Octrooi aanvragen in Nederland: hoe werkt het voor ondernemers?

Gepubliceerd op 14 februari 2026 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

U vraagt in Nederland een octrooi aan bij Octrooicentrum Nederland, en daarmee krijgt u voor maximaal twintig jaar het alleenrecht op een technische uitvinding. Dat lukt alleen als de uitvinding nieuw en inventief is en industrieel kan worden toegepast; heeft u haar al zelf openbaar gemaakt, dan is een geldig octrooi in de regel niet meer mogelijk.

Hieronder leest u welke soorten octrooien er zijn, aan welke eisen uw uitvinding moet voldoen, hoe de procedure stap voor stap verloopt, wat een octrooi kost en wat u kunt doen als iemand inbreuk maakt.

Waarom is een octrooi belangrijk voor ondernemers?

Zonder octrooi kan elke concurrent uw technische vinding kopiëren zodra u ermee naar buiten treedt. Een octrooi geeft u het recht om dat te verbieden.

U heeft maanden, misschien jaren, gewerkt aan een technische doorbraak. Een nieuw productieproces, een innovatief medisch hulpmiddel of een slimme sensor die iets meet wat voorheen niet kon. De volgende stap is die innovatie naar de markt brengen. Maar zonder juridische bescherming kan elke concurrent uw vinding namaken. Daar komt het octrooi in beeld.

Een octrooi, internationaal meestal patent genoemd, is een door de overheid verleend exclusief recht. Het geeft u als houder maximaal twintig jaar het alleenrecht op een technische uitvinding. U kunt anderen daarmee verbieden uw uitvinding te vervaardigen, te gebruiken, te verkopen, in voorraad te hebben of in te voeren (artikel 53 Rijksoctrooiwet 1995). Het is daarmee een van de sterkste instrumenten in het intellectuele-eigendomsrecht.

Tegelijk is de octrooiprocedure ingewikkeld en kostbaar. Hieronder leggen wij uit welke soorten octrooien er bestaan, wanneer u in aanmerking komt, hoe de procedure verloopt, wanneer u beschermd bent en wat u doet als iemand inbreuk maakt op uw octrooi.

Welke soorten octrooien zijn er?

Er zijn drie hoofdroutes: het Nederlandse octrooi, het Europese octrooi (eventueel als unitair octrooi) en de internationale PCT-route. Welke route past, hangt af van waar u bescherming nodig heeft.

Als ondernemer staat u direct voor een strategische keuze: waar heeft u bescherming nodig? Elke route heeft eigen kenmerken, kosten en reikwijdte.

Hoe werkt het Nederlandse octrooi?

U vraagt het aan bij Octrooicentrum Nederland, onderdeel van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De bescherming geldt alleen in Nederland (en Curaçao en Sint Maarten), en dit is vaak de meest laagdrempelige eerste stap voor het mkb.

Nederland kent een bijzonder stelsel: het registratiesysteem. Een octrooi wordt in principe verleend als de aanvraag aan de formele eisen voldoet, ongeacht de uitkomst van het onderzoek naar de stand van de techniek. Er vindt wel zo’n onderzoek plaats, maar een negatieve uitkomst houdt de verlening niet tegen.

Dat klinkt voordelig, maar het legt een grote verantwoordelijkheid bij u. Een octrooi dat niet nieuw of niet inventief is, kan bij een geschil door de rechter worden vernietigd (artikel 75 ROW 1995). De rechtbank Den Haag toetst daar streng op.

Vroeger bestond er ook een kortlopend octrooi van zes jaar, het zogeheten kleine octrooi. Dat type is inmiddels afgeschaft.

Let op: het stelsel gaat veranderen. Het kabinet wil de Rijksoctrooiwet moderniseren, zodat Octrooicentrum Nederland alle octrooiaanvragen voortaan inhoudelijk toetst voordat het een octrooi verleent. De Raad van State heeft in juni 2026 over het wetsvoorstel geadviseerd. Een datum van inwerkingtreding is nog niet bekend; tot die tijd geldt het registratiesysteem.

Hoe werkt het Europese octrooi?

U dient één centrale aanvraag in bij het Europees Octrooibureau (EOB) in München, dat de aanvraag inhoudelijk toetst. Na verlening kiest u in welke landen u het octrooi laat gelden, of u kiest voor een unitair octrooi.

