Procederen tegen een buitenlands bedrijf: bevoegde rechter en procedure

Gepubliceerd op 19 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

U kunt een buitenlands bedrijf in Nederland dagvaarden als de Nederlandse rechter bevoegd is. Binnen de EU bepaalt de Brussel I bis-verordening dat: de hoofdregel is de rechter van het land van de gedaagde, maar een forumkeuze voor Nederland, levering of dienstverlening in Nederland of een Nederlandse vestiging kan de Nederlandse rechter bevoegd maken. Buiten de EU gelden de regels van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en eventuele verdragen.

Na de bevoegdheid volgt de betekening: de dagvaarding moet het buitenlandse bedrijf op de juiste manier bereiken. Een Nederlands vonnis is daarna in de andere EU-lidstaten uitvoerbaar zonder aparte exequaturprocedure. Dit artikel gaat over de gewone procedure bij de Nederlandse rechter; arbitrage komt niet aan bod.

Het artikel is bedoeld voor Nederlandse ondernemers met een schuldenaar of contractpartner in het buitenland. Denk aan een leverancier die betaling vordert van een buitenlandse klant, een dienstverlener met een geschil over een grensoverschrijdende opdracht, of een importeur met een gebrekkige levering.

Wanneer is de Nederlandse rechter bevoegd binnen de EU?

De bevoegdheidsvraag komt eerst. Een vonnis heeft pas waarde als het ook erkend en uitgevoerd kan worden, en een rechter die zich ten onrechte bevoegd acht, riskeert dat zijn vonnis in hoger beroep sneuvelt. Brussel I bis (Verordening (EU) 1215/2012) geeft de volgende routes:

Wat doet een forumkeuzebeding?

Heeft u in het contract afgesproken dat de Nederlandse rechter bevoegd is, dan gaat die afspraak voor op de hoofdregel. U procedeert dan in het Nederlands, voor een rechter die u kent. De Rechtbank Amsterdam bevestigde dat op 8 januari 2026 in een verstekzaak tegen een gedaagde die eerder in Portugal woonde (ECLI:NL:RBAMS:2026:316). De algemene voorwaarden wezen de rechter in Amsterdam aan en kozen Nederlands recht. De kantonrechter vond de forumkeuze geldig onder artikel 25 Brussel I bis. Volgens de kantonrechter gaat die Europese regel ook voor op de nationale regel dat een kantonrechter een zaak met forumkeuze in bepaalde gevallen niet behandelt.

Dezelfde uitspraak laat zien waar het in de praktijk misgaat. De betekening via de Portugese instantie mislukte, omdat de gedaagde was verhuisd zonder nieuw adres. De kantonrechter liet de eiser eerst opnieuw het register controleren, voordat een openbare oproeping in de Staatscourant mocht (artikel 54 lid 2 Rv).

Werkt een forumkeuzebeding ook tegenover consumenten en werknemers?

Niet altijd. Brussel I bis beschermt de consument en de werknemer als zwakkere partij. Een consument mag in veel gevallen procederen bij de rechter van zijn eigen woonplaats, en een forumkeuze vooraf werkt tegen hem maar beperkt (artikel 19 en 23 Brussel I bis). Sluit u zaken met particuliere afnemers of buitenlandse werknemers, houd hier dan rekening mee bij het opstellen van uw contracten.

Wanneer geeft de plaats van levering de doorslag?

Bij koop van roerende zaken is de rechter van de plaats van levering bevoegd. Volgens het Hof van Justitie is dat de plaats waar de koper de feitelijke macht over de zaken kreeg of had moeten krijgen. Hoe dat uitpakt, liet de kantonrechter in Roermond zien op 14 oktober 2026 (ECLI:NL:RBLIM:2026:10826). Een Amerikaanse koper kocht een paard van een Tsjechische verkoper. Het paard maakte op weg naar de VS een tussenstop in Nederland. De koper regelde het transport en droeg het risico, en volgens de algemene voorwaarden ging de eigendom in Tsjechië over. De levering vond dus in Tsjechië plaats en de Nederlandse rechter was niet bevoegd.

De les: een doorvoer via Nederland maakt de Nederlandse rechter niet bevoegd. Leg de plaats van levering en de bevoegde rechter daarom vast in het contract.

