Payroll, uitzendkracht of zzp’er? De juridische verschillen uitgelegd

Het Nederlandse arbeidslandschap kent allerlei manieren om te werken. Toch zijn de juridische verschillen tussen payroll, uitzendkracht en zzp’er vaak behoorlijk vaag.

Veel mensen weten niet precies wat hun rechten en plichten zijn onder elke constructie. Ook is het niet altijd duidelijk welke gevolgen hun keuze heeft voor belastingen, pensioen en sociale zekerheid.

Bij payroll kiest de werkgever zelf de medewerker maar geeft het juridisch werkgeverschap uit handen, terwijl een uitzendbureau zowel werft als werkgever is, en een zzp’er volledig zelfstandig werkt zonder werkgever. Die verschillen zijn groot en raken arbeidsrechten, belastingverplichtingen en sociale bescherming.

Overzicht: Payroll, uitzendkracht en zzp’er vergeleken

Elk van deze drie werkvormen heeft een eigen juridische structuur. De manier waarop je wordt aangesteld en betaald loopt flink uiteen.

Definitie van payroll

Bij payrolling zoekt de opdrachtgever zelf een geschikte medewerker. Het bedrijf draagt daarna het juridisch werkgeverschap over aan een payrollorganisatie.

De payrollorganisatie wordt de formele werkgever. Zij regelen het arbeidscontract, doen de salarisadministratie en pakken alle wettelijke verplichtingen op.

De medewerker werkt gewoon bij het bedrijf dat hem heeft gevonden. Daar krijgt hij zijn instructies en doet hij zijn dagelijkse taken.

Belangrijke kenmerken van payroll:

• Opdrachtgever doet werving en selectie
• Payrollbedrijf is juridisch werkgever
• Medewerker heeft arbeidscontract met payrollbedrijf
• Ketenregeling van toepassing (maximaal drie contracten in drie jaar)

Betekenis van uitzendkracht

Een uitzendkracht werkt in dienst van een uitzendbureau. Het uitzendbureau zoekt een geschikte medewerker voor de opdrachtgever en brengt ze samen.

Het uitzendbureau regelt de hele procedure. Ze doen werving, selectie en contractafhandeling.

De uitzendkracht krijgt een contract bij het uitzendbureau. Dit bureau blijft werkgever en zorgt voor salaris en arbeidsvoorwaarden.

Kenmerken van uitzenden:

• Uitzendbureau doet werving en selectie
• Uitzendbureau is en blijft werkgever
• Faseregeling geldt (vier jaar flexibele contracten mogelijk)
• CAO voor uitzendkrachten van toepassing

Wat houdt zzp’er in

Een zzp’er is een zelfstandige zonder personeel. Deze freelancer heeft geen werkgever en werkt voor verschillende opdrachtgevers.

De zzp’er bepaalt zelf hoe hij werkt. Hij schrijft zich in bij de Kamer van Koophandel als ondernemer en stuurt facturen voor zijn werk.

Er is geen arbeidscontract maar een opdrachtenovereenkomst. De zzp’er krijgt geen vakantiegeld, ziekteverlof of andere arbeidsvoorwaarden die werknemers wel hebben.

Eigenschappen van zzp:

• Zelfstandig ondernemer zonder werkgever
• Inschrijving bij Kamer van Koophandel verplicht
• Opdrachtenovereenkomst in plaats van arbeidscontract
• Zelf verantwoordelijk voor belastingen en administratie
• Geen recht op werknemersbescherming

Kernverschillen in juridische positie

De juridische positie van payrollmedewerkers, uitzendkrachten en zzp’ers verschilt flink in arbeidsrelaties, dienstverbanden en verantwoordelijkheden. Deze verschillen bepalen rechten, plichten en risico’s voor alle betrokkenen.

Arbeidsrelatie en werkrelatie

Bij payrolling ontstaat een driehoeksverhouding tussen drie partijen. De payrollorganisatie is juridisch werkgever en sluit een arbeidsovereenkomst met de medewerker.

De opdrachtgever heeft de feitelijke werkrelatie met de medewerker. Hij geeft dagelijks leiding en bepaalt werktijden en werkwijze.

Uitzendkrachten hebben een directe arbeidsrelatie met het uitzendbureau. Het uitzendbureau is in het begin juridisch én feitelijk werkgever.

Na verloop van tijd kan de werkrelatie verschuiven naar de inlenende organisatie. Dit gebeurt volgens de Wet Arbeidsmarkt in Balans.

