Gepubliceerd op 5 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Een zzp’er is in werkelijkheid werknemer als hij persoonlijk werkt, daarvoor loon krijgt en onder gezag van de opdrachtgever staat (artikel 7:610 BW). Het contract is daarbij niet beslissend: de rechter en de Belastingdienst kijken naar hoe de samenwerking feitelijk verloopt, en sinds het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 ook naar de vraag of de zzp’er zich als ondernemer gedraagt.
Hieronder leest u welke gezichtspunten de Hoge Raad hanteert, wat de prejudiciële beslissing in de Uber-zaak van 21 februari 2025 daaraan toevoegt, wat er gebeurt als een zzp’er werknemer blijkt en welke nieuwe wet eraan komt.
Inhoudsopgave
Wanneer is er een arbeidsovereenkomst?
Volgens artikel 7:610 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek is er een arbeidsovereenkomst als iemand persoonlijk arbeid verricht, daarvoor loon krijgt en in dienst van de ander werkt. Ook een zzp’er krijgt betaald en werkt vaak persoonlijk. Het verschil zit daarom meestal in het gezag: mag de opdrachtgever bepalen hoe, wanneer en waar het werk wordt gedaan?
Hoe partijen hun overeenkomst noemen, is niet doorslaggevend. Staat er “overeenkomst van opdracht” boven, maar werkt de zzp’er feitelijk als een werknemer, dan kan de rechter toch een arbeidsovereenkomst aannemen. Dat heeft gevolgen voor loon, ontslagbescherming, cao en pensioen, en voor de loonheffingen die de opdrachtgever had moeten inhouden.
Daarnaast kent de wet een rechtsvermoeden (artikel 7:610a BW). Wie drie maanden lang wekelijks of ten minste twintig uur per maand voor loon werkt, wordt vermoed dat te doen op basis van een arbeidsovereenkomst. De opdrachtgever mag dat vermoeden weerleggen.
De negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest
In het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:443) oordeelde de Hoge Raad dat de maaltijdbezorgers van Deliveroo op basis van een arbeidsovereenkomst werkten. De Hoge Raad gaf daarbij een lijst omstandigheden die de rechter in onderling verband weegt. Geen enkele omstandigheid is op zichzelf beslissend.
| Gezichtspunt | Waar kijkt de rechter naar? |
|---|---|
| Aard en duur van het werk | Gaat het om structureel werk of om een afgebakende klus? |
| Bepaling van werk en werktijden | Wie roostert in en wie bepaalt de werkwijze? |
| Inbedding in de organisatie | Doet de zzp’er hetzelfde werk als de eigen werknemers, in hetzelfde team? |
| Persoonlijke arbeid | Moet de zzp’er het werk zelf doen, of mag hij zich echt laten vervangen? |
| Totstandkoming van de afspraken | Wie heeft de voorwaarden opgesteld en was er ruimte om te onderhandelen? |
| Wijze van beloning | Hoe wordt de beloning vastgesteld en uitbetaald? |
| Hoogte van de beloning | Ligt het tarief op het niveau van een werknemer of van een ondernemer? |
| Commercieel risico | Draagt de zzp’er zelf risico, bijvoorbeeld bij fouten of niet-betaling? |
| Ondernemerschap | Profileert de zzp’er zich als ondernemer, heeft hij meer opdrachtgevers, hoe wordt hij fiscaal behandeld? |
Twee punten uit het arrest worden vaak verkeerd begrepen. De vrijheid om zelf te bepalen of en wanneer u werkt, sluit een arbeidsovereenkomst niet uit. Hetzelfde geldt voor de vrijheid om een vervanger te sturen. Bij de Deliveroo-bezorgers woog die vrijheid niet zwaar genoeg: zij werkten volgens de Hoge Raad toch als werknemer.
Wat de Uber-beslissing van 2025 toevoegt
Op 21 februari 2025 beantwoordde de Hoge Raad prejudiciële vragen in een zaak van een vakbond tegen Uber (ECLI:NL:HR:2025:319). De Hoge Raad oordeelde dat er geen rangorde bestaat tussen de gezichtspunten. Ook ondernemerschap weegt niet zwaarder dan de andere omstandigheden.
Volgens dezelfde beslissing kan ondernemerschap verder kijken dan de relatie met één opdrachtgever. Ook omstandigheden daarbuiten tellen mee, zoals het aantal andere opdrachtgevers. Daardoor kan hetzelfde werk voor dezelfde opdrachtgever voor de ene werkende wel en voor de andere niet als arbeidsovereenkomst worden aangemerkt.
Een voorbeeld ter illustratie: twee chauffeurs rijden via hetzelfde platform. De een heeft een eigen bedrijf met meerdere vaste klanten, de ander werkt alleen via dat platform. De rechter kan hun verhouding met het platform verschillend beoordelen.
Wat zijn de gevolgen als een zzp’er werknemer blijkt?
