Thuiswerken is voor veel Nederlandse werknemers een vaste realiteit geworden. Toch weten veel mensen niet dat de Arbeidstijdenwet ook geldt wanneer ze vanuit huis werken.
Dit brengt belangrijke vragen met zich mee over werktijden, pauzes en verantwoordelijkheden.
Een overtreding van de Arbeidstijdenwet bij thuiswerken vindt plaats wanneer werknemers te weinig rusttijd krijgen, te veel uren werken of te veel nachtdiensten draaien – ongeacht of dit thuis of op kantoor gebeurt. Werkgevers kunnen boetes krijgen van €200 per overtreding voor arbeidstijd- en rusttijdproblemen, en zelfs €10.000 voor het niet bijhouden van arbeidsregistratie.
Werknemers die vermoeden dat hun rechten geschonden worden, hebben verschillende opties om actie te ondernemen. Het is belangrijk om te begrijpen welke regels gelden, wie waarvoor verantwoordelijk is, en welke stappen gezet kunnen worden bij problemen.
Wanneer is er sprake van een overtreding van de Arbeidstijdenwet bij thuiswerken?
Bij thuiswerken gelden dezelfde regels als op kantoor. Overtredingen zijn moeilijker te zien.
De werkgever blijft verantwoordelijk voor naleving van werktijden, rusttijden en pauzes, ook als werknemers thuis werken.
Definitie van overtredingen thuis volgens de Arbeidstijdenwet
Een overtreding van de Arbeidstijdenwet bij thuiswerken betekent dat de wettelijke regels over werktijden, rustperioden en pauzes niet worden nageleefd. De wet geldt volledig voor thuiswerkers van 18 jaar en ouder.
De maximale werktijd blijft 12 uur per dienst en 60 uur per week in uitzonderlijke situaties. Over 16 weken mag een werknemer gemiddeld maximaal 48 uur per week werken.
Werkgevers moeten arbeids- en rustregistratie bijhouden, ook voor thuiswerkers. Dit geldt ongeacht de werkplek.
Veelvoorkomende overtredingen en voorbeelden
Te lange werktijden komen vaak voor bij thuiswerken. Werknemers werken door omdat de grens tussen werk en privé vervaagt.
Ze vergeten pauzes of stoppen niet op tijd. Onvoldoende rusttijd is een tweede probleem.
Werknemers moeten minimaal 11 uur rust hebben tussen werkdagen. Bij thuiswerken beginnen ze soms te vroeg of eindigen te laat.
Ontbrekende registratie vormt ook een overtreding. Werkgevers die geen arbeids- en rusttijden bijhouden van thuiswerkers breken de wet.
Dit geldt ook als werknemers zelf geen tijden doorgeven. Nachtwerk zonder toestemming kan voorkomen als thuiswerkers ‘s nachts werken zonder dat dit is afgesproken.
De werkgever moet nachtarbeid regelen volgens de wet.
Signalen van overtredingen bij thuiswerk
Werknemers die constant bereikbaar zijn geven een signaal van mogelijke overtredingen. Ze reageren op berichten buiten werktijd of werken in weekenden zonder officiële toestemming.
Stress en vermoeidheid kunnen wijzen op te lange werktijden. Werknemers die klagen over te weinig rust of slaap werken mogelijk te veel uren.
Ontbrekende administratie is een duidelijk signaal. Als werkgevers niet weten hoeveel uren thuiswerkers maken, is er geen controle mogelijk.
Flexibele werktijden zonder grenzen kunnen problematisch zijn. Thuiswerkers die op alle tijden werken zonder duidelijke afspraken over rust overschrijden vaak de wettelijke limieten.
Rechten en plichten van zowel werknemer als werkgever
Bij thuiswerken hebben zowel werkgever als werknemer specifieke wettelijke verplichtingen onder de Arbowet en het Burgerlijk Wetboek. De werkgever draagt de zorgplicht voor veilige arbeidsomstandigheden, terwijl de werknemer verantwoordelijk is voor het melden van problemen en het naleven van instructies.
Zorgplicht werkgever bij thuiswerken
De werkgever heeft een wettelijke zorgplicht om te zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. Dit geldt ook voor de thuiswerkplek van werknemers.
