Nederland kent een hoop verschillende verblijfsvergunningen voor mensen die langer dan 90 dagen willen blijven. Elke verblijfsvergunning kent z’n eigen voorwaarden en is bedoeld voor doelen als werk, studie, gezinshereniging of asiel.
Welke vergunning je kiest, hangt sterk af van je persoonlijke situatie en waarom je in Nederland wilt zijn.
De IND behandelt alle aanvragen voor verblijfsvergunningen in Nederland.
Het proces kan best ingewikkeld zijn omdat er zoveel soorten vergunningen bestaan. Van tijdelijke studentenvisa tot permanente verblijfsvergunningen voor mensen die hier al jaren wonen.
Hier vind je een overzicht van de belangrijkste verblijfsvergunningen en hun toepassingen.
Je leest over de verschillende categorieën, het aanvraagproces, de eisen én praktische zaken zoals de rol van de MVV en veelgestelde vragen.
Wat is een verblijfsvergunning en wie heeft het nodig?
Een verblijfsvergunning is een officieel document waarmee buitenlanders legaal in Nederland mogen wonen en werken.
Iedereen die langer dan 90 dagen in Nederland wil blijven en niet uit een EU/EER-land of Zwitserland komt, heeft er eentje nodig.
Definitie en betekenis van verblijfsvergunning
De Nederlandse overheid geeft een verblijfsvergunning af.
Met dit document mag je wettelijk in Nederland verblijven.
Het laat zien dat je hier legaal woont. Zonder deze vergunning verblijf je na 90 dagen eigenlijk gewoon illegaal.
Op de vergunning staan gegevens van de houder, het doel van het verblijf en hoelang de vergunning geldig is.
Er zijn verschillende soorten verblijfsvergunningen:
- Voor bepaalde tijd
- Voor onbepaalde tijd
- Voor specifieke doeleinden
Wanneer is een verblijfsvergunning verplicht?
Als je langer dan 90 dagen in Nederland wilt wonen, heb je een verblijfsvergunning nodig.
Dit geldt voor mensen van buiten de EU/EER en Zwitserland.
Ook als je uit een land komt waarvoor een visum nodig is, moet je een verblijfsvergunning aanvragen.
Blijf je korter dan 90 dagen? Dan gelden er andere regels.
Je hebt een verblijfsvergunning nodig als je:
- In Nederland wilt werken
- Gaat studeren aan een Nederlandse onderwijsinstelling
- Bij een Nederlandse partner wilt wonen
- Gezinshereniging wilt
- Asiel zoekt
De IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) beoordeelt of je aan de eisen voldoet.
Uitzonderingen voor EU/EER- en Zwitserse burgers
Burgers van EU/EER-landen en Zwitserland hebben geen verblijfsvergunning nodig.
Ze mogen hier gewoon wonen en werken dankzij het vrije verkeer van personen.
Hun familieleden mogen vaak mee, zolang ze aan bepaalde voorwaarden voldoen.
Familieleden van buiten de EU/EER hebben soms wel een verblijfsdocument nodig.
Onder deze uitzondering vallen:
- Alle 27 EU-landen
- Noorwegen, IJsland en Liechtenstein (EER)
- Zwitserland
EU/EER-burgers kunnen zich inschrijven bij de IND voor een verblijfsdocument.
Dat is niet verplicht, maar soms wel handig—bijvoorbeeld voor het openen van een bankrekening.
Soorten verblijfsvergunningen in Nederland
Nederland kent vier hoofdtypen verblijfsvergunningen: reguliere vergunningen voor bepaalde en onbepaalde tijd, asielvergunningen en vergunningen voor langdurig ingezetenen.
Iedere soort heeft z’n eigen voorwaarden en rechten die passen bij verschillende situaties.
Reguliere verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd
Een reguliere verblijfsvergunning voor bepaalde tijd is meestal vijf jaar geldig.
Je krijgt deze vergunning als je naar Nederland komt voor werk, studie, gezinshereniging of iets anders specifieks.
Belangrijkste categorieën:
- Werk: Voor werknemers, zelfstandigen en kennismigranten
- Studie: Voor studenten aan universiteiten, hogescholen of middelbare scholen
- Gezin: Voor partners, kinderen en andere familieleden
- Uitwisseling: Voor au pairs en culturele uitwisseling
Op de vergunning staat altijd het doel van je verblijf.
Je mag alleen de activiteiten doen die bij jouw vergunning passen.
Na vijf jaar kun je een vergunning voor onbepaalde tijd aanvragen, zolang je nog altijd aan de voorwaarden voldoet.
