Gepubliceerd op 26 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
U heeft recht op schadevergoeding als de politie onrechtmatig heeft gehandeld, bijvoorbeeld door een aanhouding zonder verdenking of door buitensporig geweld (artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek). Belangrijke uitzondering: rechtmatig optreden wordt niet onrechtmatig omdat u later wordt vrijgesproken, maar voor onterecht ondergane verzekering of voorlopige hechtenis kunt u wel een vergoeding vragen bij de strafrechter (artikel 533 van het Wetboek van Strafvordering).
Inhoudsopgave
Wanneer is politieoptreden onrechtmatig?
Politieoptreden is onrechtmatig als een agent handelt zonder wettelijke bevoegdheid, buiten de grenzen van die bevoegdheid, of onzorgvuldig. Elke bevoegdheid heeft een eigen wettelijke grondslag en eigen voorwaarden.
Een paar voorbeelden van die grondslagen:
- Staande houden van een verdachte om naar zijn identiteit te vragen: artikel 52 Sv.
- Aanhouden: op heterdaad (artikel 53 Sv) of buiten heterdaad bij verdenking van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 54 Sv).
- Inverzekeringstelling: door de (hulp)officier van justitie, voor ten hoogste drie dagen (artikel 58 Sv).
- Geweld: alleen als het doel dat rechtvaardigt en dat niet op een andere manier kan worden bereikt, en zo beperkt als mogelijk (artikel 7 Politiewet 2012).
- Doorzoeken van een woning: alleen in de gevallen en met de machtiging die het Wetboek van Strafvordering voorschrijft.
Ontbreekt de grondslag, wordt een voorwaarde niet nageleefd of is het geweld disproportioneel, dan is het optreden onrechtmatig. De burgerlijke rechter beoordeelt dat zelfstandig, ook als er geen strafzaak volgt.
Welke fouten komen in de praktijk voor?
De meeste claims gaan over vrijheidsberoving, geweld of schade bij een doorzoeking. Een fout in een proces-verbaal kan ook schade opleveren als die leidt tot een onterechte vervolging.
- Aanhouding of ophouden zonder redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit.
- Langer vasthouden dan de wettelijke termijnen toestaan.
- Geweld dat niet in verhouding staat tot het verzet of de dreiging, zoals slaan van iemand die al geboeid is.
- Beschadiging van een woning of auto bij een doorzoeking op een verkeerd adres.
- Een onjuist of onvolledig proces-verbaal dat tot vervolging of een onterechte boete leidt.
Wat als het optreden wel rechtmatig was?
Rechtmatig optreden geeft in beginsel geen recht op schadevergoeding via de burgerlijke rechter. Een vrijspraak achteraf maakt een aanhouding die op een redelijk vermoeden berustte niet onrechtmatig.
Voor vrijheidsbeneming geldt een aparte regeling. Eindigt de zaak zonder straf of maatregel, of op grond van een feit waarvoor voorlopige hechtenis niet was toegelaten, dan kunt u de strafrechter vragen om een vergoeding voor de tijd in verzekering of voorlopige hechtenis (artikel 533 Sv). De rechter beslist op grond van billijkheid. U dient het verzoek in binnen drie maanden na beëindiging van de zaak (artikel 533 lid 3 Sv); de vergoeding komt uit de staatskas.
Voor verzoeken die vanaf 1 januari 2026 worden ingediend, hanteren de rechtbanken als uitgangspunt € 160 per dag in een politiecel en € 120 per dag in een huis van bewaring, volgens de bekendmaking van de Rechtspraak. Daarnaast kunt u een vergoeding vragen voor de kosten van uw advocaat (artikel 530 Sv).
Welke schade kunt u vergoed krijgen?
Bij onrechtmatig optreden kunt u materiële schade en, in de gevallen van artikel 6:106 BW, immateriële schade vorderen. U moet aantonen dat de schade het gevolg is van de fout.
- Materiële schade: gemiste inkomsten, reparatie van een deur of auto, kosten van rechtsbijstand, met bonnen en loonstroken onderbouwd.
- Immateriële schade: bijvoorbeeld bij een onrechtmatige vrijheidsberoving of een aantasting van uw persoon (artikel 6:106 BW).
- Gevolgschade, zoals verlies van werk, alleen als het verband met het politieoptreden aantoonbaar is.
Heeft u lichamelijk letsel opgelopen, dan behandelt een gespecialiseerd letselschadebureau de berekening van die schade. Wij beoordelen wel of het optreden onrechtmatig was en of de politie aansprakelijk is.
