Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Bij een aandelenoverdracht koopt u de aandelen in de vennootschap, waardoor het bedrijf met alle rechten en verplichtingen in dezelfde rechtspersoon blijft zitten. Bij een activa/passiva-transactie koopt u geselecteerde vermogensbestanddelen en laat u de rest achter bij de verkoper. Het verschil bepaalt wie welke risico’s draagt, of contracten en vergunningen doorlopen en of het personeel van rechtswege meegaat.
| Punt | Aandelenoverdracht | Activa/passiva-transactie |
|---|---|---|
| Wie verkoopt | De aandeelhouder | De vennootschap zelf |
| Levering | Notariële akte (art. 2:196 BW) | Per bestanddeel: bezitsverschaffing, cessie, notariële akte voor registergoederen |
| Contracten en vergunningen | Lopen door (let op change-of-control) | Gaan niet vanzelf mee; contractsoverneming vraagt medewerking wederpartij (art. 6:159 BW) |
| Personeel | Werkgever blijft dezelfde | Gaat van rechtswege mee bij overgang van onderneming (art. 7:663 BW) |
| Historische risico’s | Gaan economisch mee naar de koper | Blijven in beginsel bij de verkoper |
| Mogelijk bij eenmanszaak of vof | Nee | Ja, de enige route |
Inhoudsopgave
Wat houdt een aandelenoverdracht in?
Bij een aandelenoverdracht wisselt niet de onderneming van eigenaar, maar de vennootschap waarin die onderneming zit. De bv of nv blijft dezelfde rechtspersoon met hetzelfde KvK-nummer, dezelfde contracten en dezelfde schulden; alleen de aandeelhouder verandert. Daarom is deze vorm bij een gezond bedrijf vaak de eenvoudigste route.
De levering van aandelen op naam in een bv gebeurt bij notariële akte, verleden voor een in Nederland standplaats hebbende notaris (artikel 2:196 BW). De vennootschap moet de overdracht erkennen of daarvan in kennis zijn gesteld, en het bestuur werkt het aandeelhoudersregister bij (artikel 2:194 BW). Daarna volgt de opgave aan het handelsregister, onder meer voor een enig aandeelhouder en de uiteindelijk belanghebbenden.
Voordat de notaris kan leveren, moet de statutaire route zijn afgelopen. Veel statuten kennen een blokkeringsregeling met een aanbiedingsplicht aan de medeaandeelhouders of een goedkeuringseis (artikel 2:195 BW), en een aandeelhoudersovereenkomst kan daar bepalingen bovenop leggen. Controleer de statuten dus voordat u over de prijs onderhandelt. Zie voor de wettelijke bepalingen Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.
Wat houdt een activa/passiva-transactie in?
Bij een activa/passiva-transactie verkoopt de vennootschap zelf een deel of het geheel van haar vermogensbestanddelen. De verkopende vennootschap blijft bestaan en houdt wat niet is verkocht, inclusief de schulden en claims die de koper niet wilde overnemen. De koper krijgt een schone start, maar moet elk onderdeel afzonderlijk verkrijgen.
Wat er overgaat, wordt in de koopovereenkomst limitatief opgesomd: bedrijfsmiddelen, voorraad, klantenbestand, handelsnaam, intellectuele-eigendomsrechten, goodwill en de contracten en schulden die partijen benoemen. Alles wat niet op die lijst staat, blijft achter. Een vergeten domeinnaam, licentie of leasecontract wordt na de closing een probleem.
Deze vorm ligt voor de hand als de koper alleen een bedrijfsonderdeel wil, als de historie van de vennootschap risico’s bevat die niemand wil overnemen, of als de verkoper geen rechtspersoon is. Een eenmanszaak en een vennootschap onder firma hebben geen aandelen; daar is de activa/passiva-transactie de enige route.
Wat gaat er wel en niet automatisch mee over?
Bij een aandelenoverdracht blijft de vennootschap partij bij al haar overeenkomsten. Contracten, vergunningen, verzekeringen, lopende procedures en fiscale posities lopen ongewijzigd door. De koper hoeft niets over te dragen, maar erft ook alles wat hij niet kende.
Bij een activa/passiva-transactie gaat niets vanzelf. Roerende zaken worden geleverd door bezitsverschaffing, vorderingen door cessie (artikel 3:94 BW), en registergoederen zoals bedrijfspanden bij notariële akte met inschrijving in de openbare registers (artikel 3:89 BW). Voor het overnemen van een volledige contractspositie is een akte nodig plus de medewerking van de wederpartij (artikel 6:159 BW). Weigert die, dan blijft het contract bij de verkoper.
