Verjaring van de erfgrens: hoe u bewijst dat de grond van u is

Gepubliceerd op 30 augustus 2026 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

U wordt eigenaar van een strook grond van de buren als u kunt bewijzen dat u die twintig jaar onafgebroken als eigenaar in bezit heeft gehad (artikel 3:105 BW); goede trouw is daarvoor niet nodig. Dat lukt niet als de eigenaar de verjaring tijdig heeft gestuit, en gewoon gebruik, zoals af en toe maaien, telt niet als bezit.

Staat de schutting 1,5 meter op het perceel van de buren, dan zegt dat op zichzelf niets over de eigendom. Het Kadaster registreert de grens, maar bepaalt geen eigendom. Wie de grond wil behouden of terugkrijgen, valt terug op wat er feitelijk is gebeurd en op de stukken die dat aantonen.

Langs welke routes verkrijgt u eigendom door verjaring?

Via verkrijgende verjaring na tien jaar bezit te goeder trouw, of via bevrijdende verjaring na twintig jaar bezit, ook als u niet te goeder trouw was.

Bij beide routes draait het om bezit, geregeld in de artikelen 3:107 en 3:108 BW. Bezit is meer dan gebruik: u moet zich naar buiten toe als eigenaar gedragen, op een manier die ook voor de werkelijke eigenaar herkenbaar was. Een strook grond af en toe maaien is gebruik. Diezelfde strook omheinen, bestraten, beplanten of bebouwen is bezit.

Hoe bewijst u dat u de grond in bezit heeft?

Met onafhankelijk gedateerde stukken, zoals luchtfoto’s, facturen en vergunningen, aangevuld met getuigen. De bewijslast ligt bij wie zich op verjaring beroept. In vrijwel elke zaak draait het om één vraag: vanaf welk moment begon het bezit? Dit bewijs werkt het beste:

Luchtfoto’s uit verschillende jaren. Historische luchtfoto’s zijn het sterkste bewijs dat er is: ze hebben een vaste datum en staan los van het geschil. Bouw de reeks op met foto’s die een paar jaar uit elkaar liggen.

Bouwtekeningen, vergunningen en facturen. Een gedateerde factuur voor het plaatsen van de schutting, of een aannemersnota voor de bestrating, legt het beginmoment vast.

Getuigen. Buren, familieleden en vorige eigenaren. Hun verklaring telt zwaarder als die aansluit bij een onafhankelijk gedateerd stuk.

Overdracht van bezit. Plaatste u de schutting niet zelf, dan telt de bezitsperiode van uw rechtsvoorganger mee. Dat wordt vaak over het hoofd gezien en maakt regelmatig het verschil tussen vijftien en dertig jaar bezit.

Wat niet werkt: de stelling dat het altijd al zo was, zonder een stuk eronder. En een beroep op de vorige eigenaar zonder dat u kunt aantonen dat het bezit zonder onderbreking op u is overgegaan.

Hoe kan de eigenaar de verjaring stuiten?

Door een procedure te beginnen, of door een schriftelijke aanmaning die binnen zes maanden wordt gevolgd door een procedure. De werkelijke eigenaar kan de verjaring stuiten en daarmee de klok terugzetten. De stuitingshandelingen staan in de artikelen 3:316, 3:317 en 3:318 BW: het instellen van een vordering, of een schriftelijke aanmaning waarin hij ondubbelzinnig zijn recht voorbehoudt. Bij een vordering tot teruggave van grond stuit zo’n aanmaning de verjaring alleen als de eigenaar binnen zes maanden een procedure begint (artikel 3:317 lid 2 BW). Een gesprek over de schutting is geen stuiting. Een aangetekende brief waarin de eigenaar het perceel opeist, is dat alleen als die procedure binnen zes maanden volgt.

Voor beide partijen geldt daarom hetzelfde advies: leg vast en wees ondubbelzinnig. Wie zijn recht wil behouden, doet dat schriftelijk; wie zich op verjaring beroept, moet kunnen laten zien dat zo’n brief er nooit is geweest.