Deze zorgplicht is vastgelegd in artikel 3 van de Arbowet en artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek. De werkgever moet de thuiswerkplek inrichten volgens ergonomische beginselen.
Concrete verplichtingen van de werkgever:
- Zorgen voor juiste bureaustoelen en bureaus
- Verstrekken van extern toetsenbord en muis bij laptopgebruik
- Instrueren over veilig werken thuis
- Uitvoeren van risico-inventarisatie voor thuiswerken
De werkgever moet werknemers actief instrueren over veilig thuiswerken. Bij beeldschermwerk moet regelmatige afwisseling mogelijk zijn met andere taken of pauzes.
Voor psychosociale arbeidsbelasting moet de werkgever risico’s inventariseren en maatregelen nemen tegen werkstress.
Verantwoordelijkheden werknemer thuis
De werknemer heeft ook eigen verplichtingen bij het thuiswerken. Het is belangrijk om problemen tijdig te melden aan de werkgever.
Belangrijkste verantwoordelijkheden:
- Melden van klachten of problemen met de thuiswerkplek
- Naleven van instructies over veilig werken
- Zelf letten op fysieke en mentale gezondheid
- Deelnemen aan overleg over arbeidsomstandigheden
Werknemers moeten proactief aangeven als ze problemen ervaren. De werkgever kan niet raden wat er speelt zonder duidelijke communicatie.
Het is essentieel dat werknemers zelf goed opletten op hun gezondheid. Dit helpt bij het voorkomen van klachten door thuiswerken.
Rol van de ondernemingsraad
De ondernemingsraad heeft een belangrijke rol bij het thuiswerkbeleid van het bedrijf. De werkgever moet verplicht overleggen over arbeidsomstandigheden.
De Arbowet schrijft voor dat werkgevers overleg moeten hebben met de ondernemingsraad over het arbobeleid. Bij bedrijven zonder ondernemingsraad gebeurt dit met personeelsvertegenwoordiging.
Taken van de ondernemingsraad:
- Meebeslissen over thuiswerkbeleid
- Controleren of werkgever zorgplicht nakomt
- Adviseren over veilige thuiswerkomstandigheden
De ondernemingsraad kan zich laten adviseren door arbodeskundigen. Dit helpt bij het maken van goede afspraken over thuiswerken.
Wetgeving rondom arbeidstijden en thuiswerken
De Arbeidstijdenwet geldt volledig voor werknemers die thuiswerken, met dezelfde regels voor rust- en werktijden. Daarnaast bepaalt de Wet flexibel werken wanneer werkgevers verzoeken tot thuiswerken moeten inwilligen.
Toepassing van Arbeidstijdenwet op thuiswerk
De Arbeidstijdenwet (ATW) geldt voor alle werknemers van 18 jaar en ouder, ook tijdens thuiswerken. Dit betekent dat alle regels over werktijden, rusttijden en pauzes gewoon van kracht blijven.
Belangrijkste regels die gelden:
- Maximaal 12 uur werken per dienst
- Minimaal 11 uur rust per 24 uur
- Minimaal 36 uur rust per week
- Pauze van 30 minuten bij meer dan 5,5 uur werken
De werkgever moet toezicht houden op deze regels, ook bij thuiswerk. Dit kan moeilijker zijn omdat de werkgever niet direct zicht heeft op de werkactiviteiten.
Werknemers moeten zelf bijhouden of ze de wet naleven. Ze kunnen hun werkgever aanspreken bij vermoedens van overtredingen.
Wet flexibel werken en verzoek tot aanpassing
De Wet flexibel werken geeft werknemers het recht om aanpassingen van hun arbeidsvoorwaarden te vragen. Dit omvat verzoeken voor thuiswerken.
Werkgevers mogen een verzoek alleen afwijzen met een zwaarwegend bedrijfsbelang. Voorbeelden van geldige redenen:
- Grote problemen in het rooster
- Onmogelijkheid om het werk thuis uit te voeren
- Negatieve gevolgen voor bedrijfsvoering
Het verzoek moet schriftelijk worden ingediend. De werkgever heeft drie maanden om te reageren.
Bij afwijzing moet de werkgever duidelijk uitleggen waarom het verzoek niet kan worden ingewilligd. Werknemers kunnen bij onterechte afwijzing naar de rechter stappen.