Zzp’ers hebben geen arbeidsrelatie maar een zakelijke relatie. Ze sluiten opdrachtenovereenkomsten af met opdrachtgevers en werken op basis van gelijkwaardigheid.

Dienstverband en zelfstandigheid

Payrollmedewerkers hebben een dienstverband met de payrollorganisatie. Ze zijn juridisch gezien werknemers met bijbehorende rechten en bescherming.

Het dienstverband betekent gezagsverhouding, loonbetalingsverplichting en sociale zekerheid. De medewerker is dus geen zelfstandig ondernemer.

Uitzendkrachten hebben ook een dienstverband met het uitzendbureau. Ze vallen onder de cao voor uitzendkrachten.

Zzp’ers hebben geen dienstverband maar werken als zelfstandige ondernemers. Ze dragen eigen risico’s en vallen buiten de werknemersbescherming.

Hun zelfstandigheid geeft vrijheid in werkwijze, maar brengt ook financiële en juridische verantwoordelijkheid voor hun eigen bedrijf.

Verantwoordelijkheden bij werkgever en opdrachtgever

Bij payrolling draagt de payrollorganisatie de juridische werkgeversverantwoordelijkheden. Dit betekent loonbetaling, sociale premies en ontslagprocedures.

De opdrachtgever regelt de arbeidsomstandigheden en het dagelijkse management. Hij moet zorgen voor veilige werkomstandigheden.

Uitzendbureaus dragen de volledige werkgeversverantwoordelijkheid voor uitzendkrachten. Ze regelen alle juridische en financiële verplichtingen.

Opdrachtgevers van zzp’ers hebben beperkte verantwoordelijkheden. Ze hoeven geen werkgeverstaken te doen, maar moeten wel zorgen voor een veilige werkplek.

De rol van de Belastingdienst en regelgeving

De Belastingdienst speelt een grote rol bij het bepalen of iemand echt zelfstandig werkt of eigenlijk in loondienst is. Vanaf 2025 controleert de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid.

Beoordeling door Belastingdienst

De Belastingdienst beoordeelt arbeidsrelaties met vaste regels. Ze kijken naar verschillende kenmerken om te bepalen of er sprake is van een echte zzp-opdracht of loondienst.

Belangrijke beoordelingscriteria:

• Mate van zeggenschap over het werk
• Financieel risico van de opdrachtnemer
• Persoonlijke werkzaamheden
• Duur van de samenwerking

Opdrachtgevers en zzp’ers zijn samen verantwoordelijk voor de juiste beoordeling. Ze moeten zorgen dat hun arbeidsrelatie klopt met de wettelijke eisen.

De Belastingdienst gebruikt het Handboek Loonheffingen als leidraad. Dat handboek helpt bij beoordelen of er sprake is van een dienstbetrekking.

Bij controles kijkt de Belastingdienst naar de praktijk. Contracten zijn niet genoeg—de werkelijkheid moet overeenkomen met wat er op papier staat.

Schijnzelfstandigheid en Wet DBA

De Wet DBA bepaalt wanneer iemand als zelfstandige mag werken. Schijnzelfstandigheid ontstaat als iemand als zzp’er werkt, maar eigenlijk gewoon werknemer is.

Vanaf januari 2025 handhaaft de Belastingdienst de Wet DBA weer volledig. Het handhavingsmoratorium is dan dus echt voorbij.

Gevolgen van schijnzelfstandigheid:

• Naheffing loonbelasting en premies
• Boetes vanaf 2026
• Werkgever moet alsnog loonheffingen betalen

Bedrijven die zzp’ers inhuren lopen het risico op naheffingen. Als de Belastingdienst vindt dat er sprake is van loondienst, moet de opdrachtgever alsnog belasting en premies afdragen.

De KVK raadt bedrijven aan goed te checken of hun zzp’ers echt zelfstandig zijn. Een verkeerde inschatting kan flink in de papieren lopen.

Inkomen, belastingen en aftrekposten

De manier waarop werknemers inkomen ontvangen en belasting betalen verschilt behoorlijk tussen payroll, uitzendkrachten en zzp’ers. Dit heeft invloed op het netto inkomen, belastingverplichtingen en de aftrekposten die ze kunnen gebruiken.

Verschillen in inkomstenstructuur

Payroll werknemers ontvangen een vast maandsalaris van hun werkgever. De werkgever houdt automatisch loonheffing in en draagt dit af aan de Belastingdienst.

