Juridisch advies bij alimentatie: wat is redelijk? uitleg

Alimentatie is de wettelijke onderhoudsbijdrage na een scheiding of relatiebreuk. ‘Redelijk’ betekent in het Nederlandse recht: een bedrag dat aansluit bij de behoefte van kind of ex‑partner én bij de draagkracht van degene die betaalt, met het belang van kinderen altijd voorop. U kunt daar samen afspraken over maken of het via de rechter laten vastleggen. Het gaat dus om wat onderbouwd en billijk is, niet om nattevingerwerk.

In dit artikel leest u wat een redelijk bedrag is in de praktijk. We laten zien hoe kinder- en partneralimentatie worden berekend (behoefte, draagkracht, zorgkorting, jusvergelijking), noemen realistische bandbreedtes en voorbeelden, en bespreken duur, jaarlijkse indexering en wijzigingen bij samenwonen. Ook komen co‑ouderschap, belasting en toeslagen, vastleggen, wijzigen en innen (LBIO) aan bod. We starten met de wettelijke basis.

Wat betekent ‘redelijke’ alimentatie volgens de wet?

‘Redelijke’ alimentatie volgt uit de wettelijke onderhoudsplicht: u draagt bij aan het levensonderhoud van uw kinderen en, in bepaalde gevallen, uw ex‑partner. De rechter (of uw onderlinge afspraak) baseert het bedrag op 2 pijlers: de behoefte van kind of ex en de draagkracht van de betalende partij. Kinderalimentatie gaat daarbij altijd vóór partneralimentatie. Rechters hanteren vaste richtlijnen (Trema‑normen) en toetsen op redelijkheid en billijkheid ten opzichte van beide partijen.

Soorten alimentatie: kind en partner

Er zijn twee vormen van alimentatie. Kinderalimentatie is verplicht als er minderjarige kinderen zijn: u legt afspraken vast (bij voorkeur in een ouderschapsplan) en de bijdrage loopt doorgaans door tot 21 jaar. Partneralimentatie kan spelen na huwelijk of geregistreerd partnerschap en hangt af van behoefte en draagkracht; kinderalimentatie gaat altijd vóór. Juridisch advies bij alimentatie helpt bepalen wat redelijk is.

Wat is een ‘redelijk’ bedrag in de praktijk? bandbreedtes en voorbeelden

In de praktijk is ‘redelijk’ geen vast bedrag, maar maatwerk na een rekenmethodiek. Hoogte hangt af van inkomen, aantal kinderen, zorgverdeling en vaste lasten. Omdat kinderalimentatie altijd voorgaat, blijft voor partneralimentatie soms weinig of geen ruimte. De volgende voorbeelden laten zien waarom juridisch advies bij alimentatie loont.

• Co‑ouderschap, vergelijkbare inkomens: ieder betaalt naar draagkracht; zorgkorting beperkt nabetalingen.
• Groot inkomensverschil met kinderen: hogere draagkracht betaalt meer; partneralimentatie alleen bij resterende ruimte.

Kinderalimentatie berekenen: behoefte, draagkracht en zorgkorting

Kinderalimentatie wordt volgens vaste rechterlijke richtlijnen (Trema‑normen) berekend. Uitgangspunt: kinderen gaan voor, en de bijdrage sluit aan op wat zij nodig hebben en wat ouders kunnen missen. De berekening kijkt naar beide ouders, ook als één ouder betaalt. Bij co‑ouderschap telt de feitelijke zorg mee via zorgkorting, waardoor het te betalen bedrag kan dalen. Loopt door tot 21 jaar.

1. Behoefte: de rechter bepaalt de financiële behoefte van het kind.
2. Draagkracht: van beide ouders wordt berekend wat zij kunnen missen.
3. Verdeling: behoefte wordt naar rato van draagkracht verdeeld, daarna volgt zorgkorting.

Kort gezegd: behoefte -> draagkracht (beide ouders) -> verdeling + zorgkorting = te betalen bijdrage.

Partneralimentatie berekenen: behoefte, draagkracht en jusvergelijking

Partneralimentatie wordt pas beoordeeld nadat de kinderalimentatie is vastgesteld; kinderen gaan altijd voor. De rechter hanteert vaste richtlijnen: eerst wordt de behoefte van de ex‑partner bepaald, daarna de draagkracht van de betalende partij. Tot slot volgt vaak een jusvergelijking: een redelijkheidstoets op de bestedingsruimte van beide partijen. Alleen als er ruimte overblijft, stelt de rechter netto partneralimentatie vast.

1. Behoefte: wat is financieel nodig, rekening houdend met iemands situatie en mogelijkheden om (meer) te werken.
2. Draagkracht: wat kan de betalende partij missen, na kinderalimentatie en noodzakelijke lasten.
3. Jusvergelijking: vergelijking van bestedingsruimte; zo blijft de uitkomst billijk voor beide kanten.