Wilt u bescherming over de grens, dan is de route via het EOB de aangewezen weg. Anders dan in Nederland toetst het EOB de aanvraag grondig op nieuwheid, inventiviteit en industriële toepasbaarheid. Na verlening kiest u in welke landen die zijn aangesloten bij het Europees Octrooiverdrag (EOV) u het octrooi wilt valideren. Dat brengt per land vertaalkosten en instandhoudingstaksen met zich mee.

Sinds 1 juni 2023 is er een efficiënter alternatief: het unitair octrooi. Met één registratie krijgt u bescherming in 18 EU-landen, waaronder Nederland, Duitsland en Frankrijk. Geschillen worden centraal beslecht door het Eengemaakt Octrooigerecht (Unified Patent Court, UPC), wat versnipperde rechtszaken in verschillende landen voorkomt. Een veelgebruikte vuistregel is dat afzonderlijke validatie tot ongeveer vier landen goedkoper is, en dat het unitair octrooi vanaf vijf landen financieel interessanter wordt.

Wat gebeurt er als u zowel een Nederlands als een Europees octrooi heeft?

Dan verliest het Nederlandse octrooi zijn werking zodra het Europese octrooi vaststaat. Dat voorkomt dubbele bescherming.

Is voor dezelfde uitvinding zowel een Nederlands als een Europees octrooi verleend met dezelfde indienings- of voorrangsdatum, dan heeft het Nederlandse octrooi geen rechtsgevolg meer zodra het Europese octrooi niet meer in oppositie kan worden aangetast (artikel 77 ROW 1995). Let op: wordt het Europese octrooi later geheel of gedeeltelijk vernietigd, dan herleeft het Nederlandse octrooi niet. Dat kan grote gevolgen hebben voor uw beschermingsstrategie.

Hoe werkt de internationale route (PCT)?

Via het Patent Cooperation Treaty (PCT) dient u één internationale aanvraag in, die u later kunt omzetten in nationale of regionale aanvragen. Een wereldoctrooi bestaat niet.

Heeft u ambities buiten Europa, bijvoorbeeld in de VS, China of Japan, dan is de PCT-route de aangewezen weg. Een veelgehoord misverstand is dat er een wereldoctrooi bestaat. Een PCT-aanvraag is een procedurele start die u de mogelijkheid geeft om in ruim 150 aangesloten landen octrooi aan te vragen. Het grote voordeel is dat u de beslissing, en de hoge kosten, om in specifieke landen daadwerkelijk octrooi aan te vragen kunt uitstellen tot 30 maanden na uw eerste indiening.

Wanneer komt uw uitvinding in aanmerking voor een octrooi?

Als zij nieuw is, op uitvinderswerkzaamheid berust en industrieel kan worden toegepast. Die drie eisen gelden tegelijk: voldoet uw uitvinding aan één ervan niet, dan is octrooibescherming niet mogelijk.

Niet elk goed idee is octrooieerbaar. Artikel 2 lid 1 ROW 1995 noemt de drie eisen, die in de artikelen 4 tot en met 7 verder zijn uitgewerkt.

Wanneer is een uitvinding nieuw?

Als zij op de dag van indiening nergens ter wereld openbaar is gemaakt (artikel 4 ROW 1995). Ook uw eigen openbaarmaking telt mee.

Nieuw betekent dat de uitvinding geen deel uitmaakt van de stand van de techniek: zij mag in geen enkele vorm en in geen enkel land openbaar zijn gemaakt. Dit is de meest onderschatte eis en tegelijk de fout die ondernemers het vaakst maken.

De valkuil zit in het detail: ook uw eigen openbaarmaking telt mee. Heeft u uw prototype getoond op een beurs, een foto op LinkedIn geplaatst of uw uitvinding besproken in een podcast of op een congres? Dan is uw vinding niet meer nieuw en is een geldig octrooi in de regel niet meer mogelijk. Eén onbezonnen publicatie kan maanden werk tenietdoen.

Wanneer is een uitvinding inventief?

Als zij voor een vakman op uw gebied niet voor de hand ligt (artikel 6 ROW 1995). De rechter beoordeelt dat vaak met de zogeheten problem-solution approach.

