Echtscheiding na pensioenleeftijd: wat verandert er? Alles wat u moet weten

Echtscheiding na de pensioenleeftijd brengt een heel eigen set uitdagingen met zich mee. Het verschilt nogal van scheiden op jongere leeftijd.

Werkende stellen hebben vaak nog tijd om hun financiën te herstructureren. Gepensioneerden voelen de gevolgen direct in hun inkomen en vermogen.

De verdeling van pensioenrechten en uitkeringen wordt lastig zodra partners al hun AOW en pensioenuitkeringen ontvangen, omdat het bestaande inkomen direct geraakt wordt. De huidige wetgeving rond pensioenverdeling bestaat sinds 1995.

Belangrijke wijzigingen staan gepland voor 2028. Die kunnen de situatie van scheidende senioren flink veranderen.

Dit artikel duikt in de praktische gevolgen van een late echtscheiding. Je leest over de impact op pensioenuitkeringen en juridische procedures.

We bespreken ook de valkuilen waar oudere echtparen voor moeten oppassen bij deze ingrijpende beslissing.

Echtscheiding na pensioenleeftijd: directe gevolgen

Een echtscheiding op latere leeftijd is echt anders dan op jonge leeftijd. De pensioenrechten zijn al actief, dus je merkt de gevolgen meteen in je portemonnee.

Veranderingen in pensioenrechten door scheiding

Bij een echtscheiding na pensioenleeftijd gelden de regels voor pensioenverdeling gewoon. De ex-partner krijgt recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd.

Belangrijke punten:

• Het recht op pensioen geldt zelfs als de uitkeringen al lopen
• Je moet de verdeling binnen twee jaar na scheiding melden
• Partners mogen onderling andere afspraken maken

Het nabestaandenpensioen verandert ook. Vaak houdt de ex-partner recht op het nabestaandenpensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd.

Impact op huidige pensioenuitkeringen

Een scheiding na pensioenleeftijd hakt er direct in bij de lopende pensioenuitkeringen. De pensioengerechtigde ziet de uitkering meestal dalen—een deel gaat naar de ex.

Directe veranderingen:

• Lagere maandelijkse pensioenuitkering
• Soms vertraging in uitbetalingen tijdens de afhandeling
• Nieuwe betalingsregelingen via het pensioenfonds

Het pensioenfonds rekent alles opnieuw uit. Dit duurt soms maanden.

In die tijd kunnen uitkeringen tijdelijk stoppen of veranderen.

Wetgeving en regels rondom pensioenverdeling bij scheiding

Bij scheiding na pensioenleeftijd gelden specifieke regels voor het verdelen van pensioen. De huidige Wet verevening pensioenrechten bij scheiding bepaalt hoe dat werkt.

Er komen trouwens grote veranderingen aan in 2028.

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (WVPS)

De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding uit 1995 regelt de verdeling van pensioen bij scheiding. Deze wet geldt voor alle scheidingen na 30 april 1995.

Volgens de standaardverdeling krijgt iedere partner de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Dit heet pensioenverevening.

Belangrijke kenmerken van de huidige wet:

• Het pensioen wordt gedeeld, maar blijft gekoppeld aan de oorspronkelijke pensioenhouder
• Uitbetaling start pas als de oorspronkelijke pensioengerechtigde met pensioen gaat
• Partners moeten binnen twee jaar na scheiding de verdeling aanvragen
• Het nabestaandenpensioen blijft meestal behouden voor de ex-partner

Bij scheiding na pensioenleeftijd starten de uitbetalingen direct. De ex-partner krijgt meteen toegang tot zijn of haar deel.

Nieuwe regels en aankomende wetswijzigingen

Vanaf 1 januari 2028 geldt de nieuwe Wet Pensioenverdeling bij Scheiding. Die vervangt de huidige wetgeving en brengt flinke veranderingen.

