Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een bedrijfsovername verloopt juridisch in vaste stappen: geheimhouding en intentieverklaring (LOI), due diligence, onderhandeling over de koopovereenkomst, en de closing waarop eigendom en koopprijs overgaan. Bij een overname van aandelen in een bv is voor de levering een notariële akte verplicht (artikel 2:196 BW); bij een activatransactie wordt elk bestanddeel volgens zijn eigen regels geleverd en gaan werknemers bij een overgang van onderneming van rechtswege mee (artikel 7:663 BW).
Hieronder leest u per fase welke juridische punten spelen, wat de Hoge Raad heeft beslist over het afbreken van onderhandelingen en de uitleg van een koopovereenkomst, en welke meldingen nodig kunnen zijn. Fiscale structurering laten wij buiten beschouwing; daarvoor schakelt u een fiscalist in.
Inhoudsopgave
Welke fasen kent een bedrijfsovername?
De meeste overnames kennen vijf fasen, gevolgd door nazorg. De volgorde ligt niet in de wet vast, de juridische risico’s per fase wel.
| Fase | Wat er gebeurt | Juridisch kernpunt |
|---|---|---|
| 1. Voorbereiding | Verkoper brengt administratie, contracten en vergunningen op orde | Geheimhoudingsovereenkomst (NDA) vóór het delen van informatie |
| 2. Intentieverklaring | Hoofdlijnen: prijs of prijsmechanisme, structuur, planning, exclusiviteit | Welke bepalingen binden; afbreken van onderhandelingen |
| 3. Due diligence | Juridisch, financieel, fiscaal en commercieel onderzoek | Wat geldt als bekend bij de koper (disclosure) |
| 4. Koopovereenkomst | Prijs, garanties, vrijwaringen, opschortende voorwaarden, claimregeling | Uitleg van de bepalingen; meldingen en goedkeuringen |
| 5. Closing | Levering, betaling, overdracht van zeggenschap | Notariële akte bij aandelen; inschrijvingen in het handelsregister |
Kiest u voor een aandelen- of een activatransactie?
Bij een aandelentransactie koopt u de vennootschap met alle rechten, plichten en historische risico’s. Bij een activatransactie koopt u losse bestanddelen, zoals inventaris, voorraad, klantcontracten en goodwill, en laat u de rest bij de verkoper achter.
| Punt | Aandelentransactie | Activatransactie |
|---|---|---|
| Wat koopt u | De vennootschap met alle verplichtingen | Afzonderlijke bestanddelen |
| Levering | Notariële akte (art. 2:196 BW); eerst blokkeringsregeling volgen (art. 2:195 BW) | Per goed: onroerend goed via akte en inschrijving (art. 3:89 BW), vorderingen via cessie (art. 3:94 BW), contracten via contractsoverneming (art. 6:159 BW) |
| Werknemers | Werkgever blijft dezelfde | Bij overgang van onderneming gaan zij van rechtswege mee (art. 7:663 BW) |
| Historische risico’s | Blijven in de vennootschap; afdekken met garanties en vrijwaringen | Blijven in beginsel bij de verkoper |
Bij contractsoverneming is medewerking van de wederpartij nodig. Meer daarover leest u in ons artikel over contractsovername en aansprakelijkheid.
Bij een overgang van onderneming (artikel 7:662 en volgende BW) gaan werknemers met hun arbeidsvoorwaarden over naar de koper. De verkoper blijft nog een jaar na de overgang hoofdelijk aansprakelijk voor loonverplichtingen die vóór de overgang zijn ontstaan (artikel 7:663 BW).
Hoe bindend is een intentieverklaring?
Een intentieverklaring is meestal grotendeels niet-bindend, maar bepalingen over exclusiviteit, geheimhouding, kosten en toepasselijk recht zijn doorgaans wel bindend. Of een LOI als geheel bindt, hangt af van wat partijen over en weer mochten verwachten, niet alleen van het woord “niet-bindend”.
Een goede LOI vermeldt in elk geval:
- de partijen en de beoogde transactie (aandelen of activa);
- de prijs of het prijsmechanisme, bijvoorbeeld op basis van werkkapitaal en netto schuld;
- de planning en de voorwaarden voor due diligence;
- de duur en reikwijdte van exclusiviteit;
- welke bepalingen bindend zijn en welke niet.
Mag u de onderhandelingen afbreken?
In beginsel wel: ieder is vrij om onderhandelingen af te breken. De Hoge Raad legde de maatstaf vast in het arrest CBB/JPO (HR 12 augustus 2005, ECLI:NL:HR:2005:AT7337). Afbreken is alleen onaanvaardbaar gelet op het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij in een overeenkomst, of andere omstandigheden. Van belang is in hoeverre de afbrekende partij zelf aan dat vertrouwen heeft bijgedragen, en welke gerechtvaardigde belangen zij heeft. Ook gewijzigde omstandigheden tijdens de onderhandelingen tellen mee.
