Bedrijfsovername: zo verloopt het juridisch van intentieverklaring tot closing

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Een bedrijfsovername verloopt juridisch in vaste stappen: geheimhouding en intentieverklaring (LOI), due diligence, onderhandeling over de koopovereenkomst, en de closing waarop eigendom en koopprijs overgaan. Bij een overname van aandelen in een bv is voor de levering een notariële akte verplicht (artikel 2:196 BW); bij een activatransactie wordt elk bestanddeel volgens zijn eigen regels geleverd en gaan werknemers van rechtswege mee over (artikel 7:663 BW).

Hieronder leest u per fase welke juridische punten spelen, waar koper en verkoper op letten en welke meldingen en goedkeuringen nodig kunnen zijn. Fiscale structurering laten wij buiten beschouwing; daarvoor schakelt u een fiscalist in.

Welke fasen kent een bedrijfsovername?

De meeste overnames kennen vijf fasen: voorbereiding, intentieverklaring, due diligence, koopovereenkomst en closing, gevolgd door nazorg. De volgorde ligt niet in de wet vast, maar de juridische risico’s per fase wel.

1. Voorbereiding: de verkoper brengt administratie, contracten en vergunningen op orde; partijen tekenen een geheimhoudingsovereenkomst (NDA) voordat vertrouwelijke informatie wordt gedeeld.
2. Intentieverklaring: de hoofdlijnen van de deal, zoals prijs of prijsmechanisme, structuur, planning en exclusiviteit.
3. Due diligence: de koper onderzoekt de onderneming juridisch, financieel, fiscaal en commercieel.
4. Koopovereenkomst: prijs, garanties, vrijwaringen, opschortende voorwaarden en aansprakelijkheidsbeperkingen.
5. Closing: levering, betaling van de koopprijs en overdracht van zeggenschap.

Kiest u voor een aandelen- of een activatransactie?

Bij een aandelentransactie koopt u de vennootschap met alle rechten, plichten en historische risico’s. Bij een activatransactie koopt u losse bestanddelen, zoals inventaris, voorraad, klantcontracten en goodwill, en laat u de rest bij de verkoper achter.

De keuze heeft directe juridische gevolgen. Aandelen in een bv worden geleverd bij notariële akte (artikel 2:196 BW), en de statuten kunnen een blokkeringsregeling bevatten die eerst moet worden gevolgd (artikel 2:195 BW). Bij een activatransactie moet elk goed apart worden geleverd: onroerend goed via notariële akte en inschrijving in de openbare registers (artikel 3:89 BW), vorderingen via cessie (artikel 3:94 BW) en lopende contracten via contractsoverneming met medewerking van de wederpartij (artikel 6:159 BW). Meer over dat laatste leest u in ons artikel over contractsovername en aansprakelijkheid.

Bij een activatransactie is vaak sprake van overgang van onderneming (artikel 7:662 en volgende BW). Werknemers gaan dan van rechtswege met hun arbeidsvoorwaarden over naar de koper, en de verkoper blijft nog een jaar hoofdelijk aansprakelijk voor loonverplichtingen van vóór de overgang (artikel 7:663 BW). Bij een aandelentransactie verandert de werkgever niet.

Hoe bindend is een intentieverklaring?

Een intentieverklaring is meestal grotendeels niet-bindend, maar bepalingen over exclusiviteit, geheimhouding, kosten en toepasselijk recht zijn doorgaans wel bindend. Of een LOI als geheel bindt, hangt af van wat partijen over en weer mochten verwachten, niet alleen van het woord “niet-bindend”.

Een goede LOI vermeldt in elk geval:

• de partijen en de beoogde transactie (aandelen of activa);
• de prijs of het prijsmechanisme, bijvoorbeeld op basis van werkkapitaal en netto schuld;
• de planning en de voorwaarden voor due diligence;
• de duur en reikwijdte van exclusiviteit;
• welke bepalingen bindend zijn en welke niet.

Mag u de onderhandelingen afbreken?

In beginsel wel: ieder is vrij om onderhandelingen af te breken. Volgens de Hoge Raad in het Strandhotel-arrest (HR 20 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:2026) is afbreken alleen onaanvaardbaar als dat in strijd is met de eisen van redelijkheid en billijkheid, gelet op het gerechtvaardigd vertrouwen van de ander en de gewijzigde omstandigheden; die maatstaf moet terughoudend worden toegepast.

Is afbreken onaanvaardbaar, dan kan schadevergoeding verschuldigd zijn, in uitzonderlijke gevallen zelfs het positief contractsbelang. Meer daarover leest u bij precontractuele aansprakelijkheid.

Wat onderzoekt de advocaat bij due diligence?