Duur van alimentatie en wanneer het eindigt

Kinderalimentatie loopt in principe tot 21 jaar; vanaf 18 ontvangt het kind zelf. In uitzonderlijke situaties kan de onderhoudsplicht ook daarna doorlopen, bijvoorbeeld bij een handicap of wanneer het kind niet in eigen onderhoud kan voorzien.

Partneralimentatie na 1 januari 2020: hoofdregel is de helft van de huwelijksduur met een maximum van 5 jaar. Uitzonderingen:

• Jongste kind jonger dan 12: eindigt niet eerder dan wanneer dat kind 12 is.
• Huwelijk > 15 jaar en ontvanger bereikt binnen 10 jaar AOW-leeftijd: loopt door tot AOW.
• Huwelijk > 15 jaar en ontvanger geboren op of vóór 1-1-1970: termijn 10 jaar.

Voor scheidingen tussen 1-7-1994 en 1-1-2020 geldt meestal 12 jaar; bij huwelijk < 5 jaar zonder kinderen: duur gelijk aan het huwelijk. Partneralimentatie eindigt ook bij hertrouwen/samenwonen of na afloop van de termijn.

Jaarlijkse indexering en hoe u het nieuwe bedrag bepaalt

Alimentatie wordt jaarlijks geïndexeerd met een door de minister (rond november) vastgesteld percentage, zodat bedragen meestijgen met lonen. Dit geldt voor kinder- én partneralimentatie. Voor recent jaren: 2024: 6,2% en 2025: 6,5% (Rijksoverheid/Nibud). U berekent het nieuwe bedrag eenvoudig: nieuw_bedrag = oud_bedrag * (1 + index/100). Voorbeeld: bij €300 en 6,5% wordt dat €319,50. Breng uw ex-partner tijdig op de hoogte en pas automatische betalingen aan.

Nieuwe relatie of samenwonen: wat verandert er?

Een nieuwe partner kan gevolgen hebben voor alimentatie. Partneralimentatie eindigt van rechtswege als de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of duurzaam samenwoont. Kinderalimentatie blijft in beginsel doorlopen; een nieuwe relatie verandert het recht niet. Wel kan de draagkracht wijzigen door gedeelde woonlasten, een nieuw kind of gewijzigde inkomsten. Dat kan aanleiding zijn voor herberekening; lukt overleg niet, dan via de rechter.

Co-ouderschap en de verdeling van kosten

Bij co-ouderschap wonen kinderen afwisselend bij beide ouders en delen ouders de kosten. In de praktijk werkt u met twee geldstromen: verblijfskosten op de dagen dat het kind bij u is, en gezamenlijke/vaste kosten (zoals kleding, school en zorg) die u naar rato van draagkracht verdeelt. De zorgkorting verrekent de feitelijke zorg in de kinderalimentatie, waardoor de netto betaling kan dalen of soms vervallen. Leg afspraken concreet vast in het ouderschapsplan (wie betaalt welke posten, kinderrekening, bijzondere kosten en indexering) om discussies te voorkomen.

Belasting en toeslagen rond alimentatie

Voor partneralimentatie geldt een duidelijke fiscale hoofdregel: de ontvanger betaalt er inkomstenbelasting over, de betaler mag het bedrag aftrekken. Maak in afspraken altijd onderscheid tussen bruto en netto, en check bij indexering of uw maandbedrag en uw aangifte nog kloppen.

Partneralimentatie kan bovendien doorwerken in uw toeslagen (toetsingsinkomen) en bij een bijstandsuitkering kan de gemeente kosten op de onderhoudsplichtige verhalen, ook als u onderling hebt afgesproken van partneralimentatie af te zien. Laat uw fiscale positie en toeslagen vooraf toetsen en leg de bruto/netto‑vastlegging zorgvuldig vast.

Afspraken vastleggen: ouderschapsplan, convenant en beschikking

Leg alimentatie goed vast. Doe dat in een ouderschapsplan en/of echtscheidingsconvenant en laat deze afspraken door de rechter bekrachtigen in een beschikking. Dan zijn ze rechtszeker én afdwingbaar. Rechterlijke vaststelling is bovendien vereist om het LBIO of zo nodig een deurwaarder in te schakelen als er niet (volledig) wordt betaald. Juridisch advies bij alimentatie voorkomt discussies achteraf.

• Ouderschapsplan: kinderalimentatie, zorgregeling, kostenverdeling, indexering, betalingswijze.
• Convenant/beschikking: partneralimentatie (bruto/netto), duur/eindgronden, wijzigingsclausule.

Alimentatie wijzigen bij gewijzigde omstandigheden

Alimentatie is geen vast gegeven. Verandert er wezenlijk iets in uw situatie, dan kunt u herziening vragen. Denk aan inkomensdaling of -stijging, baanverlies of pensionering, een andere zorgregeling, samenwonen of hertrouwen, een nieuw kind, of sterk gewijzigde woonlasten. Probeer eerst in overleg en leg afspraken vast; lukt dat niet, dan beslist de rechter na een nieuwe berekening volgens de Trema‑normen. Kinderalimentatie wordt altijd eerst bepaald; pas daarna komt partneralimentatie in beeld.

