Co-ouderschap op afstand: verhuizen met uw kind naar het buitenland

Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Heeft u samen met de andere ouder het gezag, dan mag u alleen met uw kind naar het buitenland verhuizen als die ouder daar uitdrukkelijk mee instemt. Weigert hij of zij, dan kunt u de rechter om vervangende toestemming vragen (artikel 1:253a BW); zonder toestemming kan een verhuizing gelden als internationale kinderontvoering.

In dit artikel leest u hoe de rechter zo’n verzoek beoordeelt, met recente uitspraken, hoe u co-ouderschap op afstand in een nieuw ouderschapsplan regelt en wat u doet als een kind na een vakantie niet terugkomt.

Kernpunten

• Met gezamenlijk gezag verhuist u alleen met uw kind naar het buitenland met toestemming van de andere ouder of vervangende toestemming van de rechter (artikel 1:253a BW).
• De rechter weegt alle omstandigheden af. Het belang van het kind is daarbij een overweging van de eerste orde, maar niet automatisch doorslaggevend (Hoge Raad 25 april 2008).
• Een bestaand ouderschapsplan werkt niet op afstand. U heeft nieuwe afspraken nodig over vakanties, reiskosten, communicatie en beslissingen.
• Vertrekken of een kind vasthouden zonder toestemming kan internationale kinderontvoering zijn. Het Haags Kinderontvoeringsverdrag (HKOV) regelt dan de terugkeer.

Wat verandert er als één ouder naar het buitenland verhuist?

De afspraken verschuiven van wekelijkse overdrachten naar lange periodes in de schoolvakanties. Daarmee veranderen ook de kosten, de communicatie en de manier waarop u samen beslissingen neemt.

In Nederland is wonen in elkaars buurt juist de norm. Volgens het CBS woonde 43 procent van de ouderparen die in 2014 uit elkaar gingen, kort na de scheiding op minder dan 2 kilometer van elkaar; ongeveer een op de vijf woonde 10 kilometer of verder weg (CBS, Statistische Trends 2020). Een verhuizing naar het buitenland wijkt daar sterk van af.

Meer over de verschillende vormen van ouderschap na een scheiding vindt u op de website van het Nederlands Jeugdinstituut.

Welke regels gelden bij een verhuizing naar het buitenland?

Na een echtscheiding blijven ouders in beginsel samen met het ouderlijk gezag belast (artikel 1:251 lid 2 BW). De keuze van de woonplaats van het kind is een gezagsbeslissing. U beslist daar dus samen over, ook als het kind zijn hoofdverblijf bij u heeft.

Wat als de andere ouder nee zegt?

Dan kunt u de rechtbank vragen om vervangende toestemming. De rechtbank behandelt dit als een geschil tussen ouders met gezamenlijk gezag (artikel 1:253a BW) en neemt de beslissing die zij in het belang van het kind wenselijk vindt.

De Hoge Raad heeft op 25 april 2008 bepaald hoe die afweging verloopt (ECLI:NL:HR:2008:BC5901). Een moeder wilde met haar twee kinderen naar Zwitserland verhuizen. Het belang van het kind is een overweging van de eerste orde, maar weegt niet automatisch zwaarder dan andere belangen. De rechter moet alle omstandigheden afwegen, ook de belangen van de ouders. Omdat het hof het nieuwe huwelijk en de zwangerschap van de moeder niet uitdrukkelijk had meegewogen, vernietigde de Hoge Raad de beslissing.

Welke omstandigheden weegt de rechter mee?

In de rechtspraak komen steeds dezelfde punten terug:

• De noodzaak van de verhuizing: een concrete baan of een financiële noodzaak weegt zwaarder dan een persoonlijke wens.
• De voorbereiding: is er al een woning, een school en een plan voor de eerste maanden?
• Het contact met de achterblijvende ouder: hoe wordt het verlies aan contact gecompenseerd, en wie betaalt de reizen?
• De worteling van het kind: school, vrienden, sport en de band met beide ouders.
• De mening van het kind: de rechter stelt kinderen vanaf 12 jaar in de gelegenheid hun mening te geven (artikel 809 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Hun mening is één factor, geen beslissende.