Deze werknemers weten precies waar ze aan toe zijn qua inkomen. Uitzendkrachten krijgen hun loon van het uitzendbureau, dat ook de belasting inhoudt.

Het inkomen van uitzendkrachten kan behoorlijk variëren door wisselende opdrachten en uurtarieven. Zzp’ers factureren hun diensten direct aan opdrachtgevers.

Ze ontvangen bruto bedragen, zonder dat er belasting is ingehouden. Hun inkomen schommelt met het aantal opdrachten en de tarieven die ze vragen.

Belastingen en aftrekposten

Werknemers in payroll en uitzendkrachten vallen onder de loonheffing. Hun werkgever regelt de belastingafdracht.

Ze hebben beperkte aftrekposten, bijvoorbeeld reiskosten woon-werk. Zzp’ers betalen inkomstenbelasting over hun nettowinst.

Ze mogen zakelijke kosten aftrekken van hun omzet. Belangrijke aftrekposten voor zzp’ers zijn:

• Zelfstandigenaftrek: €3.750 in 2025
• Startersaftrek: €2.123 voor beginnende ondernemers
• MKB-winstvrijstelling: 14% van de winst blijft onbelast
• Zakelijke kosten: kantoorbenodigdheden, reiskosten, opleidingen
• Verzekeringspremies: AOV en beroepsaansprakelijkheid

Zzp’ers moeten zelf btw-aangifte doen als hun omzet boven €20.000 komt.

Sociale premies en netto inkomen

Payroll werknemers en uitzendkrachten betalen via hun werkgever premies voor sociale zekerheid. Denk aan werkloosheidsverzekering, ziektekostenverzekering en pensioenpremies.

Zzp’ers zijn uitgesloten van werkloosheidsverzekering en ziektegeld. Ze betalen alleen Zvw-premie voor hun zorgverzekering.

Dit levert meer netto inkomen op, maar ze hebben minder sociale bescherming. Het netto inkomen van zzp’ers hangt sterk af van hun aftrekposten en belastingplanning.

Door handig gebruik te maken van de aftrekposten kunnen ze hun belastbaar inkomen flink verlagen.

Pensioen, sociale zekerheid en bijkomende risico’s

De keuze tussen payroll, uitzendwerk of zzp heeft flinke gevolgen voor pensioenopbouw, sociale zekerheden en financiële risico’s. Payrollmedewerkers krijgen meestal betere voorwaarden dan uitzendkrachten. Zzp’ers moeten alles zelf regelen.

Pensioenopbouw en premieverschillen

Payrollmedewerkers hebben sinds de WAB recht op dezelfde pensioenregeling als vaste medewerkers van de opdrachtgever. Kan dat niet, dan moet het payrollbedrijf een eigen regeling aanbieden.

De minimale voorwaarden voor payroll zijn streng. De werkgeversbijdrage is 15% in 2025, de werknemer betaalt 1% zelf.

Uitzendkrachten vallen onder de pensioenregeling van StiPP. Vanaf 18 jaar bouwen ze direct pensioen op.

In 2025 is er nog een basis- en plusregeling. Vanaf 2026 verandert dit en komt er één pensioenpremie van 23,4% van de pensioengrondslag.

De werkgever betaalt 15,9% en houdt 7,5% in op het brutoloon. Zzp’ers hebben geen verplichte pensioenopbouw.

Ze moeten zelf sparen voor hun pensioen, bijvoorbeeld via een lijfrente of andere producten.

Sociale zekerheden: WW, WIA en ziekte

De verschillen in sociale zekerheid zijn groot tussen de drie werkvormen.

Payrollmedewerkers zijn volledig verzekerd via het payrollbedrijf. Ze hebben recht op:

• WW-uitkering bij werkloosheid
• WIA-uitkering bij arbeidsongeschiktheid
• Ziektewet bij ziekte

Uitzendkrachten hebben dezelfde rechten als payrollmedewerkers. Het uitzendbureau regelt verzekeringen en uitkeringen.

Bij ziekte krijgen ze doorbetaling van loon. Na 2 jaar volgt eventueel een WIA-uitkering bij blijvende arbeidsongeschiktheid.

Zzp’ers hebben beperkte sociale zekerheid. Ze hebben geen recht op WW, en alleen een heel beperkte WIA-dekking (alleen bij volledige arbeidsongeschiktheid).

Ze vallen buiten de ziektewet. Zzp’ers kunnen wel vrijwillig verzekeringen afsluiten voor extra dekking.