Een voorbeeld ter illustratie: een Nederlandse groothandel bestelt onderdelen bij een fabrikant in een andere EU-lidstaat. Het contract regelt de bevoegde rechter niet, maar wel dat de fabrikant de onderdelen aflevert bij een klant in Nederland. Voldoen de onderdelen niet aan de specificaties, dan kan de Nederlandse rechter als rechter van de plaats van levering bevoegd zijn, ook al is de fabrikant daar niet gevestigd.

Is bevoegdheid hetzelfde als toepasselijk recht?

Nee. Welke rechter bevoegd is, volgt uit Brussel I bis. Welk recht die rechter toepast, volgt uit de Rome I-verordening. Kiezen partijen in het contract Nederlands recht, dan geldt dat in beginsel (artikel 3 Rome I). Een Nederlandse rechter kan dus buitenlands recht moeten toepassen, en andersom.

Wat als het bedrijf buiten de EU is gevestigd?

Dan bepaalt het Nederlandse procesrecht de bevoegdheid, vooral artikel 1 tot en met 14 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Ook daar tellen een forumkeuze (artikel 8 Rv) en de plaats van uitvoering van de verbintenis (artikel 6 Rv). Is geen enkele andere rechter redelijkerwijs toegankelijk, dan kan de Nederlandse rechter zich bij uitzondering bevoegd verklaren op grond van forum necessitatis (artikel 9 Rv). De voorwaarden daarvoor zijn streng.

Betekening verloopt dan via verdragen. Is het land aangesloten bij het Haags Betekeningsverdrag van 1965, dan loopt de betekening via de centrale autoriteit van dat land. Anders bepaalt het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering hoe u betekent (artikel 55 Rv).

Voor de uitvoering van het latere vonnis kijkt u naar een verdrag met dat land. Ontbreekt een verdrag, dan moet u in dat land een nieuwe procedure voeren of het vonnis daar laten erkennen volgens de regels van dat land. Omgekeerd erkent de Nederlandse rechter een buitenlands vonnis zonder verdrag onder vier voorwaarden, die de Hoge Raad op 26 september 2014 formuleerde (ECLI:NL:HR:2014:2838, Gazprombank): een internationaal aanvaarde bevoegdheidsgrond, een behoorlijke rechtspleging, geen strijd met de Nederlandse openbare orde en geen onverenigbaarheid met een andere uitspraak tussen dezelfde partijen.

Hoe dagvaardt u een buitenlands bedrijf stap voor stap?

U zet deze stappen nadat vaststaat dat de Nederlandse rechter bevoegd is. U hoeft voor de procedure zelf niet naar het buitenland te reizen.

• Dagvaarding opstellen. Uw advocaat stelt de dagvaarding op volgens het Nederlandse procesrecht, met de vordering, de feiten en de juridische gronden.
• Vertaling regelen. Binnen de EU geldt de Betekeningsverordening (Verordening (EU) 2020/1784). Is de dagvaarding niet gesteld in of vertaald naar een taal die de ontvanger begrijpt of de officiële taal van de plaats van betekening, dan mag de ontvanger de aanneming weigeren. Een vertaling voorkomt die vertraging.
• Betekening. De deurwaarder stuurt de stukken naar de aangewezen ontvangende instantie in het andere land, of betekent waar dat is toegestaan per aangetekende post.
• Zaak aanbrengen. Na de betekening brengt u de zaak aan bij de bevoegde Nederlandse rechtbank of kantonrechter. Vanaf dat moment gelden de gewone Nederlandse procesregels.
• Behandeling en vonnis. De procedure verloopt naar Nederlands procesrecht, ongeacht de nationaliteit van partijen.

Welke kosten en grenzen gelden?

Bij de rechtbank betaalt een bedrijf griffierecht. Ook de buitenlandse gedaagde betaalt griffierecht als hij verschijnt. De bedragen hieronder gelden voor 2026; bron: rechtspraak.nl, griffierecht.

Daarbij komen de kosten van vertaling en van betekening in het buitenland. Bij de kantonrechter (vorderingen tot en met € 25.000) is een advocaat niet verplicht; bij de rechtbank wel.

Nederlandse procedure of Europese procedure voor geringe vorderingen?

De Europese procedure voor geringe vorderingen (Verordening (EG) 861/2007) is een snelle en goedkope route voor eenvoudige vorderingen tot € 5.000 (bedrag geldend sinds 14 juli 2017). Denemarken doet niet mee, zodat u deze procedure niet tegen een Deens bedrijf kunt gebruiken.

