Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Een rechtskeuze is in een contract met een buitenlandse partij niet verplicht: kiest u niets, dan wijst de Europese Rome I-verordening aan welk recht geldt, bij een koop of dienst meestal het recht van het land van de verkoper of dienstverlener. Ook zonder forumkeuze is er altijd een bevoegde rechter, binnen de EU volgens de Brussel I-bis-verordening in beginsel die van de woonplaats van de gedaagde; het grootste risico zit er daarom vaak in dat u een vonnis niet kunt uitvoeren in het land waar de wederpartij haar vermogen heeft.
Een goede rechtskeuze en een goed gekozen forum geven u zekerheid vooraf. Hieronder leest u welke regels gelden als u niets afspreekt, wat u wel kunt afspreken en hoe u ervoor zorgt dat een uitspraak ook in het buitenland wordt erkend.
Inhoudsopgave
Toepasselijk recht zonder rechtskeuze: artikel 4 Rome I
Zonder rechtskeuze bepaalt art. 4 van de Rome I-verordening (Verordening (EG) nr. 593/2008) welk recht van toepassing is. Een Nederlandse rechter past die regels toe, ongeacht of de wederpartij in de EU is gevestigd.
| Soort contract | Toepasselijk recht zonder keuze (art. 4 Rome I) |
|---|---|
| Koop van roerende zaken | Recht van het land van de verkoper |
| Dienstverlening | Recht van het land van de dienstverlener |
| Distributie | Recht van het land van de distributeur |
| Franchise | Recht van het land van de franchisenemer |
| Overige contracten | Recht van de partij die de kenmerkende prestatie levert, tenzij het contract kennelijk nauwer verbonden is met een ander land |
Koopt of verkoopt u goederen tussen landen die partij zijn bij het Weens Koopverdrag (CISG), dan geldt dat verdrag automatisch, tenzij u het uitdrukkelijk uitsluit (art. 6 CISG). Dat geldt ook als u voor Nederlands recht kiest, omdat het verdrag deel uitmaakt van het Nederlandse recht. Lees meer in ons artikel over het Weens Koopverdrag.
Wat u met een rechtskeuze regelt, en waar de grenzen liggen
U bent vrij om het recht van elk land te kiezen, ook van een land waar geen van beide partijen is gevestigd (art. 3 Rome I-verordening). De keuze moet uitdrukkelijk zijn of duidelijk blijken uit het contract.
Een rechtskeuze heeft wel grenzen. Dwingende regels die een land van wezenlijk belang vindt, zoals sanctiewetgeving of regels over exportcontrole, kunnen toch van toepassing blijven (art. 9 Rome I-verordening). Voor handelsagenten in de EU geldt de beschermende regeling uit de Europese agentuurrichtlijn in de regel ook bij een andere rechtskeuze.
Kies bij voorkeur het recht dat u en uw adviseurs kennen, en stem de rechtskeuze af op de forumkeuze. Een Nederlandse rechter die Engels recht moet toepassen, heeft daar deskundigen voor nodig, en dat kost tijd en geld. Meer leest u in onze gids over toepasselijk recht.
Bevoegde rechter zonder forumkeuze
Binnen de EU bepaalt de Brussel I-bis-verordening (Verordening (EU) nr. 1215/2012) welke rechter bevoegd is. De hoofdregel is dat u de wederpartij dagvaardt bij de rechter van haar woonplaats of vestiging (art. 4).
Daarnaast kunt u bij contracten ook terecht bij de rechter van de plaats waar de verbintenis is of moet worden uitgevoerd (art. 7 lid 1). Bij de koop van zaken is dat de plaats waar de zaken zijn of moesten worden geleverd; bij diensten de plaats waar de diensten zijn of moesten worden verleend.
Is de wederpartij buiten de EU gevestigd, dan bepaalt de Nederlandse rechter zijn bevoegdheid volgens het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (art. 1 e.v. Rv). De buitenlandse rechter past zijn eigen regels toe, zodat u in twee landen tegelijk kunt worden gedagvaard.
Een geldige forumkeuze maken
Met een forumkeuze spreekt u af welke rechter bij een geschil bevoegd is. Binnen de EU is zo’n afspraak geldig als zij schriftelijk is gemaakt of schriftelijk is bevestigd, of als zij past bij gebruiken tussen partijen of in de internationale handel (art. 25 Brussel I-bis). De gekozen rechter is dan exclusief bevoegd, tenzij u iets anders afspreekt.
Een forumkeuze in algemene voorwaarden werkt alleen als die voorwaarden aantoonbaar deel uitmaken van het contract en de forumkeuze schriftelijk is overeengekomen of bevestigd. Bij tegenstrijdige voorwaarden van beide partijen ontstaat daar vaak discussie over. Verwijs daarom in het getekende contract zelf naar de voorwaarden.
