Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
Een bedrijfsgeheim is beschermd zolang de informatie geheim blijft en u redelijke maatregelen neemt om dat zo te houden (artikel 1 Wet bescherming bedrijfsgeheimen); een registratie is niet nodig, maar de bescherming vervalt zodra het geheim openbaar wordt of door een ander zelfstandig wordt ontwikkeld. Intellectuele-eigendomsrechten zoals octrooi, merk en model geven een uitsluitend recht voor een vaste periode, maar vragen een registratie en bij een octrooi openbaarmaking; alleen het auteursrecht ontstaat vanzelf.
Inhoudsopgave
Wat is een bedrijfsgeheim?
Een bedrijfsgeheim is informatie die geheim is, handelswaarde heeft omdat zij geheim is, en waarvoor de houder redelijke maatregelen heeft genomen om haar geheim te houden (artikel 1 Wbb). De Wet bescherming bedrijfsgeheimen geldt sinds 23 oktober 2018 en voert Richtlijn (EU) 2016/943 uit.
Denk aan klantenlijsten, prijsstrategieën, recepten, broncode, productieprocessen en plannen voor nieuwe producten. Zonder aantoonbare maatregelen, zoals geheimhoudingsafspraken en beperkte toegang, valt informatie niet onder de wet.
Wanneer is een bedrijfsgeheim geschonden?
Verkrijging, gebruik of openbaarmaking zonder toestemming is onrechtmatig, bijvoorbeeld door diefstal van bestanden of in strijd met een geheimhoudingsafspraak (artikel 2 Wbb). Zelfstandige ontdekking of het uit elkaar halen van een openbaar verkrijgbaar product (reverse engineering) is in beginsel wel toegestaan (artikel 3 Wbb).
Bij schending kan de rechter onder meer een verbod, terugroeping van inbreukmakende goederen en schadevergoeding toewijzen. Opzettelijke openbaarmaking van een bedrijfsgeheim door een (ex-)werknemer kan daarnaast strafbaar zijn (artikel 273 Wetboek van Strafrecht), net als het binnendringen van computersystemen (artikel 138ab Sr).
Welke rol spelen geheimhoudingsafspraken?
Een geheimhoudingsovereenkomst (NDA) legt vast welke informatie vertrouwelijk is, wat de ontvanger ermee mag en hoe lang de plicht geldt. Zo’n afspraak is ook het belangrijkste bewijs van de redelijke maatregelen die de wet eist.
Werknemers zijn op grond van goed werknemerschap tot geheimhouding verplicht (artikel 7:611 BW), maar een uitdrukkelijk geheimhoudingsbeding in de arbeidsovereenkomst, eventueel met een boete, maakt handhaving eenvoudiger. Na het einde van het dienstverband beschermt een geheimhoudingsbeding uw informatie, maar het verbiedt de werknemer niet om bij een concurrent te gaan werken; daarvoor is een schriftelijk concurrentiebeding nodig (artikel 7:653 BW).
Welke intellectuele-eigendomsrechten zijn er?
Intellectuele-eigendomsrechten geven een uitsluitend recht om anderen een bepaald gebruik te verbieden, ook als die het zelfstandig hebben bedacht. Elk recht heeft eigen voorwaarden en een eigen duur.
- Octrooi: voor een technische uitvinding die nieuw en inventief is en industrieel toepasbaar; maximaal twintig jaar, mits u jaarlijks de taks betaalt (Rijksoctrooiwet 1995). U vraagt het aan bij Octrooicentrum Nederland of bij het Europees Octrooibureau, dat ook het Europees octrooi met eenheidswerking verleent.
- Merk: voor een teken met onderscheidend vermogen, zoals een naam of logo; geregistreerd bij het BOIP (Benelux) of het EUIPO (EU) voor tien jaar, telkens te verlengen. Na vijf jaar zonder normaal gebruik kan het merk vervallen (Benelux-verdrag inzake de intellectuele eigendom, BVIE).
- Model: voor het uiterlijk van een product dat nieuw is en een eigen karakter heeft; ingeschreven maximaal 25 jaar. Een niet-ingeschreven Gemeenschapsmodel beschermt drie jaar tegen namaak.
- Auteursrecht: ontstaat vanzelf bij een werk met een eigen, oorspronkelijk karakter, zoals tekst, ontwerp of software, en loopt tot zeventig jaar na het overlijden van de maker (artikel 37 Auteurswet). Ideeën zelf zijn niet beschermd, alleen de uitwerking.
Hoe werkt registratie in de praktijk?
Niet elke instantie toetst uw aanvraag inhoudelijk. Een Nederlands octrooi wordt verleend na een nieuwheidsonderzoek, ongeacht de uitkomst; of het octrooi stand houdt, blijkt pas als iemand het aanvecht. Het BOIP toetst een merk alleen op absolute gronden, zoals beschrijvendheid; oudere merkhouders moeten zelf oppositie instellen.
