Verkeersdelicten: strafrecht en bestuursrecht

Gepubliceerd op 14 juni 2024 · Laatst bijgewerkt op 4 oktober 2026

Bent u verdacht van een verkeersdelict? Dan kunt u met twee onafhankelijke trajecten te maken krijgen: het Openbaar Ministerie (OM) beoordeelt via het strafrecht of u een straf krijgt, en het CBR beoordeelt via het bestuursrecht of u nog geschikt bent om te rijden. Deze twee trajecten lopen los van elkaar en kunnen dus tegelijk spelen.

Wat regelt de Wegenverkeerswet 1994?

De Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) stelt regels voor de verkeersveiligheid en het rijgedrag van bestuurders op de openbare weg. Overtreedt u deze wet, dan kan dat leiden tot zowel een strafrechtelijke vervolging door het OM als een bestuursrechtelijke maatregel van het CBR.

Wat houdt het tweewegenstelsel van OM en CBR in?

Het OM vervolgt u strafrechtelijk voor het strafbare feit zelf, bijvoorbeeld rijden onder invloed van alcohol of drugs of gevaarlijk rijgedrag. Het CBR beoordeelt daarnaast, volledig los van de strafzaak, of u nog rijgeschikt bent. Doordat beide instanties onafhankelijk van elkaar werken, kunt u zowel een strafrechtelijke sanctie als een bestuursrechtelijke maatregel krijgen voor hetzelfde voorval. Dit betekent ook dat een uitspraak in de strafzaak het CBR niet bindt, en omgekeerd: het CBR kan bijvoorbeeld toch een onderzoek naar uw rijgeschiktheid starten, ook als de rechter u vrijspreekt of een lichte straf oplegt.

Welke strafrechtelijke sancties kan het OM vragen?

Het OM vervolgt u voor het verkeersmisdrijf of de overtreding. U wordt opgeroepen om voor de rechter te verschijnen; op die zitting bepaalt de rechter de uiteindelijke straf. Bij lichtere overtredingen kan het OM u ook een transactie of strafbeschikking aanbieden, waarmee u een strafzitting kunt voorkomen.

• Geldboete, taakstraf of gevangenisstraf: de zwaarte van de straf hangt af van de ernst van de overtreding en uw eventuele strafblad.
• Ontzegging van de rijbevoegdheid (artikel 179 WVW 1994): de rechter kan u voor een bepaalde periode verbieden een motorrijtuig te besturen. Dit is een strafrechtelijke maatregel en staat los van wat het CBR beslist.

Gaat het om een ernstig verkeersfeit, bijvoorbeeld rijden onder aanzienlijke invloed van alcohol of met een aanzienlijke overschrijding van de maximumsnelheid, dan kan de politie uw rijbewijs op straat al invorderen (artikel 164 WVW 1994; niet opnieuw gecontroleerd, wel een gangbare en bekende bevoegdheid). Dat is een aparte, directe maatregel die los staat van de latere uitspraak van de rechter.

Welke bestuursrechtelijke maatregelen kan het CBR opleggen?

Het CBR is een zelfstandige organisatie die onafhankelijk van de rechter maatregelen kan opleggen om de verkeersveiligheid te waarborgen.

• Educatieve maatregel: het CBR kan u verplichten een cursus te volgen, zoals de Educatieve Maatregel Alcohol en verkeer (EMA) of de Educatieve Maatregel Gedrag en verkeer (EMG). Deze cursussen zijn bedoeld om u bewust te maken van de risico’s van uw rijgedrag (niet opnieuw gecontroleerd, wel gangbaar CBR-instrument).
• Vorderingsonderzoek en schorsing (artikel 130 WVW 1994): bij een vermoeden van onvoldoende rijgeschiktheid kan het CBR een onderzoek naar uw rijgeschiktheid starten en uw rijbewijs schorsen. Blijkt u niet geschikt, dan kan het CBR uw rijbewijs ongeldig verklaren.

Bent u het niet eens met een beslissing van het CBR? Dan kunt u daartegen bezwaar maken. Voor de meeste besluiten van een bestuursorgaan geldt een bezwaartermijn van zes weken (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht; niet opnieuw gecontroleerd, wel een vaste, bekende termijn). Wijst het CBR uw bezwaar af, dan kunt u daarna in beroep bij de rechtbank.

Hoe werken deze twee trajecten samen?

