Handelsnaam en merk: wat is het verschil en hoe ontstaat bescherming?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

Een handelsnaam is de naam waaronder u uw onderneming voert en is beschermd zodra u die naam daadwerkelijk gebruikt; een merk is het teken voor uw producten of diensten en is in de Benelux pas beschermd na inschrijving bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP). Inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KVK) geeft dus geen merkrecht en ook geen handelsnaamrecht.

Veel ondernemers denken dat hun naam beschermd is omdat die in het handelsregister staat. In dit artikel leest u hoe beide rechten ontstaan, hoe ver de bescherming reikt en wat u doet bij een conflict.

Wat is het verschil tussen een handelsnaam en een merk?

Een handelsnaam is de naam waaronder een onderneming wordt gedreven (artikel 1 Handelsnaamwet). Een merk is een teken waarmee u uw producten of diensten onderscheidt van die van anderen, zoals een woord, logo of vorm (artikel 2.1 Benelux-Verdrag inzake de intellectuele eigendom, BVIE).

Het verschil zit dus in wat de naam aanduidt: de onderneming of het product. Een naam kan beide functies hebben, bijvoorbeeld als een bakkerij dezelfde naam op haar gevel en op haar verpakkingen gebruikt. Dan heeft u voor de volledige bescherming zowel gebruik als handelsnaam als een merkinschrijving nodig.

Hoe ontstaat het recht op een handelsnaam?

Het recht op een handelsnaam ontstaat door het daadwerkelijk voeren van de naam in het economisch verkeer, niet door inschrijving. De datum van eerste gebruik bepaalt wie het oudste recht heeft.

Inschrijving in het handelsregister van de KVK is verplicht en is een nuttig bewijs van de datum waarop u een naam bent gaan gebruiken, maar levert zelf geen recht op. De KVK toetst ook niet of uw naam botst met een oudere handelsnaam of een merk; die controle moet u zelf doen. Verder mag een handelsnaam niet misleidend zijn over bijvoorbeeld de eigenaar of de rechtsvorm (artikelen 3 en 4 Handelsnaamwet).

Hoe ontstaat het recht op een merk?

Een Benelux-merkrecht ontstaat alleen door inschrijving bij het BOIP (artikel 2.2 BVIE). Er bestaat geen apart Nederlands merkenregister; een Benelux-merk geldt in Nederland, België en Luxemburg samen.

Wilt u bescherming in de hele Europese Unie, dan kunt u een Uniemerk aanvragen bij het EUIPO (Verordening (EU) 2017/1001). Voor landen daarbuiten is er de internationale inschrijving via de WIPO. Een inschrijving geldt tien jaar en kan steeds met tien jaar worden verlengd (artikel 2.9 BVIE). Een merk moet wel onderscheidend vermogen hebben: een puur beschrijvende naam, zoals “Snelle Fietsreparatie” voor fietsreparaties, wordt geweigerd (artikel 2.2bis BVIE). Meer hierover leest u in ons artikel over het onderscheidend vermogen van een merknaam.

Hoe ver reikt de bescherming?

Een handelsnaam is beschermd tegen een gelijke of sterk gelijkende naam als er verwarring te duchten is, gelet op de aard van beide ondernemingen en de plaats van vestiging (artikel 5 Handelsnaamwet). Een merk is beschermd in het hele gebied van de inschrijving, voor de producten en diensten waarvoor het is ingeschreven.

Het verschil in reikwijdte is groot. Een lokaal schildersbedrijf in Eindhoven kan een schilder met dezelfde naam in Groningen meestal niet tegenhouden, omdat het publiek de twee niet snel zal verwarren. Met een Benelux-merk kunt u in de hele Benelux optreden tegen een gelijk of overeenstemmend teken voor soortgelijke waren of diensten (artikel 2.20 BVIE). Ook het gebruik van uw merk als handelsnaam door een ander kan merkinbreuk zijn.

Wat geldt als een handelsnaam en een merk botsen?

In beginsel wint het oudste recht. U mag geen handelsnaam voeren die het merk van een ander bevat, als daardoor verwarring kan ontstaan (artikel 5a Handelsnaamwet).

Andersom kan een ouder handelsnaamrecht onder voorwaarden een grond zijn om een later ingeschreven merk aan te tasten of het gebruik ervan te laten verbieden. Of dat lukt, hangt af van de omvang van uw gebruik en het gebied waarin u actief bent. Ook een merk dat u vijf jaar na inschrijving niet normaal heeft gebruikt, is kwetsbaar: een ander kan het dan laten vervallen (artikel 2.23bis en 2.27 BVIE). Lees ook ons artikel over merkinbreuk herkennen en bestrijden.