Hoe vraagt u schadevergoeding aan?
U stelt de politie schriftelijk aansprakelijk, met een beschrijving van het incident en de schade; de politie heeft rechtspersoonlijkheid (artikel 26 Politiewet 2012). Ging het om strafvorderlijk optreden onder gezag van het Openbaar Ministerie, dan kan ook de Staat de aan te spreken partij zijn; laat dat vooraf beoordelen. Komt er geen redelijk aanbod, dan kunt u naar de burgerlijke rechter.
- Leg direct vast wat er gebeurd is: datum, tijd, plaats, namen of dienstnummers van agenten en gegevens van getuigen.
- Bewaar foto’s, video’s, medische stukken en bonnen. Vraag zo snel mogelijk om camerabeelden, want die worden niet onbeperkt bewaard.
- Vraag uw processen-verbaal op; als verdachte heeft u via uw advocaat recht op inzage in de processtukken (artikel 30 Sv).
- Stuur een aansprakelijkstelling met een onderbouwde schadeopstelling.
- Wordt de claim afgewezen, dan beslist de rechtbank in een procedure over onrechtmatige daad.
Welke termijnen gelden?
Een vordering uit onrechtmatige daad verjaart vijf jaar nadat u de schade en de aansprakelijke partij kent, en uiterlijk twintig jaar na het incident (artikel 3:310 BW). Voor een verzoek op grond van artikel 533 Sv geldt de veel kortere termijn van drie maanden na beëindiging van de strafzaak.
Een schriftelijke aansprakelijkstelling of aanmaning stuit de verjaring (artikel 3:317 BW). Daarna begint een nieuwe termijn van vijf jaar te lopen.
Wat is het verschil tussen een klacht en een schadeclaim?
Een klacht gaat over de vraag of een agent zich behoorlijk heeft gedragen; een schadeclaim gaat over geld. U kunt beide naast elkaar indienen.
Een klacht dient u in bij de politie zelf, via het klachtenformulier op politie.nl. De klachtregeling staat in de Politiewet 2012. Bent u het niet eens met de afhandeling, dan kunt u naar de Nationale ombudsman. Gaat het om een mogelijk strafbaar feit door een agent, zoals mishandeling, dan kunt u aangifte doen; de Rijksrecherche onderzoekt ernstige zaken onder gezag van het Openbaar Ministerie.
Wat kunnen wij voor u doen bij schade door politieoptreden?
- Beoordelen of het optreden een wettelijke grondslag had en proportioneel was.
- Processtukken en camerabeelden opvragen en de feiten op een rij zetten.
- Een verzoek op grond van de artikelen 530 en 533 Sv opstellen en de termijn van drie maanden bewaken.
- De aansprakelijkstelling opstellen en onderhandelen over de schadevergoeding.
- Procederen bij de burgerlijke rechter; meer over onze bijstand leest u op de pagina strafrecht advocaat.
Samengevat
- Onrechtmatig politieoptreden geeft recht op vergoeding van materiële en soms immateriële schade (artikelen 6:162 en 6:106 BW).
- Een latere vrijspraak maakt rechtmatig optreden niet onrechtmatig.
- Voor onterechte verzekering of voorlopige hechtenis vraagt u binnen drie maanden een vergoeding aan via artikel 533 Sv; in 2026 is het uitgangspunt € 160 of € 120 per dag.
- Een civiele claim verjaart vijf jaar na bekendheid met schade en aansprakelijke partij.
- Een klacht en een schadeclaim zijn aparte routes die u naast elkaar kunt volgen.
Veelgestelde vragen
Krijg ik automatisch een vergoeding na vrijspraak?
Nee. U moet zelf binnen drie maanden een verzoek indienen bij de rechtbank of het hof (artikel 533 lid 3 Sv). De rechter beslist naar billijkheid.
Wie betaalt de schade aan mijn deur na een inval op het verkeerde adres?
Bij een inval op een verkeerd adres kunt u de politie aansprakelijk stellen. Leg de schade direct vast met foto’s en offertes voor herstel.
Mag de politie geweld gebruiken bij een aanhouding?
Ja, maar alleen als dat nodig is en in verhouding staat tot het doel (artikel 7 Politiewet 2012). Disproportioneel geweld is onrechtmatig en kan ook strafbaar zijn.
Moet ik eerst een klacht indienen voordat ik schade claim?
Nee. Een klacht is niet verplicht voor een schadeclaim. Een klachtuitspraak kan wel helpen als bewijs dat de agent onbehoorlijk handelde.