Reguliere verblijfsvergunningen voor onbepaalde tijd
Deze vergunning geeft je permanent verblijfsrecht in Nederland.
Meestal kom je hiervoor in aanmerking na vijf jaar legaal verblijf met een vergunning voor bepaalde tijd.
Belangrijkste voorwaarden:
- Vijf jaar onafgebroken legaal verblijf
- Genoeg inkomen of financiële zekerheid
- Geen gevaar voor de openbare orde
- Soms een inburgeringsexamen
Met deze vergunning heb je meer vrijheden.
Je mag elk soort werk doen en hoeft je vergunning niet meer te verlengen.
Het document zelf moet je elke tien jaar vernieuwen, maar dat is vooral administratief gedoe.
Verblijfsvergunning asiel (buiten scope dienstverlening Law & More)
Je krijgt een verblijfsvergunning asiel als je bescherming zoekt in Nederland.
Deze vergunning is voor vluchtelingen en mensen die internationale bescherming nodig hebben.
Twee hoofdtypen:
- Bepaalde tijd: Vijf jaar geldig, voor mensen met vluchtelingenstatus of subsidiaire bescherming
- Onbepaalde tijd: Mogelijk na vijf jaar asielverblijf
Asielzoekers doen hun aanvraag bij de IND.
Zij moeten een uitgebreide procedure doorlopen waarin hun verhaal wordt onderzocht.
Met een asielvergunning mag je werken en studeren.
Je kunt gezinsleden laten overkomen, als je aan de voorwaarden voldoet.
Na vijf jaar kun je een vergunning voor onbepaalde tijd aanvragen.
Verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen
De EU-langdurig ingezetene status is een aparte vorm van permanent verblijf.
Deze vergunning geldt in heel Europa en maakt het makkelijker om binnen de EU te verhuizen.
Belangrijkste kenmerken:
- Onbeperkt geldig in Nederland
- Eenvoudiger verhuizen naar andere EU-landen
- Sterke bescherming tegen uitzetting
- Vrijwel gelijke rechten als Nederlandse burgers
Je krijgt deze status na vijf jaar legaal verblijf in Nederland.
Je moet een stabiel inkomen hebben en geen gevaar vormen voor de samenleving.
Het verschil met een gewone vergunning voor onbepaalde tijd zit vooral in de Europese mobiliteit.
Langdurig ingezetenen kunnen eenvoudiger naar andere EU-landen om daar te wonen en werken.
Verblijfsdoelen en het kiezen van de juiste vergunning
Het verblijfsdoel bepaalt welke vergunning je nodig hebt en hoe lang je in Nederland mag blijven.
Sommige doelen zijn tijdelijk, andere niet-tijdelijk en geven recht op een sterker verblijfsrecht.
Werken in Nederland: arbeid in loondienst en zelfstandig ondernemerschap
Arbeid in loondienst is een niet-tijdelijk verblijfsdoel.
Hierdoor kun je later een sterker verblijfsrecht aanvragen.
Voor werk in loondienst heb je meestal een werkgever nodig die je uitnodigt.
Die werkgever moet bewijzen dat er geen Nederlander of EU-burger voor de baan beschikbaar is.
Zelfstandig ondernemerschap valt ook onder niet-tijdelijke doelen.
Je moet een bedrijfsplan indienen en genoeg eigen geld hebben.
Kennismigranten krijgen aparte behandeling.
Dit verblijfsdoel geldt voor hoogopgeleide werknemers bij erkende sponsors.
De Europese blauwe kaart is bedoeld voor hooggeschoolde werknemers.
Deze vergunning geeft ook een niet-tijdelijk verblijfsrecht.
Studie en onderzoek
Studie is altijd een tijdelijk verblijfsdoel.
Je mag hier alleen blijven zolang je studeert.
Na je studie kun je het zoekjaar hoogopgeleiden aanvragen.
Dat geeft je tijd om werk te zoeken, maar blijft een tijdelijk doel.
Wetenschappelijk onderzoek volgens EU-richtlijnen geldt als niet-tijdelijk verblijfsdoel.
Dit is voor onderzoekers aan universiteiten en kennisinstellingen.
Studenten mogen beperkt werken naast hun studie.
Check altijd even je arbeidsmarktaantekening op je verblijfsdocument.
Gezinshereniging en partnerverblijf
Verblijf bij familie of gezinslid kan tijdelijk of niet-tijdelijk zijn.
Het hangt af van de status van je familielid.
Het verblijfsdoel is niet-tijdelijk als je partner:
- Nederlander is
- EU/EER-burger of Zwitser is
- Een vergunning voor onbepaalde tijd heeft
- Een vergunning heeft voor een niet-tijdelijk doel
Is je partner zelf in Nederland met een tijdelijke vergunning? Dan is jouw verblijfsdoel ook tijdelijk.
