Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Co-ouderschap en hybride werk botsen zodra het werkrooster van een ouder verandert. Juridisch is co-ouderschap geen zelfstandig begrip: wat telt, is het gezamenlijk gezag en de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken uit het ouderschapsplan. Komt u er samen niet uit, dan legt u het geschil voor aan de rechter op grond van artikel 1:253a van Boek 1 BW.
Inhoudsopgave
Wat co-ouderschap juridisch is, en wat niet
De wet kent de term co-ouderschap niet. Wat de wet wel kent, is gezamenlijk gezag en, daarbinnen, een verdeling van de zorg- en opvoedingstaken. Ouders die na een scheiding beiden het gezag houden, hebben van rechtswege dezelfde bevoegdheden en verplichtingen: gezamenlijk gezag blijft na ontbinding van het huwelijk bestaan, tenzij de rechter anders beslist (artikel 1:251 BW).
In het spraakgebruik betekent co-ouderschap dat de kinderen ongeveer evenveel bij beide ouders zijn. Dat is een feitelijke invulling, geen rechtsfiguur. Voor de wet maakt het niet uit of u een verdeling van vijf om negen dagen hanteert of een strikte week op, week af. Waar het om gaat, is wat u hebt afgesproken en of dat in het belang van het kind werkbaar is.
Die nuance is belangrijk omdat aan het etiket co-ouderschap geen rechten kleven. U kunt er geen aanspraak op maken bij de werkgever, en het bepaalt op zichzelf niet de hoogte van de kinderalimentatie of de toeslagen. Wat wel telt, is de feitelijke verdeling en wat daarover schriftelijk is vastgelegd. Hoe u een realistisch plan opstelt wanneer roosters onregelmatig zijn, leest u in het artikel over co-ouderschap met onregelmatige diensten.
Gezag, hoofdverblijf en de verdeling van de zorg
Drie begrippen worden vaak door elkaar gehaald. Het gezag gaat over beslissingsbevoegdheid: school, medische behandelingen, een paspoort, een verhuizing. Het hoofdverblijf gaat over de gemeente waar het kind staat ingeschreven en heeft gevolgen voor toeslagen en inschrijvingen. De verdeling van de zorg- en opvoedingstaken gaat over de vraag wie het kind wanneer verzorgt.
Bij gezamenlijk gezag moeten ouders beslissingen van enig gewicht samen nemen. Lukt dat niet, dan kan ieder van hen het geschil op grond van artikel 1:253a BW aan de rechter voorleggen, die een beslissing neemt die hem in het belang van het kind wenselijk voorkomt. De rechter kan daarbij ook een zorgregeling vaststellen of wijzigen.
Voor de ouder zonder gezag geldt artikel 1:377a BW: die heeft recht op omgang met het kind, tenzij een van de wettelijke ontzeggingsgronden zich voordoet, bijvoorbeeld ernstig nadeel voor het kind. Waar de grenzen van gezamenlijk gezag liggen en wanneer het niet meer werkt, leest u in het artikel over gezamenlijk gezag na scheiding.
Bestaat er een recht om thuis te werken?
Veel ouderschapsplannen gaan er stilzwijgend van uit dat thuiswerken een verworven recht is. Dat is het niet. Het wetsvoorstel Wet werken waar je wilt, dat een verzoek om thuis te werken vrijwel gelijk zou stellen aan een verzoek om aanpassing van de arbeidsduur, is op 26 september 2023 door de Eerste Kamer verworpen. Er bestaat dus geen wettelijk recht op thuiswerken.
Dat heeft directe gevolgen voor de zorgregeling. Een ouder die een regeling accepteert die alleen werkt zolang hij twee dagen per week thuis mag werken, bouwt zijn afspraken op een afspraak met de werkgever die eenzijdig kan wijzigen. Verandert het beleid van de werkgever, dan komt de zorgregeling in de knel, terwijl de andere ouder daar niets mee te maken heeft.
Neem daarom in het ouderschapsplan een terugvalscenario op: wat gebeurt er als een van beiden structureel weer op kantoor moet werken? Wie vangt op, hoe wordt overgedragen en binnen welke termijn overlegt u opnieuw? Meer over de arbeidsrechtelijke kant staat in het artikel over thuiswerken en arbeidscontracten.
De Wet flexibel werken en uw verzoek aan de werkgever
Wat wel bestaat, is de Wet flexibel werken. Op grond van artikel 2 van die wet kan een werknemer die ten minste zesentwintig weken in dienst is, schriftelijk verzoeken om aanpassing van zijn arbeidsduur, zijn werktijd of zijn arbeidsplaats. Het verzoek moet ten minste twee maanden voor de beoogde ingangsdatum worden ingediend.
