Wanneer kunt u de notaris aansprakelijk stellen? Uitleg & Tips

Notarissen maken soms fouten tijdens hun werk. Zulke fouten kunnen flinke gevolgen hebben voor klanten.

Als een notaris een foutieve akte opstelt of belangrijke informatie mist, kan dat leiden tot financiële schade of juridische problemen.

U kunt een notaris aansprakelijk stellen wanneer hij zijn zorgplicht heeft geschonden en u daardoor schade heeft geleden. Die zorgplicht betekent dat de notaris moet handelen zoals een redelijk bekwaam vakgenoot zou doen in dezelfde situatie.

Dit geldt niet alleen voor directe opdrachtgevers. Soms geldt het ook voor derden die schade ondervinden.

Wilt u een notaris aansprakelijk stellen? Dan moet u snappen wanneer er sprake is van een beroepsfout en welke stappen u moet nemen.

Er zijn verschillende soorten aansprakelijkheid, elk met hun eigen voorwaarden en procedures.

Wanneer kunt u de notaris aansprakelijk stellen?

Een notaris kunt u aansprakelijk stellen als hij tekortschiet in zijn professionele verplichtingen. Dit gebeurt vooral bij schending van de zorgplicht, fouten in akten of verkeerde adviezen.

Schending van de zorgplicht

De notaris heeft een zorgplicht tegenover alle betrokken partijen. Hij moet zorgvuldig werken en iedereen onpartijdig behandelen.

Voorbeelden van schending van die zorgplicht zijn er genoeg:

• Partijdigheid – als de notaris een partij voortrekt
• Onvoldoende onderzoek – bijvoorbeeld niet checken van eigendomsrechten of schulden
• Nalaten te waarschuwen – niet wijzen op belangrijke risico’s
• Belangenverstrengeling – als de notaris zijn eigen belang laat meewegen

Volgens artikel 17 van de Wet op het notarisambt moet de notaris zijn werk onafhankelijk doen. Doet hij dat niet, dan ontstaat beroepsaansprakelijkheid.

Een schending van de zorgplicht kan financiële schade veroorzaken. In dat geval mag u de notaris civielrechtelijk aansprakelijk stellen voor schadevergoeding.

Fouten in notariële akten

Onjuist of incompleet opgestelde akten zijn een veelvoorkomende reden voor aansprakelijkheid. Dat varieert van simpele typefouten tot grotere juridische missers.

Veel gemaakte fouten in notariële akten:

Incomplete akten kunnen ook flinke problemen veroorzaken. Mist er bijvoorbeeld informatie over lasten op een eigendom? Dan kan de koper ineens met onverwachte schulden zitten.

De notaris moet zorgen dat alle documenten kloppen. Hij moet akten volledig en volgens de wet opstellen.

Onjuiste advisering door de notaris

De notaris voert niet alleen uit, hij heeft ook een adviesfunctie. Geeft hij verkeerd advies, dan kan dat tot aansprakelijkheid leiden.

Situaties waarin onjuiste advisering voorkomt:

• Fiscale gevolgen – niet waarschuwen voor belastingrisico’s
• Juridische consequenties – verkeerde uitleg van contractvoorwaarden
• Alternatieve oplossingen – niet wijzen op betere opties

De notaris hoort u goed te informeren over de gevolgen van uw keuzes. Hij moet duidelijk maken wat de juridische en financiële risico’s zijn.

Leidt verkeerd advies tot schade? Dan kunt u de notaris aansprakelijk stellen, mits die schade direct voortkomt uit het advies.

Soorten aansprakelijkheid van de notaris

U kunt een notaris op verschillende manieren aansprakelijk stellen voor fouten. De wet kent drie hoofdvormen van aansprakelijkheid, elk met eigen regels en gevolgen.

Civiele aansprakelijkheid

Civiele aansprakelijkheid ontstaat als een notaris zijn zorgplicht of waarschuwingsplicht niet nakomt. De vraag is dan of hij heeft gehandeld zoals je van een redelijk bekwaam notaris mag verwachten.