Financiële risico’s bij ziekte of uitval

De financiële gevolgen van ziekte of uitval verschillen flink per werkvorm.

Payrollmedewerkers lopen weinig risico. Bij ziekte krijgen ze 2 jaar lang minimaal 70% van hun loon doorbetaald.

De payrollwerkgever draagt dit risico. Uitzendkrachten hebben vergelijkbare bescherming.

Het uitzendbureau betaalt bij ziekte door en regelt de overgang naar uitkeringen. Zzp’ers dragen alle financiële risico’s zelf.

Bij ziekte valt hun inkomen direct weg. Zonder aanvullende verzekeringen hebben ze geen enkele inkomensvervanging.

Bij langdurige uitval wordt het verschil extra duidelijk. Payroll- en uitzendmedewerkers krijgen na 2 jaar een WIA-uitkering.

Zzp’ers moeten volledig arbeidsongeschikt zijn voor een uitkering. Veel zzp’ers sluiten daarom een arbeidsongeschiktheidsverzekering af.

Die verzekering kan makkelijk een paar honderd euro per maand kosten.

Praktische overwegingen bij de keuze

De praktische gevolgen van elke werkvorm verschillen sterk in dagelijkse flexibiliteit, administratieve lasten en je persoonlijke vrijheid. Zelfstandig ondernemer zijn vraagt om andere verantwoordelijkheden dan werken via een payrollbedrijf of uitzendbureau.

Flexibiliteit en zelfstandigheid in de praktijk

Werken als zzp’er geeft de meeste flexibiliteit in werkuren en opdrachten. Zelfstandigen bepalen hun eigen tarieven en kunnen opdrachten weigeren.

Ze hebben volledige controle over hun manier van werken. Tegelijk moeten ze zelf op zoek naar nieuwe opdrachten.

Payrollmedewerkers hebben minder flexibiliteit. Het inlenende bedrijf bepaalt grotendeels de werktijden en taken.

De payrollwerknemer heeft wel wat meer zekerheid dan een zzp’er. Uitzendkrachten werken volgens de afspraken met het uitzendbureau.

Hun flexibiliteit hangt af van het contract. Ze kunnen vaak uit verschillende opdrachten kiezen.

De mate van zelfstandigheid verschilt per situatie. Zzp’ers hebben de meeste vrijheid, maar ook de meeste onzekerheid.

Administratie en verantwoordelijkheden

Zelfstandig ondernemer zijn betekent veel administratie. Je moet zelf facturen maken, btw aangeven en uitgaven bijhouden.

Verzekeringen en pensioenopbouw regel je ook zelf. De boekhouding kost tijd, of je moet een boekhouder betalen.

Bij payrolling neemt het payrollbedrijf de administratie uit handen. Het bedrijf regelt loonuitbetaling, salarisadministratie en verzekeringen.

De payrollmedewerker hoeft zich niet druk te maken over belastingaangiften. Dat scheelt een hoop tijd en gedoe.

Uitzendkrachten hebben de minste administratieve lasten. Het uitzendbureau regelt alles rondom loon en belasting.

Ze ontvangen hun loon en jaaropgave. De administratie is eigenlijk volledig uitbesteed.

Keuzevrijheid en persoonlijke situatie

De beste keuze hangt af van je persoonlijke omstandigheden. Mensen die een vast inkomen nodig hebben, kiezen meestal voor payroll of uitzendwerk.

Ondernemers die risico’s durven nemen en veel willen verdienen, passen vaak beter bij het zzp-schap. Je moet dan wel kunnen omgaan met onzekere inkomsten.

Levensfase speelt ook mee. Jongeren proberen vaak verschillende werkvormen uit, ouderen zoeken meestal meer zekerheid.

Financiële situatie is belangrijk. Zelfstandigen moeten reserves hebben voor magere tijden.

Payroll en uitzendwerk bieden meer voorspelbare inkomsten. Hoeveel tijd je hebt voor administratie telt ook mee.

Wie zich volledig op zijn vak wil richten, kiest vaak voor payroll.

Veelgestelde vragen

De juridische verschillen tussen payroll, uitzend en zzp constructies roepen veel vragen op bij werkgevers en werknemers. Hier vind je antwoorden die helpen bij het maken van de juiste keuze en het voorkomen van juridische problemen.

Wat zijn de belangrijkste juridische verschillen tussen een uitzendkracht en een zzp’er?

