TikTok-trends en het recht: aansprakelijkheid, portretrecht, auteursrecht en strafbaarheid

Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Een TikTok-trend wordt juridisch riskant zodra u een ander schade toebrengt, werk van een ander gebruikt zonder toestemming of iemand herkenbaar in beeld brengt terwijl diens belang zich daartegen verzet. Wie een gevaarlijke challenge uitvoert of iemand online zwart maakt, kan schadevergoeding moeten betalen en strafrechtelijk worden vervolgd; voor kinderen onder de 16 zijn in de regel de ouders aansprakelijk (artikel 6:169 BW).

Hieronder leest u welke regels gelden voor challenges, muziek en video’s van anderen, het filmen van personen, beschuldigingen en minderjarigen. U leest ook hoe rechters in recente TikTok-zaken hebben geoordeeld en wat u kunt doen als u zelf in een video terechtkomt.

Wanneer bent u aansprakelijk voor een gevaarlijke challenge?

U bent aansprakelijk als u door een onrechtmatige daad schade veroorzaakt die u kan worden toegerekend (artikel 6:162 BW). Bij challenges waarbij een ander ten val wordt gebracht of letsel oploopt, is dat snel het geval.

Een onrechtmatige daad is onder meer een inbreuk op een recht, zoals het recht op lichamelijke integriteit, of een handelen in strijd met wat in het maatschappelijk verkeer betamelijk is (artikel 6:162 lid 2 BW). Wie een ander zonder waarschuwing de voeten onder het lijf wegschopt, handelt onrechtmatig. Wie zelf meedoet aan een riskante uitdaging, kan te maken krijgen met eigen schuld: de vergoeding wordt dan verminderd volgens artikel 6:101 BW. Meer over de basis leest u in wat aansprakelijkheid is en over de afhandeling in aansprakelijkheid voor schade.

Daarnaast kan het strafrecht gelden. Iemand opzettelijk letsel toebrengen is mishandeling (artikel 300 Wetboek van Strafrecht), bij zwaar lichamelijk letsel zware mishandeling (artikel 302 Sr). Overlijdt iemand doordat een ander zeer onvoorzichtig handelde, dan kan dood door schuld aan de orde zijn (artikel 307 Sr). Trends waarbij spullen worden gestolen of vernield vallen onder diefstal (artikel 310 Sr) en vernieling (artikel 350 Sr).

Wie betaalt als een kind schade veroorzaakt met een challenge?

Voor een kind onder de 14 zijn de ouders of voogd aansprakelijk, ook als hun zelf niets valt te verwijten (artikel 6:169 lid 1 BW). Voor een kind van 14 of 15 zijn zij aansprakelijk, tenzij zij aantonen dat zij het gedrag niet konden voorkomen (artikel 6:169 lid 2 BW).

Vanaf 16 jaar is het kind zelf aansprakelijk volgens artikel 6:162 BW; de ouders zijn dat dan alleen bij een eigen fout, bijvoorbeeld ernstig tekortschietend toezicht. Een kind onder de 14 is zelf niet aansprakelijk (artikel 6:164 BW). Een aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren dekt deze schade vaak, maar opzet is meestal uitgesloten. Lees daarom de polisvoorwaarden na.

Strafrechtelijk kan een kind vanaf 12 jaar worden vervolgd. Tot 18 jaar geldt in de regel het jeugdstrafrecht (artikel 77a Sr), met lagere maximumstraffen en een eigen sanctiepakket. Onder de 12 volgt geen vervolging, maar wel kan jeugdhulp of een melding bij Veilig Thuis volgen.

Mag u muziek, dansjes en video’s van anderen gebruiken?

Alleen met toestemming van de maker of via een licentie, want muziek, video’s en originele choreografieën zijn beschermd door de Auteurswet. Gebruik zonder toestemming is een inbreuk waarvoor de rechthebbende verwijdering en schadevergoeding kan vorderen (artikel 27 Auteurswet).

Muziek uit de bibliotheek van TikTok mag u gebruiken binnen de voorwaarden van het platform. Die licentie geldt voor gewoon gebruik in de app; voor commerciële video’s, zoals betaalde samenwerkingen, kan een aparte bibliotheek of licentie nodig zijn. Een idee of format is niet beschermd, de concrete uitwerking wel, als die een eigen intellectuele schepping van de maker is.

Een citaat of parodie kan zonder toestemming toegestaan zijn (artikelen 15a en 18b Auteurswet), maar alleen binnen strikte voorwaarden, zoals bronvermelding bij een citaat. Een video integraal overnemen met alleen een “credit” voor de maker is geen citaat en blijft een inbreuk. Meer over de verschillen leest u bij merkrecht en auteursrecht.

