Dit artikel geeft een algemeen juridisch kader naar Nederlands recht. Het is geen advies over een concrete situatie. Wat er met uw aangifte gebeurt, hangt af van het bewijs dat u meebrengt en van de keuze die het Openbaar Ministerie maakt.
Aangifte doen is de officiële mededeling aan de politie dat er een strafbaar feit is gepleegd, met het verzoek daar iets mee te doen. Iedereen die weet dat er een strafbaar feit is begaan mag aangifte doen; u hoeft niet zelf het slachtoffer te zijn. Die bevoegdheid staat in artikel 161 van het Wetboek van Strafvordering.
Een aangifte is iets anders dan een melding. Bij een melding geeft u informatie door zonder te vragen om vervolging. Dat onderscheid bepaalt wat er daarna gebeurt en welke rechten u heeft, dus het loont om vooraf te weten welke van de drie u nodig heeft.
Aangifte, melding of anonieme melding
| Aangifte | Melding | Anonieme melding | |
|---|---|---|---|
| Wat het is | Officiële mededeling met verzoek tot opsporing en vervolging | Informatie doorgeven zonder verzoek tot vervolging | Tip doorgeven zonder dat uw identiteit bekend wordt |
| Uw naam | Staat in het proces-verbaal en komt in het dossier | Wordt vastgelegd | Blijft onbekend, ook voor de politie |
| Leidt tot een dossier | Ja | Soms | Nee |
| U kunt schade vorderen | Ja, door u te voegen in de strafzaak | Nee | Nee |
| U wordt op de hoogte gehouden | Ja | Meestal niet | Nee |
| Waar | Politie | Politie | Meld Misdaad Anoniem, 0800-7000 |
Wilt u dat er iemand wordt vervolgd en wilt u uw schade vergoed krijgen, dan heeft u een aangifte nodig. Een anonieme melding kan nooit als bewijs dienen; die zet hooguit een onderzoek in gang.
Waarvan kunt u aangifte doen?
Van elk strafbaar feit. In de praktijk gaat het meestal om diefstal en inbraak, mishandeling en bedreiging, vernieling, oplichting en fraude, stalking, zedenmisdrijven, discriminatie en identiteitsfraude.
Twee categorieën vragen aandacht. Bij een aantal ernstige misdrijven bestaat een aangifteplicht. Wie weet heeft van bijvoorbeeld een levensdelict of een misdrijf tegen de veiligheid van de staat, is verplicht daarvan aangifte te doen. Die plicht staat in artikel 160 van het Wetboek van Strafvordering.
Daarnaast zijn er klachtdelicten. Bij onder meer belediging, belaging en schending van het briefgeheim wordt pas vervolgd als het slachtoffer daar uitdrukkelijk om vraagt. Dan is een gewone aangifte niet genoeg: er moet een klacht worden ingediend waarin staat dat u vervolging wenst. Zegt u dat er niet bij, dan blijft de zaak liggen.
Hoe doet u aangifte?
Er zijn vier routes en welke openstaat, hangt af van het delict.
Online via politie.nl. Dit kan bij feiten zonder bekende dader en zonder geweld: fietsendiefstal, vernieling, zakkenrollerij, oplichting bij een internetaankoop. U heeft DigiD nodig. Dit is de snelste route en u krijgt direct een bevestiging.
Op het politiebureau, op afspraak. Dit is de route bij zwaardere feiten, bij een bekende dader en bij alles waarbij u iets wilt laten zien of toelichten. Een afspraak maakt u telefonisch via 0900-8844 of digitaal via politie.nl.
Telefonisch. Bij eenvoudige zaken neemt de politie de aangifte soms telefonisch op.
Aan huis of op een andere locatie. Bij zedenmisdrijven, huiselijk geweld en zaken waarin u zich niet veilig voelt op het bureau, kan de politie bij u komen.
Bij spoed of gevaar belt u altijd eerst 112.
Wat neemt u mee?
Een aangifte wordt sterker naarmate u beter voorbereid bent. Neem mee wat u heeft.
Uw identiteitsbewijs. Zonder identificatie wordt geen aangifte opgenomen.
Een tijdlijn. Datum, tijdstip en plaats, en wat er precies gebeurde, in de volgorde waarin het gebeurde. Schrijf dat vooraf op; onder spanning vergeet u details die later doorslaggevend blijken.
Bewijs. Foto’s van letsel of schade, schermafbeeldingen van berichten, bankafschriften, aankoopbewijzen, camerabeelden, gegevens van getuigen.
Bij letsel: een verklaring van de huisarts of de spoedeisende hulp. Bij schade: een overzicht met bedragen en onderbouwing. Dat heeft u later nodig als u zich voegt in de strafzaak.
Wat gebeurt er tijdens de aangifte?
Een medewerker neemt uw verhaal op in een proces-verbaal. U vertelt wat er is gebeurd, de medewerker stelt vragen en typt mee.
Lees het proces-verbaal helemaal door voordat u tekent. Dit is het document waarop de rest van de zaak wordt gebouwd, en wat er niet in staat, bestaat later niet. Staat er iets anders dan u heeft gezegd, of ontbreekt er een detail dat u belangrijk vindt, laat het dan aanpassen voordat u uw handtekening zet.
Vraag om een kopie en om het registratienummer. Met dat nummer kunt u later naar de stand van zaken vragen.