Met landen buiten de EU kan het Haags Forumkeuzeverdrag van 2005 gelden, onder meer met het Verenigd Koninkrijk, Mexico en Singapore. In dat geval moet de gekozen rechter de zaak behandelen en erkennen de andere verdragslanden zijn uitspraak.
Erkenning en tenuitvoerlegging van een vonnis in het buitenland
Binnen de EU wordt een vonnis uit een andere lidstaat zonder aparte procedure erkend en kan het direct worden uitgevoerd (art. 36 en 39 Brussel I-bis). U heeft wel een certificaat van de rechter nodig dat u aan de wederpartij laat betekenen.
Buiten de EU hangt het af van verdragen met het betreffende land. Het Haags Vonnissenverdrag van 2019 geldt sinds 1 september 2023 tussen de EU en enkele andere landen, en sinds 1 juli 2025 ook met het Verenigd Koninkrijk. Met bijvoorbeeld China of de Verenigde Staten heeft Nederland geen algemeen verdrag; daar voert u meestal een nieuwe procedure, waarin het Nederlandse vonnis als bewijs kan dienen.
Een buitenlands vonnis in Nederland: de Gazprombank-maatstaf
Andersom kan een buitenlands vonnis zonder verdrag in Nederland niet direct worden uitgevoerd (art. 431 Rv). U moet de zaak opnieuw aanbrengen bij de Nederlandse rechter. In het arrest Gazprombank van 26 september 2014 (ECLI:NL:HR:2014:2838) noemde de Hoge Raad vier voorwaarden waaronder die rechter de buitenlandse beslissing in beginsel overneemt:
- de buitenlandse rechter was bevoegd op een internationaal algemeen aanvaardbare grond;
- de procedure voldeed aan de eisen van een behoorlijke rechtspleging;
- erkenning is niet in strijd met de Nederlandse openbare orde;
- de beslissing is niet onverenigbaar met een Nederlandse beslissing tussen dezelfde partijen of met een eerdere erkenbare buitenlandse beslissing.
De Hoge Raad voegde daaraan toe dat overname kan afstuiten als het vonnis in het land van herkomst niet of niet meer uitvoerbaar is. Dezelfde vragen stelt een buitenlandse rechter vaak aan uw Nederlandse vonnis; een forumkeuze voor een rechter met een internationaal aanvaarde bevoegdheid helpt dus ook bij de erkenning.
Arbitrage als alternatief bij partijen buiten de EU
Arbitrage is vaak een goed alternatief voor contracten met partijen buiten de EU. Een arbitraal vonnis wordt op grond van het Verdrag van New York van 1958 in ruim 170 landen erkend en uitgevoerd.
Bij arbitrage kiest u zelf de arbiters, de taal en de plaats van de procedure. Daar staat tegenover dat arbitrage duurder kan zijn dan een procedure bij de rechter en dat hoger beroep meestal niet mogelijk is.
Neem een arbitragebeding op met een bekend instituut, zoals het Nederlands Arbitrage Instituut of de International Chamber of Commerce, en vermeld de plaats en de taal van de arbitrage. Lees meer over de erkenning van een arbitraal vonnis.
Vijf praktische clausules in een internationaal contract
Naast rechtskeuze en forumkeuze voorkomen een paar praktische afspraken veel geschillen. Leg ze in het contract zelf vast, niet alleen in e-mails.
- Spreek een Incoterm af (zoals DAP of FCA, Incoterms 2020), zodat duidelijk is wie het transport regelt en wanneer het risico overgaat.
- Bepaal welke taalversie voorgaat als het contract in meer talen is opgesteld.
- Leg de valuta, de betalingstermijn en eventuele zekerheden vast, zoals een bankgarantie of documentair krediet.
- Neem een eigendomsvoorbehoud op en controleer of dat in het land van de koper wordt erkend.
- Controleer vooraf de wederpartij in het buitenlandse handelsregister en op sanctielijsten.
Wat kunnen wij doen bij een contract met een buitenlandse partij?
Wij adviseren ondernemers die zaken doen met partijen in en buiten de EU; meer over onze aanpak leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
- Wij stellen vast welk recht zonder rechtskeuze van toepassing is (art. 4 Rome I) en of het Weens Koopverdrag geldt.
- Wij stellen een rechtskeuze-, forumkeuze- of arbitragebeding op dat past bij het land van de wederpartij.
- Wij beoordelen of een uitspraak in het land van de wederpartij kan worden erkend en uitgevoerd.
- Wij voeren procedures in Nederland, ook over de overname van een buitenlands vonnis (art. 431 Rv).
Veelgestelde vraag
Moet ik altijd Nederlands recht kiezen?
Nee. Een rechtskeuze is niet verplicht en u mag ook een ander recht kiezen (art. 3 Rome I). Kies bij voorkeur een recht dat u kent en dat past bij de gekozen rechter; buitenlands recht moet u in een Nederlandse procedure vaak met deskundigen toelichten.