Ook een aandelenoverdracht is niet vrij van contractueel gedoe. Veel overeenkomsten, en vrijwel alle financieringsdocumentatie, bevatten een change-of-controlbepaling die de wederpartij het recht geeft op te zeggen of voorwaarden te herzien als de zeggenschap wijzigt. Die bepalingen komen bij due diligence boven water en bepalen soms alsnog de structuur.
Wat gebeurt er met het personeel?
Bij een aandelenoverdracht verandert er arbeidsrechtelijk niets. De werkgever blijft dezelfde vennootschap, de arbeidsovereenkomsten lopen door en er is geen overgang van onderneming. Personeelsverplichtingen, van pensioentoezeggingen tot een verlofstuwmeer, blijven bestaan en drukken op de waarde van de aandelen.
Bij een activa/passiva-transactie is de vraag of sprake is van overgang van onderneming (artikel 7:662 en volgende BW). Bepalend is of een economische eenheid overgaat die haar identiteit behoudt. Is dat zo, dan gaan de werknemers die aan die eenheid zijn verbonden van rechtswege mee, met behoud van arbeidsvoorwaarden en dienstjaren. Partijen kunnen dat niet contractueel uitsluiten; een lijst met over te nemen werknemers doet daar niets aan af.
Daarbij horen drie regels die vaak worden onderschat. De vervreemder blijft nog een jaar na de overgang hoofdelijk aansprakelijk voor verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst die vóór de overgang zijn ontstaan (artikel 7:663 BW). Opzegging wegens de overgang zelf is verboden (artikel 7:670 lid 8 BW). En de ondernemingsraad heeft adviesrecht over het besluit tot overdracht (artikel 25 WOR). Bij faillissement geldt de regeling niet (artikel 7:666 BW).
Mag de koper na de overgang reorganiseren?
Ja, mits het ontslag niet wegens de overgang zelf plaatsvindt. De Hoge Raad (6 februari 2026, ECLI:NL:HR:2026:204) oordeelde dat het opzegverbod niet in de weg staat aan ontslag om economische, technische of organisatorische redenen, zolang die geen intrinsiek verband houden met de overgang. In die zaak had een supermarktketen na de overname een filiaal ingepast in haar eigen werkwijze: de personeelsadministratie ging naar een centraal servicekantoor en de functie van de werkneemster verviel. De ontbinding van haar arbeidsovereenkomst bleef in stand.
Voor de koper betekent dit dat een reorganisatie na de overname mogelijk is, maar dat hij de bedrijfseconomische reden los van de overgang moet kunnen onderbouwen. De gevolgen voor werknemers zijn uitgewerkt in het artikel over overgang van onderneming; de wettekst staat in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.
Welke toestemmingen en meldingen hebt u nodig?
Vergunningen zijn bij een aandelenoverdracht in beginsel geen probleem, omdat zij op naam van de vennootschap staan. In gereguleerde sectoren geldt wel een meld- of goedkeuringsplicht bij een wijziging van zeggenschap, zoals een verklaring van geen bezwaar of een betrouwbaarheidstoets bij financiële dienstverleners. Bij een activa/passiva-transactie moeten persoons- en locatiegebonden vergunningen doorgaans opnieuw worden aangevraagd of op naam worden gezet, wat de doorlooptijd bepaalt.
| Toets | Drempel of criterium | Gevolg |
|---|---|---|
| ACM, algemene drempel | Samen wereldwijd € 150 miljoen of meer jaaromzet, en ten minste twee ondernemingen elk € 30 miljoen of meer in Nederland | Vooraf melden; besluit uiterlijk vier weken na melding, tot dan niet uitvoeren |
| ACM, pensioenfondsen | Samen ten minste € 500 miljoen bruto geboekte premies, en ten minste twee elk € 100 miljoen van Nederlandse ingezetenen | Vooraf melden |
| ACM, zorg | Totale omzet telt, niet alleen omzet uit zorg | Vooraf melden bij overschrijding |
| Vergunningsfase ACM | Als de ACM nader onderzoek nodig vindt | Besluit binnen 13 weken |
| Bureau Toetsing Investeringen | Zeggenschap in vitale aanbieders of ondernemingen met sensitieve technologie (Wet Vifo) | Meldplicht, los van het mededingingstoezicht |
De bedragen en termijnen staan op de pagina van de ACM over fusies, overnames en joint ventures (geraadpleegd oktober 2026). Onderschat de planning niet: beide trajecten kunnen de closing maanden opschuiven.