Wanneer maakt een video inbreuk op een merk?

Het noemen of tonen van een merk in een eerlijke review is meestal geen inbreuk. Wel verboden is het gebruik van een merk zonder toestemming in het economisch verkeer op een manier die verwarring wekt of misbruik maakt van de reputatie van het merk (artikel 2.20 BVIE).

Denk aan het verkopen van namaakproducten via een TikTok Shop of het suggereren van een samenwerking die er niet is. Zet u een video in als reclame, dan gelden daarnaast regels over herkenbaarheid van reclame; zie wanneer een post reclame is. Een merkhouder kan naast verwijdering via het platform ook een verbod en schadevergoeding bij de rechter vorderen.

Mag u iemand filmen en de video online zetten?

Filmen op straat is in de regel toegestaan, maar publiceren van een herkenbaar beeld mag niet als de geportretteerde daar een redelijk belang tegen heeft (artikel 21 Auteurswet). Zo’n belang bestaat bijvoorbeeld als de video iemand belachelijk maakt, in een kwetsbare situatie toont of zijn privacy schendt.

Bij een inbreuk op het portretrecht kan de gefilmde verwijdering, een verbod en schadevergoeding vorderen; een wettelijk boetebedrag bestaat hiervoor niet. Wie zijn eigen beeld zelf openbaar deelt, staat zwakker. De voorzieningenrechter in Groningen wees op 17 februari 2023 een verwijderingsvordering af, onder meer omdat de geportretteerde dezelfde foto’s zelf op zijn Facebookpagina had gezet (ECLI:NL:RBNNE:2023:525).

Het heimelijk filmen van iemand in een woning of andere niet voor publiek toegankelijke plaats is bovendien strafbaar (artikel 139f Sr). Voor seksueel beeldmateriaal zonder toestemming geldt een aparte, zwaardere strafbepaling (artikel 254ba Sr).

Ook de AVG kan gelden. De uitzondering voor puur persoonlijk gebruik vervalt als u beelden deelt met een onbeperkt publiek, zoals bij een openbaar TikTok-account. De gefilmde kan dan een beroep doen op het recht op verwijdering (artikel 17 AVG) en een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Meer daarover leest u bij privacywetgeving in Nederland.

Wanneer is een beschuldiging in een video smaad of laster?

Smaad is het opzettelijk aantasten van iemands eer of goede naam door hem een bepaald feit te verwijten, met het doel dat breed bekend te maken (artikel 261 Sr). Laster is smaad terwijl u weet dat de beschuldiging niet waar is (artikel 262 Sr).

Smaad via een video of afbeelding geldt als smaadschrift, met een maximumstraf van een jaar gevangenisstraf. Laster kan worden bestraft met maximaal twee jaar. Een scheldpartij zonder concreet verwijt kan eenvoudige belediging zijn (artikel 266 Sr). Smaad en belediging worden in de regel alleen vervolgd na een klacht van het slachtoffer (artikel 269 Sr). De verschillen staan verder uitgelegd in smaad en laster.

Naast strafvervolging kan het slachtoffer bij de civiele rechter rectificatie, verwijdering en schadevergoeding vorderen op grond van artikel 6:162 BW. Ook wie een onjuiste beschuldiging alleen deelt of doorplaatst, kan onrechtmatig handelen. Over valse berichten in bredere zin leest u meer bij nepnieuws en strafbaarheid.

Hoe oordelen rechters over TikTok-video’s?

De rechter weegt steeds de vrijheid van meningsuiting af tegen de bescherming van eer, goede naam en privacy. Twee uitspraken laten zien dat die afweging beide kanten op kan vallen.

• De kantonrechter in Rotterdam (locatie Dordrecht) oordeelde op 26 oktober 2023 dat het plaatsen van TikTok-filmpjes met deels onjuiste en deels suggestieve inhoud onrechtmatig was. De maker moest € 7.500 schadevergoeding betalen voor de aantasting van eer en goede naam; verwijdering en rectificatie werden niet opgelegd (ECLI:NL:RBROT:2023:9908).
• De voorzieningenrechter in Amsterdam wees op 24 juni 2026 vorderingen tot verwijdering en rectificatie van een TikTok-video met screenshots van privéberichten af. De screenshots steunden in de feiten en de toelichting bestond grotendeels uit waardeoordelen. Grievende scheldwoorden moest de eiseres als publiek figuur dulden (ECLI:NL:RBAMS:2026:6415).

Het verschil zit vooral in de feiten: een onjuiste of suggestieve beschuldiging is eerder onrechtmatig dan een mening die steunt op wat werkelijk is gebeurd. Ook speelt mee of de gefilmde een publiek figuur is.