• Inkomenswijziging: promotie, werkloosheid of arbeidsongeschiktheid.
• Zorgregeling: meer of minder zorguren/co‑ouderschap.
• Relatieverandering: samenwonen, hertrouwen of een kind erbij.
• Lasten: substantieel hogere of lagere woon- en leeflasten.

Onderbouw uw verzoek met recente financiële stukken voor een voorspelbare uitkomst.

Niet-betalen: stappen, LBIO en deurwaarder

Betaalt uw ex niet? Afdwingen kan alleen met een executoriale titel (meestal de beschikking). Leg achterstanden en herinneringen schriftelijk vast.

• Check afspraak/indexering en stuur aangetekende aanmaning (14 dagen).
• Beschikking aanwezig? Schakel LBIO in: bijdrage door rechter vastgesteld én in laatste 6 maanden minimaal 1x niet betaald; gratis voor ontvanger.
• Geen beschikking? Laat afspraken bekrachtigen of wijzigen via advocaat/rechter.
• Met beschikking kan de deurwaarder loon/uitkering/bankrekening beslaan en achterstanden innen.

Internationale situaties en wonen in het buitenland

Woont of werkt één van u in het buitenland, dan blijven de Nederlandse uitgangspunten (behoefte en draagkracht; kinderalimentatie gaat vóór) leidend als de Nederlandse rechter bevoegd is. In de praktijk spelen extra vragen: welke rechter is bevoegd, welk recht is van toepassing, welke bewijsstukken zijn nodig, valuta en wisselkoersen, belastingeffecten en vooral: hoe dwingt u betaling af over de grens. Laat afspraken altijd bekrachtigen in een beschikking; dat vergroot de kans op erkenning en tenuitvoerlegging. Vroegtijdig, meertalig juridisch advies bij alimentatie voorkomt vertraging en kosten.

Welke informatie en documenten heeft u nodig?

Voor juridisch advies bij alimentatie is een complete set recente stukken essentieel. Verzamel daarom vooraf alle informatie die uw behoefte, draagkracht en zorgverdeling onderbouwt—zo voorkomt u discussies en vertraging bij overleg, mediation of de rechter. Met deze basis kan uw jurist direct toetsen wat redelijk is en of herziening nodig is.

• Inkomensgegevens: loonstroken/jaaropgaven, IB‑aangifte.
• Vaste lasten: huur/hypotheek, zorgpremie, kinderopvang, schulden.
• Kind en zorg: zorg- en omgangsuren, opvangkosten, bijzondere uitgaven.
• Afspraken/bewijs: ouderschapsplan, convenant/beschikking, betalingshistorie.
• Wijzigingen: samenwonen/hertrouwen, nieuw kind, baanwijziging.

Zelf regelen, mediation of naar de rechter?

Zelf regelen kan als jullie het eens zijn: leg afspraken vast in ouderschapsplan en/of convenant en laat ze door de rechtbank bekrachtigen voor afdwingbaarheid (executoriale titel) en LBIO. Mediation past bij overleg; de mediator hanteert rechterlijke normen en bespaart tijd en kosten. Naar de rechter bij onenigheid, weigering informatie/betalen, herziening, spoed of internationale kwesties. Juridisch advies bij alimentatie helpt kiezen.

Veelvoorkomende misverstanden over alimentatie

Er bestaan hardnekkige misverstanden. Co‑ouderschap zou betekenen dat er geen alimentatie is; kinderalimentatie zou op 18 eindigen; een nieuwe relatie zou kinderalimentatie stopzetten; overspel zou partneralimentatie doen vervallen; indexering zou “optioneel” zijn; en zonder rechter zou u het LBIO kunnen inschakelen. In werkelijkheid geldt: bijdragen worden bepaald naar behoefte en draagkracht van beide ouders, kinderalimentatie loopt in principe tot 21 (vanaf 18 aan het kind), partneralimentatie eindigt bij hertrouwen/samenwonen, alimentatie wordt jaarlijks geïndexeerd en LBIO kan pas bij een rechterlijk vastgesteld bedrag en recente niet‑betaling.

Kort samengevat

Redelijke alimentatie is maatwerk op basis van behoefte en draagkracht; kinderalimentatie gaat vóór partneralimentatie. Kinderalimentatie loopt in principe tot 21 jaar; partneralimentatie (na 1-1-2020) duurt de helft van de huwelijksduur, max. 5 jaar, met wettelijke uitzonderingen. Bedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Wijzigingen in inkomen, zorg of relatie kunnen een herberekening rechtvaardigen. Leg afspraken vast in ouderschapsplan/convenant en laat deze bekrachtigen; zo zijn ze afdwingbaar. Bij niet‑betaling kunt u met een beschikking het LBIO of een deurwaarder inschakelen. Wilt u een duidelijke berekening, strategie of procedure? Neem direct contact op met de advocaten van Law & More voor snel, deskundig advies.