Verrekenbedingen in huwelijkscontracten: vaak vergeten, maar cruciaal uitgelegd

Veel stellen denken dat hun huwelijkscontract gewoon een formaliteit is. Toch kunnen verrekenbedingen in deze contracten flinke financiële gevolgen hebben waar je misschien niet direct bij stilstaat.

Deze afspraken bepalen hoe inkomsten en vermogen worden verdeeld tijdens het huwelijk en bij een scheiding.

Als je een verrekenbeding niet uitvoert, kun je bij een scheiding alsnog moeten afrekenen alsof je in gemeenschap van goederen was getrouwd. Dat betekent dat je alles moet delen—zelfs ondernemingen en bezittingen die je eigenlijk apart wilde houden.

De praktijk laat zien dat veel stellen hun verrekenbeding vergeten of het gewoon te ingewikkeld vinden. Vaak beseffen ze pas bij een scheiding of overlijden wat de gevolgen zijn.

Wat zijn verrekenbedingen en waarom zijn ze belangrijk?

Met een verrekenbeding verdeel je vermogen en inkomsten eerlijk tussen huwelijkspartners. Het zorgt voor financiële bescherming en voorkomt gedoe bij scheiding of overlijden.

Definitie van verrekenbeding

Een verrekenbeding is een afspraak in huwelijkse voorwaarden over hoe je vermogen en inkomsten verdeelt. Het idee is dat beide partners een eerlijk deel krijgen van wat ze samen opbouwen.

Partners houden hun eigen vermogen. Toch maak je periodiek of bij scheiding een berekening. Zo zie je of alles nog in balans is.

Het verrekenbeding kan verschillende vormen hebben:

• Verdeling van alle inkomsten
• Verdeling van specifieke kosten
• Verdeling van opgebouwd vermogen

De precieze regeling hangt af van wat je samen afspreekt. Het blijft altijd maatwerk.

Belang van verrekenbedingen in huwelijkscontracten

Verrekenbedingen beschermen beide partners financieel. Ze maken geldzaken duidelijk en voorkomen scheve gezichten.

Zo’n beding helpt als één van de twee flink meer verdient. Het beschermt ook degene die minder werkt, bijvoorbeeld vanwege zorgtaken.

Belangrijkste voordelen:

• Meer financiële gelijkheid
• Transparantie over wie wat krijgt
• Bescherming bij scheiding of overlijden

Heb je geen verrekenbeding? Dan kan de partner met het hoogste inkomen veel meer vermogen opbouwen. Dat voelt niet altijd eerlijk.

Redenen voor het opnemen van verrekenbedingen

Stellen kiezen voor verrekenbedingen om het huwelijk eerlijk te houden. Je wilt meestal niet dat één partner alles opbouwt en de ander met lege handen staat.

Veelvoorkomende situaties:

• Grote inkomensverschillen
• Eén partner werkt minder vanwege het gezin
• Je wilt financiële zekerheid
• Je wilt voorkomen dat alles bij scheiding scheef wordt verdeeld

Het beding geeft rust. Je weet dat het eerlijk gaat met geld, en dat voorkomt veel gezeur.

Zorg wel dat je de afspraken daadwerkelijk volgt. Anders heeft het hele beding weinig zin.

Soorten verrekenbedingen en hun werking

Er bestaan verschillende soorten verrekenbedingen in huwelijkscontracten. Elk soort heeft eigen regels voor het verdelen van inkomsten en vermogen.

De twee hoofdvormen zijn het periodieke verrekenbeding en het finale verrekenbeding. Ze werken op een ander moment en hebben daardoor verschillende effecten.

Periodiek verrekenbeding uitgelegd

Met een periodiek verrekenbeding verdeel je jaarlijks de overgespaarde inkomsten. Het geld dat je overhoudt na alle huishoudelijke kosten, deel je met elkaar.