Twee uitspraken: toegewezen en afgewezen

De Rechtbank Overijssel gaf op 30 mei 2017 een moeder vervangende toestemming om met haar zoon naar het buitenland te verhuizen (ECLI:NL:RBOVE:2017:2413). De moeder leefde van een uitkering en had haar financiële situatie in Nederland niet kunnen verbeteren. Zij had een redelijke kans op een baan als docent in het nieuwe land. Het minder frequente contact met de vader kon volgens de rechtbank worden opgevangen met vaste videogesprekken en vakanties; de moeder zag af van kinderalimentatie zodat de vader kon sparen voor vliegtickets.

Het Gerechtshof Den Haag wees op 1 februari 2023 juist een verzoek van een moeder af om met haar dochter ongeveer 150 kilometer verder te gaan wonen (ECLI:NL:GHDHA:2023:176). Het ging om een verhuizing binnen Nederland, maar de afweging is dezelfde. Het hof zag geen objectieve noodzaak: de moeder had niet aangetoond dat zij actief naar een woning had gezocht of dat er financiële noodzaak was. Het meisje was geworteld in haar woonplaats en had een nauwe band met haar vader. Het hof bepaalde ook dat haar hoofdverblijf naar de vader zou gaan als de moeder toch zonder haar zou verhuizen.

Een verhuizing naar het buitenland heeft nog grotere gevolgen voor het contact. Een goed onderbouwd plan, met concrete afspraken over omgang en reiskosten, is daarom geen formaliteit.

Welke rol speelt het ouderschapsplan?

Ouders met minderjarige kinderen die scheiden of hun geregistreerd partnerschap beëindigen, moeten een ouderschapsplan opstellen (artikel 815 lid 2 Rv). Ook ongehuwde ouders met gezamenlijk gezag die uit elkaar gaan, hebben die plicht (artikel 1:247a BW). Bij een verhuizing naar het buitenland voldoet het oude plan niet meer. Legt u het nieuwe plan vast in een beschikking van de rechter, dan kunt u de afspraken zo nodig ook in het buitenland laten erkennen en afdwingen.

Hoe richt u het ouderschapsplan in voor het buitenland?

Maak concrete afspraken over omgang in de vakanties, over reizen en reiskosten, en over communicatie en gezamenlijke beslissingen. Hoe preciezer de afspraken, hoe minder ruimte voor ruzie.

Hoe ziet de nieuwe omgangsregeling eruit?

De wekelijkse omgang verdwijnt. De schoolvakanties worden de belangrijkste momenten voor fysiek contact:

• Zomervakantie: het kind verblijft bijvoorbeeld de hele zomervakantie, of een vast deel daarvan, bij de ouder in Nederland.
• Kortere vakanties: kerst- en voorjaarsvakanties verdeelt u om en om per jaar.
• Extra bezoeken: leg vast of en wanneer de achterblijvende ouder in het buitenland op bezoek komt, bijvoorbeeld een lang weekend per kwartaal.

Noteer van welke datum tot welke datum een periode loopt. “De helft van de vakanties” geeft snel problemen, omdat de schoolvakanties in verschillende landen zelden gelijk lopen. Leg aan het begin van elk schooljaar de vakantieroosters van beide landen naast elkaar.

Wie regelt en betaalt het reizen?

Leg vast wie de reis boekt, wie de kosten draagt en wie met het kind meereist:

• Verdeling van de reiskosten: gelijk verdeeld, naar draagkracht, of grotendeels voor de verhuizende ouder. Hoge omgangskosten kunnen meetellen bij de berekening van de kinderalimentatie.
• Boeken: wijs één ouder aan die de tickets zoekt en boekt.
• Begeleiding: bepaal wie met een jong kind meereist en wie het ticket van die begeleider betaalt.

Een voorbeeld ter illustratie: “De ouder in Spanje boekt en betaalt de vliegtickets van het kind voor de zomervakantie. De ouder in Nederland reist op eigen kosten naar Spanje om het kind op te halen en vliegt aan het einde van de vakantie met het kind terug.”