Welke knelpunten komt u vaak tegen?

Wat doet u als de betekening in het buitenland lang duurt?

Betekening via een buitenlandse instantie kan enkele maanden duren. Dreigt verjaring, stuit die dan eerst met een schriftelijke aanmaning (artikel 3:317 BW), voor zover Nederlands recht van toepassing is. Loopt u risico dat vermogen verdwijnt, overweeg dan conservatoir beslag op vermogen van de wederpartij in Nederland, of een kort geding.

Wat doet u als het buitenlandse bedrijf niet verschijnt?

Buitenlandse partijen verschijnen soms niet, bijvoorbeeld omdat zij de Nederlandse dagvaarding niet begrijpen. U kunt dan verstek vragen. De rechter controleert eerst of de dagvaarding goed is betekend en of de gedaagde tijdig is opgeroepen; de Amsterdamse zaak hierboven laat zien hoe streng die toets is. De gedaagde houdt het recht om verzet in te stellen. Een zorgvuldige betekening voorkomt problemen in een latere verzetprocedure.

Gaat het om een onbetwiste geldvordering, dan kunt u het vonnis laten waarmerken als Europese executoriale titel (Verordening (EG) 805/2004). Dat maakt de uitvoering in andere EU-lidstaten nog eenvoudiger.

Hoe laat u het Nederlandse vonnis in het buitenland uitvoeren?

Een Nederlands vonnis in een procedure die op of na 10 januari 2015 is begonnen, wordt in andere EU-lidstaten erkend en uitgevoerd zonder exequaturprocedure (artikel 39 Brussel I bis). U legt de deurwaarder in het andere land het vonnis en een certificaat van de Nederlandse rechter voor. Buiten de EU hangt het af van een verdrag met dat land. Leg waar mogelijk vooraf conservatoir beslag op vermogen van de wederpartij in Nederland; dan hoeft u het vonnis niet over de grens uit te voeren.

Wat kunnen wij doen bij een procedure tegen een buitenlands bedrijf?

• Wij bepalen aan de hand van Brussel I bis, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering of het toepasselijke verdrag welke rechter bevoegd is en welk recht geldt.
• Wij controleren uw contracten op een forumkeuze en een plaats van levering, en stellen die bedingen op voor nieuwe overeenkomsten.
• Wij stellen de dagvaarding op en regelen via de deurwaarder de vertaling en de betekening.
• Wij leggen zo nodig vooraf conservatoir beslag op vermogen van de wederpartij in Nederland.
• Wij begeleiden de tenuitvoerlegging van het vonnis in een andere lidstaat.

In het kort

• Binnen de EU dagvaardt u in beginsel in het land van de gedaagde; een forumkeuze, levering of dienstverlening in Nederland of een Nederlandse vestiging kan de Nederlandse rechter bevoegd maken.
• Doorvoer via Nederland is geen levering in Nederland (Rb. Limburg 14 oktober 2026).
• Een Nederlands vonnis is in de andere EU-lidstaten uitvoerbaar zonder exequatur; buiten de EU hangt dat af van een verdrag.
• Voor vorderingen tot € 5.000 binnen de EU is de Europese procedure voor geringe vorderingen een eenvoudiger route.

Veelgestelde vragen

Kan ik altijd zelf kiezen voor de Nederlandse rechter?

Nee. Zonder geldige forumkeuze bepaalt Brussel I bis (binnen de EU) of het Nederlandse procesrecht en eventuele verdragen (daarbuiten) welke rechter bevoegd is. Een forumkeuze achteraf, als het geschil al bestaat, is wel mogelijk als beide partijen instemmen.

Moet ik naar het buitenland reizen voor de procedure?

Nee. De procedure loopt bij de Nederlandse rechter; alleen de betekening verloopt via een instantie in het land van de wederpartij. Uw advocaat kan de procedure namens u voeren.

Wat als de buitenlandse partij na het vonnis niet betaalt?

Dan schakelt u een deurwaarder in het land waar de wederpartij vermogen heeft. Binnen de EU gebeurt dat op basis van het vonnis en het certificaat van de Nederlandse rechter; daarbuiten via een eventueel verdrag of een procedure in dat land.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.