Wat kunt u doen als u de grond bent kwijtgeraakt?

Was de bezitter te kwader trouw, dan kunt u hem aanspreken uit onrechtmatige daad en soms teruggave van de grond vorderen. Verliest u grond aan een bezitter die te kwader trouw was, dan bent u niet zonder meer rechteloos. De Hoge Raad oordeelde op 24 februari 2017 (ECLI:NL:HR:2017:309, de zaak van de gemeente Heusden) dat zo’n bezitter onrechtmatig kan hebben gehandeld op grond van artikel 6:162 BW, en dat de schadevergoeding op grond van artikel 6:103 BW kan bestaan in teruggave van de grond zelf.

Deze vordering heeft een eigen, kortere verjaringstermijn: op grond van artikel 3:310 lid 1 BW vervalt zij vijf jaar nadat u bekend raakte met het verlies van uw eigendom, met een uiterste grens van twintig jaar. Laat die termijn niet verlopen terwijl u nog over de verjaring discussieert.

Waar let u als bezitter op?

• Leg het beginmoment van het bezit vast met een gedateerd stuk, zoals een factuur of een luchtfoto.
• Controleer of twintig jaar onafgebroken bezit is verstreken, inclusief de periode van uw rechtsvoorganger.
• Ga na of de eigenaar ooit schriftelijk zijn recht heeft voorbehouden en binnen zes maanden een procedure is begonnen.
• Leg de nieuwe grens na erkenning door de buren of een vonnis vast bij de notaris en het Kadaster.

Waar let u als eigenaar op?

• Vergelijk de feitelijke situatie met de kadastrale kaart en uw leveringsakte.
• Stuit de verjaring met een schriftelijke aanmaning en begin binnen zes maanden een procedure (artikel 3:317 lid 2 BW).
• Leg schriftelijk vast wanneer u de buren toestemming gaf om de strook te gebruiken.
• Bent u de grond al kwijt, let dan op de termijn van vijf jaar uit artikel 3:310 BW voor een vordering uit onrechtmatige daad.

Wat kunnen wij voor u doen bij verjaring van de erfgrens?

Onze vastgoedrecht advocaat beoordeelt uw bewijsstukken en uw positie in een geschil over de erfgrens. Concreet doen wij het volgende:

• Wij zetten de bezitsperiode op een rij aan de hand van luchtfoto’s, facturen, vergunningen en getuigenverklaringen.
• Wij toetsen of de termijn van twintig jaar (artikel 3:105 BW) of tien jaar (artikel 3:99 BW) is verstreken, inclusief de periode van uw rechtsvoorganger.
• Wij stellen een stuitingsbrief op en bewaken de termijn van zes maanden om een procedure te beginnen (artikel 3:317 lid 2 BW).
• Wij voeren de procedure over de eigendom van de strook, als eiser of als gedaagde.
• Wij beoordelen of een vordering uit onrechtmatige daad tegen een bezitter te kwader trouw nog binnen de termijn van artikel 3:310 BW valt.
• Wij zorgen dat een nieuwe grens na een vonnis of regeling wordt vastgelegd bij de notaris en het Kadaster.

Samengevat

• De kadastrale grens is niet doorslaggevend: verjaring draait om bewijs van bezit, niet om de kaart.
• Verkrijgende verjaring (artikel 3:99 BW) duurt 10 jaar en vereist goede trouw; bevrijdende verjaring (artikel 3:105 BW) duurt 20 jaar en is de route die vrijwel alle zaken volgen.
• Bewaar luchtfoto’s, facturen en getuigenverklaringen: die bepalen vanaf welk moment het bezit begon.
• Wilt u verjaring voorkomen, stuit die dan schriftelijk en ondubbelzinnig en begin binnen zes maanden een procedure (artikel 3:317 lid 2 BW).
• Bent u grond kwijtgeraakt aan een bezitter te kwader trouw, dan kan een vordering uit onrechtmatige daad binnen vijf jaar na ontdekking nog uitkomst bieden.

Veelgestelde vragen