Een uitzendkracht sluit een arbeidsovereenkomst met het uitzendbureau. Dat bureau is dus de werkgever en regelt alle werkgeversverplichtingen.

Een zzp’er werkt juist via een overeenkomst van opdracht. Er ontstaat dan geen dienstverband tussen de zzp’er en de opdrachtgever.

De uitzendkracht valt onder het arbeidsrecht. Daardoor krijgt hij bescherming tegen ontslag, recht op vakantiegeld en ziekteverlof.

De zzp’er valt onder het contractenrecht. Hij mist werknemersbescherming, maar geniet wel veel meer vrijheid in hoe hij zijn werk uitvoert.

Welke rechten en plichten heeft een werkgever ten opzichte van een uitzendkracht?

De opdrachtgever hoeft geen werkgeversverplichtingen op zich te nemen richting de uitzendkracht. Het uitzendbureau blijft formeel de werkgever.

De opdrachtgever moet wel zorgen voor een veilige werkomgeving. Regels over gelijke behandeling en discriminatie gelden uiteraard ook.

Na een bepaalde periode krijgt de uitzendkracht recht op gelijke beloning. Dat geldt vanaf de eerste dag bij dezelfde opdrachtgever.

Het uitzendbureau betaalt het loon, draagt belasting en sociale premies af en regelt de verzuimbegeleiding. Dat is allemaal hun pakkie-an.

Hoe wordt de arbeidsrelatie van een zzp’er wettelijk gedefinieerd?

Een zzp’er werkt op basis van een overeenkomst van opdracht uit het Burgerlijk Wetboek. Er mag geen gezagsverhouding zijn.

De zzp’er bepaalt zelf hoe hij het werk aanpakt. Hij draait ook zelf op voor het risico van het resultaat.

De Belastingdienst kijkt sinds het Deliveroo-arrest scherper naar de praktijk. Dat arrest geeft handvatten om te beoordelen of iemand werknemer of opdrachtnemer is.

Bij twijfel kan de Belastingdienst de arbeidsrelatie alsnog als dienstverband zien. Dat heeft nogal wat juridische gevolgen voor beide partijen.

Op welke arbeidsvoorwaarden heeft een uitzendkracht recht volgens de Nederlandse wetgeving?

Uitzendkrachten krijgen vanaf dag één het wettelijk minimumloon. De regels van de arbeidstijdenwet gelden gewoon.

Na 26 weken bij dezelfde opdrachtgever volgt recht op gelijke beloning. Dus hetzelfde loon als vaste medewerkers in vergelijkbare functies.

Ze bouwen vakantiedagen en vakantiegeld op. Bij ziekte betaalt het uitzendbureau het loon door, zoals de wet voorschrijft.

Na 18 maanden uitzendwerk ontstaat er een vast contract, mits er geen onderbreking van meer dan zes maanden is geweest.

Wat zijn de risico’s voor bedrijven bij het verkeerd classificeren van een arbeidsrelatie?

De Belastingdienst kan forse naheffingen opleggen voor loonheffingen en sociale premies. Ze doen dat met terugwerkende kracht tot vijf jaar.

Een verkeerd geclassificeerde zzp’er kan ineens werknemersrechten claimen. Denk aan ontslagbescherming, vakantiegeld en soms zelfs een transitievergoeding.

Pensioenfondsen kunnen premies terugvorderen over de hele periode. Soms gaan ze zelfs verder terug dan vijf jaar.

Bij ziekte kan de werknemer loondoorbetaling eisen. Re-integratieverplichtingen komen dan voor de werkgever te vervallen.

Hoe kan een organisatie bepalen of een samenwerking met een zzp’er of uitzendkracht het meest geschikt is?

Voor kortdurende opdrachten is uitzendwerk vaak praktischer. Het uitzendbureau regelt dan alle administratie.

Ook werkgeversverplichtingen komen bij het bureau te liggen. Dat scheelt gedoe.

Heb je juist gespecialiseerde kennis nodig? Dan past een zzp’er meestal beter.

Dit geldt vooral als iemand zelfstandig kan werken zonder veel sturing. Je wilt niet steeds achter iemand aan hoeven zitten.

Bij twijfel over de arbeidsrelatie kun je kiezen voor payrolling. De payrollorganisatie wordt dan de formele werkgever.

Het blijft slim om de Deliveroo-criteria toe te passen op je situatie. Weet je het niet zeker? Vraag dan juridisch advies om risico’s te vermijden.