Bijgewerkt op 27 juli 2026
Woont u in het buitenland, heeft u een buitenlandse nationaliteit, of bent u in het buitenland getrouwd? Dan kan scheiden in Nederland alsnog mogelijk zijn. Een internationale scheiding roept wel een aantal afzonderlijke vragen op: is de Nederlandse rechter bevoegd, welk recht geldt er, wordt de uitspraak in het buitenland erkend, en hoe worden afspraken over kinderen, alimentatie en vermogen daadwerkelijk uitgevoerd? Dit zijn vier losse vragen die elk apart beoordeeld moeten worden.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen individueel juridisch advies. Bij kinderen, buitenlands vermogen, alimentatie of verblijfsrecht is een beoordeling van uw specifieke situatie aan te raden.
Kan ik in Nederland scheiden?
Of de Nederlandse rechter bevoegd is, hangt af van uw woonplaats, de woonplaats van uw echtgenoot of echtgenote, uw nationaliteit en soms de duur van uw verblijf. Dat het huwelijk in het buitenland is gesloten, betekent niet automatisch dat een Nederlandse procedure onmogelijk is. Omgekeerd betekent wonen in Nederland niet zonder meer dat de Nederlandse rechter bevoegd is.
Enkele veelvoorkomende gronden voor bevoegdheid zijn: u en uw partner hebben allebei de Nederlandse nationaliteit, ongeacht waar u woont; uw partner woont nog in Nederland terwijl u zelf in het buitenland woont; of u vraagt de scheiding alleen aan en voldoet aan een woonperiode in Nederland.
| Situatie | Vereiste woonperiode voor een eenzijdige aanvraag |
|---|---|
| U heeft de Nederlandse nationaliteit | Doorgaans minimaal 6 maanden in Nederland gewoond |
| U heeft niet de Nederlandse nationaliteit | Doorgaans minimaal 1 jaar in Nederland gewoond |
Bij een gezamenlijke aanvraag gelden vaak soepelere regels dan bij een eenzijdige aanvraag. Deze grondslagen zijn indicatief; of de Nederlandse rechter in uw geval daadwerkelijk bevoegd is, hangt af van uw concrete situatie en moet vooraf worden beoordeeld.
Welk recht geldt?
Bevoegdheid van de rechter en het toepasselijke recht zijn twee verschillende vragen. Dat de Nederlandse rechter bevoegd is, betekent niet automatisch dat op alle onderdelen van de scheiding Nederlands recht van toepassing is.
Voor de echtscheiding zelf past de Nederlandse rechter, wanneer hij bevoegd is, in de regel Nederlands recht toe. Voor de gevolgen van de scheiding gelden echter vaak andere, internationale regels.
Voor het huwelijksvermogensrecht hangt het toepasselijke recht onder meer af van de huwelijksdatum en van een eventuele rechtskeuze. Voor huwelijken vanaf 29 januari 2019 geldt in beginsel de EU-Verordening huwelijksvermogensstelsels; voor huwelijken van 1 september 1992 tot en met 28 januari 2019 geldt doorgaans het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978; voor oudere huwelijken kan het commune internationaal privaatrecht van toepassing zijn. Echtgenoten kunnen, binnen bepaalde grenzen, zelf een rechtskeuze maken, bijvoorbeeld voor het recht van hun gemeenschappelijke nationaliteit.
Voor alimentatie geldt doorgaans het recht van het land waar de onderhoudsgerechtigde woont, tenzij partijen anders zijn overeengekomen. Voor het ouderlijk gezag geldt doorgaans het recht van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft.
Een internationale scheiding vraagt daarom om een beoordeling per onderwerp: de regels voor de echtscheiding kunnen verschillen van de regels voor de verdeling van vermogen, de alimentatie of het gezag.
Wordt een Nederlandse scheiding in het buitenland erkend?
Binnen de Europese Unie worden een Nederlandse echtscheiding en een beslissing over het ouderlijk gezag in beginsel automatisch erkend in andere lidstaten, zonder aparte procedure, al gelden er beperkte weigeringsgronden. Voor de erkenning en uitvoering van afspraken over alimentatie of vermogen binnen de EU gelden weer andere, eigen instrumenten.
Buiten de Europese Unie verschilt de erkenning per land en per onderwerp; er is geen algemene regel die overal geldt. Mogelijk heeft u nodig: een officieel afschrift van de Nederlandse uitspraak of akte, een apostille of andere legalisatie, een beëdigde of gelegaliseerde vertaling, of een aparte erkenningsprocedure in het buitenland. Erkenning kan bijvoorbeeld nodig zijn voordat u in het buitenland opnieuw kunt trouwen, uw burgerlijke staat kunt laten aanpassen, of bepaalde rechten kunt uitoefenen.
