Achternaam wijzigen in Nederland: gronden, procedure en kosten

Gepubliceerd op 5 april 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026

Uw achternaam is een belangrijk deel van uw identiteit. Wilt u die laten veranderen, dan kan dat in Nederland. Een achternaam wijzigen loopt via Justis, de screeningsautoriteit van het ministerie van Justitie en Veiligheid, kost € 835 en duurt gemiddeld twintig weken. Toewijzing is echter geen kwestie van een goede reden hebben: artikel 1:7 BW laat wijziging bij koninklijk besluit toe, maar de gevallen waarin dat mag staan limitatief in het Besluit geslachtsnaamswijziging. Valt uw situatie daar niet onder, dan mag Justis het verzoek niet toewijzen, hoe invoelbaar de wens ook is.

Wanneer kan een volwassene zijn achternaam wijzigen?

Voor meerderjarigen zijn de gronden smaller dan veel mensen denken. In de kern gaat het om vier situaties.

De eerste en meest gebruikte is de naam van de ouder, stiefouder of pleegouder die u heeft verzorgd en opgevoed nadat uw ouders uit elkaar gingen, terwijl u nog minderjarig was. De tweede is het ongedaan maken van een naamswijziging die tijdens uw minderjarigheid heeft plaatsgevonden: u keert dan terug naar uw oorspronkelijke naam. De derde geldt alleen tussen uw achttiende en eenentwintigste en biedt de mogelijkheid terug te komen op de naamkeuze die uw ouders sinds 1998 voor u maakten, door alsnog de naam van de andere ouder te voeren. De vierde ziet op adoptie: bent u geadopteerd en meerderjarig, dan kunt u uw oorspronkelijke achternaam terugkrijgen.

Bij de eerste en de derde grond is het bovendien mogelijk twee namen te combineren, bijvoorbeeld die van beide ouders of van een ouder en een stiefouder. Voor het voeren van de naam van een ander is diens toestemming nodig; die moet u bij het verzoek aanleveren.

Psychische hinder en een bespottelijke naam

Naast die vier gevallen kent het Besluit twee bijzondere gronden. De eerste is psychische hinder: u ondervindt aantoonbaar geestelijk nadeel van uw naam, bijvoorbeeld doordat die u verbindt aan een ouder die u ernstig heeft geschaad. Justis verlangt hier in beginsel een verklaring van een psycholoog of psychiater die de hinder en het verband met de naam onderbouwt. De tweede is de bespottelijke, onwelvoeglijke of veelvoorkomende naam die u in het maatschappelijk verkeer werkelijk belemmert.

Deze gronden worden strikt toegepast. Ergernis, ongemak of een voorkeur voor een mooiere naam volstaat niet; het gaat om nadeel dat concreet en aantoonbaar is.

Nazaten van tot slaaf gemaakten

Sinds 1 juli 2024 bestaat een aparte regeling voor wie afstamt van een tot slaaf gemaakte. Bent u achttien jaar of ouder, dan kunt u uw achternaam laten wijzigen — volledig veranderen, letters omdraaien, voorvoegsels toevoegen of weglaten, of de naam van een voorouder aannemen. Deze aanvraag is kosteloos en er is geen psychologisch onderzoek voor nodig. Binnen drie maanden na indiening hoort u hoe de procedure verder verloopt; na ongeveer twintig weken volgt de beslissing.

Het hardnekkigste misverstand: uw naam na een scheiding

Veel mensen vragen na een echtscheiding een naamswijziging aan om terug te keren naar hun geboortenaam. Dat is niet nodig, want die naam bent u nooit kwijtgeraakt. Door een huwelijk of geregistreerd partnerschap verandert uw geslachtsnaam namelijk niet; wat u regelt is uitsluitend het naamgebruik — de naam waarmee overheidsinstanties u aanschrijven. In de basisregistratie personen staat uw eigen naam onveranderd.

Wilt u na de scheiding weer onder uw eigen naam worden aangeschreven, dan meldt u die wijziging van naamgebruik bij de gemeente. Dat is kosteloos en er komt geen Justis aan te pas. Een procedure bij Justis is alleen aan de orde wanneer u uw geslachtsnaam zelf wilt laten veranderen.

Hoe verloopt de procedure?

U dient het verzoek digitaal of schriftelijk in, met de stukken die bij uw grond horen, en betaalt de kosten vooraf. Justis controleert de gegevens en benadert belanghebbenden — bij een minderjarig kind bijvoorbeeld de andere ouder, die zijn zienswijze mag geven. Heeft Justis aanvullende vragen over uw motivatie of situatie, dan volgt soms een telefonische hoorzitting.

De beslissing valt meestal binnen twintig weken na indiening. Bij toewijzing wordt de wijziging vastgelegd in een koninklijk besluit en verwerkt in de basisregistratie personen; u ontvangt daarvan schriftelijk bewijs.

Wat kost het?

De tarieven liggen vast. Voor één volwassene bedragen de kosten € 835. Voor één of twee minderjarige kinderen in hetzelfde verzoek geldt eveneens € 835; vanaf drie kinderen is het tarief € 1.670. Wilt u zowel uw eigen naam als die van uw kinderen wijzigen, dan zijn dat twee verzoeken en betaalt u dus twee keer.

Houd er rekening mee dat u deze kosten altijd betaalt, ook bij afwijzing of intrekking van het verzoek. Restitutie vindt niet plaats. Dat is precies de reden om vooraf te laten toetsen of uw situatie binnen een van de gronden past, in plaats van het erop te wagen.

Uw verzoek is afgewezen: en dan?

Een afwijzing is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Daartegen kunt u binnen zes weken bezwaar maken. Wordt ook het bezwaar afgewezen, dan staat beroep open bij de rechtbank en daarna hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

De bezwaarfase is het moment waarop een zaak alsnog kan kantelen, maar alleen als de onderbouwing daadwerkelijk sterker wordt: een aanvullende verklaring, een scherpere aansluiting bij de juiste grond, of stukken die de gestelde hinder concreet maken. Herhalen wat al is aangevoerd, helpt niet.

En als het om uw voornaam gaat?

Voor de voornaam geldt een andere route. Die wijziging vraagt u niet aan bij Justis, maar met een verzoekschrift bij de rechtbank op grond van artikel 1:4 lid 4 BW, waarvoor bijstand van een advocaat verplicht is. De rechter toetst of u een voldoende zwaarwichtig belang heeft en of de gevraagde voornaam geoorloofd is. Wie zowel voornaam als achternaam wil veranderen, doorloopt dus twee verschillende procedures.

Hoe wij u helpen

De uitkomst van een naamswijziging wordt vrijwel volledig bepaald door de vraag of uw situatie zuiver onder een van de gronden van het Besluit geslachtsnaamswijziging is gebracht en of de stukken dat dragen. Wij beoordelen die vraag vooraf, stellen het verzoek op en voeren zo nodig de bezwaarprocedure. Neem gerust contact op voor een eerste beoordeling van uw situatie.