Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Bij een scheiding regelt u vier dingen: de procedure bij de rechtbank, de afspraken over de kinderen, de verdeling van vermogen en pensioen, en de alimentatie. Een echtscheiding vraagt u altijd via een advocaat aan bij de rechtbank. Heeft u kinderen onder de 18, dan moet er een ouderschapsplan bij het verzoek zitten (artikel 815 Rv).
Na een scheiding houden beide ouders in principe samen het gezag over de kinderen (artikel 1:251 BW); alleen in uitzonderlijke situaties krijgt één ouder het gezag. Hieronder vindt u de antwoorden op de tien vragen die wij het vaakst krijgen.
Inhoudsopgave
Hoe verloopt een echtscheiding?
U dient via een advocaat een verzoekschrift in bij de rechtbank, samen (gemeenschappelijk verzoek) of alleen (eenzijdig verzoek). De enige grond is dat het huwelijk duurzaam ontwricht is (artikel 1:151 BW).
1. Hoe vraag ik een echtscheiding aan?
Uw advocaat dient het verzoekschrift in, met het ouderschapsplan als u minderjarige kinderen heeft (artikel 815 lid 2 Rv). Zijn u en uw partner het over alles eens, dan dient één advocaat een gemeenschappelijk verzoek in met een echtscheidingsconvenant. Anders volgt een procedure waarin de rechter de geschilpunten beslist.
Voor de procedure betaalt u griffierecht aan de rechtbank. Bij een verzoek over een zaak van onbepaalde waarde, zoals een echtscheiding, geldt in 2026:
| Griffierecht rechtbank, onbepaalde waarde | 2026 |
|---|---|
| Natuurlijk persoon | € 341 |
| Natuurlijk persoon met laag inkomen (onvermogend) | € 93 |
2. Hoe lang duurt een scheiding?
Een gemeenschappelijk verzoek duurt meestal enkele maanden; een procedure op tegenspraak kan langer dan een jaar duren. De scheiding is pas definitief als de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is, anders vervalt zij (artikel 1:163 BW).
Wat gebeurt er met de kinderen?
De ouders houden na de scheiding in principe samen het gezag, en het kind heeft recht op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding door beide ouders (artikel 1:247 BW). Hoe dat er in de praktijk uitziet, legt u vast in het ouderschapsplan.
3. Wie krijgt het gezag over de kinderen?
Gezag betekent dat u beslissingen neemt over belangrijke zaken, zoals school, medische behandeling en woonplaats. Na een scheiding blijft het gezamenlijk gezag bestaan (artikel 1:251 lid 2 BW). De rechter kent het gezag alleen aan één ouder toe als het kind anders klem of verloren raakt tussen de ouders, of als dat om een andere reden in het belang van het kind nodig is (artikel 1:251a BW).
Ook als het kind klem dreigt te raken, hoeft de rechter niet automatisch eenhoofdig gezag toe te kennen. De Hoge Raad oordeelde op 27 maart 2020 dat de rechter dan mag afwegen welke van twee kwaden het belang van het kind het minst schaadt, en toch gezamenlijk gezag mag laten bestaan. Die zaak ging over ongehuwde ouders (artikel 1:253c BW), maar volgens de Hoge Raad moet artikel 1:251a BW op dezelfde manier worden uitgelegd.
4. Wat staat er in een ouderschapsplan?
In het ouderschapsplan staan in ieder geval de verdeling van zorg- en opvoedingstaken (de zorgregeling), hoe u elkaar informeert over belangrijke onderwerpen en hoe u de kosten van de kinderen verdeelt (artikel 815 lid 3 Rv). U vermeldt ook hoe de kinderen bij het opstellen van het plan zijn betrokken.
5. Wat als wij het niet eens worden over de kinderen?
Dan beslist de rechter. Op grond van artikel 1:253a BW kan de rechter bij gezamenlijk gezag een zorgregeling vaststellen of een beslissing nemen over een geschilpunt, zoals de school of een verhuizing. Vaak vraagt de rechter eerst advies aan de Raad voor de Kinderbescherming.
Hoe wordt het vermogen verdeeld?
Dat hangt af van wanneer u bent getrouwd en of u huwelijkse voorwaarden heeft. Peildatum voor de omvang van de gemeenschap is in de regel de dag waarop het verzoekschrift is ingediend (artikel 1:99 BW).