Voor een paspoort of identiteitskaart van een minderjarig kind is toestemming van beide ouders met gezag nodig (artikel 34 Paspoortwet). Weigert een ouder, dan kan de rechter vervangende toestemming geven. Regel de reisdocumenten daarom ruim voor de eerste vakantie.

Hoe regelt u communicatie en gezamenlijke beslissingen?

Spreek vaste momenten af voor videobellen, bijvoorbeeld elke dinsdagavond en zondagochtend. Gebruik een gedeelde online agenda voor school, sport en andere afspraken. Leg vast dat beslissingen over schoolkeuze, medische behandelingen en reizen naar derde landen samen worden genomen, zoals het gezamenlijk gezag voorschrijft.

Hoe houdt u de band sterk op afstand?

Maak van videobellen een gezamenlijke activiteit in plaats van een vraaggesprek: samen een spel spelen, helpen met huiswerk of voorlezen voor het slapengaan.

Een kind leert na de verhuizing schakelen tussen twee landen, talen en leefwerelden. Beide ouders kunnen daarbij helpen. De verhuisde ouder houdt Nederlandse gewoonten levend, bijvoorbeeld Nederlandse boeken of Sinterklaas. De ouder in Nederland toont belangstelling voor de nieuwe omgeving, bijvoorbeeld door samen wat woorden van de nieuwe taal te leren. Zo hoeft het kind niet te kiezen.

Houd bij een jong kind rekening met een jetlag: verschuif de bedtijd een paar dagen voor vertrek en plan na aankomst een rustige dag.

Hoe voorkomt u internationale kinderontvoering?

Neemt een ouder met gezamenlijk gezag het kind zonder toestemming mee naar het buitenland, of brengt hij het na een vakantie niet terug, dan is dat internationale kinderontvoering. Het opzettelijk onttrekken van een minderjarige aan het gezag is ook strafbaar (artikel 279 Wetboek van Strafrecht, maximaal zes jaar gevangenisstraf).

Binnen de Europese Unie zorgt de Brussel II-ter-verordening ervoor dat beslissingen over gezag en omgang in andere lidstaten worden erkend en kunnen worden uitgevoerd. Daarbuiten hangt het af van de verdragen die het land heeft gesloten.

Hoe werkt het Haags Kinderontvoeringsverdrag?

Het HKOV wil de onmiddellijke terugkeer verzekeren van een kind dat ongeoorloofd naar een ander verdragsland is overgebracht of daar wordt vastgehouden. De rechter in het land waar het kind nu is, beslist alleen over de terugkeer. Wie het kind daarna verzorgt, beslist de rechter in het land waar het kind gewoonlijk woonde.

• Verzoek: de achtergebleven ouder dient een verzoek tot teruggeleiding in via de Centrale autoriteit. In Nederland is dat de Centrale autoriteit internationale kinderaangelegenheden van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
• Termijn: is het verzoek binnen een jaar na de ontvoering ingediend, dan gelast de rechter in beginsel de terugkeer (artikel 12 HKOV).
• Weigeringsgronden: de rechter kan de terugkeer weigeren bij een ernstig risico voor het kind of als een voldoende rijp kind zich verzet (artikel 13 HKOV). Die gronden worden beperkt uitgelegd.

Hoe dat uitpakt, laat een beschikking van het Gerechtshof Den Haag van 8 september 2025 zien (ECLI:NL:GHDHA:2025:1827). Een gezin was in augustus 2024 vanuit Polen op familiebezoek naar Nederland gekomen, met instemming van de vader. In oktober 2024 weigerde de moeder terug te gaan. Het hof oordeelde dat het vasthouden van het kind ongeoorloofd was, omdat de vader niet duidelijk had ingestemd met een blijvend verblijf. Het beroep van de moeder op een ernstig risico voor het kind slaagde niet. Het kind moest terug naar Polen.

Gaat het om een land dat niet bij het verdrag is aangesloten, dan is terughalen veel moeilijker en is snel gespecialiseerd advies nodig.

Welke preventieve stappen kunt u nemen?

