Freelance contract: de valkuilen en hoe u ze afdekt

Gepubliceerd op 12 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

De grootste valkuilen in een freelance contract zijn schijnzelfstandigheid, een vage opdrachtomschrijving, het ontbreken van een overdracht van auteursrechten en onbeperkte aansprakelijkheid. Een goed contract alleen is niet genoeg: de rechter en de Belastingdienst kijken vooral naar hoe u in de praktijk samenwerkt.

Dat volgt uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad van 24 maart 2023. Wat partijen bedoelden, is voor de kwalificatie als arbeidsovereenkomst niet beslissend. Hieronder leest u per valkuil waar het risico zit en welke bepaling het afdekt.

De valkuilen in één overzicht

Hoe voorkomt u schijnzelfstandigheid?

Een overeenkomst is een arbeidsovereenkomst als er sprake is van arbeid, loon en gezag (art. 7:610 Burgerlijk Wetboek boek 7). Het etiket “opdrachtovereenkomst” helpt niet als de praktijk anders is.

In het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:443) noemde de Hoge Raad de omstandigheden die de rechter in onderling verband weegt. Het ging om maaltijdbezorgers die als zelfstandige werkten. De Hoge Raad oordeelde dat de partijbedoeling voor de kwalificatie niet van belang is. De bezorgers werkten op basis van een arbeidsovereenkomst.

Het gewicht van een contractuele bepaling hangt af van de vraag of die in de praktijk betekenis heeft. Een vervangingsclausule die nooit wordt gebruikt, weegt dus weinig.

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Bij een onjuiste kwalificatie dreigen naheffingen van loonheffingen en premies voor de opdrachtgever. De freelancer kan alsnog aanspraak maken op werknemersrechten, zoals loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming. Voor fiscale vragen verwijzen wij naar een fiscalist.

Wat neemt u op en wat doet u in de praktijk?

• Leg resultaatafspraken vast, geen werktijden of aanwezigheidsplicht.
• Neem een echte vervangingsclausule op: de freelancer mag zich laten vervangen door iemand met gelijke kwalificaties en blijft verantwoordelijk voor kwaliteit, geheimhouding en IE-overdracht.
• Laat de freelancer factureren op eigen naam, met eigen middelen werken en geen verlof- of ziekmeldprocedure volgen.
• Laat papier en praktijk overeenkomen. Leg afwijkingen, zoals een periode op locatie, schriftelijk vast met een einddatum.

Hoe legt u de opdracht en het meerwerk vast?

Een vage omschrijving als “zoals besproken” is de bron van de meeste geschillen over facturen. Zeker bij een vaste prijs ontstaat snel discussie over wat erbij hoort.

• Omschrijf wat binnen en buiten de opdracht valt, met aannames en afhankelijkheden.
• Leg deliverables en mijlpalen vast, met deadlines en acceptatiecriteria.
• Spreek af dat meerwerk alleen na schriftelijke opdracht wordt uitgevoerd, tegen een vooraf bekend tarief.
• Bij nacalculatie: leg een urenplafond vast en wat er gebeurt als dat in zicht komt.
• Regel welke onkosten zijn inbegrepen en welke tegen kostprijs worden doorbelast.

Bevestig elke wijziging van de opdracht per e-mail voordat het werk begint. Koppel de betaling aan mijlpalen of deelleveringen.

Wie krijgt het auteursrecht op het werk?

Het auteursrecht ligt bij de maker, dus bij de freelancer. De uitzondering voor werknemers (art. 7 Auteurswet) geldt voor een freelancer niet. Een overdracht van het auteursrecht kan alleen bij een akte: een ondertekend document (art. 2 lid 3 Auteurswet). Zonder akte heeft de opdrachtgever hooguit een gebruiksrecht, waarvan de omvang vaak onduidelijk is.

