Advocaat familiebedrijf

Een familiebedrijf wordt meestal geregeld door twee documenten: de statuten en een aandeelhoudersovereenkomst. De statuten binden de vennootschap en alle aandeelhouders; de aandeelhoudersovereenkomst bindt alleen wie haar heeft ondertekend.

De statuten worden bij notariële akte vastgelegd en bevatten onder meer het stemrecht, de regels voor de overdracht van aandelen en de samenstelling van het bestuur. Sinds de flexibilisering van het bv-recht in 2012 is een blokkeringsregeling op grond van artikel 2:195 van het Burgerlijk Wetboek facultatief. Veel familiebedrijven kiezen daarom bewust tussen een aanbiedingsregeling aan de andere aandeelhouders en goedkeuring door de algemene vergadering.

Een aandeelhoudersovereenkomst voegt afspraken toe die families vaak liever niet openbaar maken. Voorbeelden zijn het dividendbeleid, wie in het bedrijf mag werken en wat er gebeurt bij scheiding, overlijden of arbeidsongeschiktheid van een aandeelhouder. Een familiestatuut legt gedeelde waarden en bedoelingen vast. Het is meestal geen afdwingbaar contract, dus belangrijke afspraken daaruit horen ook in de statuten of de aandeelhoudersovereenkomst.

Goede governance scheidt drie rollen: de familie als eigenaar, het bestuur dat het bedrijf leidt en, waar zinvol, een toezichthoudend orgaan dat toezicht houdt op het bestuur. Lopen die rollen door elkaar, dan worden spanningen in de familie al snel problemen in het bedrijf.

Op grond van artikel 2:239 BW moeten bestuurders zich richten naar het belang van de vennootschap en de daarmee verbonden onderneming, niet alleen naar het belang van één familietak. Een bestuurder met een direct of indirect persoonlijk tegenstrijdig belang neemt niet deel aan de besluitvorming over dat onderwerp. Die regel is belangrijk in familiebedrijven, bijvoorbeeld als de vennootschap een contract sluit met een andere onderneming van een familielid.

Een raad van commissarissen met een of meer onafhankelijke leden kan helpen de familiebelangen in balans te houden. De taken en benoemingsregels staan in de statuten. Sommige families kiezen voor een lichtere raad van advies zonder wettelijke bevoegdheden. Wij helpen u de structuur te kiezen die past bij de omvang van het bedrijf en de familie.

Bedrijfsopvolging heeft een vennootschapsrechtelijke, een erfrechtelijke en een fiscale kant. Wij verzorgen de vennootschapsrechtelijke kant en werken voor de andere twee samen met uw notaris en belastingadviseur; Law & More geeft geen erfrechtelijk of fiscaal advies.

Vennootschapsrechtelijk zijn de hoofdvragen wie de aandelen krijgt en wie zeggenschap heeft. Aandelen in een bv worden geleverd bij notariële akte (artikel 2:196 BW), met inachtneming van de blokkeringsregeling in de statuten. Een veelgebruikte structuur is een stichting administratiekantoor (STAK). De STAK houdt de aandelen en geeft certificaten uit aan familieleden. De volgende generatie krijgt zo de economische waarde, terwijl het stemrecht voorlopig bij het bestuur van de STAK blijft.

Regel ook tijdig de benoeming van een opvolger als bestuurder en een volmacht voor het geval de huidige directeur-grootaandeelhouder wilsonbekwaam wordt. Een duidelijke waarderingsregel voor de aandelen van een familielid dat uittreedt, voorkomt later geschillen.

Begin bij de afspraken die er al zijn: statuten en aandeelhoudersovereenkomst bevatten vaak een geschillen- of impasseregeling. Lost dat het niet op, dan kent het Nederlandse recht procedures die het conflict kunnen beëindigen of een behoorlijk bestuur kunnen herstellen.

Mediation en onderhandeling

Mediation kan helpen om zonder jarenlange procedures afspraken te maken over een uittreding of een nieuwe governance.

De wettelijke geschillenregeling

Op grond van de artikelen 2:335 tot en met 2:343 BW kunnen aandeelhouders de rechter vragen een andere aandeelhouder te veroordelen zijn aandelen over te dragen. Voorwaarde is dat diens gedrag het belang van de vennootschap ernstig schaadt. Omgekeerd kan een aandeelhouder wiens rechten of belangen door de anderen worden geschaad, vorderen dat zijn aandelen worden overgenomen. Komen partijen niet tot een prijs, dan benoemt de rechter een of meer deskundigen.

Enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer

Bepaalde aandeelhouders kunnen de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam vragen een onderzoek te bevelen (artikelen 2:344 tot en met 2:359 BW). Zij moeten gegronde redenen aantonen om te twijfelen aan een juist beleid. De Ondernemingskamer kan ook onmiddellijke voorzieningen treffen, zoals het schorsen van een bestuurder of het benoemen van een tijdelijke onafhankelijke bestuurder. Zie ook onze pagina over het aandeelhoudersgeschil.

Wij werken op uurbasis en spreken het tarief en een inschatting vooraf met u af.

Externe kosten, zoals notariskosten, griffierecht en de kosten van een waarderingsdeskundige, komen apart. Erfrechtelijk en fiscaal advies geven wij niet. Gefinancierde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand bestaat, maar Law & More werkt niet op die basis.