Werking van periodieke verrekening:

• Je rekent elk jaar de overgespaarde bedragen met elkaar af
• Je moet deze verrekening schriftelijk vastleggen
• Doe je het niet jaarlijks, dan ontstaat er bij scheiding alsnog een verrekenplicht

De notaris legt vast wat er precies onder ‘inkomsten’ valt. Dat kan breed zijn, inclusief winsten uit ondernemingen, of juist beperkt tot alleen arbeidsinkomen.

Veel stellen voeren het periodieke verrekenbeding niet uit. Bij scheiding moet je dan alsnog het totale vermogen verdelen volgens de afspraken.

Verschil tussen periodiek en finaal verrekenbeding

Het grote verschil? Het moment van verrekenen. Een periodiek verrekenbeding werkt elk jaar, terwijl een finaal verrekenbeding pas aan het einde van het huwelijk in beeld komt.

Periodiek verrekenbeding:

• Jaarlijkse verdeling van overgespaarde inkomsten
• Vereist dat je elk jaar actief iets doet
• Gaat meestal alleen over inkomsten, niet het hele vermogen

Finaal verrekenbeding:

• Je verrekent alleen bij scheiding of overlijden
• Verdeelt het gemeenschappelijk vermogen eerlijk
• Lijkt een beetje op gemeenschap van goederen, maar dan anders

Met een finale verrekenbeding ontstaat een soort pseudo-gemeenschap. Je kunt bepaalde bezittingen uitsluiten, zoals erfenissen of schenkingen. Die uitsluiting moet dan wel duidelijk in de huwelijksvoorwaarden staan.

Andere vormen van verrekening

Er zijn nog andere manieren om vermogen en inkomsten te regelen.

Koude uitsluiting betekent: alles blijft bij de oorspronkelijke eigenaar. Je hoeft niets te verrekenen, ook niet bij scheiding. Spaargeld, ondernemingen en andere bezittingen blijven strikt gescheiden.

Amsterdams verrekenbeding mixt verschillende systemen. Het biedt meer maatwerk, handig als je situatie net wat anders is.

Welke vorm je kiest, hangt af van je situatie. Ondernemers kiezen vaak voor koude uitsluiting om hun bedrijf veilig te stellen. Heb je ongeveer hetzelfde inkomen? Dan voelt een periodiek verrekenbeding misschien eerlijker.

De praktische uitvoering van een verrekenbeding

Een periodiek verrekenbeding goed uitvoeren vraagt wat discipline en duidelijke afspraken. Je moet elk jaar je inkomen bepalen, de oversparing berekenen en het daadwerkelijk verrekenen.

Inkomen en overgespaard inkomen bepalen

Het begint allemaal met het inkomen. Dat zijn alle inkomsten die je tijdens het jaar hebt ontvangen.

Vormen van inkomen:

• Bruto loon en salarissen
• Winst uit onderneming
• Uitkeringen en pensioenen
• Dividend en rente-inkomsten
• Overige inkomsten

Het overgespaard inkomen bereken je door het totale inkomen te verminderen met de kosten van de huishouding. Deze berekening maak je elk jaar samen.

Spreek van tevoren af welke kosten onder de huishouding vallen. Hypotheek, boodschappen, verzekeringen, kinderopvang—dat soort dingen. Persoonlijke uitgaven zoals hobby’s tellen meestal niet mee.

Jaarlijks verrekenen en administratie

Jaarlijks verrekenen betekent dat je voor 31 december samen de balans opmaakt. Je kijkt hoeveel ieder heeft overgespaard en verdeelt het gelijk.

De praktische stappen:

1. Tel alle inkomsten van het jaar op
2. Trek de huishoudelijke kosten eraf
3. Bereken het overgespaarde bedrag per persoon
4. Deel het verschil door geld over te maken

Goede administratie is echt belangrijk. Bewaar bonnetjes, bankafschriften en loonstroken. Dat maakt de jaarlijkse berekening een stuk makkelijker.