Hoe verschilt de risicoverdeling?
Bij een aandelenoverdracht koopt u de historie mee. Belastingschulden, een niet-gemelde milieuovertreding, een claim van een ex-werknemer of bodemverontreiniging blijven in de vennootschap en worden dus uw probleem. Daarom is bij deze vorm het contractuele vangnet uitgebreid: garanties over de financiële positie, de contracten, het personeel en de compliance, aangevuld met specifieke vrijwaringen voor risico’s die tijdens het onderzoek zijn gevonden.
Garanties en vrijwaringen zijn niet hetzelfde. Een garantie is een toezegging over de toestand van de onderneming; blijkt zij onjuist, dan volgt schadevergoeding binnen de afgesproken drempels, plafonds en termijnen. Een vrijwaring dekt een benoemd risico af, ook als de koper daarvan wist. Daarnaast wordt vaak een deel van de koopprijs in escrow gehouden of via een earn-out afhankelijk gemaakt van toekomstige resultaten. Wat een earn-outafspraak waard is, hangt af van de precisie waarmee de maatstaf is gedefinieerd.
Bij een activa/passiva-transactie ligt het risicoprofiel gunstiger voor de koper: wat niet is gekocht, gaat niet mee. Volledig risicoloos is die vorm niet. Een overgang van onderneming brengt werkgeversverplichtingen mee, geleverde activa kunnen bezwaard blijken met een pandrecht of eigendomsvoorbehoud, en wie de handelsnaam en bedrijfsvoering voortzet, kan bij derden de indruk wekken rechtsopvolger te zijn. Ook de verkoper loopt risico: hij blijft achter met een lege vennootschap terwijl schuldeisers zich op de verkoopopbrengst richten.
Hoe verschilt het onderzoek vooraf?
Bij een aandelenoverdracht is het due diligence-onderzoek breder, omdat u de hele vennootschap koopt. Het beslaat de financiële en fiscale posities, arbeidsrechtelijke verplichtingen en pensioenregelingen, de belangrijkste contracten met hun opzeg- en change-of-controlbepalingen, intellectuele eigendom, verzekeringen, vergunningen, lopende geschillen en privacy.
Bij een activa/passiva-transactie verschuift de focus naar de vraag of de verkoper beschikkingsbevoegd is en of de activa vrij zijn van rechten van derden. Zijn de machines eigendom of geleased, rust er een pandrecht op de voorraad, staan merken en domeinnamen op naam van de juiste entiteit, en zijn de belangrijkste klantcontracten overdraagbaar?
De bevindingen bepalen de prijs, de structuur en de contractuele bescherming. Een risico dat bij een aandelenoverdracht om een vrijwaring vraagt, kan bij een activa/passiva-transactie buiten de deal blijven. Meer leest u in het artikel over due diligence bij een bedrijfsovername, en voor merken en software in het artikel over intellectueel eigendom bij een bedrijfsovername.
Wat betekent de keuze fiscaal, op hoofdlijnen?
De fiscale gevolgen lopen sterk uiteen; laat de doorrekening altijd door een fiscalist maken voordat u de structuur vastlegt. Het grondpatroon is dit: bij een aandelenoverdracht verkoopt de aandeelhouder en blijven de stille reserves en fiscale boekwaarden in de vennootschap. Bij een activa/passiva-transactie verkoopt de vennootschap zelf, zodat het verschil tussen opbrengst en boekwaarde bij haar tot winst leidt.
Dat verklaart de klassieke tegenstelling aan de onderhandelingstafel. De verkoper heeft doorgaans voorkeur voor een aandelenoverdracht, de koper vaak voor een activa/passiva-transactie, omdat hij dan over de betaalde prijs kan afschrijven. Dat verschil is een reëel onderdeel van de prijsonderhandeling.
Twee misverstanden verdienen correctie. Er is geen algemene overdrachtsbelasting op aandelen: die speelt alleen bij onroerende zaken of bij aandelen in een onroerendezaakrechtspersoon (artikel 4 Wet op belastingen van rechtsverkeer). En niet elke activa/passiva-transactie is met omzetbelasting belast: bij overgang van een onderneming of zelfstandig onderdeel als geheel geldt een bijzondere regeling. Beide vragen om beoordeling per geval.
Hoe komt u tot een keuze?
De keuze volgt uit vier vragen. Is de verkoper een rechtspersoon met aandelen? Wil de koper de hele onderneming of alleen een onderdeel? Hoeveel onbekend verleden zit er in de vennootschap? En hoeveel contracten en vergunningen zijn zonder toestemming van derden niet overdraagbaar?