De strafrechtelijke en bestuursrechtelijke maatregelen lopen parallel en onafhankelijk van elkaar. U kunt dus zowel door het OM worden vervolgd als door het CBR een maatregel krijgen naar aanleiding van hetzelfde voorval. Deze gecombineerde aanpak is bedoeld om de verkeersveiligheid vanuit verschillende invalshoeken te waarborgen: de strafrechter kijkt terug naar wat er is gebeurd en straft dat af, terwijl het CBR vooruitkijkt en beoordeelt of u nu en in de toekomst nog veilig kunt rijden.

Voorbeeld ter illustratie

Een voorbeeld ter illustratie: een bestuurder wordt aangehouden voor rijden onder invloed. Het OM vervolgt de bestuurder en vraagt de rechter om een boete en een ontzegging van de rijbevoegdheid. Tegelijkertijd verplicht het CBR de bestuurder tot een EMA-cursus en een rijgeschiktheidsonderzoek. Beide procedures lopen onafhankelijk van elkaar, maar dienen hetzelfde doel: de verkeersveiligheid.

Hoe kan een advocaat u helpen?

Een advocaat kent de spelregels van beide trajecten en behartigt uw belangen bij zowel de strafrechter als het CBR.

3. Juridische vertegenwoordiging: wij adviseren u over uw rechten en plichten en verdedigen u tijdens de strafzitting, waaronder het aanvechten van de beschuldiging en het pleiten voor een lagere straf.

Daarnaast controleren wij of alle procedures correct zijn gevolgd, bijvoorbeeld bij uw aanhouding en verhoor. Procedurefouten kunnen als verweer worden aangevoerd.

4. Advies over de procedure bij het CBR: hoewel een advocaat geen directe invloed heeft op de beslissing van het CBR, adviseren wij u wel over uw mogelijkheden, bijvoorbeeld bij het opstellen van een bezwaarschrift tegen een beslissing van het CBR of bij een beroepsprocedure.

Ook uw persoonlijke omstandigheden kunnen wij inbrengen als verzachtende factor bij de strafmaatbepaling. Denk bijvoorbeeld aan uw werk, waarvoor u een rijbewijs nodig heeft, of aan de gevolgen van een langdurige ontzegging van de rijbevoegdheid voor uw dagelijks leven.

Omdat het strafrechtelijke en het bestuursrechtelijke traject los van elkaar lopen, adviseren wij u het liefst zo vroeg mogelijk in beide procedures, dus zowel bij de strafzaak als bij een eventueel vorderingsonderzoek van het CBR. Zo voorkomt u dat een toezegging of verklaring in de ene procedure u in de andere procedure schaadt.

Samengevat

• Bij een verkeersdelict lopen een strafrechtelijk traject (OM) en een bestuursrechtelijk traject (CBR) los van elkaar.
• Het OM kan een geldboete, taakstraf, gevangenisstraf of ontzegging van de rijbevoegdheid vragen (artikel 179 WVW 1994).
• Het CBR kan u een educatieve maatregel opleggen of, bij een vorderingsonderzoek (artikel 130 WVW 1994), uw rijbewijs schorsen of ongeldig verklaren.
• Beide trajecten kunnen tegelijk lopen en vragen ieder een eigen verdediging.
• Een advocaat kan u in beide procedures bijstaan en adviseren over uw mogelijkheden.

Veelgestelde vragen

Kan ik voor hetzelfde voorval zowel door het OM als door het CBR worden aangepakt?
Ja. Het tweewegenstelsel houdt in dat beide instanties onafhankelijk van elkaar optreden. Een sanctie van het OM sluit een maatregel van het CBR niet uit, en andersom.

Kan ik bezwaar maken tegen een beslissing van het CBR?
Ja, tegen een beslissing van het CBR kunt u binnen zes weken bezwaar maken. Een advocaat kan u helpen bij het opstellen van het bezwaarschrift en bij een eventuele beroepsprocedure.

Kan mijn rijbewijs worden ingenomen voordat de rechter uitspraak heeft gedaan?
Ja. Bij een ernstig verkeersfeit kan de politie uw rijbewijs al op straat invorderen, en kan het CBR uw rijbewijs schorsen vooruitlopend op een onderzoek naar uw rijgeschiktheid. Dit staat los van de latere strafzaak.

Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Leg uw situatie aan ons voor.

Lees ook: Gedetineerd in een tweepersoonscel tegen uw wil: uw rechten en stappen

Heeft u een brief, dagvaarding of vonnis ontvangen? Stuur de stukken aan ons toe. Wij controleren welke termijnen lopen en wat uw mogelijkheden zijn.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.