Cao niet nageleefd door de werkgever: nakoming, loon en schadevergoeding

Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Houdt uw werkgever zich niet aan de cao, dan kunt u bij de kantonrechter nakoming vorderen, plus achterstallig loon met wettelijke verhoging en rente of schadevergoeding. Dat kan alleen als de cao op uw arbeidsovereenkomst van toepassing is: doordat de cao algemeen verbindend is verklaard, doordat u en uw werkgever allebei lid zijn van de cao-partijen, of doordat uw contract naar de cao verwijst.

Een afspraak in uw arbeidsovereenkomst die in uw nadeel van een geldende cao afwijkt, is nietig; de cao-bepaling geldt dan in de plaats daarvan (artikel 12 Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst). Ook de vakbond die de cao sloot, kan nakoming en schadevergoeding vorderen.

Geldt de cao voor uw arbeidsovereenkomst?

Dat is de eerste vraag, want het antwoord bepaalt wie wat kan vorderen. Er zijn vier routes.

Bijna alle bedrijfstak-cao’s worden algemeen verbindend verklaard door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Welke cao voor u geldt, staat vaak in uw arbeidsovereenkomst of op uw loonstrook. De Rijksoverheid legt uit hoe u nagaat of er voor u een cao geldt.

Hoe vaak leven werkgevers de cao niet na?

Vaker dan veel werknemers denken. De Nederlandse Arbeidsinspectie onderzocht in juni 2025 de naleving van cao-afspraken over loon en toeslagen in vijf sectoren: schoonmaak, particuliere beveiliging, zoetwarenindustrie, metalektro en taxivervoer. Bij minstens 1 op de 13 banen vond zij aanwijzingen voor ernstige niet-naleving; in de particuliere beveiliging en de metalektro bij 1 op de 7 banen. Vakantiebijslag was de meest voorkomende fout. Het minimum cao-loon werd relatief goed nageleefd. Zie het rapport Cao-naleving in vijf sectoren; de uitkomsten zijn indicaties, geen vaststellingen per werkgever.

Hoe legt de rechter een cao-bepaling uit?

Vaak gaat het geschil niet over de vraag of de cao geldt, maar over wat een bepaling betekent. Voor cao-bepalingen geldt een objectieve uitleg: de bewoordingen, gelezen in het licht van de hele tekst, zijn in beginsel doorslaggevend. Dat besliste de Hoge Raad op 20 februari 2004 in DSM/Fox (ECLI:NL:HR:2004:AO1427). Ook formuleringen elders in de regeling en de redelijkheid van de uitkomst wegen mee. Wat werkgever en vakbond tijdens de onderhandelingen bedoelden, telt alleen als dat voor u kenbaar was. Een puur grammaticale uitleg, los van de rest van de tekst, is volgens de Hoge Raad onjuist.

Bij twijfel over de uitleg kunt u ook de cao-partijen om opheldering vragen. Veel cao’s hebben een eigen geschillen- of interpretatiecommissie.

Welke stappen zet u als werknemer?

1. Stel vast welke cao geldt en via welke route (zie de tabel hierboven).
2. Vergelijk uw loonstroken met de loontabel, toeslagen, vakantiebijslag, overwerkregeling en periodieken uit de cao.
3. Bespreek het met uw werkgever. Soms is het een administratieve fout. Kijk of de cao een geschillenregeling heeft.
4. Stel uw werkgever schriftelijk in gebreke, noem het cao-artikel en geef een redelijke termijn. Die brief stuit ook de verjaring.
5. Vraag uw vakbond om hulp. Die kan zelf nakoming vorderen en de cao-partijen vragen om een nalevingsonderzoek.
6. Blijft betaling uit, start dan een procedure bij de kantonrechter. Daar heeft u geen advocaat nodig, maar wel goede stukken.

Let op de verjaring: een loonvordering verjaart vijf jaar na de dag waarop het loon opeisbaar werd (artikel 3:308 BW). Wacht u langer, dan verliest u het oudste deel van uw vordering.

Wat kunt u bij de kantonrechter vorderen?