Voor arbeidsduur en werktijd geldt een zware toets: de werkgever moet het verzoek inwilligen tenzij zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen zich daartegen verzetten. Voor de arbeidsplaats geldt een lichter regime. De werkgever moet dat verzoek overwegen en, als hij het afwijst, met de werknemer overleggen. Een harde aanspraak op een thuiswerkplek levert de wet dus niet op.
Er zit wel een addertje in het voordeel van de werknemer. Beslist de werkgever niet uiterlijk een maand voor de beoogde ingangsdatum op het verzoek, dan wordt de arbeidsduur, de arbeidsplaats of de werktijd aangepast overeenkomstig het verzoek (artikel 2 lid 12 Wet flexibel werken). Een werkgever die het verzoek laat liggen, wordt dus geacht te hebben ingestemd. Dien uw verzoek daarom aantoonbaar en tijdig in, en bewaar de bevestiging.
Het ouderschapsplan bij wisselende werkpatronen
Bij een echtscheiding of ontbinding van een geregistreerd partnerschap met minderjarige kinderen is een ouderschapsplan verplicht; het verzoekschrift moet het plan bevatten (artikel 815 Rv). Ontbreekt het, dan kan de rechter het verzoek niet-ontvankelijk verklaren of om aanvulling vragen. Ook samenwoners met gezamenlijk gezag doen er verstandig aan zo’n plan te maken.
Bij hybride werk is het verleidelijk het plan zo flexibel mogelijk te houden: we stemmen het per week af. Dat werkt zolang de verhoudingen goed zijn en breekt zodra dat verandert. Leg daarom altijd een basisregeling vast die zonder overleg uitvoerbaar is, en beschrijf de flexibiliteit als afwijking daarvan, met een termijn waarbinnen een wijziging moet worden aangekondigd.
Neem daarnaast op wie beslist bij ziekte van een kind, hoe schoolvakanties en feestdagen worden verdeeld, hoe u omgaat met zakenreizen of avonddiensten, en hoe de overdracht praktisch verloopt. En spreek een vast evaluatiemoment af, bijvoorbeeld jaarlijks. Hoe u een bestaand plan later aanpast, leest u in het artikel over het ouderschapsplan jaren later aanpassen.
De zorgregeling wijzigen als uw werk verandert
Een wijziging kunt u samen afspreken. Doe dat schriftelijk, ook al gaat het goed: een appbericht waarin beiden bevestigen wat er verandert, is later het bewijs. Wilt u zekerheid, dan kunt u de gewijzigde afspraken door de rechter laten vastleggen, zodat er een executoriale titel ligt.
Komt u er niet uit, dan zijn er twee routes. Is de regeling eerder door de rechter vastgesteld, dan kan die worden gewijzigd als de omstandigheden nadien zijn gewijzigd of als bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan (artikel 1:377e BW). Gaat het om een geschil tussen ouders met gezamenlijk gezag, dan is artikel 1:253a BW de grondslag.
Of een nieuw werkrooster een voldoende wijziging van omstandigheden oplevert, hangt af van de aard ervan. Een structurele verandering, zoals een nieuwe functie waarbij vaste kantoordagen gelden, weegt zwaarder dan een tijdelijke drukke periode. De rechter kijkt bovendien of de wijziging is ontstaan door een keuze van de ouder zelf en of die keuze redelijkerwijs met de andere ouder had kunnen worden afgestemd.
Wat de rechter weegt bij een geschil
De maatstaf is het belang van het kind, maar dat is geen absolute maatstaf. De Hoge Raad heeft in zijn beschikking van 25 april 2008 uitgemaakt dat de rechter bij toepassing van artikel 1:253a BW alle omstandigheden van het geval in aanmerking moet nemen; het belang van het kind is daarbij een overweging van de eerste orde, maar andere belangen kunnen uiteindelijk zwaarder wegen (ECLI:NL:HR:2008:BC5901).
In zorggeschillen die door hybride werk zijn ontstaan, kijkt de rechter vooral naar uitvoerbaarheid en rust. Is de voorgestelde regeling praktisch haalbaar met de reistijden, de schooltijden en de opvang? Levert zij het kind een voorspelbaar ritme op, of moet het per week afwachten waar het slaapt? En hoe verhoudt de wens van de ouder zich tot de continuiteit die het kind tot nu toe had?
Een ouder die zijn werkpatroon aanpast met het kennelijke doel meer zorgdagen te verwerven, komt daar zelden mee weg. Omgekeerd wordt een ouder die aannemelijk maakt dat zijn nieuwe rooster hem juist verhindert de bestaande regeling na te komen, serieus genomen, mits hij dat met stukken van de werkgever onderbouwt.
Kinderalimentatie bij co-ouderschap
De onderhoudsplicht voor kinderen loopt tot hun eenentwintigste verjaardag (artikel 1:395a BW). De hoogte wordt bepaald door de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders. Op het aandeel van de ouder bij wie het kind niet hoofdzakelijk verblijft, wordt een zorgkorting toegepast die aansluit bij het gemiddelde aantal dagen per week dat hij de zorg draagt.
