Gepubliceerd op 14 juni 2024 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
Bij een verkeersdelict krijgt u meestal met twee trajecten te maken die los van elkaar lopen. Het Openbaar Ministerie (OM) beslist via het strafrecht of u een straf krijgt, en het CBR beoordeelt via het bestuursrecht of u nog geschikt bent om te rijden; ook als de strafrechter u vrijspreekt, kan het CBR dus nog een maatregel opleggen.
Beide trajecten kunnen tegelijk spelen en vragen ieder een eigen aanpak.
Inhoudsopgave
Wat regelt de Wegenverkeerswet 1994?
De Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) stelt regels voor de verkeersveiligheid en het rijgedrag van bestuurders op de openbare weg. Overtreedt u deze wet, dan kan dat leiden tot zowel een strafrechtelijke vervolging door het OM als een bestuursrechtelijke maatregel van het CBR.
Wat houdt het tweewegenstelsel van OM en CBR in?
Het OM vervolgt u strafrechtelijk voor het strafbare feit zelf, bijvoorbeeld rijden onder invloed van alcohol of drugs of gevaarlijk rijgedrag. Het CBR beoordeelt daarnaast, volledig los van de strafzaak, of u nog rijgeschikt bent. Doordat beide instanties onafhankelijk van elkaar werken, kunt u zowel een strafrechtelijke sanctie als een bestuursrechtelijke maatregel krijgen voor hetzelfde voorval. Dit betekent ook dat een uitspraak in de strafzaak het CBR niet bindt, en omgekeerd: het CBR kan bijvoorbeeld toch een onderzoek naar uw rijgeschiktheid starten, ook als de rechter u vrijspreekt of een lichte straf oplegt.
Welke strafrechtelijke sancties kan het OM vragen?
Het OM vervolgt u voor het verkeersmisdrijf of de overtreding. U wordt opgeroepen om voor de rechter te verschijnen; op die zitting bepaalt de rechter de uiteindelijke straf. Bij lichtere overtredingen kan het OM u ook een transactie of strafbeschikking aanbieden, waarmee u een strafzitting kunt voorkomen.
- Geldboete, taakstraf of gevangenisstraf: de zwaarte van de straf hangt af van de ernst van de overtreding en uw eventuele strafblad.
- Ontzegging van de rijbevoegdheid (artikel 179 WVW 1994): de rechter kan u voor een bepaalde periode verbieden een motorrijtuig te besturen. Dit is een strafrechtelijke maatregel en staat los van wat het CBR beslist.
Gaat het om een ernstig verkeersfeit, bijvoorbeeld rijden onder aanzienlijke invloed van alcohol of met een aanzienlijke overschrijding van de maximumsnelheid, dan kan de politie uw rijbewijs op straat al invorderen (artikel 164 WVW 1994). Dat is een aparte, directe maatregel die los staat van de latere uitspraak van de rechter.
Welke bestuursrechtelijke maatregelen kan het CBR opleggen?
Het CBR is een zelfstandige organisatie die onafhankelijk van de rechter maatregelen kan opleggen om de verkeersveiligheid te waarborgen.
- Educatieve maatregel: het CBR kan u verplichten een cursus te volgen, zoals de Educatieve Maatregel Alcohol en verkeer (EMA) of de Educatieve Maatregel Gedrag en verkeer (EMG). Deze cursussen zijn bedoeld om u bewust te maken van de risico’s van uw rijgedrag.
- Vorderingsonderzoek en schorsing (artikel 130 WVW 1994): bij een vermoeden van onvoldoende rijgeschiktheid kan het CBR een onderzoek naar uw rijgeschiktheid starten en uw rijbewijs schorsen. Blijkt u niet geschikt, dan kan het CBR uw rijbewijs ongeldig verklaren.
Bent u het niet eens met een beslissing van het CBR? Dan kunt u daartegen bezwaar maken. Voor de meeste besluiten van een bestuursorgaan geldt een bezwaartermijn van zes weken (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht). Wijst het CBR uw bezwaar af, dan kunt u daarna in beroep bij de rechtbank.