Belangrijkste wijzigingen:

• Conversie wordt de norm: Het pensioen wordt afgesplitst en als eigen recht toegekend
• Automatische verdeling: Je hoeft geen aanvraag meer te doen binnen twee jaar
• Meer zelfstandigheid: Ex-partners mogen zelf bepalen wanneer het pensioen ingaat
• Betere bescherming partnerpensioen: Nabestaandenpensioen blijft behouden

Door conversie krijgen beide partners direct een eigen pensioenuitkering. Je hoeft niet meer te wachten op beslissingen van de ex.

De nieuwe wet geldt alleen voor scheidingen vanaf 2028. Scheidingen van vóór die datum blijven onder de oude regels vallen.

Pensioenverdeling bij ambtenaren en zelfstandigen

Ambtenaren volgen dezelfde regels als werknemers in de private sector. Hun pensioenverevening werkt via de WVPS.

Het ABP en andere overheidspensioenfondsen delen 50% van het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen.

Bij ambtenaren zie je vaak het bijzonder partnerpensioen. Dit geeft de ex-partner recht op een uitkering als de gepensioneerde ambtenaar overlijdt.

Zelfstandigen zitten anders in elkaar. Ze bouwen meestal geen werknemerspensioen op, maar hebben soms wel private pensioenvoorzieningen.

Mogelijke pensioenvormen bij zelfstandigen:

• Lijfrentes
• Pensioenverzekeringen
• Eigen pensioenpotjes

Deze voorzieningen vallen ook onder de pensioenverdeling bij scheiding. De ex-partner krijgt recht op de helft van wat tijdens het huwelijk is opgebouwd.

Het kan soms lastig zijn om deze bedragen vast te stellen, zeker vergeleken met een standaard werknemerspensioen.

Soorten pensioen en hun behandeling bij echtscheiding

Bij scheiding na pensioenleeftijd behandelt men verschillende soorten pensioen anders. Het ouderdomspensioen en aanvullend pensioen worden altijd verdeeld.

Partnerpensioen en nabestaandenpensioen hangen af van het type verzekering.

Ouderdomspensioen en aanvullend pensioen

Het ouderdomspensioen verdeelt men altijd bij scheiding. Dit geldt voor zowel het werkgeverspensioen als het aanvullend pensioen.

Elke partner krijgt de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Dit is dus niet de helft van het totale pensioen, alleen het deel uit de huwelijksperiode.

Het aanvullend pensioen valt ook onder deze regel. Denk aan:

• Pensioen van een tweede werkgever
• Vrijwillig opgebouwd pensioen
• Pensioen via een pensioenspaarrekening

De pensioenuitvoerder rekent uit welk deel tijdens het huwelijk is opgebouwd. Ze delen het aantal huwelijksjaren door het totaal aantal opbouwjaren.

Partnerpensioen en nabestaandenpensioen

Partnerpensioen verdeelt men alleen als het op opbouwbasis is verzekerd. Tijdens de werkperiode bouw je dan pensioen op voor de partner.

Is het partnerpensioen op risicobasis verzekerd? Dan heeft de ex-partner geen recht op uitkering na overlijden. De verzekering stopt bij scheiding.

Nabestaandenpensioen volgt dezelfde regels als partnerpensioen:

De meeste moderne pensioenregelingen werken op risicobasis. De ex-partner krijgt dan geen nabestaandenpensioen na scheiding.

AOW en lijfrente: uitzonderingen op de verdeling

De AOW verdeelt men nooit bij scheiding. Iedereen heeft recht op zijn eigen AOW-uitkering, ook na pensioenleeftijd.

Lijfrente verdeelt men ook niet automatisch. Een lijfrente is een persoonlijke verzekering.

De eigenaar beslist wat er gebeurt bij scheiding. Partners kunnen hierover afspraken maken in het echtscheidingsconvenant, maar het is geen wettelijke verplichting.

Andere uitzonderingen zijn:

• Persoonlijke pensioenverzekeringen
• Individuele pensioenrekeningen die niet via werk zijn opgebouwd
• Buitenlandse pensioenen (afhankelijk van het land)

Pensioenverdeling in de praktijk: procedure en aandachtspunten

De verdeling van pensioen bij scheiding vraagt om duidelijke afspraken en snelle actie. Gescheiden partners moeten binnen twee jaar de verdeling melden bij hun pensioenuitvoerder.