Deze beroepsaansprakelijkheid ontstaat op twee manieren:

• Wanprestatie tegenover de opdrachtgever
• Onrechtmatige daad bij schending van wettelijke verplichtingen

De notaris heeft een zware zorgplicht vanwege zijn bijzondere rol. Hij moet alle partijen goed informeren over risico’s en gevolgen van rechtshandelingen.

Via een civiele procedure kunt u schadevergoeding eisen. De schade moet wel direct het gevolg zijn van de fout van de notaris. Heeft u zelf ook een fout gemaakt? Dan kan dat de schadevergoeding verlagen.

Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie houdt toezicht op notarissen. Tuchtrechtelijke procedures beoordelen of de notaris zich aan de regels heeft gehouden.

Mogelijke tuchtrechtelijke maatregelen zijn bijvoorbeeld:

• Waarschuwing
• Berisping
• Geldboete
• Schorsing
• Ontzegging van het recht het notarisambt uit te oefenen

Een tuchtrechtelijke veroordeling betekent niet automatisch civiele aansprakelijkheid. Het zijn aparte procedures met hun eigen regels. Toch kan een tuchtuitspraak wel helpen als u later civiel wilt procederen.

Aansprakelijkheid tegenover derden

Een notaris kan ook aansprakelijk zijn tegenover mensen die niet zijn opdrachtgever zijn. Dit gebeurt als hij zijn bijzondere rol in het rechtsverkeer niet goed invult.

Toont zijn onderzoek aan dat rechten van derden worden geschaad? Dan moet de notaris weigeren mee te werken, tenzij de derde verklaart geen bezwaar te hebben.

Voorbeelden van aansprakelijkheid tegenover derden:

• Verkoop van een woning zonder erfgenamen te informeren
• Het passeren van een akte terwijl bekend is dat derden er schade van ondervinden
• Onvoldoende onderzoek naar rechten van andere belanghebbenden

Deze vorm van aansprakelijkheid beschermt mensen die niet direct bij de notariële handeling betrokken zijn, maar toch schade kunnen lijden.

Veelvoorkomende situaties waarin de notaris aansprakelijk is

Notarissen lopen vooral risico als ze hun zorgplicht schenden bij belangrijke juridische handelingen. De meeste problemen ontstaan bij erfenissen, vastgoedtransacties en situaties waar hun onafhankelijkheid niet gewaarborgd is.

Fouten bij nalatenschap en testamenten

Fouten bij nalatenschap en testamenten kunnen flinke financiële gevolgen hebben voor erfgenamen.

De notaris moet controleren of de wil van de erflater juist wordt vastgelegd.

Een veelvoorkomende fout? Het verkeerd interpreteren van de wensen van degene die het testament maakt.

Dit zorgt nogal eens voor ruzie tussen erfgenamen als de verdeling niet klopt met wat eigenlijk bedoeld was.

De notaris hoort te waarschuwen voor mogelijke problemen.

Bijvoorbeeld als een testament oneerlijk is of legitieme portie-aanspraken schendt.

Veelvoorkomende fouten bij testamenten:

• Onduidelijke bewoordingen die tot verschillende interpretaties leiden
• Het niet controleren van de wilsbekwaamheid van de testamentmaker
• Fouten bij het berekenen van erfportie-aandelen
• Het niet informeren over belastinggevolgen

Onjuist opgestelde vastgoedakten

Bij vastgoedtransacties ligt er veel verantwoordelijkheid bij de notaris voor het opstellen van de notariële akte.

Fouten kunnen kopers en verkopers duur komen te staan.

De notaris hoort alle relevante info te checken voordat hij de akte passeert.

Dat betekent onder meer het controleren van eigendomsrechten, hypotheken en andere lasten.

Een grote fout is het niet waarschuwen voor verborgen gebreken in documenten.

Ook moet de notaris nagaan of iedereen snapt wat ze precies ondertekenen.