Hoe beschermt u uw naam zo goed mogelijk?

Doe vóór de keuze van een naam een onderzoek in het handelsregister en in de merkenregisters van het BOIP, het EUIPO en de WIPO. Schrijf de naam daarna in als merk voor de producten en diensten die u aanbiedt en die u in de toekomst wilt aanbieden.

Na publicatie van een nieuwe merkaanvraag kan de houder van een ouder merk binnen twee maanden oppositie instellen bij het BOIP (artikel 2.14 BVIE). Houd zelf ook nieuwe aanvragen in de gaten, zodat u tijdig kunt reageren. Een domeinnaam geeft overigens geen eigen naamrecht; die is pas beschermd als hij ook als handelsnaam of merk wordt gebruikt. Zie ook merkenrecht voor ondernemers.

Wat kunt u doen bij inbreuk?

Begin meestal met een sommatiebrief waarin u de ander vraagt het gebruik binnen een korte termijn te staken. Werkt dat niet, dan kunt u de rechter vragen het gebruik te verbieden, zo nodig in kort geding.

Bij handelsnaaminbreuk kan de rechter de ander bevelen zijn naam zo te wijzigen dat verwarring wordt voorkomen (artikel 6 Handelsnaamwet). Bij merkinbreuk kunt u een verbod, schadevergoeding of afdracht van winst vorderen (artikel 2.21 BVIE). Bewaar bewijs van uw eerste gebruik, zoals facturen, websites en advertenties, en van de verwarring die is ontstaan.

Waar let u op als u een nieuwe naam kiest?

• Zoek in het handelsregister en in de merkenregisters van BOIP, EUIPO en WIPO naar gelijke of gelijkende namen.
• Kies een naam met onderscheidend vermogen, die niet alleen uw activiteiten beschrijft.
• Schrijf de naam in als merk voor alle relevante klassen van producten en diensten.
• Bewaar bewijs van de datum waarop u de naam bent gaan gebruiken.
• Noteer de vervaldatum van uw merkinschrijving en verleng op tijd.

Wat kunnen wij voor u doen bij handelsnaam en merk?

Onze advocaten ondernemingsrecht adviseren ondernemers over de bescherming en handhaving van hun handelsnaam en merk.

• Wij beoordelen of uw naam botst met oudere handelsnamen of merken in de registers van KVK, BOIP en EUIPO.
• Wij adviseren over de juiste klassen en het juiste gebied voor uw merkinschrijving.
• Wij stellen een oppositie bij het BOIP op binnen de termijn van twee maanden van artikel 2.14 BVIE, of verweren ons tegen een oppositie.
• Wij stellen een sommatiebrief op en voeren een kort geding op grond van de Handelsnaamwet of het BVIE.
• Wij verweren ons namens u tegen een claim wegens handelsnaam- of merkinbreuk.

Samengevat

• Een handelsnaam is beschermd door gebruik; inschrijving bij de KVK geeft geen recht.
• Een Benelux-merk ontstaat alleen door inschrijving bij het BOIP; er bestaat geen apart Nederlands merkenregister.
• Een handelsnaam is beschermd waar verwarring te duchten is, een merk in het hele inschrijvingsgebied.
• Bij een conflict wint in beginsel het oudste recht.

Veelgestelde vragen

Is mijn naam beschermd omdat hij bij de KVK staat ingeschreven?

Nee. De inschrijving bewijst alleen vanaf wanneer u de naam voert. Uw handelsnaamrecht ontstaat door gebruik, en merkrecht alleen door inschrijving bij het BOIP, EUIPO of WIPO.

Kan ik een merk alleen in Nederland inschrijven?

Nee. Er is geen apart Nederlands register; een Benelux-merk bij het BOIP geldt in Nederland, België en Luxemburg samen.

Hoe lang is een merk beschermd?

Een inschrijving geldt tien jaar en kan steeds met tien jaar worden verlengd. Gebruikt u het merk vijf jaar niet, dan kan een ander het laten vervallen.

Mag een ander mijn merk als bedrijfsnaam gebruiken?

Meestal niet, als daardoor verwarring kan ontstaan. Artikel 5a Handelsnaamwet en artikel 2.20 BVIE bieden daartegen bescherming.