Bij een gelijke verdeling betekent dat niet automatisch dat er geen bijdrage verschuldigd is. Verdienen de ouders sterk uiteenlopend, dan blijft er vaak een bijdrage over, omdat het kind in beide huishoudens een vergelijkbaar niveau moet kunnen aanhouden. Een gelijke verdeling van dagen is dus geen garantie voor een gelijke verdeling van kosten.
Verandert de feitelijke verdeling structureel doordat een ouder meer of minder thuiswerkt, dan kan dat aanleiding zijn om de bijdrage te laten herberekenen. Een rechterlijke uitspraak of overeenkomst over levensonderhoud kan worden gewijzigd bij wijziging van omstandigheden (artikel 1:401 BW). Ligt de situatie complexer doordat er nieuwe gezinnen bij komen, lees dan het artikel over kinderalimentatie bij samengestelde gezinnen.
Hoofdverblijf, inschrijving en de gevolgen daarvan
Ook bij een vrijwel gelijke verdeling van de zorg kan een kind maar op een adres in de basisregistratie personen staan ingeschreven. Die inschrijving bepaalt onder meer bij welke gemeente aanspraken lopen en hoe toeslagen en het kindgebonden budget worden toegekend. Ouders die de zorg gelijk verdelen, moeten dus toch kiezen, en die keuze heeft financiele gevolgen die los staan van de feitelijke verdeling van de dagen.
Spreek daarom af hoe u die gevolgen onderling verrekent. Ontvangt de ene ouder een toeslag die het gevolg is van de inschrijving, terwijl beide ouders ongeveer evenveel kosten dragen, dan is een verrekening op zijn plaats. Leg vast om welke bedragen het gaat, wanneer wordt verrekend en wat er gebeurt als een regeling of de hoogte ervan verandert. Zonder zo’n bepaling ontstaat er bij de eerste wijziging discussie.
Bedenk daarnaast dat de inschrijving niet vaststaat voor de eeuwigheid. Verschuift de feitelijke verdeling structureel, dan kan een wijziging van het hoofdverblijf aan de orde zijn. Ook daarvoor geldt dat u er samen uit moet komen, en dat de rechter beslist als dat niet lukt. Over de fiscale kant van toeslagen en verrekening laat u zich adviseren door een fiscalist of financieel adviseur.
Verhuizing en een grotere afstand tot het werk
Hybride werk verleidt ouders tot verhuizen: als u toch maar twee dagen naar kantoor hoeft, kan die grotere woning verderop ineens. Bij gezamenlijk gezag mag dat niet zonder toestemming van de andere ouder, omdat een verhuizing die de zorgregeling raakt een beslissing van enig gewicht is. Weigert de andere ouder, dan beslist de rechter op grond van artikel 1:253a BW.
De rechter weegt dan onder meer de noodzaak van de verhuizing, de mate waarin die is voorbereid en doordacht, de aangeboden compensatie voor het verlies aan contact, de gevolgen voor school en sociale omgeving van het kind en de reisafstand die overblijft. Een verhuizing die uitsluitend berust op de verwachting dat het thuiswerkbeleid blijft zoals het is, staat zwak.
Gaat het om een verhuizing over de grens, dan komt daar internationaal privaatrecht bij: bevoegdheid, toepasselijk recht en de erkenning van beslissingen. Hoe dat werkt, leest u in het artikel over co-ouderschap op afstand. Werkt u zelf over de grens, dan spelen bovendien vragen over sociale zekerheid en belasting, waarover het artikel over grensoverschrijdend thuiswerken meer zegt.
De positie van het kind
Kinderen van twaalf jaar en ouder krijgen in zaken over gezag, hoofdverblijf en de verdeling van de zorg de gelegenheid hun mening kenbaar te maken. Jongere kinderen kan de rechter horen als hij dat wenselijk acht. Dat is geen beslissingsrecht: de rechter weegt de mening mee, maar bepaalt zelf wat in het belang van het kind is.
Loopt het conflict hoog op, dan kan de rechter een bijzondere curator benoemen die het kind vertegenwoordigt bij aangelegenheden over verzorging en opvoeding (artikel 1:250 BW). Dat gebeurt terughoudend, maar het is een reele optie wanneer ouders het belang van het kind niet meer los kunnen zien van hun eigen strijd.
Voor ouders is de praktische les eenvoudiger: voorspelbaarheid weegt voor een kind zwaarder dan de precieze verdeling. Een regeling die minder gelijk verdeeld is maar wel elke week hetzelfde oogt, is voor een kind meestal beter dan een gelijke verdeling die per week wordt herzien naar gelang de werkagenda.