Risico’s bij vastgoedakten:

• Verkeerde kadastrale gegevens
• Ontbrekende hypotheekvrijgevingen
• Onjuiste koopsommen of betalingsregelingen
• Het niet melden van erfdienstbaarheden of andere beperkingen

Vertrouwelijkheid en belangenverstrengeling

Notarissen moeten altijd onafhankelijk en neutraal werken.

Belangenverstrengeling kan tot aansprakelijkheid leiden als cliënten hierdoor schade oplopen.

De notaris mag geen eigen belangen hebben bij een transactie.

Hij moet vertrouwelijke informatie beschermen en mag deze niet voor zichzelf gebruiken.

Problemen ontstaan als de notaris tegenstrijdige belangen heeft.

Denk aan situaties waarin hij zowel koper als verkoper vertegenwoordigt zonder dat duidelijk te maken.

Voorbeelden van belangenverstrengeling:

• Familie- of zakelijke relaties met een van de partijen
• Financieel belang bij de uitkomst van een transactie
• Het doorspelen van vertrouwelijke informatie
• Onvoldoende waarschuwen voor risico’s vanwege persoonlijke overwegingen

De aansprakelijkheidsprocedure stap voor stap

Als je een notaris aansprakelijk wilt stellen, moet je gestructureerd te werk gaan.

Bewijs verzamelen, een formele claim indienen en deskundige juridische bijstand inschakelen zijn essentieel.

Verzamelen van bewijs en documentatie

Een sterke zaak begint met goed bewijs.

Cliënten doen er verstandig aan om alle relevante documenten te bewaren die de beroepsaansprakelijkheid van de notaris aantonen.

Essentiële documenten:

• Originele opdrachtovereenkomst met de notaris
• Alle correspondentie (brieven, e-mails, berichten)
• Notariële akten en conceptversies
• Financiële documenten die schade aantonen
• Getuigenverklaringen van betrokken partijen

De timing van communicatie is belangrijk.

Je moet aantonen wanneer je informatie kreeg en hoe de notaris reageerde.

Externe rapporten kunnen de zaak versterken.

Een accountant kan financiële schade uitrekenen en een andere notaris kan beoordelen of de zorgplicht is geschonden.

Foto’s en screenshots van belangrijke documenten helpen om bewijs niet kwijt te raken.

Het is slim om alles chronologisch te ordenen.

Aansprakelijkstelling en schadeclaim

De formele procedure begint met een aansprakelijkstelling via een advocaat.

Deze brief noemt de feiten en eist schadevergoeding.

Belangrijke elementen van de claim:

• Exacte beschrijving van de gemaakte fouten
• Bewijs van schending van de zorgplicht
• Berekening van de geleden schade
• Verband tussen fout en schade

Meestal heeft de notaris een beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

De verzekeraar onderzoekt de claim en beslist over uitbetaling.

Als de verzekeraar weigert, kun je naar de civiele rechter stappen.

De benadeelde moet dan bewijzen dat de notaris zijn verplichtingen niet is nagekomen.

Schikkingen komen vaak voor.

Veel zaken lossen partijen buiten de rechtbank op om tijd en kosten te besparen.

Belang van deskundige juridische bijstand

Beroepsaansprakelijkheidszaken zijn best complex.

Een advocaat met ervaring in notariële aansprakelijkheid vergroot de kans op succes.

Advocaten kennen de zorgplichten van notarissen.

Ze weten welk bewijs nodig is en hoe de procedures lopen.

Voordelen van juridische bijstand:

• Correcte juridische beoordeling van de zaak
• Professionele onderhandeling met verzekeraars
• Kennis van relevante rechtspraak
• Efficiënte procedering bij de rechtbank

De kosten zijn vaak gedekt door rechtsbijstandverzekeringen.

Sommige advocaten werken op no-cure-no-pay basis als de zaak sterk is.

Vroeg inschakelen voorkomt procedurefouten.

Verjaringstermijnen en formaliteiten kunnen anders roet in het eten gooien.

Bijzonderheden rondom schadevergoeding en verzekering

Notarissen moeten verzekerd zijn tegen beroepsaansprakelijkheid en genoeg dekking hebben voor eventuele schades.