Ze mogen ook samen andere afspraken maken dan de standaardverdeling.

Stappenplan voor het regelen van pensioenverdeling

Stap 1: Inventarisatie van pensioenrechten
Beide partners zoeken alle pensioengegevens op van hun huidige en vorige werkgevers. Dit gaat om het opgebouwde ouderdomspensioen en partnerpensioen tijdens het huwelijk.

Stap 2: Bepalen type partnerpensioen
Check of het partnerpensioen op opbouwbasis of risicobasis verzekerd is. Alleen partnerpensioen op opbouwbasis telt mee bij de verdeling.

Stap 3: Keuze maken over verdeling

• Standaardverdeling: ieder krijgt de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen.
• Afwijkende verdeling: andere percentages of geen verdeling.
• Leg dit vast in het scheidingsconvenant als je afwijkt van de standaard.

Stap 4: Melding bij pensioenuitvoerder
Meld de gekozen verdeling binnen twee jaar na de scheiding bij elke relevante pensioenuitvoerder. Kom je te laat? Dan krijgt één persoon het volledige pensioen.

Rol van de pensioenuitvoerder en pensioenfonds

De pensioenuitvoerder krijgt de melding van de scheiding en regelt de administratieve afhandeling.
Ze berekenen het te verdelen pensioen, werken de administratie bij, en informeren beide ex-partners.

Het pensioenfonds voert de verdeling uit.
Ze maken nieuwe pensioenrechten aan of passen bestaande aan.

Je kunt bij de pensioenuitvoerder informatie opvragen over je situatie, vooral als je twijfelt over opbouw- of risicobasis van het partnerpensioen.
De pensioenuitvoerder checkt ook of afwijkende afspraken in het echtscheidingsconvenant juridisch kloppen.

Mogelijkheden voor afwijkende afspraken

Je hoeft niet altijd de standaardverdeling te kiezen.
Soms passen andere afspraken beter bij je situatie.

Huwelijkse voorwaarden
Deze stel je op bij de notaris, voor of tijdens het huwelijk.
Hierin kun je afspreken om pensioen buiten de verdeling te houden.

Echtscheidingsconvenant
Dit document regelt alle financiële afspraken bij de scheiding.
Je kunt hierin vastleggen: geen pensioenverdeling, een andere verdeling dan 50/50, of compensatie via andere middelen.

Redenen voor afwijkende afspraken:

• Beide partners hebben vergelijkbare pensioenaanspraken.
• Er is compensatie via alimentatie of vermogen.
• Er zijn afspraken over de woning.

Een notaris kijkt of afwijkende afspraken juridisch houdbaar zijn.
Het convenant moet duidelijk maken wat er met het pensioen gebeurt.

Financiële en juridische consequenties van echtscheiding op latere leeftijd

Scheiden na je pensioenleeftijd brengt extra financiële verplichtingen met zich mee, vooral rond partneralimentatie.
Hertrouwen of samenwonen na de scheiding kan flinke gevolgen hebben voor je pensioenrechten en uitkeringen.

Gevolgen voor partneralimentatie en andere uitkeringen

Na een echtscheiding of het beëindigen van een geregistreerd partnerschap ontstaat er een wettelijke zorgplicht tussen ex-partners.
Dit blijft gelden, ook na de pensioenleeftijd.

De hoogte van partneralimentatie hangt af van twee dingen:

• Behoefte van de ontvangende partner
• Draagkracht van de betalende partner

Na je pensioen is het inkomen vaak lager.
Dat heeft invloed op zowel behoefte als draagkracht.

Belangrijke uitkeringen die meespelen:

• AOW-pensioen
• Aanvullend pensioen
• Lijfrente-uitkeringen
• Spaargeld en ander vermogen

De pensioenverdeling bepaalt mede de alimentatieberekening.
Wie meer pensioen overhoudt, heeft meestal ook meer draagkracht.