• Leg vast welke werken worden overgedragen: code, teksten, ontwerpen, bronbestanden.
• Bepaal het moment van overdracht, bijvoorbeeld bij volledige betaling.
• Regel een licentie voor bestaand materiaal dat de freelancer al had, zoals eigen tools en templates.
• Benoem de voorwaarden van open-sourcecomponenten en materiaal van derden.
• Spreek af of de freelancer het werk in zijn portfolio mag tonen, en vanaf wanneer.

Werken er meerdere mensen aan het werk, laat dan iedere maker meetekenen of zorg dat de freelancer de rechten van zijn eigen inhuur eerst verkrijgt.

Hoe beperkt u aansprakelijkheid?

Zonder afspraak is de freelancer aansprakelijk voor alle schade die het gevolg is van een tekortkoming (art. 6:74 BW). Een bepaling als “opdrachtnemer is volledig aansprakelijk voor alle schade” maakt dat nog ruimer.

• Spreek een maximumbedrag af, bijvoorbeeld de factuurwaarde van de opdracht of het bedrag dat de verzekering uitkeert.
• Sluit indirecte schade, zoals gederfde winst, uit.
• Maak een uitzondering voor opzet en bewuste roekeloosheid. Een beroep op een beperking is in die gevallen meestal onaanvaardbaar.
• Regel bij een vrijwaring voor claims van derden wie het verweer voert, wie een schikking mag treffen en hoe snel een claim wordt gemeld.
• Leg vast welke beroepsaansprakelijkheidsverzekering de freelancer heeft.

Welke afspraken maakt u over tarief en betaling?

Zonder afspraak geldt tussen bedrijven een betaaltermijn van 30 dagen (art. 6:119a Burgerlijk Wetboek boek 6). Is de opdrachtgever een grote onderneming en de freelancer een kleine onderneming, dan mag ook geen langere termijn dan 30 dagen worden afgesproken.

Neem in het contract een opschortingsrecht op, een voorschot of mijlpaalfacturen en een regeling voor jaarlijkse indexatie. Pas op met bepalingen als “betaling na interne acceptatie” zonder termijn. Daarmee schuift het betaalmoment onbeperkt op.

Hoe regelt u looptijd en opzegging?

Een opdracht kan de opdrachtgever in beginsel altijd opzeggen (art. 7:408 lid 1 BW). Bij een overeenkomst voor bepaalde tijd zonder tussentijdse opzegregeling ontstaat vaak discussie over de vraag of dat ook geldt en wat er dan moet worden betaald.

• Neem voor beide partijen een tussentijdse opzegmogelijkheid op met dezelfde termijn, bijvoorbeeld 14 tot 30 dagen.
• Regel de afrekening van verricht werk en gemaakte kosten.
• Leg vast wat bij het einde wordt overgedragen: bronbestanden, toegang, documentatie.
• Bepaal wanneer accounts en toegangsrechten worden ingetrokken.

Hoe ver mogen geheimhouding en concurrentiebeperking gaan?

Het wettelijke regime voor het concurrentiebeding van werknemers (art. 7:653 BW) geldt niet voor een freelancer. Een beding in een opdrachtovereenkomst wordt getoetst aan de redelijkheid en billijkheid. Te ruime bedingen beperken de freelancer onnodig en passen bovendien slecht bij zelfstandig ondernemerschap.

• Beperk geheimhouding tot echt vertrouwelijke informatie, met uitzonderingen voor wat openbaar of al bekend is.
• Kies liever een relatiebeding met een klantenlijst dan een algemeen concurrentieverbod.
• Beperk de duur en het gebied.
• Houd een boete redelijk en wederzijds. De rechter kan een boete matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (art. 6:94 BW).
• Regel dat generieke kennis, tools en templates van de freelancer vrij bruikbaar blijven.

Welke privacyafspraken maakt u?

Verwerkt de freelancer persoonsgegevens in opdracht van de opdrachtgever, dan is hij verwerker en is een verwerkersovereenkomst verplicht (art. 28 AVG). Een geheimhoudingsbeding alleen is niet genoeg. Meer informatie geeft de Autoriteit Persoonsgegevens.