Vermoedt u dat de andere ouder het kind zonder toestemming wil meenemen, wacht dan niet af:

• Bespreek de situatie met het Centrum Internationale Kinderontvoering (Centrum IKO) en schakel bij acuut gevaar de politie in.
• Bewaar het paspoort van uw kind op een veilige plek en informeer school of kinderopvang.
• Laat een advocaat de rechter vragen om maatregelen, bijvoorbeeld een verbod om met het kind naar het buitenland te reizen of de afgifte van het paspoort. Welke maatregel mogelijk is, hangt af van de situatie.
• Leg in het ouderschapsplan vast dat voor elke reis buiten een afgesproken landenlijst uitdrukkelijke toestemming nodig is.

Wat doet u als u er samen niet uitkomt?

Probeer eerst mediation, bij voorkeur met een mediator die ervaring heeft met grensoverschrijdende zaken. Lukt dat niet, dan dient de ouder die wil verhuizen via een advocaat een verzoek om vervangende toestemming in bij de rechtbank. Tegen de beslissing van de rechtbank staat hoger beroep open bij het gerechtshof, binnen drie maanden (artikel 358 lid 2 Rv). Zet geen onomkeerbare stappen voordat de rechter heeft beslist. De Rechtbank Midden-Nederland gaf op 27 juli 2026 een moeder wel vervangende toestemming, maar nam haar kwalijk dat zij al vooruitliep op de uitkomst van de procedure (ECLI:NL:RBMNE:2026:5842).

Kinderalimentatie als één ouder in het buitenland woont

Volgens het Haags Alimentatieprotocol van 2007 geldt in de regel het recht van het land waar het kind gewoonlijk verblijft. Verschillen in inkomen, koopkracht en kosten van levensonderhoud tussen de landen spelen dan mee. Bij het innen van alimentatie in het buitenland kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) helpen. Voor de fiscale gevolgen van een verhuizing verwijzen wij u naar een belastingadviseur.

Wat kunnen wij doen bij een verhuizing met uw kind naar het buitenland?

Wij staan zowel de ouder bij die wil verhuizen als de ouder die achterblijft:

• Wij stellen een ouderschapsplan op voor co-ouderschap op afstand, met afspraken over vakanties, reiskosten, communicatie en beslissingen.
• Wij dienen een verzoek om vervangende toestemming in, of voeren verweer namens de achterblijvende ouder (artikel 1:253a BW).
• Wij vragen bij een concrete dreiging van ontvoering de rechter om maatregelen, zoals een reisverbod of de afgifte van het paspoort.
• Wij adviseren over een verzoek tot teruggeleiding op grond van het HKOV.

Meer over onze aanpak leest u op de pagina over advies van een gespecialiseerde familierechtadvocaat. Wat co-ouderschap precies inhoudt, staat in ons begrippenkader onder co-ouderschap.

In het kort

• Met gezamenlijk gezag verhuist u alleen met toestemming van de andere ouder of van de rechter.
• De rechter kijkt vooral naar noodzaak, voorbereiding, worteling van het kind en de compensatie van het contact.
• Een nieuw ouderschapsplan met data, reiskosten en vaste belmomenten voorkomt conflicten.
• Komt een kind na een vakantie niet terug, dan biedt het HKOV een snelle terugkeerprocedure; dien het verzoek binnen een jaar in.

Veelgestelde vragen

Mag ik met mijn kind op vakantie naar het buitenland zonder toestemming?

Met gezamenlijk gezag is het verstandig voor elke reis naar het buitenland schriftelijke toestemming van de andere ouder mee te nemen. Weigert die ouder zonder goede reden, dan kan de rechter vervangende toestemming geven (artikel 1:253a BW).

Wat als de omgangsregeling in het buitenland niet wordt nageleefd?

Staan de afspraken in een rechterlijke beslissing, dan zijn ze binnen de Europese Unie in beginsel afdwingbaar via de Brussel II-ter-verordening. Verzamel bewijs van de schending, zoals berichten of een logboek van gemiste videogesprekken, en laat u adviseren over een procedure in Nederland of in het land waar het kind verblijft.