Uw uitvinding moet een oplossing bevatten die een deskundige niet zonder meer zou bedenken door bestaande technieken te combineren. Bij de problem-solution approach kijkt de rechter welk technisch probleem de uitvinding oplost, wat de stand van de techniek was en of de gekozen oplossing voor een vakman voor de hand lag. Een octrooi kan worden vernietigd als de rechter oordeelt dat de uitvinding onvoldoende inventief is. Zo vernietigde de rechtbank Den Haag het Nederlandse deel van een Europees octrooi op een telecommunicatiemethode wegens gebrek aan inventiviteit (Rb. Den Haag 2 juli 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:11810). Hoe de inventiviteitstoets werkt bij geneesmiddelen, bespreekt de advocaat-generaal bij de Hoge Raad in de zaak over het octrooi op apixaban (conclusie 20 december 2024, ECLI:NL:PHR:2024:1407).

Wat betekent industriële toepasbaarheid?

Het product of proces moet daadwerkelijk kunnen worden gemaakt of gebruikt in enige tak van nijverheid, landbouw inbegrepen (artikel 7 ROW 1995).

Een perpetuum mobile dat natuurkundig onmogelijk is, of een zuiver wetenschappelijke theorie zonder praktische toepassing, valt hierbuiten. Octrooibescherming is bovendien maar één van de juridische vragen bij het opschalen van een productieproces; bij grootschalige industriële productie spelen bijvoorbeeld ook juridische valkuilen rond de netaansluiting.

Wat is niet octrooieerbaar?

Onder meer ontdekkingen, wiskundige methoden, esthetische vormgevingen, methoden voor bedrijfsvoering en computerprogramma’s als zodanig (artikel 2 lid 2 en 3 ROW 1995). Software met een technisch effect kan wel onder voorwaarden worden beschermd.

Ontdekkingen gaan over het vaststellen van iets dat al bestaat en zijn daarom geen uitvinding. Dat computerprogramma’s als zodanig zijn uitgesloten, verdient nuancering. Software die een technisch effect bereikt, bijvoorbeeld software die een remsysteem in een auto aanstuurt of de beeldverwerking in een MRI-scanner verbetert, kan onder voorwaarden wél worden beschermd. De grens ligt bij de technische bijdrage die de software levert.

Ook methoden voor chirurgische of therapeutische behandeling van mensen of dieren zijn uitgesloten. Medische apparaten en farmaceutische producten zijn wel octrooieerbaar.

Van wie is een uitvinding die in dienstverband is gedaan?

In beginsel van de werkgever, als het tot de taak van de werknemer behoorde om dit soort uitvindingen te doen (artikel 12 ROW 1995). Controleer daarom altijd uw arbeidsovereenkomst en eventuele afspraken over intellectueel eigendom.

Veel werknemers én werkgevers zien dit punt over het hoofd. De regel geldt niet alleen voor medewerkers van een R&D-afdeling, maar voor iedere werknemer van wie de functie het ontwikkelen van technische oplossingen omvat.

Hoe verloopt de procedure stap voor stap?

Na een vooronderzoek dient u de aanvraag in, vraagt u binnen 13 maanden een onderzoek naar de stand van de techniek aan, en volgt na 18 maanden publicatie en verlening. Daarna betaalt u jaarlijks taksen om het octrooi in stand te houden.

Een octrooi aanvragen is een formeel proces waarin termijnen strikt zijn. Hieronder staan de stappen voor een Nederlandse aanvraag in volgorde. Een gemiste termijn kan onherstelbare gevolgen hebben.

Stap 1: doe een vooronderzoek

Voordat u investeert, moet u weten of uw idee echt nieuw is. Doe een oriënterend onderzoek in gratis octrooidatabases, zoals Espacenet, de database van het Europees Octrooibureau met meer dan 150 miljoen octrooidocumenten. Vindt u uw uitvinding of iets vergelijkbaars daar al terug, dan bespaart u zich de kosten van een kansloze aanvraag.

Stap 2: houd uw uitvinding geheim

Geheimhouding is essentieel tot het moment waarop u uw aanvraag indient. Met de indiening ligt uw voorrangsdatum vast. Vanaf dat moment kunt u over uw uitvinding communiceren zonder dat die communicatie nog aan de nieuwheid van uw aanvraag afdoet. De aanvraag zelf blijft geheim tot de publicatie na 18 maanden (artikel 31 ROW 1995). De nieuwheidseis kijkt alleen naar wat vóór de indieningsdatum openbaar was.

Moet u vóór de indiening toch met derden spreken, bijvoorbeeld over de productie van een prototype of over financiering? Gebruik dan altijd een goede geheimhoudingsovereenkomst (NDA).