Naast nakoming van de cao vordert u het achterstallige loon, met de wettelijke verhoging bij te late betaling en de wettelijke rente. Heeft u andere schade, bijvoorbeeld een te lage pensioenopbouw, dan vordert u schadevergoeding. De vakbond kan op grond van artikel 15 Wet CAO schadevergoeding vorderen voor zichzelf en voor haar leden.

Wat doet de Nederlandse Arbeidsinspectie?

Bij een algemeen verbindend verklaarde cao kan de Arbeidsinspectie onderzoeken of een werkgever de cao naleeft. Dat doet zij alleen op verzoek van de cao-partijen (artikel 10 Wet AVV), niet op verzoek van een individuele werknemer. Het onderzoek kan aangekondigd of onaangekondigd zijn. De inspecteurs mogen werknemers en anderen bevragen en de administratie inzien; betrokkenen moeten meewerken (Algemene wet bestuursrecht). De inspectie trekt zelf geen juridische conclusie, maar geeft haar bevindingen in een rapport aan de cao-partijen. Die kunnen daarmee naar de rechter.

Los daarvan handhaaft de Arbeidsinspectie zelf het wettelijk minimumloon. Krijgt u minder dan het minimumloon, dan kunt u daar wel zelf een melding doen.

Kan een cao een boete voor de werkgever bevatten?

Ja. Sommige cao’s bevatten een boetebeding voor werkgevers die de cao niet naleven, vaak een forfaitaire boete per overtreding. De hoogte staat in de cao zelf. De cao-partijen of een fonds dat zij hebben ingesteld, leggen de boete op; de werkgever kan de gegrondheid en hoogte aan de rechter voorleggen.

Wat controleert u als werkgever om een cao-claim te voorkomen?

• Valt uw onderneming onder de werkingssfeer van een algemeen verbindend verklaarde cao? Let op de omschrijving van de bedrijfsactiviteiten; daar draaien veel geschillen om.
• Bevatten uw arbeidsovereenkomsten een duidelijk incorporatiebeding, ook voor latere cao’s?
• Zijn loonsverhogingen uit een nieuwe cao doorgevoerd, ook als die met terugwerkende kracht gelden?
• Kunt u met uw loon- en urenadministratie aantonen dat u de cao toepast, als de Arbeidsinspectie langskomt?

Een afwijking in het voordeel van de werknemer mag altijd. Een afwijking in zijn nadeel is nietig, ook als de werknemer ermee instemde. De werknemer kan zich daar later op beroepen, binnen de verjaringstermijn.

Wat doen wij bij een geschil over de cao?

• Vaststellen welke cao geldt en via welke route.
• Narekenen welk loon, welke toeslagen en welke pensioenafdracht volgens de cao verschuldigd zijn.
• De werkgever in gebreke stellen en de verjaring stuiten.
• Procederen bij de kantonrechter over nakoming, achterstallig loon en schadevergoeding.
• Voor werkgevers: toetsen of contracten en beloningsregelingen aansluiten op de cao.

Meer over ons werk in het arbeidsrecht.

Veelgestelde vragen

Ik ben geen vakbondslid. Kan ik de cao toch afdwingen?

Ja, als de cao algemeen verbindend is verklaard of als uw arbeidsovereenkomst naar de cao verwijst. Is uw werkgever alleen gebonden omdat hij lid is van een werkgeversorganisatie, dan moet hij de cao ook op u toepassen, maar kan in beginsel alleen de vakbond dat afdwingen (artikel 14 Wet CAO).

Geldt een nieuwe cao met terugwerkende kracht?

Dat kan, als de cao dat zelf bepaalt. Na een cao-loze periode gaat een nieuwe cao vaak in op de einddatum van de vorige. Loonsverhogingen moeten dan met terugwerkende kracht worden nabetaald.

Mag ik minder uren werken dan in de cao staat zonder dat dit nadelig is?

Een deeltijdafspraak is geen afwijking van de cao, zolang uw uurloon en toeslagen naar rato kloppen. Krijgt u per uur minder dan de cao voorschrijft, dan is die afspraak in zoverre nietig.