6. Wat valt in de verdeling?
| Situatie | Wat valt in de verdeling |
|---|---|
| Getrouwd op of na 1 januari 2018, geen huwelijkse voorwaarden | Beperkte gemeenschap: wat tijdens het huwelijk is opgebouwd; geen vermogen van vóór het huwelijk, erfenissen en schenkingen (artikel 1:94 BW) |
| Getrouwd vóór 1 januari 2018, geen huwelijkse voorwaarden | Meestal algehele gemeenschap, ook vermogen van vóór het huwelijk |
| Huwelijkse voorwaarden | Wat daarin staat, inclusief een eventueel verrekenbeding |
7. Wat gebeurt er met het pensioen?
Het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt in beginsel voor de helft verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Volgens Rijksoverheid meldt u de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds; dan betaalt dat uw deel rechtstreeks uit. Meer leest u in ons artikel over scheiding en pensioen.
Hoe werkt alimentatie?
Er zijn twee soorten alimentatie: kinderalimentatie voor de kinderen en partneralimentatie voor de ex-partner. Kinderalimentatie gaat altijd voor (artikel 1:400 lid 2 BW).
8. Hoe wordt kinderalimentatie berekend?
De rechter kijkt naar de behoefte van het kind en de draagkracht van de ouders (artikel 1:397 BW), aan de hand van rekenregels die rechters landelijk hanteren. Ouders betalen kinderalimentatie tot het kind 18 is; tussen 18 en 21 jaar blijft de onderhoudsplicht bestaan voor levensonderhoud en studie (artikel 1:395a BW).
9. Hoe lang moet ik partneralimentatie betalen?
Voor verzoeken die vanaf 1 januari 2020 zijn ingediend, geldt in de regel een maximale duur van vijf jaar (artikel 1:157 BW). Zijn er kinderen onder de 12, dan loopt de alimentatie tot het jongste kind 12 is. Na een huwelijk van meer dan 15 jaar kan zij langer duren als de ontvanger binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt.
10. Kan de alimentatie worden gewijzigd?
Ja. Bij een wijziging van omstandigheden, zoals baanverlies of een nieuwe samenwoning, kan de rechter de alimentatie aanpassen (artikel 1:401 BW). Daarnaast wordt alimentatie elk jaar per 1 januari automatisch geïndexeerd met een percentage dat de minister vooraf in de Staatscourant bekendmaakt (artikel 1:402a BW).
Wanneer is mediation zinvol?
Mediation is zinvol als u en uw ex-partner nog met elkaar kunnen praten en samen afspraken willen maken. Een mediator begeleidt het gesprek; de afspraken worden vastgelegd in een convenant en een ouderschapsplan, die een advocaat daarna bij de rechtbank indient.
Afspraken die u samen maakt, houden in de praktijk vaak beter stand dan een beslissing van de rechter. Bij huiselijk geweld of een grote machtsongelijkheid is mediation meestal niet geschikt.
Hoe begeleiden wij een scheiding?
Onze advocaten familierecht begeleiden u bij alle onderdelen van de scheiding. Wij kunnen onder meer:
- het verzoekschrift opstellen en indienen bij de rechtbank, met het ouderschapsplan dat artikel 815 Rv vereist;
- een convenant opstellen met een uitvoerbare zorgregeling en kostenverdeling;
- kinder- en partneralimentatie berekenen op basis van behoefte en draagkracht;
- de gemeenschap of het verrekenbeding in kaart brengen en een verdelingsvoorstel maken, inclusief pensioen;
- de procedure voeren bij geschillen over gezag of zorgregeling (artikel 1:253a BW).
Veelgestelde vragen
Gelden dezelfde regels bij een geregistreerd partnerschap?
Grotendeels wel. Zonder minderjarige kinderen kunt u een geregistreerd partnerschap met een verklaring van een advocaat of notaris buiten de rechter om beëindigen (artikel 1:80c BW).
Wat als wij samenwoonden zonder huwelijk?
Dan is er geen wettelijke verdeling of partneralimentatie, tenzij u dat in een samenlevingscontract heeft afgesproken. Voor de kinderen gelden wel regels over gezag, omgang en kinderalimentatie.
