Gepubliceerd op 30 juli 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Als werkgever bent u aansprakelijk voor schade die uw werknemer bij zijn werk lijdt, tenzij u aantoont dat u voldoende voor zijn veiligheid heeft gezorgd (art. 7:658 BW). De belangrijkste uitzondering: is de schade in belangrijke mate het gevolg van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, dan bent u niet aansprakelijk.
Daarnaast bent u vaak aansprakelijk voor schade die uw werknemers aan anderen toebrengen (art. 6:170 BW). De Arbeidsomstandighedenwet legt u bovendien publiekrechtelijke plichten op, waarop de Nederlandse Arbeidsinspectie toeziet. Dit artikel gaat over de arbeidsrechtelijke kant: wat de regels vragen, hoe de rechter toetst en wat u doet na een incident. Ons kantoor behandelt geen letselschadezaken.
Inhoudsopgave
Drie wettelijke routes naar aansprakelijkheid
| Route | Wie lijdt schade? | Kern | Bewijslast |
|---|---|---|---|
| Art. 7:658 BW | De werknemer (en via lid 4 ook uitzendkrachten, gedetacheerden en soms zzp’ers die in uw bedrijf werken) | Zorgplicht voor een veilige werkplek, werktuigen, maatregelen en instructies | De werkgever moet aantonen dat hij zijn zorgplicht is nagekomen |
| Art. 7:611 BW | De werknemer, in situaties buiten art. 7:658 BW | Goed werkgeverschap, onder meer een behoorlijke verzekering bij verkeersongevallen tijdens het werk | Afhankelijk van de situatie |
| Art. 6:170 BW | Een derde: klant, bezoeker, collega of voorbijganger | Aansprakelijkheid voor fouten van ondergeschikten als het werk de kans op de fout vergrootte | De benadeelde moet de fout en het verband met het werk aantonen |
Van art. 7:658 BW mag u niet ten nadele van de werknemer afwijken (lid 3). Een clausule in de arbeidsovereenkomst die uw aansprakelijkheid uitsluit, heeft dus geen effect. Omgekeerd is de werknemer voor schade die hij bij zijn werk aan u of aan een ander toebrengt tegenover u alleen aansprakelijk bij opzet of bewuste roekeloosheid (art. 7:661 BW).
Wat de Arbowet concreet van u vraagt
| Verplichting | Wat het inhoudt | Artikel |
|---|---|---|
| Zorg voor veiligheid en gezondheid | Een beleid gericht op zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden | Art. 3 lid 1 Arbowet |
| Psychosociale arbeidsbelasting | Werkdruk, ongewenst gedrag en agressie voorkomen of beperken | Art. 3 lid 2 Arbowet |
| RI&E met plan van aanpak | Schriftelijk vastleggen welke risico’s het werk meebrengt | Art. 5 Arbowet |
| Voorlichting en onderricht | Doeltreffend informeren over het werk en de risico’s, in een taal die de werknemer begrijpt | Art. 8 Arbowet |
| Melden van ernstige ongevallen | Bij de dood, blijvend letsel of ziekenhuisopname: direct melden bij de Arbeidsinspectie | Art. 9 lid 1 Arbowet |
| Ongevallenregister | Lijst van gemelde ongevallen en ongevallen met meer dan drie werkdagen verzuim | Art. 9 lid 2 Arbowet |
De werknemer heeft zelf ook plichten. Hij moet naar vermogen zorgen voor zijn eigen veiligheid en die van anderen, en beschermingsmiddelen juist gebruiken (art. 11 Arbowet). Dat neemt uw zorgplicht niet weg. Van een werkgever wordt verwacht dat hij rekening houdt met onoplettendheid en routine van werknemers.
Een niet of te laat gemeld ongeval is een overtreding van de Arbowet, waarvoor de Arbeidsinspectie een bestuurlijke boete kan opleggen. Het ontbreken van een melding of registratie verzwakt bovendien uw positie in een civiele procedure, omdat u minder kunt laten zien over wat er gebeurde.
Hoe toetst de rechter de zorgplicht?
De zorgplicht is geen absolute garantie. U hoeft niet elk denkbaar risico uit te sluiten. De rechter kijkt per geval naar de aard van het werk, hoe bekend het risico was en wat een maatregel kost en vraagt. Omdat de bewijslast bij u ligt, geven uw stukken vaak de doorslag: de RI&E, trainingsregistraties, werkinstructies, inspectierapporten en de afhandeling van eerdere incidenten.
Het verweer van opzet of bewuste roekeloosheid slaagt zelden. Daarvoor moet de werknemer zich direct voor het ongeval daadwerkelijk bewust zijn geweest van het roekeloze karakter van zijn gedrag. Gewone onoplettendheid of een inschattingsfout is niet genoeg. Eigen schuld die minder ernstig is, leidt in de regel ook niet tot een lagere vergoeding.
Een voorbeeld ter illustratie: een magazijnmedewerker valt van een trap die al weken wankel is. De werkgever wist dat, maar had nog geen nieuwe trap aangeschaft. Dan valt het hem moeilijk aan te tonen dat hij zijn zorgplicht is nagekomen.
Verkeersongevallen tijdens het werk
Een werknemer die voor zijn werk deelneemt aan het verkeer, valt lang niet altijd onder art. 7:658 BW. De Hoge Raad oordeelde op 1 februari 2008 dat de werkgever op grond van goed werkgeverschap wel moet zorgen voor een behoorlijke verzekering voor werknemers die als bestuurder van een motorvoertuig bij een verkeersongeval betrokken kunnen raken (ECLI:NL:HR:2008:BB4767). Schiet de werkgever daarin tekort, dan is hij aansprakelijk voor de schade die de werknemer daardoor lijdt. Dat een verzekering voldoet aan de cao, is op zichzelf niet genoeg.