Een mediator kan je helpen om tot een eerlijke verdeling te komen.
Zo’n professional begeleidt de gesprekken neutraal.

Hertrouwen of samenwonen: invloed op pensioenrechten

Een nieuwe relatie kan gevolgen hebben voor je pensioenrechten en alimentatie.

Bij hertrouwen:

• Partneralimentatie stopt automatisch.
• Pensioenrechten van de vorige partner blijven bestaan.
• De nieuwe partner krijgt geen recht op eerder opgebouwd pensioen.

Bij samenwonen zonder te trouwen:

• Partneralimentatie kan aangepast of gestopt worden.
• Dit hangt af van de financiële bijdrage van de nieuwe partner.
• Pensioenrechten veranderen niet.

Het bijzonder partnerpensioen (weduwenpensioen) blijft bestaan, ook als je een nieuwe relatie krijgt.
De ex-partner behoudt het recht op een uitkering bij overlijden.

Bij een nieuw geregistreerd partnerschap gelden dezelfde regels als bij hertrouwen.
De alimentatieplicht vervalt dan helemaal.

Veelvoorkomende situaties en valkuilen bij echtscheiding na pensionering

Bij scheiden na pensionering kun je flink in de problemen komen als je dingen vergeet te regelen.
Een vergeten melding aan het pensioenfonds of onduidelijke afspraken leiden snel tot vertraging of extra kosten.

Scheiden zonder huwelijkse voorwaarden of convenant

Zonder huwelijkse voorwaarden geldt de gemeenschap van goederen.
Beide partners krijgen dan de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd.

Gevolgen voor pensioenrechten:

• Automatische verdeling 50-50
• Geen ruimte voor afwijkende verdeling
• Beide partners ontvangen een eigen pensioenuitkering

Het pensioenfonds verdeelt het pensioen automatisch.
Je kunt niet kiezen voor bijvoorbeeld 60-40 of afstand doen van rechten.

Dit pakt soms nadelig uit als één partner veel meer pensioen heeft opgebouwd.
De andere partner krijgt ineens een hoge uitkering, met bijbehorende belastingverplichtingen.

Praktische problemen:

• Onverwachte belastingaanslagen
• Twee aparte uitkeringen in plaats van één gezamenlijke
• Geen flexibiliteit in uitbetalingen

Gevolgen van een late of vergeten melding aan het pensioenfonds

Je moet het pensioenfonds binnen twee jaar na de scheiding informeren.
Doe je dat niet, dan moet je het pensioen zelf verdelen.

Bij te late melding:

• Het pensioenfonds verdeelt niet automatisch
• De pensioenopbouwer ontvangt de volledige uitkering
• Deze persoon moet zelf het juiste bedrag aan de ex-partner overmaken

Dat zorgt voor gedoe.
Achteraf uitrekenen wat je ex-partner moet krijgen, is lastig.

Financiële risico’s:

• Mogelijk dubbele belasting
• Discussies over bedragen
• Juridische kosten als het misgaat

De pensioenopbouwer mag het bedrag aftrekken bij de belasting.
De ex-partner moet het ontvangen bedrag opgeven als inkomen.

Specifieke aandachtspunten bij vervroegd pensioen

Vervroegd pensioen maakt het extra ingewikkeld bij een scheiding.
De rechten zijn vaak nog niet helemaal opgebouwd en er gelden andere regels.

Belangrijke punten:

• Vervroegd pensioen levert lagere uitkeringen op
• Niet elk pensioenfonds accepteert vervroegde pensionering
• Je betaalt soms extra voor vervroegd uittreden

De ex-partner krijgt dan ook een lagere pensioenuitkering.
Dat kan lastig zijn voor wie weinig eigen pensioen heeft opgebouwd.