Vaststellingsovereenkomst en bewijs

Een vaststellingsovereenkomst legt vast hoeveel er is verrekend en waarom. Dit document voorkomt later discussie over uitgevoerde verrekeningen.

De overeenkomst bevat:

• Berekening van ieders inkomen
• Overzicht huishoudelijke kosten
• Hoogte overgespaard inkomen
• Uit te keren bedragen

Bij echtscheiding moeten ex-partners aantonen welke verrekeningen zijn uitgevoerd. Wie geen goede administratie bijhoudt, ziet al het vermogen als overgespaard inkomen.

De verrekenvordering kan dan veel hoger uitvallen dan verwacht. Echtgenoten die geen jaarlijkse verrekening uitvoeren, moeten bij scheiding bewijzen welk vermogen niet uit oversparing komt.

Dit bewijs is vaak lastig te leveren.

Gevolgen van het niet uitvoeren van het verrekenbeding

Het niet uitvoeren van een periodiek verrekenbeding kan grote financiële gevolgen hebben bij echtscheiding. De wet behandelt de situatie dan alsof het stel in gemeenschap van goederen was gehuwd.

Juridische presumpties bij niet-naleven

Wanneer partners het verrekenbeding niet uitvoeren, ontstaat een wettelijk vermoeden. Al het vermogen bij de echtscheiding wordt dan gezien als gevormd uit gezamenlijk inkomen.

Dit vermoeden werkt in het voordeel van de partner die aanspraak maakt op verrekening. Die persoon hoeft alleen te laten zien dat het vermogen bestaat.

De bewijslast ligt bij de andere partij. Die moet aantonen welk deel niet uit gezamenlijk inkomen komt. Zonder bewijs wordt alles verdeeld.

De Hoge Raad bevestigde in 2021 dat dit vermoeden sterk is. Na jaren blijkt het vaak lastig om te bewijzen welk vermogen uit inkomen kwam en wat niet.

Financiële gevolgen bij echtscheiding

Bij echtscheiding kan een niet-uitgevoerd verrekenbeding leiden tot onverwachte claims. De benadeelde partner kan ineens aanspraak maken op de helft van het totale vermogen.

Voorbeelden van vermogen dat kan worden opgeëist:

• Ondernemingsvermogen
• Woningoverwaarde
• Spaargeld en beleggingen
• Pensioenopbouw

In een bekende zaak eiste een vrouw de helft van het ondernemingsvermogen van haar ex-man. Hij had tijdens het huwelijk zijn bedrijfsschulden afgelost met gezamenlijk inkomen.

De man kon niet bewijzen dat zijn onderneming buiten de verrekening viel. Daardoor kreeg zijn ex-vrouw recht op de helft van de bedrijfswaarde.

Gemeenschap van goederen versus verrekenbeding

Een niet-uitgevoerd verrekenbeding lijkt sterk op gemeenschap van goederen. Het verschil wordt pas zichtbaar bij echtscheiding.

In gemeenschap van goederen delen partners automatisch alles. Bij een verrekenbeding houden ze hun eigen vermogen, maar moeten ze het inkomen verdelen.

Belangrijke verschillen:

Bij het niet uitvoeren van het verrekenbeding ontstaat onduidelijkheid over de herkomst van vermogen. De wet lost dit op door alles te verrekenen, tenzij iemand het tegendeel bewijst.

Veelvoorkomende valkuilen en misverstanden

Partners maken vaak fouten bij het uitvoeren van hun verrekenplicht. Een slechte administratie en onduidelijke financiële situaties zorgen voor problemen.

Onvolledige administratie en bewijsproblemen

Gebrek aan documentatie vormt het grootste risico bij verrekenbedingen. Partners houden vaak geen goede administratie bij van hun inkomsten en uitgaven.

Wie de verrekenplicht niet uitvoert, moet bewijzen dat het vermogen niet uit overgespaard inkomen bestaat. Zonder goede documentatie wordt dat lastig.