• Leg het doel van de verwerking en de soorten gegevens vast.
• Spreek beveiligingsmaatregelen af: toegang op basis van need-to-know, versleuteling en logging.
• Regel hoe snel de freelancer een datalek meldt aan de opdrachtgever. Die moet een melding binnen 72 uur doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens (art. 33 AVG).
• Bepaal of de freelancer anderen mag inschakelen en onder welke voorwaarden.
• Leg vast dat gegevens bij het einde worden teruggegeven of verwijderd.

Werkplek, middelen en toegang

Verplichte aanwezigheid, een vast rooster en volledige integratie in de systemen van de opdrachtgever versterken het beeld van een dienstverband. Tegelijk vraagt toegang tot systemen om beveiligingsafspraken. Leg vast welke middelen de freelancer zelf meebrengt, welke toegang hij krijgt en wanneer die weer wordt ingetrokken. Spreek bij werk op locatie af wie veiligheidsinstructies geeft en persoonlijke beschermingsmiddelen levert.

Oplevering, acceptatie en garantie

Betaling is vaak gekoppeld aan acceptatie. Zonder heldere afspraken kan de opdrachtgever acceptatie eindeloos uitstellen.

• Leg objectieve acceptatiecriteria vast.
• Spreek een acceptatietermijn af, bijvoorbeeld vijf tot tien werkdagen, met schriftelijke goed- of afkeuring.
• Bepaal dat het werk als geaccepteerd geldt als de opdrachtgever niet tijdig reageert of het in gebruik neemt.
• Spreek een periode af waarin fouten kosteloos worden hersteld; onderhoud en nieuwe wensen vallen daarbuiten.

Welk recht en welke rechter?

Kies uitdrukkelijk voor Nederlands recht en een bevoegde rechter in Nederland, zeker als de opdrachtgever in het buitenland zit. Let op de “battle of forms”: verwijzen beide partijen naar eigen algemene voorwaarden, dan bepaalt de wet welke gelden (art. 6:225 lid 3 BW). Leg daarom in het contract vast welke voorwaarden van toepassing zijn. Behoud het recht om in spoedeisende gevallen een kort geding te beginnen.

Wat kunnen wij voor u doen bij een freelance contract?

Onze advocaten civiel recht kijken naar de tekst van het contract én naar de samenwerking in de praktijk. Wij kunnen ook uw contracten beoordelen voordat u tekent.

• Wij toetsen het contract en de feitelijke samenwerking aan de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.
• Wij stellen een overdracht van auteursrechten bij akte of een passende licentie op.
• Wij beoordelen aansprakelijkheid, vrijwaringen en boetebedingen op redelijkheid en evenwicht.
• Wij stellen een verwerkersovereenkomst op als de opdracht persoonsgegevens raakt.

Freelance contract in vijf punten

• De feitelijke samenwerking bepaalt of er een arbeidsovereenkomst is, niet het etiket (HR 24 maart 2023).
• Zonder akte blijft het auteursrecht bij de freelancer.
• Een maximumbedrag en een uitsluiting van indirecte schade beperken het risico van één fout.
• Een betaaltermijn van 30 dagen, een opschortingsrecht en een exitregeling voorkomen geldproblemen.
• Werkt de freelancer met persoonsgegevens, dan is een verwerkersovereenkomst verplicht.

Veelgestelde vragen

Is een modelovereenkomst van de Belastingdienst nog genoeg?

Een modelovereenkomst geeft houvast, maar beslissend is hoe u in de praktijk samenwerkt. Wijkt de praktijk af van het model, dan biedt het weinig bescherming.

Mag een opdrachtgever een freelancer verbieden voor concurrenten te werken?

Alleen binnen redelijke grenzen. Een algemeen verbod zonder beperking in duur, gebied of klanten houdt waarschijnlijk geen stand en beperkt de freelancer in zijn ondernemerschap.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.