De Hoge Raad noemde die maatstaf streng en tot terughoudendheid nopend. In die zaak vernietigde hij de veroordeling tot schadevergoeding, omdat het hof niet had uitgelegd waarom het afbreken onaanvaardbaar was. Is afbreken wel onaanvaardbaar, dan kan schadevergoeding verschuldigd zijn, in uitzonderlijke gevallen zelfs het positief contractsbelang. Meer daarover leest u bij precontractuele aansprakelijkheid.
Wat onderzoekt de advocaat bij due diligence?
Bij juridische due diligence onderzoekt de advocaat of de onderneming juridisch is wat de verkoper zegt dat zij is. De uitkomsten bepalen de prijs, de garanties en de specifieke vrijwaringen.
- Vennootschapsrecht: statuten, aandeelhoudersregister, eerdere leveringsakten, aandeelhoudersovereenkomsten en zekerheidsrechten op aandelen.
- Contracten: belangrijke klant- en leverancierscontracten, met name change-of-controlbepalingen die de wederpartij bij overname een opzeggingsrecht geven.
- Personeel: arbeidsovereenkomsten, cao, pensioenregeling, zieke werknemers en lopende ontslagzaken.
- Vastgoed en huur: eigendomsbewijzen, huurovereenkomsten en opzegtermijnen.
- Intellectueel eigendom, vergunningen, privacy (AVG) en lopende procedures.
De bevindingen komen in een due diligence-rapport, meestal ingedeeld naar ernst: punten die de deal blokkeren, punten die een garantie of vrijwaring vereisen en kleine aandachtspunten. Wat de koper tijdens het onderzoek had kunnen ontdekken, kan later zijn beroep op een garantie verzwakken, tenzij de koopovereenkomst iets anders regelt. Daarom regelen partijen uitdrukkelijk welke informatie als “disclosed” geldt.
Wat staat er in de koopovereenkomst?
De koopovereenkomst (SPA bij aandelen, APA bij activa) legt vast wat wordt verkocht, tegen welke prijs en wie welk risico draagt. Kernbepalingen zijn de prijs, garanties, vrijwaringen, opschortende voorwaarden en de aansprakelijkheidsregeling.
Prijs en prijsmechanisme
Partijen kiezen meestal tussen een prijs op basis van een closing-balans, met achteraf een correctie voor werkkapitaal en netto schuld, of een vaste prijs op basis van een eerdere balans (locked box). Bij een locked box wordt de koper beschermd tegen tussentijdse uitstroom van geld. Een deel van de prijs kan afhangen van toekomstige resultaten; de risico’s daarvan bespreken wij bij de earn-out bij bedrijfsovername.
Garanties en vrijwaringen
Met garanties verklaart de verkoper dat bepaalde feiten juist zijn, bijvoorbeeld over de jaarrekening, de eigendom van de aandelen of het ontbreken van geschillen. Met een specifieke vrijwaring neemt de verkoper een bekend risico voor zijn rekening, zoals een lopende procedure of een belastingclaim over een eerdere periode.
Koopovereenkomsten bevatten vrijwel altijd een eigen claimregeling: een drempel voor kleine claims (de minimis en basket), een maximum (cap), een termijn waarbinnen claims moeten worden ingediend en vaak de uitsluiting van wettelijke remedies zoals ontbinding en dwaling. Welke termijnen en bedragen redelijk zijn, verschilt per transactie.
Hoe legt de rechter een vrijwaring uit?
Precies formuleren loont. In Meyer Europe/PontMeyer (HR 19 januari 2007, ECLI:NL:HR:2007:AZ3178) ging het om een vrijwaring voor belastingschulden in een Engelstalige SPA. Het hof las “as of April 1, 1998” als “vanaf” die datum, waardoor de uitzondering op de vrijwaring niet gold voor vennootschapsbelasting over de periode daarvoor. De Hoge Raad liet dat in stand: het hof mocht uitgaan van de meest voor de hand liggende taalkundige betekenis van de woorden, gelezen in het licht van de overige bepalingen van de SPA. Wie stelt dat partijen iets anders bedoelden, moet dat bewijzen.
Opschortende voorwaarden
Tussen ondertekening en closing kunnen voorwaarden gelden, zoals financiering, goedkeuring van de ACM, advies van de ondernemingsraad of toestemming van belangrijke contractpartijen. Formuleer die voorwaarden scherp, met een uiterste datum, zodat duidelijk is wanneer een partij kan afhaken.
Welke meldingen en goedkeuringen zijn nodig?