De hoogte van schadevergoeding hangt af van verschillende factoren en de benadeelde moet de schade bewijzen.

Beroepsaansprakelijkheidsverzekering

Elke notaris hoort een beroepsaansprakelijkheidsverzekering te hebben.

Dat is wettelijk verplicht volgens de Verordening beroeps- en gedragsregels 2011 van de KNB.

Minimale dekking:

• €1 miljoen per schadegebeurtenis
• Dekking voor fouten en nalatigheden
• Bescherming tegen claims van cliënten en derden

De notaris betaalt zelf de premie voor deze verzekering.

Dit hoort nu eenmaal bij zijn bijzondere rol in het rechtsverkeer.

De verzekering dekt schades die ontstaan door:

• Fouten in aktes of documenten
• Het niet nakomen van de zorgplicht
• Verkeerd advies aan cliënten
• Nalatigheden bij transacties

Let op: Niet alle schades vallen onder de dekking.

Opzettelijke fouten of strafbare feiten zijn uitgesloten.

Berekening van schadevergoeding

Hoe hoog de schadevergoeding uitvalt, hangt af van de werkelijke schade.

Je moet die schade wel kunnen aantonen met documenten en cijfers.

Soorten schade die vergoed kunnen worden:

• Directe schade: Kosten die rechtstreeks voortkomen uit de fout
• Gevolgschade: Verdere verliezen door de fout van de notaris
• Rente en kosten: Vanaf het moment van schade

De rechter let op het causale verband.

De schade moet direct het gevolg zijn van de fout van de notaris.

Eigen schuld kan de schadevergoeding verlagen.

Als je zelf fouten hebt gemaakt, krijg je misschien minder vergoed.

Expertises en berekeningen van een accountant helpen bij het bewijs.

Bewaar dus alle relevante documenten en correspondentie.

Rol van toezicht en klachtrecht bij notarissen

Het Nederlandse notarisambt kent een strak toezichtsysteem met verschillende instanties.

De KNB houdt toezicht op de beroepsuitoefening en de Kamer voor het Notariaat behandelt tuchtrechtelijke procedures.

Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB)

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie is de overkoepelende club voor alle notarissen in Nederland.

De KNB stelt beroepsregels op en ziet toe op naleving.

Taken van de KNB:

• Opstellen van gedragsregels voor notarissen
• Toezicht op de kwaliteit van dienstverlening
• Behandeling van klachten via bemiddeling
• Ondersteuning van notarissen bij beroepsvragen

De KNB biedt gratis bemiddeling bij geschillen tussen notarissen en cliënten.

Deze bemiddeling verloopt schriftelijk en is onafhankelijk.

Vaak lossen partijen op deze manier hun probleem snel en goedkoop op.

Kamer voor het Notariaat

De Kamer voor het Notariaat is de tuchtrechter voor het notarisambt. Deze instantie behandelt formele klachten over notarissen, toegevoegd notarissen en kandidaat-notarissen.

Bevoegdheden van de Kamer:

• Beoordeling van klachten over beroepsgedrag
• Opleggen van tuchtrechtelijke sancties
• Toezicht op naleving van wettelijke verplichtingen

Iedereen met een redelijk belang mag een klacht indienen. Je moet de klacht schriftelijk indienen met duidelijke redenen.

Mogelijke sancties zijn:

• Waarschuwing
• Berisping
• Geldboete
• Schorsing
• Schrapping uit het register

Tuchtrechtelijke procedures

Een tuchtrechtelijke procedure begint met het indienen van een schriftelijke klacht bij de Kamer voor het Notariaat. Zo’n procedure draait om de vraag of de notaris zich aan de beroepsregels heeft gehouden.

Verloop van de procedure:

1. Indienen schriftelijke klacht
2. Onderzoek door de Kamer
3. Hoorzitting (indien nodig)
4. Uitspraak van de Kamer

De Kamer kijkt of de notaris zijn zorgplicht heeft geschonden. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij gebrekkige voorlichting of fouten in aktes.