Belangrijke documenten om bij te houden:

• Jaarlijkse inkomensoverzichten
• Betalingsbewijzen huishoudelijke kosten
• Bankafschriften van privérekeningen
• Bewijzen van schenkingen en erfenissen

Partners vergeten soms dat schenkingen en erfenissen op aparte rekeningen horen. Als dit geld vermengd raakt, wordt het lastig om aan te tonen dat het niet verrekend hoeft te worden.

De wet gaat er vanuit dat al het vermogen uit overgespaard inkomen bestaat. Partners moeten het tegendeel bewijzen.

Complexiteit bij investeringen en schulden

Waardestijgingen van huizen of bedrijven vallen normaal niet onder de verrekenplicht. Alleen het inkomen zelf telt, niet de waardegroei van bezittingen.

Partners denken soms dat alle vermogensgroei verrekend moet worden. Maar investeren met overgespaard inkomen maakt het ingewikkeld.

Als je overgespaard inkomen gebruikt voor investeringen, valt de waardestijging wel onder de verrekenplicht. Dat verschil wordt vaak over het hoofd gezien.

Schulden maken het plaatje nog lastiger. Partners moeten laten zien welke schulden voor huishoudelijke kosten zijn en welke voor persoonlijke doelen.

Bedrijfseigenaren hebben het extra lastig. Ze moeten privé-uitgaven en bedrijfskosten uit elkaar houden. Ook dividend en stakingswinsten kunnen onder de verrekenplicht vallen.

Optimaliseren en wijzigen van verrekenbedingen

Bestaande huwelijkse voorwaarden vragen om regelmatige evaluatie. Nieuwe wetten en veranderende omstandigheden maken aanpassing soms nodig.

Partners kunnen verrekenbedingen wijzigen als ze het samen eens zijn.

Nieuwe ontwikkelingen en rechtspraak

Het Nederlands recht rond verrekenbedingen blijft veranderen. Nieuwe rechtspraak beïnvloedt hoe rechters naar deze afspraken kijken.

De Belastingdienst kijkt kritischer naar fiscaal onbelaste vermogensverdelingen. Oude huwelijkse voorwaarden zijn daardoor soms niet meer up-to-date.

Recente ontwikkelingen:

• Strengere toetsing van verplichte en wederkerige bedingen
• Nieuwe jurisprudentie over finaal verrekenbedingen
• Aangescherpte fiscale behandeling van vermogensoverdrachten

Laat je verrekenbeding controleren door een specialist. Vooral als de akte ouder is dan vijf jaar, is een update verstandig.

Aanpassen van bestaande huwelijkse voorwaarden

Aanpassingen van huwelijkse voorwaarden kan alleen als beide partners instemmen. Een notaris moet de wijzigingen officieel vastleggen.

Veel voorkomende aanpassingen:

• Omzetten van periodiek naar finaal verrekenbeding
• Herzien van verplichte bewoordingen
• Toevoegen van wederkerigheid

Een vaststellingsovereenkomst biedt uitkomst bij niet-uitgevoerde periodieke verrekeningen. Daarmee kunnen partners opnieuw beginnen, zonder oude verplichtingen.

De kosten voor wijziging liggen meestal tussen €500 en €1500. Het bedrag hangt af van de complexiteit.

Adviezen voor partners en toekomstige echtgenoten

Laat huwelijkse voorwaarden elke drie tot vijf jaar controleren. Grote levensgebeurtenissen zoals kinderen, erfenissen of een eigen bedrijf vragen om aanpassingen.

Belangrijke aandachtspunten:

• Gebruik verplichte bewoordingen zoals “moet” in plaats van “mag”
• Zorg voor wederkerigheid in alle afspraken
• Documenteer alle verrekeningen goed

Nieuwe echtgenoten doen er goed aan verrekenbedingen door een ervaren notaris te laten opstellen. Standaardformuleringen schieten vaak tekort.

Een jaarlijkse controle voorkomt veel gedoe. Zet gerust een herinnering in je agenda.

