Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
Een rechtskeuze is in een contract met een buitenlandse partij niet verplicht: kiest u niets, dan wijst de Europese Rome I-verordening aan welk recht geldt, bij een koop of dienst meestal het recht van het land van de verkoper of dienstverlener. Ook zonder forumkeuze is er altijd een bevoegde rechter, binnen de EU volgens de Brussel I-bis-verordening in beginsel die van de woonplaats van de gedaagde; het grootste risico zit er daarom vaak in dat u een vonnis uiteindelijk niet kunt uitvoeren in het land waar de wederpartij haar vermogen heeft.
Een goede rechtskeuze en een goed gekozen forum geven u zekerheid vooraf. Hieronder leest u welke regels gelden als u niets afspreekt, wat u wel kunt afspreken en hoe u ervoor zorgt dat een uitspraak ook in het buitenland wordt erkend.
Inhoudsopgave
Welk recht geldt als u geen rechtskeuze maakt?
Zonder rechtskeuze bepaalt art. 4 van de Rome I-verordening (Verordening (EG) nr. 593/2008) welk recht van toepassing is. Een Nederlandse rechter past die regels toe, ongeacht of de wederpartij in de EU is gevestigd.
- Bij koop van roerende zaken geldt het recht van het land waar de verkoper gevestigd is.
- Bij het verrichten van diensten geldt het recht van het land van de dienstverlener.
- Bij distributie geldt het recht van het land van de distributeur, en bij franchise dat van de franchisenemer.
- In andere gevallen geldt het recht van de partij die de kenmerkende prestatie levert, tenzij het contract kennelijk nauwer verbonden is met een ander land.
Koopt of verkoopt u goederen tussen landen die partij zijn bij het Weens Koopverdrag (CISG), dan geldt dat verdrag automatisch, tenzij u het uitdrukkelijk uitsluit (art. 6 CISG). Dat geldt ook als u voor Nederlands recht kiest, omdat het verdrag deel uitmaakt van het Nederlandse recht. Lees meer in ons artikel over het Weens Koopverdrag.
Wat kunt u met een rechtskeuze regelen?
U bent vrij om het recht van elk land te kiezen, ook van een land waar geen van beide partijen is gevestigd (art. 3 Rome I-verordening). De keuze moet uitdrukkelijk zijn of duidelijk blijken uit het contract.
Een rechtskeuze heeft wel grenzen. Dwingende regels die een land van wezenlijk belang vindt, zoals sanctiewetgeving of regels over exportcontrole, kunnen toch van toepassing blijven (art. 9 Rome I-verordening). Voor handelsagenten in de EU geldt de beschermende regeling uit de Europese agentuurrichtlijn in de regel ook bij een andere rechtskeuze.
Kies bij voorkeur het recht dat u en uw adviseurs kennen, en stem de rechtskeuze af op de forumkeuze. Een Nederlandse rechter die Engels recht moet toepassen, heeft daar deskundigen voor nodig, en dat kost tijd en geld. Meer leest u in onze gids over toepasselijk recht.
Welke rechter is bevoegd zonder forumkeuze?
Binnen de EU bepaalt de Brussel I-bis-verordening (Verordening (EU) nr. 1215/2012) welke rechter bevoegd is. De hoofdregel is dat u de wederpartij dagvaardt bij de rechter van haar woonplaats of vestiging (art. 4).
Daarnaast kunt u bij contracten ook terecht bij de rechter van de plaats waar de verbintenis is of moet worden uitgevoerd (art. 7 lid 1). Bij de koop van zaken is dat de plaats waar de zaken zijn of moesten worden geleverd; bij diensten de plaats waar de diensten zijn of moesten worden verleend.
Is de wederpartij buiten de EU gevestigd, dan bepaalt de Nederlandse rechter zijn bevoegdheid volgens het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (art. 1 e.v. Rv). De buitenlandse rechter past zijn eigen regels toe, zodat u in twee landen tegelijk kunt worden gedagvaard.
Hoe maakt u een geldige forumkeuze?
Met een forumkeuze spreekt u af welke rechter bij een geschil bevoegd is. Binnen de EU is zo’n afspraak geldig als zij schriftelijk is gemaakt of schriftelijk is bevestigd, of als zij past bij gebruiken tussen partijen of in de handel (art. 25 Brussel I-bis).
Een forumkeuze in algemene voorwaarden werkt alleen als die voorwaarden aantoonbaar deel uitmaken van het contract. Bij tegenstrijdige voorwaarden van beide partijen ontstaat daar vaak discussie over.
Met landen buiten de EU kan het Haags Forumkeuzeverdrag van 2005 gelden, onder meer met het Verenigd Koninkrijk, Mexico en Singapore. In dat geval moet de gekozen rechter de zaak behandelen en erkennen de andere verdragslanden zijn uitspraak.
Wordt een vonnis in het buitenland erkend en uitgevoerd?