In de praktijk wint de aandelenoverdracht bij een goed gedocumenteerde onderneming met veel doorlopende contracten en vergunningen. De activa/passiva-transactie wint als de koper alleen een activiteit wil, als de historie te riskant is of als een doorstart aan de orde is. Vaak valt de knoop pas na het eerste due diligence-onderzoek, dus leg de structuur in de intentieverklaring nog niet definitief vast.
Leg wel vast wat in die fase al bindend is. Een intentieverklaring bevat vrijwel altijd afdwingbare bepalingen over geheimhouding, exclusiviteit en kosten, en het afbreken van onderhandelingen in een vergevorderd stadium kan tot aansprakelijkheid leiden. Meer daarover in het artikel over de letter of intent bij een overname en over het traject van intentieverklaring tot closing.
Wat controleren koper en verkoper elk?
| Koper | Verkoper |
|---|---|
| Statuten en aandeelhoudersovereenkomst op blokkerings- en goedkeuringsregelingen | Structuur pas kiezen nadat de fiscale gevolgen zijn doorgerekend |
| Change-of-controlbepalingen in contracten en financieringen | Garanties beperken met drempels, plafonds en termijnen |
| Bij activa/passiva: over te nemen activa, contracten en schulden limitatief opsommen | Tijdig medewerking van wederpartijen vragen voor contractsoverneming (art. 6:159 BW) |
| Beoordelen of sprake is van overgang van onderneming en welke werknemers meegaan | Rekening houden met een jaar hoofdelijke aansprakelijkheid voor oude werkgeversverplichtingen (art. 7:663 BW) |
| Garanties, vrijwaringen en zo nodig escrow voor gevonden risico’s | Tijdig advies van de ondernemingsraad vragen (art. 25 WOR) |
Wat Law & More doet bij een aandelen- of activa/passiva-transactie
Wij begeleiden kopers en verkopers van de structuurkeuze tot de closing. Een overzicht van de valkuilen die wij het vaakst tegenkomen, staat in het artikel over risico’s bij fusies en overnames.
- Wij zetten de juridische gevolgen van beide structuren voor uw transactie naast elkaar: risico’s, personeel, contracten en vergunningen.
- Wij voeren het juridische due diligence-onderzoek uit en vertalen de bevindingen naar garanties, vrijwaringen of het buiten de deal laten van een risico.
- Wij stellen de intentieverklaring en de koopovereenkomst op, inclusief drempels, plafonds en termijnen voor garantieclaims.
- Wij beoordelen of de transactie een overgang van onderneming is en wat dat betekent voor werknemers en ondernemingsraad.
- Wij stemmen de levering af met de notaris en beoordelen of een melding bij de ACM nodig is.
In het kort
- Aandelen in een bv worden geleverd bij notariële akte (artikel 2:196 BW); bij activa/passiva gaat alleen over wat is opgesomd.
- Bij overgang van onderneming gaan werknemers van rechtswege mee en blijft de vervreemder nog een jaar hoofdelijk aansprakelijk (artikel 7:663 BW).
- Reorganiseren na de overgang mag, als de reden geen intrinsiek verband houdt met de overgang (HR 6 februari 2026).
- Melding bij de ACM is nodig boven € 150 miljoen wereldwijd en tweemaal € 30 miljoen in Nederland; daarna volgt binnen vier weken een besluit.
Veelgestelde vragen
Is voor een activa/passiva-transactie een notaris nodig?
Niet voor de transactie als geheel. Een notariële akte is verplicht voor de levering van registergoederen, zoals een bedrijfspand. Roerende zaken, vorderingen en contractsposities gaan langs andere weg over.
Kan een eenmanszaak via aandelen worden overgedragen?
Nee. Een eenmanszaak en een vof hebben geen aandelen. Wie de onderneming eerst in een bv onderbrengt, kan daarna wel aandelen overdragen; die inbreng heeft eigen juridische en fiscale gevolgen.
Kan ik als koper van activa toch aansprakelijk worden voor oude schulden?
In beginsel alleen voor de schulden die u uitdrukkelijk overneemt. De belangrijke uitzondering zijn werkgeversverplichtingen bij overgang van onderneming; de verkoper blijft daarvoor nog een jaar hoofdelijk naast u aansprakelijk.
Bij beide transactievormen wordt een deel van de koopprijs vaak geparkeerd via een escrow-overeenkomst.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.