Gepubliceerd op 5 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026
Het verspreiden van nepnieuws is in Nederland niet als zodanig strafbaar: er is geen apart delict voor valse informatie. Wel strafbaar is nepnieuws dat valt onder een bestaand delict, zoals smaad of laster over een persoon (artikel 261 en 262 Wetboek van Strafrecht, Sr), groepsbelediging of haatzaaien (artikel 137c en 137d Sr), opruiing (artikel 131 Sr) of een vals alarm dat de openbare orde verstoort (artikel 142 Sr).
Is nepnieuws niet strafbaar, dan kan het nog wel onrechtmatig zijn. Wie door een onjuist bericht schade lijdt, kan bij de civiele rechter rectificatie en schadevergoeding vorderen (artikel 6:162 en 6:167 Burgerlijk Wetboek, BW). Hieronder leest u waar de grenzen liggen.
Inhoudsopgave
Waarom is nepnieuws niet altijd strafbaar?
De vrijheid van meningsuiting is beschermd door artikel 7 van de Grondwet en artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Ook onjuiste, overdreven of kwetsende uitlatingen vallen in beginsel onder die bescherming.
Een beperking is alleen toegestaan als de wet daarin voorziet en de beperking nodig is, bijvoorbeeld om de goede naam van anderen of de openbare orde te beschermen. Daarom heeft de wetgever geen algemeen verbod op onware berichten. Strafbaar wordt het pas als een uiting een specifiek delict oplevert.
Wanneer is nepnieuws over een persoon strafbaar?
Nepnieuws over een persoon is strafbaar als het opzettelijk iemands eer of goede naam aantast door hem een bepaald feit te verwijten, met het doel dat ruchtbaar te maken (smaad, artikel 261 Sr). Weet u dat het verweten feit niet waar is, dan is sprake van laster (artikel 262 Sr), een zwaarder delict.
Smaad is niet strafbaar als u te goeder trouw kon aannemen dat het feit waar was en het algemeen belang de uitlating vereiste (artikel 261 lid 3 Sr). Gewone belediging zonder een concreet verwijt valt onder artikel 266 Sr. Deze delicten worden in de regel alleen vervolgd na een klacht van degene die is beledigd (artikel 269 Sr). Meer leest u in ons artikel over belediging, smaad en laster.
Wanneer is nepnieuws over een groep strafbaar?
Nepnieuws over een groep is strafbaar als u zich opzettelijk beledigend uitlaat over een groep mensen vanwege hun ras, godsdienst, levensovertuiging, hetero- of homoseksuele gerichtheid of handicap (artikel 137c Sr). Ook het aanzetten tot haat, discriminatie of geweld tegen zo’n groep is strafbaar (artikel 137d Sr).
Bij deze delicten is geen klacht nodig; het OM kan zelf vervolgen. De rechter weegt mee in welke context de uitlating is gedaan, zoals een politiek of maatschappelijk debat.
Wanneer leidt nepnieuws tot onrust of geweld?
Wie in het openbaar oproept tot een strafbaar feit of tot geweld tegen het openbaar gezag, maakt zich schuldig aan opruiing (artikel 131 Sr). Wie opzettelijk de openbare rust verstoort met valse alarmkreten of signalen, is strafbaar op grond van artikel 142 Sr.
Ook een bericht dat iemand bedreigt met geweld, zoals een nepbericht over een aanslag op een school, kan strafbaar zijn als bedreiging (artikel 285 Sr). Lees meer in ons artikel over bedreiging.
Is het verspreiden van persoonsgegevens strafbaar?
Ja, sinds 1 januari 2024 is doxing strafbaar (artikel 285d Sr). Daaronder valt het verspreiden van persoonsgegevens van een ander met het doel die persoon vrees aan te jagen, ernstige overlast te bezorgen of ernstig te hinderen in zijn werk.
Nepnieuws gaat vaak samen met het delen van iemands adres of foto. Ook dan kan, naast smaad of laster, artikel 285d Sr van toepassing zijn.
Wat kunt u doen als er nepnieuws over u wordt verspreid?
U kunt aangifte doen bij de politie en, bij smaad of laster, een klacht indienen zodat het OM kan vervolgen. Daarnaast kunt u civielrechtelijk rectificatie, verwijdering en schadevergoeding vorderen.
- Leg het bericht vast met schermafbeeldingen, datum, tijd en de URL.
- Meld het bericht bij het platform. Grote online platforms moeten op grond van de Digital Services Act meldingen van illegale inhoud zorgvuldig behandelen.
- Vraag de verspreider schriftelijk het bericht te verwijderen en te rectificeren.
- Vorder bij de civiele rechter, zo nodig in kort geding, verwijdering en rectificatie (artikel 6:167 BW).
- Doe aangifte bij de politie als het bericht ook strafbaar is.
Wat kunnen wij voor u doen bij nepnieuws?
Ons team strafrecht beoordeelt of een bericht strafbaar is en staat zowel slachtoffers als verdachten bij.
- Wij beoordelen of een bericht smaad, laster, groepsbelediging, opruiing of doxing oplevert (artikel 261, 262, 137c, 131 en 285d Sr).
- Wij stellen een sommatie tot verwijdering en rectificatie op aan de verspreider.
- Wij vorderen in kort geding verwijdering, rectificatie en schadevergoeding op grond van artikel 6:162 en 6:167 BW.
- Wij begeleiden u bij de aangifte en de klacht bij smaad of laster.
- Wij verdedigen u als u zelf wordt verdacht en beoordelen of uw uitlating onder de vrijheid van meningsuiting valt.
Samengevat
- Nepnieuws is niet als zodanig strafbaar; het moet onder een bestaand delict vallen.
- Nepnieuws over een persoon kan smaad (artikel 261 Sr) of laster (artikel 262 Sr) zijn.
- Groepsbelediging, haatzaaien en opruiing zijn strafbaar op grond van de artikelen 137c, 137d en 131 Sr.
- Doxing is sinds 1 januari 2024 strafbaar (artikel 285d Sr).
- Ook zonder strafbaar feit kunt u rectificatie en schadevergoeding vorderen (artikel 6:162 en 6:167 BW).
Veelgestelde vragen
Is het delen van nepnieuws strafbaar?
Alleen als het bericht een strafbaar feit oplevert, zoals smaad, laster of groepsbelediging. Wie zo’n bericht bewust doorstuurt, kan ook zelf strafbaar zijn.
Wat is het verschil tussen smaad en laster?
Bij smaad verwijt u iemand een feit om dat ruchtbaar te maken. Bij laster weet u bovendien dat het verwijt niet waar is.
Kan ik rectificatie eisen?
Ja, de rechter kan de verspreider veroordelen tot rectificatie als het bericht onrechtmatig is (artikel 6:167 BW).
Moet een platform nepnieuws verwijderen?
Een platform moet een melding over illegale inhoud zorgvuldig behandelen. Voor inhoud die onjuist maar niet illegaal is, gelden vooral de eigen regels van het platform.