Bij juridische due diligence onderzoekt de advocaat of de onderneming juridisch is wat de verkoper zegt dat ze is. De uitkomsten bepalen de prijs, de garanties en de specifieke vrijwaringen.

• Vennootschapsrecht: statuten, aandeelhoudersregister, eerdere leveringsakten, aandeelhoudersovereenkomsten en zekerheidsrechten op aandelen.
• Contracten: belangrijke klant- en leverancierscontracten, met name change-of-controlbepalingen die de wederpartij bij overname een opzeggingsrecht geven.
• Personeel: arbeidsovereenkomsten, cao, pensioenregeling, zieke werknemers en lopende ontslagzaken.
• Vastgoed en huur: eigendomsbewijzen, huurovereenkomsten en opzegtermijnen.
• Intellectueel eigendom, vergunningen, privacy (AVG) en lopende procedures.

De bevindingen komen in een due diligence-rapport, meestal ingedeeld naar ernst: punten die de deal blokkeren, punten die een garantie of vrijwaring vereisen en kleine aandachtspunten. Wat de koper tijdens het onderzoek had kunnen ontdekken, kan later zijn beroep op een garantie verzwakken, tenzij de koopovereenkomst iets anders regelt. Daarom regelen partijen in de koopovereenkomst uitdrukkelijk welke informatie als “disclosed” geldt.

Wat staat er in de koopovereenkomst?

De koopovereenkomst (SPA bij aandelen, APA bij activa) legt vast wat wordt verkocht, tegen welke prijs en wie welk risico draagt. Kernbepalingen zijn de prijs, garanties, vrijwaringen, opschortende voorwaarden en de aansprakelijkheidsregeling.

Prijs en prijsmechanisme

Partijen kiezen meestal tussen een prijs op basis van een closing-balans (met achteraf een correctie voor werkkapitaal en netto schuld) of een vaste prijs op basis van een eerdere balans (locked box), waarbij de koper wordt beschermd tegen tussentijdse uitstroom van geld. Een deel van de prijs kan afhangen van toekomstige resultaten; de risico’s daarvan bespreken wij bij de earn-out bij bedrijfsovername.

Garanties en vrijwaringen

Met garanties verklaart de verkoper dat bepaalde feiten juist zijn, bijvoorbeeld over de jaarrekening, de eigendom van de aandelen of het ontbreken van geschillen. Met een specifieke vrijwaring neemt de verkoper een bekend risico voor zijn rekening, zoals een lopende procedure.

Koopovereenkomsten bevatten vrijwel altijd een eigen claimregeling: een drempel voor kleine claims (de minimis en basket), een maximum (cap), een termijn waarbinnen claims moeten worden ingediend en vaak de uitsluiting van wettelijke remedies zoals ontbinding en dwaling. Welke termijnen en bedragen redelijk zijn, verschilt per transactie en is onderwerp van onderhandeling.

Opschortende voorwaarden

Tussen ondertekening en closing kunnen voorwaarden gelden, zoals financiering, toestemming van de ACM, advies van de ondernemingsraad of toestemming van belangrijke contractpartijen. Formuleer die voorwaarden scherp, met een uiterste datum, zodat duidelijk is wanneer een partij kan afhaken.

Welke meldingen en goedkeuringen zijn nodig?

Afhankelijk van de omvang en de sector moet u de ondernemingsraad, de vakbonden, de ACM of het Bureau Toetsing Investeringen betrekken. Wie dat overslaat, riskeert vertraging, een boete of een aantastbaar besluit.

• Ondernemingsraad: het voorgenomen besluit tot overdracht van zeggenschap is adviesplichtig (artikel 25 lid 1 sub a Wet op de ondernemingsraden). Het advies moet worden gevraagd op een moment dat het nog wezenlijke invloed kan hebben.
• Vakbonden: bij ondernemingen met in de regel 50 of meer werknemers gelden de SER-Fusiegedragsregels 2015, die vooraf melding aan de vakbonden en de SER vereisen.
• ACM: een concentratie moet vooraf worden gemeld als de betrokken ondernemingen samen meer dan € 150 miljoen jaaromzet hebben en ten minste twee van hen elk € 30 miljoen of meer in Nederland (artikel 29 Mededingingswet). Na melding geldt een wachttermijn van vier weken.
• Bureau Toetsing Investeringen: sinds 1 juni 2023 moet een overname van een vitale aanbieder, een beheerder van een bedrijfscampus of een onderneming met sensitieve technologie worden gemeld op grond van de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Vifo).

Wat gebeurt er bij de closing?

Bij de closing worden de aandelen of activa geleverd en wordt de koopprijs betaald, meestal via de kwaliteitsrekening van de notaris. Daaraan gaat een closing-checklist vooraf waarin alle stukken, volmachten en vervulde voorwaarden zijn opgenomen.