De gevolgen verschillen per partij en per rechtsgebied. De civiele rechter beoordeelt de arbeidsrechtelijke kant; de Belastingdienst beoordeelt de loonheffingen. Beide gebruiken dezelfde gezichtspunten.
| Voor wie? | Mogelijk gevolg |
|---|---|
| De opdrachtgever (nu werkgever) | Naheffing van loonheffingen en premies werknemersverzekeringen; toepassing van de cao; pensioenpremies |
| De opdrachtgever (nu werkgever) | Ontslagbescherming: de samenwerking kan niet zomaar worden beëindigd, ook niet met een opzegging volgens het contract |
| De zzp’er (nu werknemer) | Recht op loon volgens cao of minimumloon, loondoorbetaling bij ziekte, vakantiedagen en vakantiegeld |
| De zzp’er (nu werknemer) | Fiscale ondernemersfaciliteiten, zoals de zelfstandigenaftrek, kunnen vervallen; laat dat beoordelen door een fiscalist |
Voor de fiscale gevolgen in uw eigen situatie verwijzen wij u naar een fiscalist. Wij beoordelen de arbeidsrechtelijke kant.
Hoe toetst de Belastingdienst?
De Belastingdienst beoordeelt arbeidsrelaties voor de loonheffingen met dezelfde gezichtspunten als de civiele rechter. Sinds 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium voorbij en handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Uitleg, het einde van het moratorium en het handhavingsplan staan op de pagina arbeidsrelaties van de Belastingdienst.
Bij een controle kijkt de inspecteur naar de feitelijke werkwijze, niet alleen naar het contract. Stukken die het ondernemerschap laten zien, zoals de inschrijving bij de KvK, offertes, facturen aan meerdere opdrachtgevers en een eigen website, wegen mee. Zie ook onze uitleg over flexibele contracten, payroll en zzp.
Nieuwe wet: rechtsvermoeden bij een laag uurtarief
De Eerste Kamer heeft op 16 juni 2026 het wetsvoorstel Wet invoering rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief (36.783) aangenomen. Wie onder een bepaald uurtarief werkt, wordt vermoed werknemer te zijn. Volgens het dossier van de Eerste Kamer ligt die grens op € 38 per uur, met als peildatum 1 januari 2026.
De wet treedt in werking op een tijdstip dat bij koninklijk besluit wordt bepaald. Op 29 oktober 2026 was die datum nog niet bekend. Tot die tijd blijven de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest en artikel 7:610a BW de maatstaf.
| Datum | Ontwikkeling | Bron |
|---|---|---|
| 24 maart 2023 | Deliveroo-arrest: negen gezichtspunten, inclusief ondernemerschap | HR 2023:443 |
| 1 januari 2025 | Einde handhavingsmoratorium Belastingdienst | Belastingdienst |
| 21 februari 2025 | Uber-beslissing: geen rangorde tussen de gezichtspunten | HR 2025:319 |
| 16 juni 2026 | Eerste Kamer neemt wet rechtsvermoeden op basis van uurtarief aan (grens € 38, peildatum 1 januari 2026) | Eerste Kamer |
Hoe richt u een zzp-samenwerking zo in dat zij standhoudt?
Wat op papier staat, moet overeenkomen met de praktijk. Een sterk contract helpt niet als de zzp’er in het rooster staat, een e-mailadres van het bedrijf heeft en dezelfde taken doet als de werknemers ernaast. De onderstaande vragen verschillen per kant, omdat de bewijspositie verschilt.
Vragen die u als zzp’er aan uzelf stelt
- Werkt u voor meerdere opdrachtgevers, of vooral voor één?
- Bepaalt u zelf hoe, wanneer en waar u het werk doet?
- Mag u zich volgens de overeenkomst laten vervangen, en gebeurt dat ook?
- Draagt u zelf ondernemersrisico, bijvoorbeeld bij wanprestatie of niet-betaling?
- Gebruikt u eigen gereedschap, software en bedrijfsmiddelen?
Vragen die u als opdrachtgever controleert
- Komt de feitelijke werkwijze overeen met wat in de overeenkomst van opdracht staat?
- Geeft u de zzp’er aanwijzingen over werktijden en werkwijze zoals aan een werknemer?
- Doet de zzp’er hetzelfde werk als uw werknemers, in dezelfde organisatie en voor langere tijd?
- Bewaart u stukken waaruit het ondernemerschap blijkt, zoals KvK-inschrijving, offertes en facturen?
- Ligt het uurtarief ruim boven de grens van de nieuwe wet, zodra die in werking treedt?
Wat onze advocaten arbeidsrecht doen bij twijfel over een zzp-relatie
Onze advocaten arbeidsrecht kunnen de volgende stappen zetten.
- De samenwerking toetsen aan artikel 7:610 BW en de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.
- De overeenkomst van opdracht vergelijken met de feitelijke werkwijze en zo nodig aanpassen.
- De arbeidsrechtelijke positie beoordelen bij een vraag of controle van de Belastingdienst.
- De procedure voeren als een zzp’er of opdrachtgever de rechter laat vaststellen of er een arbeidsovereenkomst is.
Veelgestelde vragen
Kan een zzp’er met terugwerkende kracht werknemer worden?
De rechter stelt vast wat de overeenkomst vanaf het begin was. Oordeelt hij dat er een arbeidsovereenkomst is, dan gold die in beginsel al vanaf de start van de samenwerking. Vorderingen zoals achterstallig loon kunnen dan over eerdere perioden ontstaan, binnen de verjaringstermijn van vijf jaar (artikel 3:308 BW).
Is een modelovereenkomst van de Belastingdienst nog genoeg?
Een modelovereenkomst helpt alleen als er ook volgens die overeenkomst wordt gewerkt. De Belastingdienst en de rechter kijken naar de praktijk. Een model zonder bijbehorende werkwijze biedt weinig bescherming.