Binnen de EU wordt een vonnis uit een andere lidstaat zonder aparte procedure erkend en kan het direct worden uitgevoerd (art. 36 en 39 Brussel I-bis). U heeft wel een certificaat van de rechter nodig dat u aan de wederpartij laat betekenen.
Buiten de EU hangt het af van verdragen met het betreffende land. Het Haags Vonnissenverdrag van 2019 geldt sinds 1 september 2023 tussen de EU en enkele andere landen, en sinds 1 juli 2025 ook met het Verenigd Koninkrijk.
Is er geen verdrag, dan moet u in het land van de wederpartij vaak een nieuwe procedure voeren. Andersom kan een buitenlands vonnis zonder verdrag in Nederland niet direct worden uitgevoerd (art. 431 Rv); de Nederlandse rechter kan het wel inhoudelijk overnemen als aan bepaalde minimumeisen is voldaan.
Is arbitrage een beter alternatief?
Arbitrage is vaak een goed alternatief voor contracten met partijen buiten de EU. Een arbitraal vonnis wordt op grond van het Verdrag van New York van 1958 in ruim 170 landen erkend en uitgevoerd.
Bij arbitrage kiest u zelf de arbiters, de taal en de plaats van de procedure. Daar staat tegenover dat arbitrage duurder kan zijn dan een procedure bij de rechter en dat hoger beroep meestal niet mogelijk is.
Neem een arbitragebeding op met een bekend instituut, zoals het Nederlands Arbitrage Instituut of de International Chamber of Commerce, en vermeld de plaats en de taal van de arbitrage. Lees meer over de erkenning van een arbitraal vonnis.
Welke praktische afspraken voorkomen verrassingen?
Naast rechtskeuze en forumkeuze voorkomen een paar praktische afspraken veel geschillen. Leg ze in het contract zelf vast, niet alleen in e-mails.
- Spreek een Incoterm af (zoals DAP of FCA, Incoterms 2020), zodat duidelijk is wie het transport regelt en wanneer het risico overgaat.
- Bepaal welke taalversie voorgaat als het contract in meer talen is opgesteld.
- Leg de valuta, de betalingstermijn en eventuele zekerheden vast, zoals een bankgarantie of documentair krediet.
- Neem een eigendomsvoorbehoud op en controleer of dat in het land van de koper wordt erkend.
- Controleer vooraf de wederpartij in het buitenlandse handelsregister en op sanctielijsten.
Wat kunnen wij voor u doen bij contracten met buitenlandse partijen?
Wij adviseren ondernemers die zaken doen met partijen in en buiten de EU; meer over onze aanpak leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
- Wij stellen vast welk recht zonder rechtskeuze van toepassing is (art. 4 Rome I) en of het Weens Koopverdrag geldt.
- Wij stellen een rechtskeuze-, forumkeuze- of arbitragebeding op dat past bij het land van de wederpartij.
- Wij beoordelen of een uitspraak in het land van de wederpartij kan worden erkend en uitgevoerd.
- Wij controleren of uw algemene voorwaarden en forumkeuze geldig in het contract zijn opgenomen (art. 25 Brussel I-bis).
- Wij voeren procedures in Nederland en regelen de tenuitvoerlegging van Europese vonnissen.
Samengevat
- Een rechtskeuze is niet verplicht; zonder keuze wijst de Rome I-verordening het toepasselijke recht aan.
- Het Weens Koopverdrag geldt automatisch bij internationale koop van goederen, tenzij u het uitsluit.
- Zonder forumkeuze is binnen de EU in beginsel de rechter van de woonplaats van de gedaagde bevoegd.
- Binnen de EU worden vonnissen zonder aparte procedure erkend; daarbuiten hangt het af van verdragen.
- Arbitrage is vaak de beste keuze bij partijen buiten de EU, door het Verdrag van New York.
Veelgestelde vragen
Moet ik altijd Nederlands recht kiezen?
Nee, een rechtskeuze is niet verplicht en u mag ook een ander recht kiezen. Kies bij voorkeur een recht dat u kent en dat past bij de gekozen rechter.
Geldt het Weens Koopverdrag als ik Nederlands recht kies?
Ja, bij internationale koop van goederen tussen verdragslanden valt het Weens Koopverdrag onder het Nederlandse recht. Wilt u dat niet, dan moet u het uitdrukkelijk uitsluiten (art. 6 CISG).
Kan ik een Nederlands vonnis in China of de Verenigde Staten laten uitvoeren?
Daarvoor geldt geen algemeen verdrag met Nederland. U moet dan meestal in dat land een procedure voeren, waarbij het Nederlandse vonnis als bewijs kan dienen. Arbitrage biedt in die landen vaak meer zekerheid.
Is een forumkeuze in mijn algemene voorwaarden voldoende?
Alleen als de voorwaarden aantoonbaar onderdeel van het contract zijn geworden en de forumkeuze schriftelijk is overeengekomen of bevestigd (art. 25 Brussel I-bis).