Stap 3: dien de aanvraag in

U dient de aanvraag in bij Octrooicentrum Nederland. Volgens het tarievenoverzicht van het Octrooicentrum kost dat online € 80 en op papier € 120. Het belangrijkste onderdeel is de beschrijving van de uitvinding, met tekeningen en de conclusies (claims). De conclusies zijn juridisch bepalend: zij bepalen de omvang van uw bescherming (artikel 24 en artikel 53 lid 2 ROW 1995). Te breed geformuleerde conclusies kunnen tot vernietiging leiden; te smalle conclusies maken het concurrenten makkelijk om eromheen te werken.

Stap 4: vraag een onderzoek naar de stand van de techniek aan

Binnen 13 maanden na de indiening of de voorrangsdatum moet u verzoeken om een onderzoek naar de stand van de techniek (artikel 32 ROW 1995). Een nationaal onderzoek kost € 100. Een onderzoek van internationaal type, vergelijkbaar met het onderzoek onder het PCT, kost € 794.

Let op: dient u dit verzoek niet of te laat in, dan vervalt uw aanvraag. Herstel is alleen mogelijk als u ondanks alle geboden zorgvuldigheid de termijn niet kon halen (artikel 23 ROW 1995). Dat wordt streng beoordeeld. Zo bleef herstel geweigerd voor een octrooi dat was vervallen door een niet tijdig betaalde jaartaks (ABRvS 25 maart 2015, ECLI:NL:RVS:2015:958).

Het onderzoeksrapport geeft een deskundig beeld van de nieuwheid en inventiviteit van uw uitvinding. Het rapport bindt de rechter niet, maar is in de praktijk een belangrijk stuk bij eventuele geschillen.

Stap 5: wacht de publicatie na 18 maanden af

Achttien maanden na de indienings- of voorrangsdatum wordt uw aanvraag openbaar gemaakt (artikel 31 ROW 1995). Tot dat moment is alles geheim gebleven; vanaf dan kan iedereen zien wat u heeft uitgevonden. Vanaf de publicatie kunt u een redelijke vergoeding vorderen van partijen die uw uitvinding zonder toestemming gebruiken (artikel 71 ROW 1995).

Stap 6: laat het octrooi verlenen en inschrijven

Is het onderzoek afgerond en voldoet de aanvraag aan de formele eisen, dan wordt het octrooi verleend en ingeschreven in het octrooiregister (artikel 36 ROW 1995). Vanaf de verlening kunt u uw exclusieve rechten volledig uitoefenen, bijvoorbeeld met een verbod. Voor de periode tussen publicatie en verlening heeft u recht op de redelijke vergoeding uit stap 5.

Stap 7: betaal de jaarlijkse instandhoudingstaks

Een octrooi is niet gratis in onderhoud. Vanaf het vierde jaar na indiening betaalt u jaarlijks een instandhoudingstaks. Volgens het tarievenoverzicht van het Octrooicentrum begint die met € 40 in het vierde jaar en loopt zij op tot € 1.400 in het twintigste jaar. Betaalt u niet op tijd, dan vervalt uw octrooi, en herstel wordt zoals gezegd zelden toegestaan. Richt daarom een herinneringssysteem in of laat uw octrooigemachtigde de termijnen bewaken.

Wanneer is uw uitvinding beschermd en wat kunt u ermee?

Na verlening kunt u anderen verbieden uw uitvinding te gebruiken, binnen de grenzen van uw conclusies. Bij inbreuk kunt u onder meer een verbod, schadevergoeding en winstafdracht vorderen.

Hoe ver reikt de bescherming?

De omvang van uw bescherming wordt bepaald door de conclusies in uw octrooischrift; de beschrijving en de tekeningen dienen ter uitleg van die conclusies (artikel 53 lid 2 ROW 1995). De rechter legt de conclusies uit vanuit het perspectief van de gemiddelde vakman en zoekt daarbij een evenwicht tussen de letterlijke tekst en de beschrijving (HR 4 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:816). Wat binnen de reikwijdte van uw conclusies valt, is uw exclusieve terrein.

Welke exclusieve rechten heeft de octrooihouder?

Als octrooihouder heeft u het recht om derden te verbieden uw geoctrooieerde uitvinding te vervaardigen, te gebruiken, in voorraad te hebben, te verkopen of in te voeren (artikel 53 ROW 1995). U kunt ook optreden tegen leveranciers van wezenlijke middelen waarmee uw uitvinding kan worden toegepast, als zij weten of moeten begrijpen dat die middelen daarvoor bestemd zijn (artikel 73 ROW 1995).