Lopen er procedures in meerdere landen tegelijk, dan bestaat het risico op tegenstrijdige beslissingen. Er is geen algemene regel dat de eerst uitgesproken beslissing zonder meer voorgaat; welke beslissing telt, hangt af van de betrokken landen en instrumenten. Start daarom niet zonder internationale afstemming procedures in meerdere landen tegelijk.
Hoe worden afspraken in het buitenland uitgevoerd?
Ook als afspraken over alimentatie, gezag of vermogen in Nederland zijn vastgelegd, kunnen ze niet automatisch overal in het buitenland worden afgedwongen.
Bij alimentatie kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdrage (LBIO) soms bemiddelen bij inning uit het buitenland, via internationale verdragen en samenwerking met buitenlandse autoriteiten. Of en hoe dit werkt, hangt af van het land waar de onderhoudsplichtige woont en van de vraag of dat land partij is bij een relevant verdrag; er is geen verdrag dat elke situatie dekt.
Bij gezag en omgang is de praktische uitvoerbaarheid minstens zo belangrijk als de juridische afspraak: reistijd, visa, schoolvakanties en reiskosten spelen mee. Een verhuizing van een kind naar een ander land kan bovendien eigen juridische gevolgen hebben; verhuis niet zonder toestemming van de andere ouder of rechterlijke toestemming, wanneer die ouder mede het gezag heeft.
Bij vermogen kan een Nederlandse beslissing over de verdeling in het buitenland nog moeten worden erkend of ten uitvoer gelegd, afhankelijk van het land en het type vermogen.
De procedure in de praktijk
Voor een scheiding op afstand heeft u doorgaans een aantal documenten nodig: een uittreksel uit het huwelijksregister of de Basisregistratie Personen, een geldig identiteitsbewijs, en eventuele buitenlandse documenten voorzien van een apostille of andere legalisatie en een beëdigde vertaling.
Voor het starten van de scheidingsprocedure is een Nederlandse advocaat verplicht. U hoeft daarvoor niet fysiek in Nederland te zijn: veel kantoren werken via e-mail, telefoon of videobellen, en documenten kunnen vaak digitaal worden aangeleverd en ondertekend. De advocaat dient het verzoek in bij de bevoegde rechtbank, meestal die van het laatste gezamenlijke adres, en vertegenwoordigt u tijdens de procedure. Een gezamenlijk verzoek verloopt doorgaans sneller dan een eenzijdig verzoek; houd bij internationale zaken rekening met extra tijd voor het legaliseren en vertalen van documenten.
Geregistreerd partnerschap
Voor de beëindiging van een geregistreerd partnerschap gelden andere regels dan voor een echtscheiding. Zijn beide partners het eens en zijn er geen minderjarige kinderen, dan kan de ambtenaar van de burgerlijke stand het partnerschap beëindigen; anders, of als er kinderen zijn, is de rechter nodig.
Een geregistreerd partnerschap kan in het buitenland anders worden behandeld dan in Nederland en wordt niet overal erkend. Controleer daarom vooraf of de beëindiging wordt erkend in het land waar u woont of werkt.
Heeft een van de partners een verblijfsvergunning op grond van het huwelijk of partnerschap, dan kan beëindiging gevolgen hebben voor het verblijfsrecht. Een verblijfsvergunning die op de relatie is gebaseerd, vervalt in de regel niet automatisch bij scheiding, maar de voorwaarden waaronder u het verblijfsrecht kunt behouden verschillen per situatie, onder meer op basis van de duur van het verblijf, eventuele kinderen en uw nationaliteit. EU-, EER- en Zwitserse burgers hebben op grond van Europees recht doorgaans bredere mogelijkheden om te blijven, bijvoorbeeld in verband met werk of studie. Laat u hierover apart informeren, bij voorkeur voordat de scheiding wordt afgerond.
Kinderen, gezag en het ouderschapsplan
Een scheiding verandert het ouderlijk gezag niet automatisch: in de meeste gevallen houden beide ouders hun gezag en blijven zij samen verantwoordelijk voor belangrijke beslissingen over hun kind.
Bij een internationale scheiding is een praktisch ouderschapsplan extra belangrijk. Leg daarin in ieder geval vast:
- waar het kind woont;
- wanneer het kind bij iedere ouder verblijft;
- hoe vakanties en feestdagen worden verdeeld;
- wie beslist over school, zorg en verhuizing;
- hoe reis- en verblijfskosten worden verdeeld;
- hoe contact via telefoon of internet wordt onderhouden.
Gezag kan wijzigen als één ouder dat verzoekt en de rechter dat in het belang van het kind vindt, of als ouders er samen niet uitkomen. Woont een ouder in een ander land, dan telt naast de juridische regeling ook de praktische uitvoerbaarheid: reistijd, visa en schoolvakanties spelen mee bij wat een werkbare omgangsregeling is.