Hoe werken deze twee trajecten samen?
De strafrechtelijke en bestuursrechtelijke maatregelen lopen parallel en onafhankelijk van elkaar. U kunt dus zowel door het OM worden vervolgd als door het CBR een maatregel krijgen naar aanleiding van hetzelfde voorval. Deze gecombineerde aanpak is bedoeld om de verkeersveiligheid vanuit verschillende invalshoeken te waarborgen: de strafrechter kijkt terug naar wat er is gebeurd en straft dat af, terwijl het CBR vooruitkijkt en beoordeelt of u nu en in de toekomst nog veilig kunt rijden.
Hoe ziet dat er in de praktijk uit?
Beide procedures kunnen voor hetzelfde voorval naast elkaar lopen. Een voorbeeld ter illustratie: een bestuurder wordt aangehouden voor rijden onder invloed. Het OM vervolgt de bestuurder en vraagt de rechter om een boete en een ontzegging van de rijbevoegdheid. Tegelijk verplicht het CBR de bestuurder tot een EMA-cursus en een onderzoek naar de rijgeschiktheid.
Wat kunnen wij voor u doen bij een verkeersdelict?
Omdat de strafzaak en de CBR-procedure los van elkaar lopen, kijken wij zo vroeg mogelijk naar beide.
- Wij beoordelen de dagvaarding of strafbeschikking en controleren of de aanhouding, de blaas- of bloedtest en het verhoor volgens de regels zijn verlopen.
- Wij gaan na of verzet tegen een strafbeschikking zinvol is; daarvoor heeft u twee weken (artikel 257e Wetboek van Strafvordering).
- Wij verdedigen u op de zitting en brengen uw persoonlijke omstandigheden in, zoals het belang van uw rijbewijs voor uw werk, bij de vraag naar een ontzegging van de rijbevoegdheid (artikel 179 WVW 1994).
- Wij adviseren u over een educatieve maatregel of een onderzoek naar uw rijgeschiktheid door het CBR (artikel 130 WVW 1994) en maken zo nodig binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 Awb).
- Wij stemmen uw verklaringen in beide procedures op elkaar af, zodat een verklaring in de ene procedure u in de andere niet schaadt.
Samengevat
- Bij een verkeersdelict lopen een strafrechtelijk traject (OM) en een bestuursrechtelijk traject (CBR) los van elkaar.
- Het OM kan een geldboete, taakstraf, gevangenisstraf of ontzegging van de rijbevoegdheid vragen (artikel 179 WVW 1994).
- Het CBR kan u een educatieve maatregel opleggen of, bij een vorderingsonderzoek (artikel 130 WVW 1994), uw rijbewijs schorsen of ongeldig verklaren.
- Beide trajecten kunnen tegelijk lopen en vragen ieder een eigen verdediging.
- Een advocaat kan u in beide procedures bijstaan en adviseren over uw mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Kan ik voor hetzelfde voorval zowel door het OM als door het CBR worden aangepakt?
Ja. Het tweewegenstelsel houdt in dat beide instanties onafhankelijk van elkaar optreden. Een sanctie van het OM sluit een maatregel van het CBR niet uit, en andersom.
Kan ik bezwaar maken tegen een beslissing van het CBR?
Ja, tegen een beslissing van het CBR kunt u binnen zes weken bezwaar maken. Wijst het CBR uw bezwaar af, dan kunt u in beroep bij de rechtbank.
Kan mijn rijbewijs worden ingenomen voordat de rechter uitspraak heeft gedaan?
Ja. Bij een ernstig verkeersfeit kan de politie uw rijbewijs al op straat invorderen, en kan het CBR uw rijbewijs schorsen vooruitlopend op een onderzoek naar uw rijgeschiktheid. Dit staat los van de latere strafzaak.
Lees ook: Gedetineerd in een tweepersoonscel tegen uw wil: uw rechten en stappen
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.