Bij asiel voor bepaalde tijd geldt dat trouwens ook.
Verblijf bij een minderjarig Nederlands kind (Chavez-Vilchez) is altijd niet-tijdelijk.
Hiermee krijg je direct recht op een sterker verblijfsrecht.
Andere verblijfsdoelen (bijvoorbeeld uitwisseling, stage of au pair)
Au pair verblijf is altijd tijdelijk. Je mag maximaal een jaar blijven en de vergunning kun je niet verlengen.
Stagiairs en praktikanten krijgen ook tijdelijke vergunningen. Dit geldt ook voor YWEP (lerend werken).
Uitwisseling zoals Working Holiday en culturele uitwisseling zijn tijdelijke doelen. Deze programma’s hebben strikte tijdslimieten.
Seizoenarbeid is bedoeld voor korte werkperiodes. Deze vergunning geldt maximaal voor het seizoen.
Medische behandeling geeft alleen verblijfsrecht tijdens de behandeling. Na afloop moet je Nederland verlaten.
Alle tijdelijke verblijfsdoelen geven geen recht op een sterker verblijfsrecht. Je kunt wel overstappen naar een ander verblijfsdoel als je aan de voorwaarden voldoet.
Kort verblijf en het Schengenvisum
Voor bezoeken korter dan 90 dagen hebben mensen uit bepaalde landen een Schengenvisum nodig. Dit visum geeft toegang tot Nederland en andere Schengenlanden voor vakantie, familiebezoek of zakelijke doeleinden.
Visum kort verblijf (maximaal 90 dagen)
Een Schengenvisum is bedoeld voor kort verblijf in Nederland. Met dit visum mag iemand maximaal 90 dagen binnen een periode van 180 dagen in Nederland blijven.
Het visum geldt niet alleen voor Nederland. Houders kunnen vrij reizen door alle 26 Schengenlanden tijdens de geldigheidsduur.
Veel voorkomende doelen voor kort verblijf:
- Familiebezoek
- Vakantie en toerisme
- Zakelijke bijeenkomsten
- Korte cursussen
Het Schengenvisum heet ook wel een type C-visum. Dit is een sticker in het paspoort waarop de geldigheidsperiode duidelijk staat.
Mensen uit EU-landen, Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Zwitserland hebben geen Schengenvisum nodig. Zij mogen gewoon naar Nederland reizen.
Het Schengenvisum aanvragen
Je vraagt het Schengenvisum aan in het land waar je woont. Het proces verschilt een beetje per land.
Aanvragers moeten verschillende documenten overleggen. Meestal gaat het om een geldig paspoort, bewijs van verblijfsdoel en financiële middelen.
Belangrijke eisen bij de aanvraag:
- Geldig paspoort (minimaal 3 maanden geldig na vertrek)
- Bewijs van doel van het bezoek
- Financieel bewijs voor verblijfskosten
- Reisverzekeringsbewijzen
De behandeltijd is meestal 15 werkdagen. In drukke periodes kan het langer duren.
Begin dus op tijd met de aanvraag. De kosten voor het visum zijn vastgesteld door de EU en gelden voor alle Schengenlanden.
Vrije termijn en verlenging
Het Schengenvisum werkt met de 90/180 dagen regel. Je mag dus maximaal 90 dagen in elke periode van 180 dagen blijven.
Na 90 dagen moet je het Schengengebied verlaten. Je moet dan 90 dagen wachten voordat je opnieuw met hetzelfde type visum mag terugkeren.
De 90/180 regel in de praktijk:
- Dag 1-90: verblijf toegestaan
- Dag 91-180: Schengengebied verlaten
- Dag 181: nieuwe periode begint
Verlenging van een Schengenvisum is bijna nooit mogelijk. Alleen bij medische noodsituaties of overmacht kan het soms.
Wil je langer dan 90 dagen blijven? Dan heb je een verblijfsvergunning nodig. Je kunt die niet aanvragen met een Schengenvisum.
Het aanvraagproces: stappen, vereisten en rol van de IND
Een verblijfsvergunning aanvragen vraagt om goede voorbereiding. Je moet de juiste documenten verzamelen en aan de voorwaarden voldoen.
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beoordeelt elke aanvraag binnen vaste termijnen. Als ze je aanvraag afwijzen, kun je bezwaar maken.
Voorbereiding: documenten en voorwaarden
Voor elke verblijfsvergunning gelden specifieke documenten en eisen. Je moet je identiteit bewijzen met een geldig paspoort of identiteitskaart.