Kinder- en partneralimentatie
Ouders blijven, ook internationaal, verantwoordelijk voor het levensonderhoud van hun kinderen tot 21 jaar. Bij partneralimentatie kijkt de rechter onder meer naar de behoefte en draagkracht van beide partners, het inkomen en vermogen, de levensstandaard tijdens het huwelijk, de duur van het huwelijk en de verdiencapaciteit.
Bij internationale alimentatiezaken spelen daarnaast de valuta waarin wordt betaald, wisselkoersschommelingen, belastingheffing in beide landen, en de vraag of en hoe een beslissing in het buitenland ten uitvoer kan worden gelegd een rol. Of inning via het woonland van de onderhoudsplichtige mogelijk is, hangt af van de betrokken landen en toepasselijke verdragen; dit is geen automatisme.
Vermogen en schulden in het buitenland
Bij de vermogensafwikkeling tellen ook bezittingen en schulden buiten Nederland mee, zoals buitenlandse bankrekeningen, vastgoed, ondernemingsbelangen, beleggingen, pensioenrechten en buitenlandse leningen. De uitkomst hangt af van het toepasselijke huwelijksvermogensrecht en eventuele huwelijkse voorwaarden: bij gemeenschap van goederen ontstaat doorgaans een andere uitkomst dan bij huwelijkse voorwaarden of een beperkte gemeenschap.
In de praktijk kunnen buitenlandse vermogensbestanddelen lastig te waarderen zijn, en kunnen wisselkoersen, lokale belastingregels en verschillen in eigendomsregistratie de afwikkeling bemoeilijken. Een Nederlandse beslissing over de verdeling kan bovendien in het buitenland nog moeten worden erkend of uitgevoerd voordat zij daar effect heeft.
Praktische aandachtspunten
Een internationale scheiding verloopt doorgaans efficiënter als u vroegtijdig:
- laat vaststellen of en waarom de Nederlandse rechter bevoegd is;
- laat per onderwerp beoordelen welk recht geldt;
- nagaat of een Nederlandse uitspraak in het beoogde land wordt erkend;
- documenten laat vertalen en zo nodig legaliseert;
- buitenlandse bezittingen en schulden inventariseert;
- concrete, uitvoerbare afspraken over kinderen en reizen vastlegt;
- de gevolgen voor verblijfsrecht en belasting laat controleren;
- onderzoekt hoe alimentatie of een vermogensverdeling in het buitenland kan worden uitgevoerd.
Conclusie
Scheiden in Nederland terwijl u in het buitenland woont is vaak mogelijk, maar de gevolgen daarvan gelden niet automatisch overal. Bevoegdheid, toepasselijk recht, erkenning en uitvoering zijn vier afzonderlijke vragen die stuk voor stuk beoordeeld moeten worden. Een tijdige, per onderwerp uitgevoerde analyse voorkomt dat u later een tweede procedure moet starten of dat een Nederlandse beslissing in het buitenland niet zonder meer wordt geaccepteerd. Neem bij kinderen, buitenlands vermogen, alimentatie of verblijfsrecht contact op voor een beoordeling van uw specifieke situatie.
Veelgestelde vragen
Kan ik in Nederland scheiden als ik in het buitenland woon?
Dat hangt af van uw woonplaats, de woonplaats van uw partner, uw nationaliteit en soms de duur van uw eerdere verblijf in Nederland. Hebben u en uw partner beiden de Nederlandse nationaliteit, of woont uw partner nog in Nederland, dan is de Nederlandse rechter vaak bevoegd. Bij een eenzijdig verzoek geldt meestal een minimale eerdere woonperiode van 6 maanden tot 1 jaar.
Welk recht geldt bij een internationale scheiding?
Bevoegdheid en toepasselijk recht zijn twee verschillende vragen. Voor de echtscheiding zelf past de Nederlandse rechter meestal Nederlands recht toe. Voor huwelijksvermogen, alimentatie en gezag gelden vaak andere, internationale regels, afhankelijk van onder meer de huwelijksdatum en het land waar kind of onderhoudsgerechtigde woont.
Wordt een Nederlandse echtscheiding in het buitenland erkend?
Binnen de EU worden een Nederlandse echtscheiding en gezagsbeslissing in beginsel automatisch erkend. Buiten de EU verschilt dit per land en onderwerp; vaak is een apostille, legalisatie, beëdigde vertaling of aparte erkenningsprocedure nodig.
Hoe worden afspraken over alimentatie, gezag of vermogen in het buitenland uitgevoerd?
Een Nederlandse afspraak of uitspraak wordt niet automatisch overal afgedwongen. Bij alimentatie kan het LBIO soms bemiddelen via internationale verdragen; bij gezag spelen praktische factoren als reistijd en visa mee; bij vermogen kan een aparte erkenning of tenuitvoerlegging in het buitenland nodig zijn.