Rechten uit cao en arbeidsovereenkomst
Naast de wettelijke regels kunnen cao’s en arbeidsovereenkomsten extra afspraken bevatten over thuiswerken en arbeidstijden.
Cao-bepalingen kunnen regelen:
- Aantal thuiswerkdagen per week
- Vergoedingen voor thuiswerkkosten
- Bereikbaarheidstijden
- Extra pauzeregels
In de arbeidsovereenkomst staan vaak specifieke afspraken over werktijden en werklocaties. Deze mogen niet strijdig zijn met de Arbeidstijdenwet.
Het Burgerlijk Wetboek vormt de basis voor arbeidsovereenkomsten. Werkgevers en werknemers kunnen binnen wettelijke kaders eigen afspraken maken.
Werknemers behouden al hun rechten uit cao en contract tijdens thuiswerken. De werkgever moet deze rechten respecteren, ongeacht de werklocatie.
Gezond en veilig werken op de thuiswerkplek
De Arbowet stelt duidelijke eisen aan thuiswerkplekken om gezond en veilig werken te waarborgen. Werkgevers moeten zorgen voor ergonomische werkplekken met juiste bureaustoelen en hulpmiddelen.
Ook psychosociale arbeidsbelasting zoals werkdruk moet worden beheerst.
Eisen aan de thuiswerkplek volgens de Arbowet
De Arbowet geldt volledig voor thuiswerkplekken. Werkgevers hebben een wettelijke zorgplicht om veilige arbeidsomstandigheden te creëren, ook in de eigen woning van werknemers.
De werkgever moet een Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) opstellen. Dit document bevat alle risico’s die thuiswerken met zich meebrengt en de maatregelen om deze te beperken.
Werknemers hebben recht op:
- Een ergonomisch ingerichte werkplek
- Instructies voor veilig thuiswerken
- Overleg over arbeidsomstandigheden
- Ondersteuning bij het aanpassen van de werkplek
De werkgever moet actief informeren over risico’s. Werknemers moeten problemen proactief melden, omdat de werkgever niet altijd kan zien wat er thuis gebeurt.
Een arbodeskundige kan werkgevers en werknemers adviseren over het veilig inrichten van thuiswerkplekken.
Ergonomie: bureaustoel, werkhouding en hulpmiddelen
Een goede bureaustoel vormt de basis van een gezonde thuiswerkplek. De stoel moet instelbaar zijn en ondersteuning bieden aan voeten, bovenbenen en onderrug.
Belangrijke ergonomische eisen:
- Stoel- en tafelhoogte op elkaar afgestemd
- Beeldscherm op ooghoogte geplaatst
- Muis dichtbij het lichaam
- Armen in ontspannen houding
Bij laptopgebruik zijn extra hulpmiddelen nodig. Een extern toetsenbord, muis en eventueel een extra beeldscherm voorkomen een verkeerde werkhouding.
Het beeldscherm moet van goede kwaliteit zijn en mag niet spiegelen. Beeldscherm en toetsenbord mogen niet vast aan elkaar zitten voor optimale flexibiliteit.
De verlichting op de werkplek moet voldoende licht geven. Er moet een goed contrast zijn tussen het beeldscherm en de omgeving om oogklachten te voorkomen.
Psychosociale arbeidsbelasting en werkdruk
Werkdruk en stress vallen ook onder de Arbowet bij thuiswerken. Werkgevers moeten psychosociale risico’s inventariseren en maatregelen nemen om deze te beperken.
Beeldschermwerk moet worden afgewisseld met andere taken of rusttijd. Dit voorkomt overbelasting en houdt werknemers gezond.
Werkgevers moeten:
- Werkdruk bewaken en beheersen
- Informatie geven over stressrisico’s
- Maatregelen nemen tegen overbelasting
- Werknemers betrekken bij het arbobeleid
Werknemers die oog- of gezichtsklachten krijgen door beeldschermwerk hebben recht op passend onderzoek. De werkgever moet dit mogelijk maken.
Overleg tussen werkgever en werknemer over mentale belasting is essentieel. Thuiswerkers kunnen zich geïsoleerd voelen, wat extra aandacht vraagt voor psychosociale aspecten.