Belangrijk: De Kamer kent geen schadevergoeding toe. Wil je financiële compensatie? Dan moet je naar de civiele rechter.

Veelgestelde Vragen

Wil je een notaris aansprakelijk stellen? Dan moet je specifieke fouten in de zorgplicht of waarschuwingsplicht aantonen. Let op: er gelden strikte termijnen voor klachten en schadevergoedingsprocedures.

Wat zijn de voorwaarden voor het aansprakelijk stellen van een notaris?

Je kunt een notaris aansprakelijk stellen als hij niet heeft gehandeld zoals van een redelijk bekwaam vakgenoot mag worden verwacht. Dat staat in artikel 7:401 BW.

De notaris moet een toerekenbare tekortkoming hebben gemaakt in zijn zorgplicht of waarschuwingsplicht. Denk aan onvoldoende informatie over juridische risico’s of het niet nakomen van contractuele verplichtingen.

Er moet een verband zijn tussen de fout van de notaris en de geleden schade. Zonder dat verband kun je geen aansprakelijkheid vaststellen.

Welke termijnen zijn er voor het indienen van een klacht tegen een notaris?

Je moet een klacht indienen binnen drie maanden nadat je op de hoogte bent van het handelen of nalaten van de notaris. De termijn begint zodra je redelijkerwijs van de fout had kunnen weten.

Voor civiele procedures gelden andere verjaringstermijnen. Die kunnen langer zijn dan de tuchtrechtelijke termijnen.

Het is slim om snel te handelen als je een fout vermoedt. Wacht je te lang, dan kan de klacht worden afgewezen.

Hoe kan ik een klacht indienen bij de Kamer voor het Notariaat?

Je dient een klacht schriftelijk in bij de tuchtrechter van de Kamer voor het Notariaat. Vermeld de specifieke feiten en omstandigheden.

Geef duidelijk aan welke handelingen of nalatigheden van de notaris je betwist. Voeg relevante documenten toe aan de klacht.

De procedure kost je niets. De tuchtrechter beoordeelt of de notaris heeft gehandeld zoals het hoort.

Op welke gronden kan een notaris aansprakelijk worden gehouden voor schade?

Schending van de zorgplicht is een belangrijke grond voor aansprakelijkheid. Dat kan bijvoorbeeld gaan om onvoldoende controle van documenten of identiteitsverificatie.

Negeert de notaris de waarschuwingsplicht? Dan kan hij aansprakelijk zijn. De notaris moet wijzen op juridische risico’s en gevolgen van bepaalde handelingen.

Onjuiste of onvolledige aktes kunnen ook tot aansprakelijkheid leiden. Ook als de notaris niet weigert mee te werken terwijl derdenbelangen worden geschaad, kan dat gevolgen hebben.

Wat zijn de gevolgen voor een notaris als deze aansprakelijk wordt gesteld?

Bij tuchtrechtelijke aansprakelijkheid kan de notaris een waarschuwing, schorsing of zelfs ontslag krijgen.

Civielrechtelijke aansprakelijkheid betekent dat de notaris schadevergoeding moet betalen aan de benadeelde partij.

Let op: een gegronde tuchtklacht betekent niet automatisch civielrechtelijke aansprakelijkheid. Beide procedures hebben hun eigen criteria.

Hoe verloopt de procedure van schadevergoedingseis tegen een notaris?

Alles begint eigenlijk met het indienen van een civiele vordering bij de rechtbank. Degene die schadevergoeding eist, moet aantonen dat er een fout is gemaakt, dat er schade is, en dat die schade door die fout komt.

De notaris krijgt daarna de kans om zich te verdedigen. Vaak probeert hij zich te beroepen op verjaring, eigen schuld van de cliënt, of simpelweg het ontbreken van een duidelijk verband tussen fout en schade.

De rechter kijkt vervolgens of aan alle voorwaarden voor aansprakelijkheid is voldaan. Als de rechter de eis toewijst, bepaalt hij ook hoeveel schadevergoeding er betaald moet worden.