Gepubliceerd op 5 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Aansprakelijkheid is de plicht om schade te vergoeden die een ander lijdt doordat u een afspraak niet nakomt (artikel 6:74 Burgerlijk Wetboek, BW) of onrechtmatig handelt (artikel 6:162 BW). De belangrijkste uitzondering op “geen fout, geen aansprakelijkheid”: soms bent u aansprakelijk zonder eigen fout, bijvoorbeeld voor uw kind jonger dan 14 jaar, uw werknemer of uw huisdier.
Welke regels gelden, hangt af van de bron van de verplichting: een overeenkomst of de wet. Daarna volgen vragen over toerekening, schade, causaal verband en verjaring. Dit artikel loopt die stappen langs.
Inhoudsopgave
Drie routes naar aansprakelijkheid
| Route | Wettelijke basis | Wat u moet aantonen | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| Wanprestatie (contract) | Art. 6:74 BW | Tekortkoming, toerekenbaarheid, schade, causaal verband; meestal verzuim na ingebrekestelling | Leverancier levert te laat of gebrekkig |
| Onrechtmatige daad | Art. 6:162 BW | Onrechtmatige daad, toerekenbaarheid, schade, causaal verband, relativiteit | Schilder laat verf op een geparkeerde auto vallen |
| Kwalitatieve aansprakelijkheid | Art. 6:169-6:185 BW | Dat de schade valt onder de risicoregel (kind, werknemer, dier, zaak, opstal) | Hond bijt een voorbijganger |
Wanneer bent u aansprakelijk door wanprestatie?
Komt u een verplichting uit een overeenkomst niet, niet goed of te laat na, dan moet u de schade vergoeden, tenzij de tekortkoming u niet kan worden toegerekend (artikel 6:74 BW). Toerekening ontbreekt bij overmacht: de tekortkoming is niet uw schuld en komt ook niet krachtens wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor uw rekening (artikel 6:75 BW). Een landelijke stroomstoring kan zo’n omstandigheid zijn, maar dat hangt af van de afspraken en van wat u had kunnen voorzien.
Schadevergoeding wegens vertraging is pas verschuldigd als de schuldenaar in verzuim is (artikel 6:74 lid 2 BW). Meestal is daarvoor een ingebrekestelling nodig: een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn om alsnog na te komen (artikel 6:82 BW). Blijft nakoming uit, dan kunt u schadevergoeding vorderen of de overeenkomst ontbinden (artikel 6:265 BW). Een ingebrekestelling is niet nodig als nakoming blijvend onmogelijk is of als een fatale termijn is verstreken (artikel 6:83 BW).
Klaag op tijd
Wie een gebrekkige prestatie ontvangt, moet binnen bekwame tijd klagen nadat hij het gebrek heeft ontdekt of had moeten ontdekken (artikel 6:89 BW). Anders verliest hij zijn rechten. De Hoge Raad oordeelde op 8 februari 2013 dat er geen vaste termijn geldt, ook niet als uitgangspunt (ECLI:NL:HR:2013:BY4600). Alle omstandigheden tellen mee, en vooral of de wederpartij door het late protest nadeel lijdt, bijvoorbeeld in haar bewijspositie.
Wanneer bent u aansprakelijk door een onrechtmatige daad?
Zonder contract kunt u aansprakelijk zijn op grond van artikel 6:162 BW. Een daad is onrechtmatig als zij inbreuk maakt op een recht, in strijd is met een wettelijke plicht of in strijd is met wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt. De benadeelde moet vijf vereisten aantonen:
- een onrechtmatige daad;
- toerekenbaarheid: de daad is te wijten aan schuld of komt krachtens wet of verkeersopvattingen voor rekening van de dader (artikel 6:162 lid 3 BW);
- schade;
- causaal verband tussen daad en schade;
- relativiteit: de geschonden norm moet bescherming bieden tegen deze schade (artikel 6:163 BW).
Wanneer is gedrag onzorgvuldig? Het Kelderluik-arrest
Bij de ongeschreven zorgvuldigheidsnorm gebruiken rechters nog steeds de maatstaf uit het Kelderluik-arrest van de Hoge Raad van 5 november 1965 (ECLI:NL:HR:1965:AB7079). Een medewerker van een frisdrankleverancier had in een café een kelderluik opengezet; een bezoeker viel erin. De Hoge Raad noemde vier factoren: de kans dat anderen niet oplettend zijn, de kans dat daaruit een ongeval ontstaat, de ernst van de mogelijke gevolgen en de bezwaarlijkheid van veiligheidsmaatregelen. De leverancier moest de helft van de schade dragen, omdat ook de bezoeker niet had opgelet.
Dat laatste heet eigen schuld. Draagt de benadeelde zelf bij aan de schade, dan wordt de vergoeding verminderd (artikel 6:101 BW).