Controle en handhaving van regelgeving bij thuiswerken
Werkgevers hebben beperkte mogelijkheden om thuiswerkers te controleren vanwege privacyregels. De Arbeidsinspectie handhaaft overtredingen van de arbeidstijdenwet met boetes tot €90.000.
Mogelijkheden van werkgevers voor controle
Werkgevers mogen niet zomaar de thuiswerkplek van werknemers betreden of controleren. Dit zou een schending van de privacy betekenen.
Controle mag alleen met uitdrukkelijke toestemming van de werknemer. De werkgever moet een geldige reden hebben voor het bezoek.
Digitale controle van werktijden is wel toegestaan door middel van:
- Tijdregistratiesystemen
- Login-tijden op bedrijfssystemen
- Rapportages over gewerkte uren
De werkgever moet werknemers vooraf informeren over welke controlemiddelen worden gebruikt. Geheime monitoring is niet toegestaan.
Alternatieve controlemethoden zijn:
- Zelfrapportage door werknemers
- Regelmatige gesprekken over werkdruk
- Output-gerichte beoordeling
Privacy van de werknemer bij toezicht
De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) beschermt werknemers tegen onrechtmatige controle. Werkgevers moeten een rechtmatige grondslag hebben voor toezicht.
Proportionaliteit is belangrijk bij controle. De inbreuk op privacy moet in verhouding staan tot het doel van de controle.
Werknemers hebben het recht om:
- Te weten welke gegevens worden verzameld
- Inzage te krijgen in hun persoonlijke gegevens
- Onjuiste gegevens te laten corrigeren
Camera- en geluidsopnames op de thuiswerkplek zijn niet toegestaan zonder expliciete toestemming. Dit geldt ook voor software die schermopnames maakt.
De werkgever mag alleen gegevens verzamelen die direct gerelateerd zijn aan het werk. Private informatie valt hier niet onder.
Boetes en sancties bij overtredingen
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert naleving van de arbeidstijdenwet bij thuiswerkers. Zij kunnen werkgevers sanctioneren bij overtredingen.
Boetes voor overtredingen van de arbeidstijdenwet kunnen oplopen tot €90.000 per overtreding. De hoogte hangt af van de ernst van de overtreding.
Veelvoorkomende overtredingen zijn:
- Onvoldoende rustpauzes
- Te lange werkdagen
- Geen adequate risicoanalyse voor thuiswerken
Herhaalde overtredingen leiden tot hogere boetes. De Arbeidsinspectie kan ook stillegging van werkzaamheden bevelen bij ernstige situaties.
Werknemers kunnen melding maken bij de Arbeidsinspectie als hun werkgever de regels overtreedt. Dit kan anoniem gebeuren.
Civielrechtelijke procedures zijn ook mogelijk. Werknemers kunnen schadevergoeding eisen bij schending van arbeidsrecht.
Wat kan de werknemer doen bij overtreding of vermoeden hiervan?
Een werknemer heeft verschillende opties wanneer hij vermoedt dat zijn werkgever de arbeidstijdenwet overtreedt tijdens het thuiswerken. Deze variëren van interne gesprekken tot officiële meldingen bij externe instanties.
Interne stappen: melden, overleg en ondernemingsraad
De werknemer kan eerst het gesprek aangaan met zijn directe leidinggevende. Hij kan concrete voorbeelden geven van situaties waarbij de arbeidstijdenwet mogelijk wordt overtreden.
Documentatie is belangrijk. De werknemer moet zijn werktijden, pauzes en rusttijden bijhouden. Dit helpt bij het aantonen van overtredingen.
De ondernemingsraad speelt een belangrijke rol bij arbeidstijden. Werknemers kunnen hun zorgen delen met OR-leden.
De ondernemingsraad heeft medezeggenschap bij arbeidsomstandigheden en werktijden.
Stappen die de werknemer kan nemen:
- Gesprek met leidinggevende
- Schriftelijke melding bij HR
- Contact opnemen met ondernemingsraad
- Eigen registratie van werktijden bijhouden
Juridische stappen en mogelijke geschillen
Wanneer interne stappen niet helpen, kan de werknemer juridische stappen overwegen. Het burgerlijk wetboek geeft werknemers rechten op een veilige werkomgeving en naleving van arbeidsvoorwaarden.