Een uitvinding die u vóór de aanvraag openbaar maakt, is niet meer nieuw en kan geen octrooi meer krijgen. Houd een uitvinding dus geheim, eventueel onder NDA, tot de aanvraag is ingediend. Intellectuele-eigendomsrechten gelden per gebied; voor bescherming buiten de Benelux of de EU kiest u internationale routes zoals het PCT voor octrooien en het Madrid-systeem voor merken.
Van wie zijn de rechten op werk van werknemers?
Maakt een werknemer in het kader van zijn functie een werk, dan is de werkgever in de regel de maker in de zin van de Auteurswet (artikel 7 Auteurswet). Een uitvinding van een werknemer wiens functie het doen van uitvindingen omvat, komt toe aan de werkgever, eventueel met een billijke vergoeding voor de werknemer (artikel 12 Rijksoctrooiwet 1995).
Bij freelancers en opdrachtnemers ligt dat anders: zonder schriftelijke overdracht blijven de rechten bij de maker (artikel 2 Auteurswet). Leg de overdracht daarom vast in de opdrachtovereenkomst.
Wanneer kiest u voor geheimhouding en wanneer voor registratie?
Geheimhouding past bij informatie die niet uit het product zelf af te leiden is en langer waardevol blijft dan twintig jaar. Registratie past bij innovaties en kenmerken die zichtbaar zijn in het product of op de markt, en bij rechten die u in licentie wilt geven.
- Geheimhouding: recepten, interne processen, klantgegevens, broncode die niet wordt verspreid.
- Octrooi: een technische vinding die concurrenten na marktintroductie kunnen nabouwen.
- Merk en model: uw naam, logo en het uiterlijk van uw product.
- Combinatie: octrooi op de kern van een uitvinding en geheimhouding van de knowhow om haar efficiënt te produceren.
Weeg daarbij de kosten van registratie en handhaving, de landen waar u actief bent en het risico dat een concurrent dezelfde vinding zelfstandig doet. Tegen een zelfstandige uitvinder biedt geheimhouding geen bescherming; een octrooi wel.
Welke maatregelen neemt u om geheimen te beschermen?
De wet beschermt alleen informatie waarvoor u redelijke maatregelen heeft genomen. Leg die maatregelen vast, zodat u ze in een procedure kunt aantonen.
- Breng in kaart welke informatie werkelijk geheim moet blijven en markeer die als vertrouwelijk.
- Beperk de toegang tot wie de informatie nodig heeft, digitaal en fysiek.
- Sluit NDA’s met leveranciers, investeerders en partners voordat u informatie deelt.
- Neem geheimhoudings- en IE-bepalingen op in arbeids- en opdrachtovereenkomsten.
- Trek bij vertrek van een medewerker de toegang in en vraag bedrijfsinformatie terug.
Wat doet u als er toch iets uitlekt?
Handel snel: leg vast wat er is uitgelekt, door wie en wanneer, en stuur een sommatie om het gebruik te staken. Bij spoed kunt u in kort geding een verbod vragen, en in bepaalde gevallen beslag laten leggen op bewijsmateriaal.
Gaat het om persoonsgegevens, zoals klantgegevens, dan kan er ook sprake zijn van een datalek dat u binnen 72 uur moet melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (artikel 33 AVG).
Wat kunnen wij voor u doen bij bedrijfsgeheimen en intellectuele eigendom?
Ons team ICT-recht adviseert ondernemers over de bescherming van informatie en creaties. Wij kunnen onder meer:
- geheimhoudingsovereenkomsten en IE-bepalingen in arbeids- en opdrachtovereenkomsten opstellen;
- beoordelen of uw maatregelen voldoen aan de eisen van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen;
- licentie- en overdrachtsovereenkomsten opstellen en beoordelen;
- sommaties versturen en een kort geding voeren bij schending of inbreuk.
Samengevat
- Een bedrijfsgeheim is beschermd zolang het geheim blijft en u redelijke maatregelen neemt.
- Octrooi, merk en model vragen registratie en gelden voor een vaste periode en per gebied.
- Auteursrecht ontstaat vanzelf en loopt tot zeventig jaar na het overlijden van de maker.
- Maak een uitvinding niet openbaar voordat het octrooi is aangevraagd.
- Leg de overdracht van rechten van freelancers schriftelijk vast.
Veelgestelde vragen
Moet ik een bedrijfsgeheim registreren?
Nee, een register bestaat niet. U moet wel kunnen aantonen dat de informatie geheim is en dat u redelijke maatregelen heeft genomen.
Mag een concurrent mijn product nabouwen?
Als er geen octrooi, model- of auteursrecht op rust, is nabootsen in beginsel toegestaan. Alleen in bijzondere gevallen, zoals verwarringwekkende nabootsing, kan dat onrechtmatig zijn (artikel 6:162 BW).
Is software beschermd door auteursrecht of octrooi?
De broncode is beschermd door het auteursrecht. Een octrooi op software is alleen mogelijk als de software een technisch effect heeft dat verder gaat dan het gewone draaien van een programma.