Wat kunt u doen bij inbreuk?

De wet biedt een breed pakket aan middelen, onder meer in artikel 70 ROW 1995 en de regels voor intellectuele-eigendomszaken in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering:

• Een verbod op de inbreuk, ook in kort geding (voorlopige voorziening).
• Schadevergoeding voor de daadwerkelijk geleden schade.
• Winstafdracht: de winst die de inbreukmaker met uw uitvinding heeft behaald.
• Vernietiging of het uit het verkeer halen van inbreukmakende producten.
• Informatie over distributiekanalen en afnemers.
• Publicatie van de uitspraak, om de markt te informeren.

Welke verweren heeft de inbreukmaker?

Het belangrijkste verweer is dat uw octrooi nietig is, bijvoorbeeld wegens gebrek aan nieuwheid of inventiviteit. Andere verweren zijn dat het product buiten de beschermingsomvang valt, dat het octrooirecht is uitgeput of dat de wederpartij al een voorgebruiksrecht had.

De wederpartij staat dus niet met lege handen. De nietigheidsgronden staan in artikel 75 ROW 1995, en een beroep op nietigheid kan in een inbreukprocedure worden gedaan, bijvoorbeeld via een tegenvordering tot vernietiging (zie HR 25 april 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC0375). Een voorgebruiksrecht heeft degene die de uitvinding al vóór uw indieningsdatum in Nederland in of voor zijn bedrijf toepaste (artikel 55 ROW 1995).

Welke rechtsmiddelen zijn er bij afwijzing, vernietiging en oppositie?

Tegen een afwijzing van uw aanvraag staat beroep open, een verleend octrooi kan bij de rechter worden vernietigd en tegen een Europees octrooi kan oppositie worden ingesteld. Welke route geldt, hangt af van het soort octrooi.

Het octrooirecht kent verschillende procedures voor het geval er iets misgaat, met uw eigen aanvraag of met het octrooi van een concurrent.

Wat kunt u doen bij afwijzing van uw aanvraag?

Wordt uw Nederlandse octrooiaanvraag afgewezen, bijvoorbeeld wegens formele gebreken, dan kunt u tegen dat besluit opkomen bij de bestuursrechter. Bij een Europese aanvraag is beroep mogelijk bij de Kamers van Beroep van het EOB, binnen twee maanden na de beslissing (artikel 108 EOV).

Kan een verleend octrooi worden vernietigd?

Ja. Iedereen kan bij de rechtbank Den Haag, die in octrooizaken exclusief bevoegd is (artikel 80 ROW 1995), vernietiging vorderen van een verleend octrooi. Dat gebeurt met name wegens gebrek aan nieuwheid of inventiviteit (artikel 75 lid 1 onder a ROW 1995). Tegen de uitspraak staat hoger beroep open bij het gerechtshof Den Haag en daarna cassatie bij de Hoge Raad.

Hoe werkt oppositie tegen een Europees octrooi?

Binnen negen maanden na de publicatie van de verlening kan iedereen bij het EOB oppositie instellen (artikel 99 EOV). Daarnaast kan vernietiging worden gevorderd bij de nationale rechter of, voor octrooien die onder het UPC vallen, bij het Eengemaakt Octrooigerecht. Dat geeft concurrenten een effectief middel om zwakke Europese octrooien aan te vechten.

Wat kost een octrooi?

Volgens Octrooicentrum Nederland kost een Nederlands octrooi, inclusief de hulp van een octrooigemachtigde, ongeveer € 8.000 tot € 10.000. Een Europees octrooi kost tot de verlening € 10.000 tot € 30.000.

Een octrooi is een investering. De officiële taksen zijn relatief laag; de kosten zitten vooral in de deskundigheid van de octrooigemachtigde die de aanvraag opstelt. Een slecht geschreven octrooitekst kan uw octrooi weinig waard maken. Bezuinigen op dit onderdeel levert daarom zelden echt iets op.

Welke kortingen en subsidies zijn er?

• Het EOB geeft sinds 1 april 2024 30% korting op een aantal taksen voor micro-ondernemingen, natuurlijke personen, non-profitorganisaties, universiteiten en publieke onderzoeksinstellingen.
• Het SME Fund van de EU heeft in de afgelopen jaren vouchers verstrekt voor de kosten van IE-bescherming van mkb-bedrijven; kijk bij het EUIPO of er een actuele ronde loopt.
• De WBSO geeft fiscaal voordeel op speur- en ontwikkelingswerk; of kosten rond octrooien daaronder vallen, hangt af van de voorwaarden van de regeling.