De werknemer kan een advocaat raadplegen die gespecialiseerd is in arbeidsrecht. Een juridisch expert kan beoordelen of er sprake is van een overtreding.
Mogelijke juridische acties:
- Melding bij Inspectie SZW
- Procedure via het burgerlijk wetboek
- Kantonrechter bij arbeidsgeschil
De Inspectie SZW houdt toezicht op de arbeidstijdenwet. Zij kunnen boetes opleggen aan werkgevers die de wet overtreden.
Rol van de arbodeskundige en externe partijen
Een arbodeskundige kan de werksituatie beoordelen. Hij kijkt naar de arbeidsomstandigheden en risico’s van het thuiswerken.
De werknemer kan contact opnemen met de bedrijfsarts of preventieadviseur. Deze experts kunnen adviseren over gezonde werktijden en pauzes.
Externe hulp:
- Arbodeskundige voor advies
- Vakbond voor ondersteuning
- Arbodienst voor beoordeling
- Juridisch loket voor informatie
De vakbond kan werknemers helpen bij geschillen met de werkgever. Zij hebben ervaring met arbeidstijdenwet-zaken en kunnen juridische bijstand bieden.
Werknemers kunnen ook terecht bij het Juridisch Loket voor gratis advies over hun rechten.
Financiële en praktische regelingen bij thuiswerken
Werkgevers moeten duidelijke afspraken maken over kosten en vergoedingen wanneer werknemers thuiswerken. Ook hybride werken vraagt om heldere regels over werklocaties en tijden.
Thuiswerkvergoeding en kosten bureaustoel
Werkgevers kunnen een belastingvrije thuiswerkvergoeding van maximaal €2,35 per dag geven. Deze vergoeding dekt extra kosten zoals verwarming, elektriciteit en internet.
De thuiswerkvergoeding is niet wettelijk verplicht. Alleen wanneer dit in een cao of arbeidsovereenkomst staat, moet de werkgever betalen.
Kosten voor werkplek-inrichting:
- Bureaustoel
- Computer of laptop
- Monitor en toetsenbord
- Telefoon
De werkgever moet deze kosten vergoeden of de spullen uitlenen. Dit valt onder de zorgplicht voor veilige arbeidsomstandigheden.
Werknemers hoeven nooit zelf te betalen voor werkplek-inrichting. De werkgever gebruikt hiervoor de gerichte vrijstellingen van de werkkostenregeling.
Een ergonomische werkplek thuis is verplicht. De werkgever moet advies geven over goede werkhouding en benodigde hulpmiddelen verstrekken.
Regels omtrent reiskostenvergoeding
Werknemers krijgen geen reiskostenvergoeding op dagen dat ze thuiswerken. Dit geldt ook voor gedeeltelijke thuiswerkdagen.
Belangrijke regels:
- Geen reiskosten bij volledig thuiswerken
- Wel reiskosten wanneer werknemer naar kantoor komt
- Hybride werknemers krijgen alleen vergoeding voor kantoordagen
De werkgever mag de reiskostenvergoeding aanpassen aan het werkelijke gebruik. Dit betekent lagere kosten voor werkgevers bij structureel thuiswerken.
Sommige cao’s bevatten specifieke afspraken over reiskostenvergoeding bij hybride werken. Werknemers moeten hun cao controleren voor exacte regelingen.
Bij discussies over reiskosten telt het werkelijke reisgedrag. Werknemers kunnen geen reiskostenvergoeding claimen voor niet-gemaakte reizen.
Hybride werken: afspraken over locatie en tijden
Hybride werken vereist duidelijke afspraken tussen werkgever en werknemer. Deze afspraken moeten schriftelijk vastgelegd worden.
Essentiële afspraken:
- Welke dagen thuis of op kantoor
- Vaste werklocatie per dag
- Flexibiliteit bij wijzigingen
- Communicatie over aanwezigheid
De werkgever bepaalt uiteindelijk de werkplek, tenzij anders overeengekomen. Werknemers kunnen een verzoek indienen onder de Wet flexibel werken.