Wanneer zijn pesten en het delen van gegevens strafbaar?

Online pesten is strafbaar als het neerkomt op belediging, bedreiging (artikel 285 Sr) of belaging (artikel 285b Sr). Sinds 1 januari 2024 is ook doxing strafbaar: het verspreiden van iemands persoonsgegevens om hem angst aan te jagen of te intimideren (artikel 285d Sr).

Een slachtoffer kan aangifte doen bij de politie. Bewaar daarvoor schermafbeeldingen met datum, gebruikersnaam en link. Belaging is een klachtdelict, dus het slachtoffer moet zelf een klacht indienen. Via de civiele rechter kan het slachtoffer daarnaast een verbod vorderen, eventueel met een dwangsom.

Welke regels gelden voor TikTok zelf?

TikTok valt als zeer groot onlineplatform onder de Digital Services Act (Verordening (EU) 2022/2065), met extra plichten voor de bescherming van minderjarigen en de aanpak van risico’s. Het platform is in de regel niet aansprakelijk voor wat gebruikers plaatsen, zolang het illegale inhoud na een melding snel verwijdert (artikel 6 DSA).

Toezicht op de zeer grote platforms ligt bij de Europese Commissie. Voor u als gebruiker betekent dit vooral dat u illegale inhoud via het meldsysteem kunt melden en dat TikTok een beslissing over verwijdering moet motiveren. De minimumleeftijd van 13 jaar is een regel van het platform zelf, geen wettelijke grens.

Actueel (stand 29 oktober 2026): in een collectieve actie van drie stichtingen tegen TikTok over de verwerking van persoonsgegevens, ook van minderjarigen, oordeelde het gerechtshof Amsterdam op 7 oktober 2025 dat de Nederlandse rechter bevoegd is voor de vorderingen die niet op de AVG steunen en dat die ontvankelijk zijn, ook voor immateriële schade. Over de AVG-vorderingen wacht het hof op antwoorden van het Hof van Justitie van de EU (ECLI:NL:GHAMS:2025:2666).

Vijf vragen voordat u een video plaatst

• Weet iedereen die meedoet aan de uitdaging wat er gaat gebeuren (artikel 6:162 BW)?
• Gebruikt u alleen muziek uit de TikTok-bibliotheek of met een licentie?
• Staat iemand herkenbaar in beeld die een redelijk bezwaar kan hebben (artikel 21 Auteurswet)?
• Kunt u elke beschuldiging over een ander met feiten onderbouwen?
• Is een betaalde samenwerking herkenbaar als reclame?

Wat bespreekt u als ouder met een kind op TikTok?

• Voor schade door uw kind onder de 14 bent u ook zonder eigen schuld aansprakelijk (artikel 6:169 lid 1 BW).
• Controleer of uw aansprakelijkheidsverzekering schade door uw kinderen dekt en welke uitsluitingen gelden.
• Bespreek dat filmen van anderen en het delen van hun gegevens grenzen heeft, tot strafbaarheid toe (artikelen 139f en 285d Sr).
• Is uw kind zelf slachtoffer, bewaar dan bewijs met datum en link voordat de video verdwijnt.

Wat doet u als u zelf ongewild in een video staat?

• Leg de video, de link en het account vast met datum en tijd.
• Meld de video bij TikTok en vraag de maker schriftelijk om verwijdering.
• Doe aangifte bij strafbare feiten zoals heimelijk filmen, laster of doxing.
• Overweeg een kort geding als verwijdering uitblijft; zie ook een foto van u op internet zonder toestemming.

Hoe helpen wij bij een geschil over een TikTok-video?

• beoordelen of een video inbreuk maakt op portretrecht, auteursrecht of privacy;
• een sommatie tot verwijdering of rectificatie opstellen;
• een aansprakelijkheidsstelling beoordelen of namens u afwijzen;
• een kort geding voeren voor verwijdering of een verbod;
• u bijstaan als verdachte of slachtoffer via onze strafrechtadvocaat, ook bij jeugdstrafzaken.

Veelgestelde vragen

Ben ik strafbaar als ik een gevaarlijke challenge alleen deel?

Alleen delen is meestal niet strafbaar. Wel kunt u onrechtmatig handelen (artikel 6:162 BW) als u anderen aanzet tot gevaarlijk gedrag, en TikTok kan de video verwijderen op grond van zijn eigen regels.

Is het voldoende als ik de maker van een video vermeld?

Nee, een vermelding vervangt geen toestemming. Alleen binnen het citaatrecht of de parodie-uitzondering (artikelen 15a en 18b Auteurswet) mag u zonder toestemming gebruikmaken van andermans werk.