Bij familiereünie zijn huwelijks- of geboorteaktes nodig. Voor werk heb je een arbeidscontract en diploma’s nodig.
Studenten moeten een toelatingsbewijs van een Nederlandse onderwijsinstelling laten zien.
Algemene vereisten:
- Geldig identiteitsdocument
- Ingevuld aanvraagformulier
- Pasfoto’s volgens biometrische eisen
- Bewijs van financiële middelen
- Medische keuring (indien vereist)
De IND stelt inkomenseisen die verschillen per type vergunning. Je moet laten zien dat je jezelf kunt onderhouden.
Alle buitenlandse documenten moeten officieel vertaald en gelegaliseerd zijn. Dat kan weken duren, dus begin echt op tijd.
Het indienen van de aanvraag
Meestal dien je de aanvraag online in via de website van de IND. In sommige gevallen kan het ook bij een Nederlands consulaat in het buitenland.
Indieningsmogelijkheden:
- Online via IND.nl
- Bij Nederlandse ambassade of consulaat
- Per post (beperkte gevallen)
- Bij IND-balies (alleen op afspraak)
Je betaalt leges bij het indienen. Die kosten verschillen per vergunning en krijg je niet terug als je aanvraag wordt afgewezen.
Na het indienen krijg je een bevestiging met een zaaknummer. Dat nummer heb je nodig voor alle communicatie met de IND.
Ontbreken er documenten? Dan vraagt de IND om aanvullende stukken binnen een bepaalde termijn. Reageer je niet op tijd, dan wijzen ze je aanvraag af.
Beoordeling en rol van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)
De IND beoordeelt alle aanvragen van mensen die naar Nederland willen komen. Ze checken of je aan alle wettelijke voorwaarden voldoet.
Beoordelingscriteria:
- Identiteit en nationaliteit
- Verblijfsdoel en -duur
- Financiële situatie
- Geen gevaar voor openbare orde
- Juistheid verstrekte informatie
Soms voert de IND een gesprek met de aanvrager. Bij twijfel over documenten of het verhaal plannen ze een interview in.
Medewerkers van de IND zijn getraind in immigratierecht en landenkunde. Zij beoordelen elke zaak volgens vaste procedures en wettelijke kaders.
De IND werkt samen met andere overheidsorganisaties. Politie en belastingdienst geven informatie die nodig is voor de beoordeling.
Als de IND positief beslist, krijgt de aanvrager een verblijfsdocument. Op dat document staan het verblijfsdoel en de geldigheidsduur.
Beslistermijnen en bezwaarprocedure
De IND hanteert wettelijke beslistermijnen die verschillen per aanvraagtype. Reguliere verblijfsvergunningen beslissen ze meestal binnen 90 dagen.
Standaard beslistermijnen:
- Reguliere vergunning: 90 dagen
- EU Blue Card: 90 dagen
- Kennismigrant: 2 weken
- Studievergunning: 90 dagen
- Asielaanvraag: 6 maanden
Bij ingewikkelde zaken mag de IND de termijn verlengen. Je krijgt dan schriftelijk bericht met uitleg.
Wordt je aanvraag afgewezen? Je kunt bezwaar maken. Dit moet binnen zes weken na het besluit.
Het bezwaarschrift stuur je naar de IND met nieuwe argumenten of bewijs. Een onafhankelijke commissie kijkt dan opnieuw naar je zaak.
Na afwijzing van het bezwaar kun je naar de rechtbank stappen. De rechter controleert of de IND de wet goed heeft toegepast.
Tijdens bezwaar- en beroepsprocedures mogen aanvragers meestal in Nederland blijven. Dit heet het recht op rechtsbijstand en eerlijke behandeling.
Machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) en toelatingsvereisten
Een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) is een inreisvisum voor verblijf langer dan 90 dagen in Nederland. De MVV-plicht hangt af van je nationaliteit en wordt gecombineerd met de verblijfsvergunningaanvraag.
Wanneer is een MVV vereist?
Wie langer dan 90 dagen in Nederland wil blijven, heeft meestal een MVV nodig. Dit geldt voor de meeste nationaliteiten buiten de EU.
MVV-vrije nationaliteiten:
- Australië
- Canada
- Japan
- Monaco
- Nieuw-Zeeland
- Verenigde Staten
- Zuid-Korea
- Zwitserland
- Alle EU/EER-lidstaten
Heb je een van deze nationaliteiten? Dan kun je direct een verblijfsvergunning aanvragen en hoef je geen MVV te regelen.