Teams moeten onderling afstemmen over aanwezigheid. Dit voorkomt problemen bij vergaderingen en samenwerking.
Werkgevers mogen eisen dat werknemers op bepaalde dagen aanwezig zijn. Dit moet wel redelijk en gemotiveerd zijn.
Wijzigingen in hybride afspraken vragen om overleg tussen beide partijen. Eenzijdige aanpassingen zijn niet toegestaan zonder goede reden.
Veelgestelde Vragen
De Arbeidstijdenwet geldt ook voor thuiswerkers en stelt duidelijke grenzen aan werktijden, pauzes en rusttijden. Werknemers hebben specifieke rechten en mogelijkheden om overtredingen te melden wanneer werkgevers zich niet aan deze regels houden.
Wat zijn de wettelijke regels omtrent werktijden bij thuiswerken?
De Arbeidstijdenwet geldt volledig voor thuiswerkers. Werknemers mogen maximaal 48 uur per week werken, gemiddeld over een periode van 16 weken.
Per dag mag een werknemer niet meer dan 12 uur werken. Tussen twee werkdagen moet minimaal 11 uur rust zitten.
De werkgever moet de arbeids- en rusttijden van thuiswerkers registreren. Dit geldt voor alle begin- en eindtijden van diensten en pauzes.
Hoeveel uur mag een werknemer maximaal thuiswerken volgens de Arbeidstijdenwet?
Een thuiswerker mag maximaal 12 uur per dag werken. Deze regel geldt zowel voor kantoorwerk als thuiswerk.
Per week is het maximum 48 uur arbeid, berekend over elke periode van 16 weken. Dit is een voortschrijdende periode die steeds opnieuw wordt berekend.
Voor nachtwerk tussen 00:00 en 06:00 uur gelden strengere regels. Dan mag een werknemer maximaal 10 uur per dag werken.
Welke pauzes zijn werknemers verplicht te nemen bij thuiswerken?
Bij meer dan 5,5 uur werken moet een thuiswerker minimaal 30 minuten pauze nemen. Deze pauze mag worden gesplitst in twee delen van 15 minuten.
Bij meer dan 10 uur werken is minimaal 45 minuten pauze verplicht. Dit kan worden verdeeld over drie pauzes van 15 minuten.
De pauze moet de werkdag onderbreken. Dit betekent dat de pauze niet aan het begin of einde van de werkdag mag plaatsvinden.
Wat zijn de rechten van werknemers als zij vermoeden dat de Arbeidstijdenwet wordt overtreden?
Werknemers moeten zelf letten op hun arbeids- en rusttijden. Ze mogen niet van hun werkgever verwachten om wettelijke regels te overtreden.
Bij vermoedens van overtredingen kunnen werknemers dit melden bij hun werkgever. Ook kunnen ze de Ondernemingsraad informeren.
De Ondernemingsraad heeft de taak om te controleren of de Arbeidstijdenwet wordt nageleefd. Ze kunnen werknemers helpen bij problemen.
Welke stappen kan een werknemer ondernemen als hij merkt dat de werkgever de Arbeidstijdenwet overtreedt bij thuiswerken?
De eerste stap is het gesprek aangaan met de werkgever. Werknemers kunnen overtredingen direct bespreken en om verandering vragen.
Als dit niet helpt, kunnen werknemers contact opnemen met de Ondernemingsraad. De OR kan bemiddelen en druk uitoefenen op de werkgever.
Bij ernstige overtredingen kunnen werknemers melding maken bij de Inspectie SZW. Deze overheidsinstantie kan boetes opleggen en controles uitvoeren.
Wie houdt toezicht op de naleving van de Arbeidstijdenwet bij thuiswerken en hoe kan een werknemer hier melding van maken?
De Inspectie SZW houdt toezicht op de naleving van de Arbeidstijdenwet. Ze voeren regelmatig controles uit bij bedrijven.
Werknemers kunnen overtredingen melden via de website van de Inspectie SZW. Ook telefonisch contact is mogelijk.
Bij bewezen overtredingen kan de Inspectie boetes opleggen tot €11.250 voor natuurlijke personen. Voor bedrijven kan de boete oplopen tot €45.000.
Bij herhaling binnen 24 maanden wordt de boete verhoogd met 50%.