Aansprakelijk zonder eigen fout
De wet legt in een aantal gevallen aansprakelijkheid bij wie een bepaalde positie heeft, ook zonder eigen verwijt. Dit heet kwalitatieve aansprakelijkheid.
| Wie | Voor wat | Wettelijke regel |
|---|---|---|
| Ouder of voogd | Kind jonger dan 14 jaar | Altijd aansprakelijk (art. 6:169 lid 1 BW); het kind zelf niet (art. 6:164 BW) |
| Ouder of voogd | Kind van 14 of 15 jaar | Aansprakelijk, tenzij hem niet te verwijten valt dat hij de gedraging niet heeft belet (art. 6:169 lid 2 BW); het kind is zelf ook aansprakelijk |
| Jongere vanaf 16 jaar | Eigen gedrag | Zelf aansprakelijk; ouders alleen bij eigen fout (art. 6:162 BW) |
| Werkgever | Fouten van werknemers in hun werk | Art. 6:170 BW |
| Bezitter van een dier | Schade door het dier | Art. 6:179 BW |
| Bezitter van een gebrekkige roerende zaak of opstal | Schade door het gebrek | Art. 6:173 en 6:174 BW |
| Eigenaar of houder van een motorrijtuig | Schade aan niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemers | Art. 185 Wegenverkeerswet 1994 |
Voor een werknemer die tijdens het werk schade lijdt, geldt een aparte zorgplicht van de werkgever (artikel 7:658 BW). Law & More behandelt geen letselschadezaken; bij letsel verwijzen wij naar een letselschadespecialist.
Welke schade wordt vergoed?
Vergoed wordt vermogensschade, zoals herstelkosten, gederfde winst en redelijke kosten om schade te beperken of vast te stellen (artikel 6:96 BW). Ander nadeel, zoals smartengeld, alleen in de gevallen van artikel 6:106 BW. De schade moet in zodanig verband staan met de gebeurtenis dat zij de aansprakelijke als gevolg daarvan kan worden toegerekend (artikel 6:98 BW).
Over een geldsom die te laat wordt betaald, is wettelijke rente verschuldigd:
| Soort rente | Percentage | Geldt sinds | Bron |
|---|---|---|---|
| Wettelijke rente niet-handelstransacties (art. 6:119 BW) | 4% | 1 januari 2026 | Rijksoverheid |
| Wettelijke handelsrente (art. 6:119a BW) | 10,4% | 1 juli 2026 | Rijksoverheid |
Wanneer verjaart een schadevordering?
Een vordering tot schadevergoeding verjaart vijf jaar na de dag waarop de benadeelde zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend is geworden. Uiterlijk verjaart zij twintig jaar na de gebeurtenis die de schade veroorzaakte (artikel 3:310 BW). U kunt de verjaring stuiten met een schriftelijke aanmaning waarin u zich duidelijk uw recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW).
Hoe beperkt u het risico als ondernemer?
In algemene voorwaarden kunt u uw aansprakelijkheid beperken, bijvoorbeeld tot het bedrag dat de verzekering uitkeert. Zo’n beperking werkt niet altijd. Tegenover consumenten wordt een beding dat aansprakelijkheid beperkt vermoed onredelijk bezwarend te zijn (artikel 6:237 onder f BW). Een beroep op een beperking bij opzet of bewuste roekeloosheid van de ondernemer zelf staat meestal in strijd met de redelijkheid en billijkheid.
Verder helpen een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB) voor schade aan personen en zaken, en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV) voor financiële schade door beroepsfouten. Voor particulieren dekt een aansprakelijkheidsverzekering particulieren (AVP) de meeste schade die u, uw gezinsleden of uw huisdier aan anderen toebrengen.
Wat doet u als u een ander aansprakelijk stelt?
- Stel de ander schriftelijk aansprakelijk en geef bij wanprestatie een redelijke termijn om alsnog na te komen (artikel 6:82 BW).
- Leg de schade vast met foto’s, facturen en offertes.
- Klaag bij een gebrekkige prestatie binnen bekwame tijd (artikel 6:89 BW).
- Bewaak de verjaringstermijn van vijf jaar (artikel 3:310 BW).
Wat doet u als u aansprakelijk wordt gesteld?
- Erken geen aansprakelijkheid voordat de claim is beoordeeld.
- Meld de claim direct bij uw verzekeraar; de polis bevat vaak een meldtermijn.
- Controleer of uw algemene voorwaarden van toepassing zijn en een beperking bevatten.
- Ga na of er sprake is van overmacht (artikel 6:75 BW) of eigen schuld van de benadeelde (artikel 6:101 BW).
Wat wij doen bij aansprakelijkheid
Bij zakelijke schadeclaims en contractgeschillen kan onze praktijk civiel recht onder meer:
- beoordelen of is voldaan aan de vereisten van wanprestatie of onrechtmatige daad;
- een aansprakelijkstelling of ingebrekestelling opstellen;
- toetsen of een beperking van aansprakelijkheid in algemene voorwaarden kan worden ingeroepen;
- onderhandelen met de wederpartij of haar verzekeraar en zo nodig procederen.
Veelgestelde vragen
Is mijn kind van 15 zelf aansprakelijk?
Ja. Een kind vanaf 14 jaar kan zelf aansprakelijk zijn. Daarnaast zijn de ouders aansprakelijk, tenzij hun niet te verwijten valt dat zij de gedraging niet hebben belet (artikel 6:169 lid 2 BW). De benadeelde kan dan kiezen wie hij aanspreekt.
Wat is het verschil tussen een AVB en een BAV?
Een AVB dekt schade aan personen en zaken die u bij uw bedrijfsactiviteiten veroorzaakt. Een BAV dekt zuivere vermogensschade door een beroepsfout, zoals een verkeerd advies. Welke u nodig heeft, hangt af van uw beroep en de risico’s.
Kan ik aansprakelijk zijn als mijn werknemer een fout maakt?
Ja, als de fout is gemaakt in de uitoefening van het werk en de kans daarop door de opdracht tot het werk is vergroot (artikel 6:170 BW). U kunt de schade in beginsel niet op de werknemer verhalen, tenzij hij opzettelijk of bewust roekeloos handelde.