Afhankelijk van de omvang en de sector betrekt u de ondernemingsraad, de vakbonden, de ACM of het Bureau Toetsing Investeringen. Wie dat overslaat, riskeert vertraging, een boete of een aantastbaar besluit.
| Instantie | Wanneer | Grondslag |
|---|---|---|
| Ondernemingsraad | Voorgenomen besluit tot overdracht van zeggenschap; advies vragen als het nog wezenlijke invloed kan hebben | Art. 25 lid 1 sub a Wet op de ondernemingsraden |
| Vakbonden en SER | Onderneming met in de regel 50 of meer werknemers | SER-Fusiegedragsregels 2015 |
| ACM | Betrokken ondernemingen samen meer dan € 150 miljoen jaaromzet wereldwijd, en ten minste twee elk € 30 miljoen of meer in Nederland; daarna wachttermijn van vier weken | Art. 29 en 37 Mededingingswet |
| Bureau Toetsing Investeringen | Overname van een vitale aanbieder, beheerder van een bedrijfscampus of onderneming met sensitieve technologie (sinds 1 juni 2023) | Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Vifo) |
Wijkt de ondernemer af van het advies van de ondernemingsraad, dan kan de ondernemingsraad beroep instellen bij de Ondernemingskamer (artikel 26 WOR).
Wat gebeurt er bij de closing?
Bij de closing worden de aandelen of activa geleverd en wordt de koopprijs betaald, meestal via de kwaliteitsrekening van de notaris. Daaraan gaat een closing-checklist vooraf met alle stukken, volmachten en vervulde voorwaarden.
Bij een aandelentransactie passeert de notaris de leveringsakte en wordt het aandeelhoudersregister bijgewerkt (artikel 2:194 BW). Wijzigingen in bestuur en uiteindelijk belanghebbenden (UBO) worden daarna in het handelsregister ingeschreven. Bij een activatransactie volgen de afzonderlijke leveringshandelingen, inclusief toestemming van wederpartijen voor overgaande contracten.
Wat speelt er na de closing?
Na de closing draait het om de prijscorrectie, eventuele earn-outbetalingen, garantieclaims en het concurrentie- en relatiebeding van de verkoper. Claims meldt u binnen de contractuele termijn en op de afgesproken wijze, anders vervallen ze.
Ontstaat er een geschil, dan bepaalt de koopovereenkomst waar dat wordt beslecht: bij de gewone rechter, via arbitrage of, voor prijscorrecties, door een onafhankelijke accountant als bindend adviseur. Een deel van de koopprijs wordt soms op een escrowrekening gezet om garantieclaims te kunnen voldoen.
Waar letten koper en verkoper elk op?
De belangen lopen hier echt uiteen: wat de koper wil uitbreiden, wil de verkoper beperken.
| Onderwerp | Koper | Verkoper |
|---|---|---|
| Informatie | Due diligence afronden vóór ondertekening | NDA laten tekenen vóór het delen van informatie |
| Exclusiviteit | Voldoende tijd voor onderzoek | Exclusiviteit in de LOI beperken in tijd |
| Bekende risico’s | Specifieke vrijwaring, niet alleen een algemene garantie | Alles in de dataroom laten gelden als bekend (disclosure) |
| Claimregeling | Ruime termijn, lage drempel | Cap, drempel en korte claimtermijn |
| Meldingen | Nagaan of ACM of Bureau Toetsing Investeringen nodig is | Tijdig advies van de ondernemingsraad vragen |
Wat Law & More doet bij een bedrijfsovername
- De geheimhoudingsovereenkomst en intentieverklaring opstellen of beoordelen.
- De juridische due diligence uitvoeren en de bevindingen vertalen naar garanties en vrijwaringen.
- De koopovereenkomst opstellen en erover onderhandelen.
- De adviesaanvraag aan de ondernemingsraad en de meldingen voorbereiden.
- Garantieclaims na de closing indienen of afweren en zo nodig procederen; zie ook onze pagina’s advocaat bedrijfsovername en ondernemingsrecht advocaat.
Bedrijfsovername in vijf punten
- Een overname loopt van NDA en LOI via due diligence en koopovereenkomst naar closing.
- Aandelen in een bv worden geleverd bij notariële akte (artikel 2:196 BW); bij een overgang van onderneming gaan werknemers van rechtswege mee (artikel 7:663 BW).
- Afbreken van onderhandelingen is alleen bij uitzondering onaanvaardbaar (HR 12 augustus 2005, CBB/JPO).
- Bij de uitleg van een SPA mag de rechter uitgaan van de meest voor de hand liggende taalkundige betekenis (HR 19 januari 2007, Meyer Europe/PontMeyer).
- Ondernemingsraad, vakbonden, ACM en de Vifo-toets kunnen meldingen of goedkeuring vereisen.
Veelgestelde vragen
Wanneer schakelt u een advocaat in bij een overname?
Bij voorkeur vóór het tekenen van de NDA en de LOI. In die fase worden exclusiviteit, prijsmechanisme en de structuur (aandelen of activa) vastgelegd, en die punten zijn later moeilijk terug te draaien.
Is een notaris altijd nodig?
Bij de levering van aandelen in een bv of nv wel (artikelen 2:196 en 2:86 BW). Bij een activatransactie alleen voor onderdelen waarvoor de wet een notariële akte eist, zoals onroerend goed.
Moet de ondernemingsraad instemmen met de verkoop?
Nee, de ondernemingsraad heeft adviesrecht, geen instemmingsrecht (artikel 25 WOR). Wijkt de ondernemer af van het advies, dan kan de ondernemingsraad beroep instellen bij de Ondernemingskamer.