Timing:

• Scheiden vóór pensioenleeftijd geeft andere rechten
• Leeftijdsverschil tussen partners speelt mee
• Nabestaandenpensioen kan vervallen bij een nieuwe relatie

Reken van tevoren uit wat de gevolgen zijn.
Overweeg een financieel adviseur voor advies.

Veelgestelde vragen

Scheiden na je pensioenleeftijd roept veel vragen op over pensioen, belastingen en vermogen.
De wet bepaalt hoe pensioenrechten verdeeld worden en welke invloed nieuwe regels hebben op oudere stellen.

Hoe wordt pensioen verdeeld na een echtscheiding wanneer beide partners de pensioenleeftijd hebben bereikt?

Na de pensioenleeftijd krijgt ieder de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd.
Dit geldt ook als het pensioen al wordt uitgekeerd.

De verdeling gebeurt via verevening.
Ex-partners krijgen dan recht op elkaars pensioen voor de periode van het huwelijk.

Je mag afwijkende afspraken maken, maar meld deze binnen twee jaar bij het pensioenfonds.

Wat zijn de fiscale gevolgen van een echtscheiding voor gepensioneerden?

Na een scheiding val je onder het alleenstaande tarief voor de belasting.
Meestal betaal je dan meer belasting dan tijdens het huwelijk.

De AOW-uitkering wordt aangepast naar het alleenstaande tarief.
Dat betekent een lager bedrag per persoon.

Aftrekposten zoals de algemene heffingskorting kun je niet meer overdragen.
Iedereen krijgt zijn eigen fiscale behandeling.

Welke rechten hebben ex-partners op elkaars pensioen na een late echtscheiding?

Ex-partners hebben recht op de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Dit geldt zelfs als de scheiding pas na de pensioenleeftijd plaatsvindt.

Na de scheiding vervalt het recht op nabestaandenpensioen. Dus, als een ex-partner overlijdt, krijgt de ander geen uitkering meer.

Toch kun je het reeds opgebouwde partnerpensioen tot aan de scheidingsdatum vaak wel verdelen. Dat hangt af van de pensioenregeling en wat je samen hebt afgesproken.

Hoe beïnvloedt een echtscheiding na pensioenleeftijd de vermogensverdeling?

Na de pensioenleeftijd verdeel je het vermogen volgens de wettelijke gemeenschap van goederen. Alleen als je huwelijkse voorwaarden hebt, geldt er iets anders.

Pensioenen en lopende pensioenuitkeringen tellen mee bij de verdeling. Zelfs als het pensioen al wordt uitgekeerd, moet je de rechten nog steeds verdelen.

Ook eigen huizen, spaargeld en beleggingen vallen onder deze verdeling. Bij oudere stellen is dat vermogen vaak best groot.

Wat voor impact heeft de Wet pensioenverdeling bij scheiding 2021 op echtscheidingen na pensioenleeftijd?

De nieuwe regels gelden vanaf 1 januari 2028. Scheid je eerder, dan blijven de oude regels gewoon van kracht.

De grootste verandering is de overgang van verevening naar conversie. Ex-partners krijgen dan hun eigen pensioenrechten, en zijn dus niet meer afhankelijk van elkaar.

Voor mensen die na hun pensioen scheiden, betekent dit meer zelfstandigheid. Je kunt dan zelf beslissingen nemen over je pensioen, zonder dat de ander daar invloed op heeft.

Hoe wordt de onderhoudsbijdrage bepaald wanneer een echtscheiding plaatsvindt na het bereiken van de pensioenleeftijd?

Bij gepensioneerde echtparen berekenen ze de onderhoudsbijdrage meestal op basis van het pensioeninkomen en de AOW-uitkering. Ze kijken daarbij naar de draagkracht van beide partners.

De behoefte aan onderhoud hangt af van de levensstandaard tijdens het huwelijk. Gezondheidskosten en zorgbehoeften tellen ook mee.

Onderhoudsbijdragen voor gepensioneerden vallen vaak lager uit dan bij jongere stellen. Dat ligt vooral aan het lagere inkomen en de beperkte mogelijkheden om dat nog te verhogen.