Wilt u niet dat de verdachte uw woonadres ziet, geef dat dan aan. U kunt domicilie kiezen op een ander adres, bijvoorbeeld dat van uw advocaat of het politiebureau.
Wat gebeurt er na de aangifte?
De politie beoordeelt of er aanknopingspunten voor onderzoek zijn. Is er een bekende verdachte of concreet bewijs, dan gaat de zaak naar het Openbaar Ministerie. Ontbreken die, dan kan het onderzoek stoppen zonder dat er iemand wordt gehoord.
Komt de zaak bij het Openbaar Ministerie, dan beslist de officier van justitie wat ermee gebeurt: vervolgen, een strafbeschikking opleggen, of seponeren. U krijgt van die beslissing bericht.
Het Openbaar Ministerie vervolgt niet: en dan?
Dit is het punt waarop de meeste mensen afhaken, terwijl er juist dan nog iets kan.
Wordt uw zaak geseponeerd of blijft vervolging uit, dan kunt u daarover klagen bij het gerechtshof. Die procedure staat in artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering. Het hof beoordeelt of het Openbaar Ministerie in redelijkheid tot die beslissing kon komen en kan opdracht geven alsnog te vervolgen.
Aan die klacht zit een termijn: u moet hem indienen binnen drie maanden nadat u bekend bent geworden met de beslissing om niet te vervolgen. Laat u die termijn lopen, dan is de route dicht.
Het is verstandig de klacht te laten opstellen door een advocaat. Het hof beoordeelt de zaak op stukken en de onderbouwing bepaalt vrijwel alles.
Uw rechten als slachtoffer
U heeft recht op informatie over het verloop van uw zaak en u kunt daarvoor het registratienummer gebruiken.
U kunt uw schade vergoed krijgen zonder een aparte civiele procedure, door u als benadeelde partij te voegen in het strafproces. De strafrechter beslist dan meteen over uw vordering. Onderbouw die vordering met bewijsstukken; een schatting zonder onderbouwing wordt vaak niet-ontvankelijk verklaard.
Bij ernstige misdrijven heeft u spreekrecht op de zitting. U mag dan zelf vertellen wat het feit met u heeft gedaan.
Bent u slachtoffer van een geweldsmisdrijf en is de dader onbekend of niet in staat te betalen, dan kunt u een aanvraag doen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Voor praktische en emotionele ondersteuning kunt u terecht bij Slachtofferhulp Nederland.
Kunt u een aangifte intrekken?
Nee, niet zonder meer. Een aangifte is een verklaring die is vastgelegd; die verdwijnt niet doordat u zich bedenkt. U kunt wel laten weten dat u geen vervolging meer wenst, en bij klachtdelicten kunt u de klacht intrekken. Bij ernstige misdrijven beslist het Openbaar Ministerie zelfstandig, ook als u dat liever niet heeft.
Wees terughoudend met aangifte doen als u niet zeker weet of het klopt. Een valse aangifte is zelf een strafbaar feit.
Hoelang kunt u aangifte doen?
Zolang het feit niet is verjaard. De verjaringstermijnen staan in artikel 70 van het Wetboek van Strafrecht en lopen op met de ernst van het feit: drie jaar bij overtredingen, zes, twaalf of twintig jaar bij misdrijven, terwijl de misdrijven waarop levenslang staat helemaal niet verjaren.
Wacht in de praktijk niet. Camerabeelden worden overschreven, getuigen vergeten details en sporen verdwijnen. Hoe eerder de aangifte, hoe groter de kans dat er iets te onderzoeken valt.
Veelgestelde vragen
Kan ik anoniem aangifte doen?
Nee. Een aangifte staat altijd op naam. Wel kunt u domicilie kiezen op een ander adres, zodat de verdachte uw woonadres niet ziet. Wilt u alleen informatie doorgeven zonder naam, dan is Meld Misdaad Anoniem de aangewezen route, maar dat is geen aangifte.
Wat kost aangifte doen?
Niets. Aangifte doen is gratis.
Hoe lang duurt het voordat ik iets hoor?
Bij een online aangifte krijgt u direct een bevestiging. Of er onderzoek volgt en hoe lang dat duurt, verschilt sterk per zaak. Hoort u niets, vraag dan met uw registratienummer naar de stand van zaken.
Kan ik aangifte doen zonder bewijs?
Ja. Bewijs is geen voorwaarde om aangifte te doen. Het vergroot wel de kans dat er onderzoek volgt.
Wat is het verschil tussen aangifte en een melding?
Bij een aangifte vraagt u om opsporing en vervolging en komt uw zaak in een dossier. Bij een melding geeft u alleen informatie door. Wilt u schade vergoed krijgen, dan heeft u een aangifte nodig.
Kan iemand anders voor mij aangifte doen?
Ja. Iedereen die weet van een strafbaar feit mag aangifte doen. Bij klachtdelicten moet de klacht wel van het slachtoffer zelf komen, of van diens wettelijk vertegenwoordiger.
Juridische hulp nodig?
Loopt uw zaak vast, wordt er niet vervolgd of wilt u uw schade vergoed krijgen, dan is het verstandig uw positie te laten bekijken voordat termijnen verlopen. Onze strafrechtadvocaat kijkt met u mee.