Fouten van werknemers tegenover anderen
U bent aansprakelijk voor een fout van een werknemer als de kans op die fout is vergroot door de opdracht om het werk te doen, en u zeggenschap had over het gedrag waarin de fout lag (art. 6:170 BW). De Hoge Raad oordeelde op 30 oktober 2009 dat de rechter daarbij alle relevante omstandigheden moet meewegen, en niet alleen de precieze taak die de werknemer op dat moment had (ECLI:NL:HR:2009:BJ6020). Het ging om een ambtenaar die tijdens werktijd letsel opliep door een greep van een collega. Een fout die niets met het werk te maken heeft, valt buiten deze regel.
Bij ongewenst gedrag zoals intimidatie of discriminatie door een collega geldt uw zorgplicht tegenover het slachtoffer. U voert beleid om zulk gedrag te voorkomen, met een gedragscode, een vertrouwenspersoon en een klachtenregeling, en u grijpt in als u ervan weet.
Thuiswerken, werkdruk en datalekken
De zorgplicht van art. 7:658 BW geldt ook als uw werknemer thuis werkt. U heeft minder zicht op die werkplek, maar het ligt voor de hand dat u nagaat of de thuiswerkplek geschikt is, voorlichting geeft over een goede werkhouding en waar nodig middelen ter beschikking stelt.
Werkdruk en burn-out vallen onder psychosociale arbeidsbelasting (art. 3 lid 2 Arbowet). Een werknemer die door structureel te hoge werkdruk ziek wordt, kan in bepaalde gevallen een beroep doen op art. 7:658 BW. Hij moet dan aannemelijk maken dat zijn klachten door het werk zijn ontstaan, wat bij psychische klachten lastiger is dan bij een ongeval.
Bij een datalek gaat het meestal om schade van klanten of andere betrokkenen. Uw organisatie moet persoonsgegevens passend beveiligen (art. 32 AVG) en kan als verwerkingsverantwoordelijke worden aangesproken als een werknemer een lek veroorzaakt.
| Risicogebied | Voorbeeld ter illustratie | Mogelijke gevolgen |
|---|---|---|
| Arbeidsomstandigheden | Onvoldoende valbeveiliging op een bouwplaats | Aansprakelijkheid (art. 7:658 BW), boete van de Arbeidsinspectie |
| Gedrag van werknemers | Een werknemer intimideert een collega | Claim van het slachtoffer, arbeidsconflict |
| Instructie en toezicht | Een ongeschoolde werknemer bedient een machine zonder instructie | Aansprakelijkheid tegenover werknemer of derden |
| Digitale veiligheid | Datalek door onvoldoende beveiliging | Handhaving door de Autoriteit Persoonsgegevens, claims van betrokkenen |
| Thuiswerken | Klachten door een ongeschikte thuiswerkplek | Mogelijke aansprakelijkheid, aanpassing van het thuiswerkbeleid |
Na een incident: stappenplan voor de werkgever
- Zorg voor de werknemer en de werkplek. Maak de situatie veilig.
- Meld een ernstig ongeval direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (art. 9 lid 1 Arbowet).
- Leg de feiten vast: foto’s, verklaringen van getuigen, de instructies die golden en de gebruikte beschermingsmiddelen.
- Licht uw verzekeraar in. Veel aansprakelijkheidsverzekeringen schrijven voor dat u een claim direct meldt. Erken geen aansprakelijkheid voordat de feiten bekend zijn.
- Stel een intern onderzoek in met hoor en wederhoor, en leg vast welke verbeteringen u doorvoert.
- Werk de RI&E bij als het incident een nieuw of onderschat risico laat zien.
Leidt overleg niet tot een oplossing, dan kan de werknemer naar de kantonrechter. De afwikkeling van de schade zelf loopt vaak via de aansprakelijkheidsverzekeraar. Legt de Arbeidsinspectie een boete op, dan kunt u binnen zes weken bezwaar maken (art. 6:7 Awb).
Preventie die u kunt aantonen
- Documentatie: bewaar instructies, trainingen, inspecties en uitgereikte beschermingsmiddelen.
- Actuele RI&E: pas haar aan als werk, werkplek of werkmethoden veranderen. Een RI&E die jaren oud is, beschermt weinig.
- Bijna-ongevallen registreren: die laten zien waar het risico zit voordat er iets ernstigs gebeurt.
- Scholing: herhaal trainingen, vooral bij nieuwe werknemers, uitzendkrachten en nieuw materieel.
- Toezicht op naleving: spreek werknemers aan die veiligheidsregels negeren en leg dat vast.
- Verzekering: controleer uw aansprakelijkheidsverzekering en de verzekering voor werknemers die voor het werk aan het verkeer deelnemen.
Wat de werknemer zelf doet
Volg de veiligheidsinstructies en gebruik de beschermingsmiddelen (art. 11 Arbowet). Meld een onveilige situatie schriftelijk bij uw leidinggevende of de preventiemedewerker. Leg na een incident direct vast wat er is gebeurd, met foto’s en de namen van getuigen.
Onze rol bij werkgeversaansprakelijkheid
Onze arbeidsrechtadvocaten richten zich op de arbeidsrechtelijke kant; letselschadezaken behandelen wij niet.
- Wij toetsen uw RI&E, werkinstructies en arbobeleid aan de artikelen 3, 5 en 8 Arbowet.
- Wij beoordelen een aansprakelijkstelling en adviseren over uw reactie en de melding aan uw verzekeraar.
- Wij begeleiden een intern onderzoek na een incident.
- Wij staan u bij tegen een boete van de Arbeidsinspectie.