Ben je familie van een EU-, EER- of Zwitserse burger? Dan krijg je soms ook vrijstelling. Er zijn nog wat andere specifieke situaties die onder de MVV-vrijstellingen vallen.
Voor alle andere nationaliteiten geldt de MVV-plicht. Zonder geldige MVV krijg je geen verblijfsvergunning.
Aanvraagprocedure MVV
Je vraagt de MVV aan via de Toegang en Verblijf (TEV) procedure. Deze procedure combineert de MVV-aanvraag en de verblijfsvergunningaanvraag in één proces.
Aanvragers moeten de MVV aanvragen
Veelgestelde vragen
Mensen die een verblijfsvergunning voor Nederland willen aanvragen, hebben vaak vragen over de verschillende typen, kosten en vereisten. Ook het verschil tussen tijdelijke en permanente opties roept regelmatig onduidelijkheden op.
Wat zijn de verschillende soorten verblijfsvergunningen in Nederland?
Nederland kent allerlei verblijfsvergunningen, afhankelijk van je doel. De belangrijkste categorieën zijn werk, studie, familie en asiel.
Voor werk kun je bijvoorbeeld kiezen voor de kennismigrant-vergunning, de Europese blauwe kaart of een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid. Zelfstandig ondernemers mogen een aparte ondernemersvergunning aanvragen.
Studenten hebben opties voor hbo/universiteit of middelbare school/mbo. Er bestaat ook een zoekjaar-vergunning, speciaal voor afgestudeerden.
Voor familie zijn er vergunningen voor partners, kinderen en soms andere familieleden. Ben je EU-burger? Dan gelden er vaak net andere regels dan voor mensen van buiten de EU.
Welke voorwaarden gelden er voor een permanent verblijf in Nederland?
Wie een permanente verblijfsvergunning wil, moet meestal vijf jaar legaal in Nederland hebben gewoond. Ook het inburgeringsexamen moet je halen en je inkomen moet voldoende zijn.
Verder mag je geen gevaar vormen voor de openbare orde of nationale veiligheid. Een geldig paspoort is verplicht.
EU-burgers kunnen na vijf jaar een document voor duurzaam verblijf aanvragen. De precieze eisen verschillen voor EU-burgers en niet-EU-burgers.
Hoe kan ik een verblijfsvergunning voor studie aanvragen?
Wil je studeren in Nederland? Dan moet je eerst toegelaten zijn tot een erkende onderwijsinstelling. Die school moet als referent bij de IND staan.
Je moet genoeg geld hebben voor je levensonderhoud en studie. Het exacte bedrag verschilt per onderwijssoort en of je nog thuis woont.
De aanvraag loopt via de IND. Vaak helpt de school je als erkende referent met het proces.
Wat is het verschil tussen een tijdelijke en permanente verblijfsvergunning?
Een tijdelijke verblijfsvergunning geldt maar voor een bepaalde tijd. Je moet hem op tijd verlengen, anders kun je in de problemen komen.
De houder van een tijdelijke vergunning heeft te maken met voorwaarden. Een permanente verblijfsvergunning heeft geen einddatum en geeft je meer rechten.
Met een permanente vergunning kun je makkelijker van baan wisselen. Vaak kun je na vijf jaar met een tijdelijke vergunning overstappen naar een permanente, mits je aan de eisen voldoet.
Welke documenten zijn vereist voor het aanvragen van een werkgerelateerde verblijfsvergunning?
Voor een werkvergunning heb je altijd een geldig paspoort nodig. Ook moet je een arbeidscontract of werkgeversverklaring kunnen laten zien.
Vaak moet de werkgever eerst een tewerkstellingsvergunning aanvragen. Voor bepaalde vergunningen moet de werkgever erkend zijn als referent.
Soms heb je ook diploma’s nodig, een uittreksel uit de basisregistratie personen en bewijs van voldoende inkomen. De precieze lijst hangt af van het soort werkvergunning dat je aanvraagt.
Wat zijn de kosten verbonden aan het aanvragen van een Nederlandse verblijfsvergunning?
De kosten voor een verblijfsvergunning verschillen per type. Voor een reguliere vergunning voor bepaalde tijd betaal je meestal een paar honderd euro.
Voor kennismigranten liggen de kosten vaak wat hoger. Studenten krijgen weer andere tarieven dan werknemers.
Bij de aanvraagkosten komen er vaak nog extra kosten bij. Je moet bijvoorbeeld denken aan kosten voor documenten, vertalingen, en soms een tewerkstellingsvergunning.
De IND zet de actuele tarieven op hun website. Het loont om die even te checken, want de bedragen veranderen nog wel eens.