Bij een aandelentransactie passeert de notaris de leveringsakte en wordt het aandeelhoudersregister bijgewerkt. Wijzigingen in bestuur en uiteindelijk belanghebbenden (UBO) moeten daarna in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel worden ingeschreven. Bij een activatransactie volgen de afzonderlijke leveringshandelingen, inclusief toestemming van wederpartijen voor overgaande contracten.

Wat speelt er na de closing?

Na de closing draait het om de prijscorrectie, eventuele earn-outbetalingen, garantieclaims en het concurrentie- en relatiebeding van de verkoper. Claims moeten binnen de contractuele termijn en op de afgesproken wijze worden gemeld, anders vervallen ze.

Ontstaat er een geschil, dan bepaalt de koopovereenkomst waar dat wordt beslecht: bij de gewone rechter, via arbitrage of, voor prijscorrecties, door een onafhankelijke accountant als bindend adviseur. Een deel van de koopprijs wordt soms op een escrowrekening gezet om garantieclaims te kunnen voldoen.

Waar let u als koper op?

• Laat de juridische due diligence afronden voordat u de koopovereenkomst tekent.
• Zet bekende risico’s in een specifieke vrijwaring, niet alleen in een algemene garantie.
• Controleer change-of-controlbepalingen in de belangrijkste contracten.
• Ga na of melding bij de ACM of het Bureau Toetsing Investeringen nodig is.
• Noteer de claimtermijnen uit de koopovereenkomst direct na de closing.

Waar let u als verkoper op?

• Laat een geheimhoudingsovereenkomst tekenen voordat u informatie deelt.
• Beperk de exclusiviteit in de LOI in tijd.
• Leg vast dat alles in de dataroom als bekend bij de koper geldt (disclosure).
• Spreek een cap, drempel en korte claimtermijn af.
• Vraag tijdig advies aan de ondernemingsraad als uw onderneming die heeft.

Wat kunnen wij voor u doen bij een bedrijfsovername?

• De geheimhoudingsovereenkomst en intentieverklaring opstellen of beoordelen.
• De juridische due diligence uitvoeren en de bevindingen vertalen naar garanties en vrijwaringen.
• De koopovereenkomst opstellen en erover onderhandelen.
• De adviesaanvraag aan de ondernemingsraad en de meldingen voorbereiden.
• Garantieclaims na de closing indienen of afweren en zo nodig procederen; zie ook onze pagina’s advocaat bedrijfsovername en ondernemingsrecht advocaat.

Samengevat

• Een overname loopt van NDA en LOI via due diligence en koopovereenkomst naar closing.
• Aandelen in een bv worden geleverd bij notariële akte (artikel 2:196 BW); bij activa gaan werknemers van rechtswege mee (artikel 7:663 BW).
• Een LOI is meestal deels bindend; afbreken van onderhandelingen is alleen bij uitzondering onaanvaardbaar (ECLI:NL:HR:2019:2026).
• Garanties, vrijwaringen en de claimregeling bepalen de risicoverdeling na de closing.
• Ondernemingsraad, vakbonden, ACM en Vifo-toetsing kunnen meldingen of goedkeuring vereisen.

Veelgestelde vragen

Wanneer schakelt u een advocaat in bij een overname?

Bij voorkeur vóór het tekenen van de NDA en de LOI. In die fase worden exclusiviteit, prijsmechanisme en de structuur (aandelen of activa) vastgelegd, en die punten zijn later moeilijk terug te draaien.

Is een notaris altijd nodig?

Bij de levering van aandelen in een bv of nv wel (artikelen 2:196 en 2:86 BW). Bij een activatransactie alleen voor onderdelen waarvoor de wet een notariële akte eist, zoals onroerend goed.

Gaan de werknemers mee bij een overname?

Bij een aandelentransactie blijft de vennootschap werkgever. Bij een activatransactie die een overgang van onderneming is, gaan de werknemers met hun arbeidsvoorwaarden van rechtswege over naar de koper (artikel 7:663 BW).

Wat als de koper na de closing een probleem ontdekt?

Dan beoordeelt u of het probleem onder een garantie of vrijwaring valt en meldt u de claim binnen de contractuele termijn en op de voorgeschreven wijze. Drempels, maxima en de disclosure-regeling bepalen of en hoeveel u kunt verhalen.

Moet de ondernemingsraad instemmen met de verkoop?

Nee, de ondernemingsraad heeft adviesrecht, geen instemmingsrecht (artikel 25 WOR). Wijkt de ondernemer af van het advies, dan kan de ondernemingsraad beroep instellen bij de Ondernemingskamer.