Veelgestelde Vragen

Verrekenbedingen roepen vaak vragen op over uitvoering, gevolgen en fiscale behandeling. Meestal ontstaan problemen door onduidelijke afspraken of het niet naleven van de jaarlijkse plicht.

Wat zijn de verschillende soorten verrekenbedingen die in huwelijkscontracten kunnen worden opgenomen?

Er zijn twee hoofdtypen verrekenbedingen in huwelijkse voorwaarden. Het periodiek verrekenbeding en het finaal verrekenbeding verschillen in aanpak.

Een periodiek verrekenbeding verplicht partners jaarlijks het overgespaarde inkomen te delen. Elk jaar verdeel je het verschil in vermogenstoename.

Het finaal verrekenbeding werkt alleen bij het einde van het huwelijk. Denk aan overlijden of echtscheiding. Dan verreken je alles wat tijdens het huwelijk is opgebouwd.

Hoe kan een verrekenbeding bijdragen aan een eerlijke vermogensverdeling bij echtscheiding?

Een verrekenbeding zorgt voor gelijke behandeling van beide partners. Zo voorkom je dat één partner alle groei houdt en de ander achterblijft.

Met een periodiek verrekenbeding verdeel je jaarlijks het verschil in sparen. Dat houdt de vermogensposities een beetje gelijk.

Een finaal verrekenbeding zorgt bij scheiding voor verdeling van de totale groei. Beide partners krijgen een gelijk deel van wat samen is opgebouwd.

Op welke manier beïnvloedt een verrekenbeding de erfrechten van de echtgenoten?

Bij overlijden kan een finaal verrekenbeding de erfenis flink veranderen. De langstlevende partner krijgt het recht om het gezamenlijke vermogen te verrekenen.

Hierdoor kan die partner soms meer erven dan zonder zo’n beding. Vooral als de overledene het kleinste vermogen had, valt het verschil extra op.

Het verrekenbeding moet wederkerig zijn om fiscale voordelen te behouden. Dus het geldt altijd, wie er ook als eerste overlijdt.

Wat zijn de gevolgen van een niet goed uitgevoerd verrekenbeding in geval van een scheiding?

Als je het periodiek verrekenbeding niet uitvoert, kan dat bij een scheiding hard aankomen. Dan moet je het vermogen alsnog verdelen, alsof je in gemeenschap van goederen zat.

Alles wordt dan bij elkaar opgeteld. Ook ondernemingsvermogen telt gewoon mee.

De verplichting tot verrekenen blijft bestaan voor de jaren dat je het niet hebt gedaan. Soms kan een vaststellingsovereenkomst helpen om alles netjes af te ronden.

Hoe wordt een verrekenbeding fiscaal behandeld binnen een huwelijkscontract?

De formulering van het verrekenbeding maakt uit voor de belasting. Het beding moet verplicht en wederkerig zijn om belastingvoordeel te krijgen.

Gebruik je vage woorden als “voor zover nodig” of “indien gewenst”? Dan kan de Belastingdienst besluiten dat de verdeling niet verplicht is.

Een helder finaal verrekenbeding zorgt meestal voor onbelaste vermogensoverdracht. Maar als het beding niet duidelijk is, kan de Belastingdienst alsnog belasting innen.

Welke stappen moeten ondernomen worden om een verrekenbeding rechtsgeldig in een huwelijkscontract op te nemen?

Een notaris moet het verrekenbeding opnemen in de huwelijksvoorwaarden. Beide partners moeten akkoord zijn met de afspraken.

De formulering hoort precies en duidelijk te zijn. Anders kunnen er later problemen ontstaan.

Woorden als “moet” zijn belangrijker dan “mag” in de tekst. Dat verschil kan echt uitmaken.

Wil je bestaande huwelijksvoorwaarden aanpassen? Dan moeten beide partners daarmee instemmen.

Het is slim om oude akten af en toe te checken op actualiteit. Je weet maar nooit wat je over het hoofd ziet.