Afspraken die in de praktijk standhouden
Werkbare afspraken hebben drie kenmerken. Ze zijn uitvoerbaar zonder dat de ouders daarvoor wekelijks moeten overleggen. Ze bevatten een duidelijke terugvaloptie voor het geval het werkpatroon van een van beiden wijzigt. En ze benoemen wie beslist wanneer er geen overeenstemming komt, bijvoorbeeld door een mediator of een vaste evaluatie aan te wijzen.
Leg daarbij ook de communicatie vast: via welk kanaal wordt overlegd, binnen welke termijn wordt gereageerd en welke onderwerpen horen niet in dat kanaal thuis. Gedeelde digitale agenda’s helpen, maar vervangen geen afspraak. Wie de agenda tot norm verheft, verplaatst het conflict alleen maar naar de vraag wie er als eerste iets mocht inplannen.
Tot slot: houd het plan levend. Een ouderschapsplan dat is geschreven toen de kinderen vier waren, past zelden bij een kind van twaalf met een eigen sportclub en sociale agenda. Een jaarlijkse evaluatie voorkomt dat de eerste echte wijziging meteen een procedure wordt.
Veelgestelde vragen
Over co-ouderschap en hybride werk komen steeds dezelfde vragen terug, vooral over de vraag of thuiswerken een recht is en wanneer een zorgregeling kan worden gewijzigd.
Is co-ouderschap een wettelijk begrip?
Nee. De wet kent gezamenlijk gezag en een verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, maar niet de term co-ouderschap.
In de praktijk wordt met co-ouderschap een ongeveer gelijke verdeling van de zorg bedoeld. Wat er juridisch geldt, staat in uw ouderschapsplan en in de beschikking van de rechter, niet in het etiket dat u eraan geeft.
Heb ik recht om thuis te werken zodat ik meer voor de kinderen kan zorgen?
Een wettelijk recht op thuiswerken bestaat niet. Het wetsvoorstel Wet werken waar je wilt is op 26 september 2023 door de Eerste Kamer verworpen.
Wel kunt u op grond van de Wet flexibel werken vragen om aanpassing van uw arbeidsplaats, arbeidsduur of werktijd. Voor de arbeidsplaats geldt een lichter regime: de werkgever moet het verzoek overwegen en met u overleggen als hij het afwijst.
Mag ik de zorgregeling eenzijdig aanpassen als mijn rooster verandert?
Nee. Bij gezamenlijk gezag beslist u samen. Komt u er niet uit, dan kunt u het geschil op grond van artikel 1:253a BW aan de rechter voorleggen.
Een vastgestelde zorgregeling kan de rechter wijzigen als de omstandigheden sindsdien zijn gewijzigd of als eerder van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan (artikel 1:377e BW). Een nieuw werkrooster kan zo’n wijziging zijn, maar dat is niet vanzelfsprekend.
Verandert de kinderalimentatie als wij de zorg anders verdelen?
Dat kan. De bijdrage hangt af van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders, en van de zorgkorting die aansluit bij het aantal dagen dat een ouder de kinderen daadwerkelijk verzorgt.
Wijzigt de verdeling structureel, dan kunt u om herberekening vragen. Een vastgestelde bijdrage kan worden gewijzigd bij wijziging van omstandigheden (artikel 1:401 BW). Een tijdelijke wijziging is daarvoor meestal onvoldoende.
Vanaf welke leeftijd wordt een kind gehoord?
Bij zaken over gezag, hoofdverblijf en de verdeling van de zorg krijgen kinderen van twaalf jaar en ouder gelegenheid hun mening kenbaar te maken. Jongere kinderen kan de rechter horen als hij dat nodig vindt.
Dat is geen keuzerecht: de rechter weegt de mening mee, maar beslist zelf wat in het belang van het kind is. In complexe zaken kan een bijzondere curator worden benoemd (artikel 1:250 BW).
Wat kan ik doen als mijn ex zich niet aan de afspraken houdt?
Leg eerst schriftelijk vast wat er misgaat en probeer het gesprek, zo nodig via mediation. Blijft nakoming uit, dan kunt u de rechter vragen de regeling na te laten komen, eventueel versterkt met een dwangsom.
Een structureel niet nageleefde regeling kan ook aanleiding zijn om een andere verdeling of een ander hoofdverblijf te verzoeken op grond van artikel 1:253a BW.
Hulp bij co-ouderschap en een wijzigende zorgregeling
Een zorgregeling die op een thuiswerkafspraak rust, is zo stabiel als het personeelsbeleid van een werkgever. De familierechtadvocaten van Law & More stellen ouderschapsplannen op die tegen een stootje kunnen, begeleiden een wijziging van de zorgregeling of de kinderalimentatie en voeren zo nodig de procedure bij de rechtbank. Neem gerust contact op om uw situatie voor te leggen.
