomt soms dure procedures achteraf.
Veelgestelde vragen
De verdeling van schulden bij scheiding hangt af van het huwelijksgoederenregime en wanneer de schulden zijn ontstaan. Partners kunnen gezamenlijk aansprakelijk blijven voor bepaalde schulden, ook na de scheiding.
Hoe wordt de verdeling van schulden bepaald bij een echtscheiding?
De verdeling van schulden hangt af van het huwelijksgoederenregime dat tijdens het huwelijk gold. Bij gemeenschap van goederen verdeel je schulden meestal gelijk.
Het moment waarop de schulden zijn ontstaan telt ook mee. Schulden die tijdens het huwelijk zijn aangegaan, worden anders behandeld dan schulden van vóór het huwelijk.
Partners kunnen afwijkende afspraken maken in hun echtscheidingsconvenant. Die afspraken moeten wel realistisch en uitvoerbaar zijn.
Welke invloed heeft het huwelijksgoederenregime op de verantwoordelijkheid voor schulden na scheiding?
Bij gemeenschap van goederen draaien beide partners op voor alle schulden die tijdens het huwelijk ontstaan. Zelfs als de schuld alleen op naam van één partner staat, telt dat gewoon mee.
De beperkte gemeenschap van goederen geldt voor huwelijken na 1 januari 2018. Schulden van voor het huwelijk blijven dan meestal privé.
Wie voor 2018 trouwde in volledige gemeenschap van goederen, deelt automatisch alle schulden. Ook die van vóór het huwelijk horen er dan bij.
Wat gebeurt er met gezamenlijke schulden als één van de ex-partners deze niet meer kan betalen?
Bij gezamenlijke schulden kunnen schuldeisers na de scheiding gewoon beide ex-partners aanspreken. Ze mogen het hele bedrag opeisen bij degene die nog wél kan betalen.
Dit heet hoofdelijke aansprakelijkheid. De ex-partner die alles betaalt, kan proberen het geld terug te halen bij de ander.
Dat terughalen lukt soms alleen via een civiele procedure. Niet ideaal, maar het gebeurt.
In welke mate zijn partners aansprakelijk voor elkaars schulden na een scheiding?
De aansprakelijkheid verschilt per type schuld en het huwelijksgoederenregime. Partners blijven samen verantwoordelijk voor schulden waarvoor ze zich beiden garant hebben gesteld.
Gaat het om een persoonlijke schuld van één partner? Dan is die partner meestal zelf verantwoordelijk, tenzij de ander ook garant stond.
Belastingschulden en hypotheken blijven vaak gezamenlijk. De bank of belastingdienst kijkt dan niet naar wie wat gebruikt heeft.
Hoe wordt omgegaan met schulden die zijn aangegaan voor het huwelijk bij een echtscheiding?
Schulden van voor het huwelijk? Die blijven vaak bij de partner die ze heeft gemaakt, vooral bij beperkte gemeenschap van goederen.
Bij volledige gemeenschap van goederen, meestal bij huwelijken van vóór 2018, worden die oude schulden gewoon samen gedeeld.
Partners kunnen afwijkende afspraken maken in huwelijkse voorwaarden. Die afspraken gaan dan voor op de wet.
Is het mogelijk om afspraken te maken over de schuldenverdeling voorafgaand aan de scheiding?
Je kunt samen in het echtscheidingsconvenant afspreken wie welke schulden op zich neemt. Die afspraken gelden dan tussen jou en je ex.
Schuldeisers trekken zich daar helaas weinig van aan. Ze kunnen alsnog beide ex-partners aanspreken als het om gezamenlijke schulden gaat.
Het is slim om goed te bespreken wat er gebeurt als één van jullie niet betaalt. Zo voorkom je gedoe achteraf.