Welke fouten worden vaak gemaakt?

De meeste problemen ontstaan door een voortijdige openbaarmaking, een zelfgeschreven aanvraag, een gemiste termijn of een slecht gekozen landenpakket. Die fouten zijn te voorkomen.

1. Zwijgen is goud. Maak uw uitvinding nooit openbaar vóór de indieningsdatum. Geen sociale media, geen pitch op een evenement, geen artikel in de vakpers. Eén publicatie kan fataal zijn.
2. Schakel een octrooigemachtigde in. Een octrooiaanvraag schrijven is specialistisch werk. Zelfgeschreven aanvragen bieden vaak minder bescherming dan de aanvrager denkt, en dat blijkt meestal pas als het te laat is.
3. Termijn is termijn. In het octrooirecht heeft te laat vrijwel altijd gevolgen. Een gemiste termijn voor het onderzoek naar de stand van de techniek betekent het einde van uw aanvraag. Herstel is uitzonderlijk.
4. Kies uw landen strategisch. Bescherm waar uw markt is of waar u produceert. Een octrooi in een land zonder concurrenten of klanten is weggegooid geld.
5. Zoek de balans in uw conclusies. Te breed leidt tot vernietiging door de rechter; te smal maakt het voor concurrenten makkelijk om eromheen te werken.
6. Ken de alternatieven. Voor niet-technische innovaties kan auteursrecht, modelrecht of een combinatie daarvan een betere en goedkopere optie zijn.

Wat kunnen wij voor u doen bij een octrooi?

Voor de technische aanvraag schakelt u een erkende octrooigemachtigde in. Voor contracten, licenties en geschillen kunt u terecht bij een advocaat ondernemingsrecht.

• Wij stellen geheimhoudingsovereenkomsten op voor gesprekken met producenten en financiers vóór de indiening van uw aanvraag.
• Wij leggen in arbeids- en opdrachtovereenkomsten vast wie het recht op octrooi krijgt (artikel 12 ROW 1995).
• Wij stellen licentieovereenkomsten op en beoordelen licenties die u wordt aangeboden.
• Wij treden op bij inbreuk, ook in kort geding bij de rechtbank Den Haag, die in octrooizaken exclusief bevoegd is (artikel 80 ROW 1995).
• Wij voeren verweer als u zelf van inbreuk wordt beschuldigd, bijvoorbeeld met een tegenvordering tot vernietiging (artikel 75 ROW 1995).
• Wij brengen het proceskostenrisico in kaart, omdat de verliezer in beginsel de redelijke kosten van de winnaar vergoedt (artikel 1019h Rv).

Samengevat

• Een octrooi geeft u maximaal twintig jaar het alleenrecht op een technische uitvinding die nieuw en inventief is en industrieel kan worden toegepast.
• Houd uw uitvinding geheim tot de indiening; ook uw eigen publicatie kan de nieuwheid vernietigen.
• Kies bewust tussen een Nederlands octrooi, een Europees of unitair octrooi en de PCT-route, afhankelijk van uw markten.
• Let op de termijnen: het onderzoeksverzoek binnen 13 maanden en de jaarlijkse instandhoudingstaks vanaf het vierde jaar.
• Het Nederlandse registratiesysteem verleent zonder inhoudelijke toets; een wetswijziging die inhoudelijke toetsing invoert, is in voorbereiding.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een octrooi en een patent?

Er is geen verschil. Octrooi is de officiële Nederlandse term, patent de internationale en Engelse term. In de praktijk worden de woorden door elkaar gebruikt voor precies hetzelfde recht.

Hoe lang duurt het om een octrooi te krijgen?

Een Nederlands octrooi wordt in de regel verleend na het onderzoek naar de stand van de techniek en de publicatie na 18 maanden, dus meestal niet eerder dan anderhalf jaar na indiening. Een Europees traject duurt vanwege de inhoudelijke toetsing vaak meerdere jaren. Via de PCT-route stelt u de keuze voor landen uit tot 30 maanden na de eerste indiening.

Kan ik octrooi krijgen op software?

Software als zodanig, dus alleen de code, is niet octrooieerbaar; de code zelf wordt beschermd door het auteursrecht. Maar als de software onderdeel is van een technische oplossing of een technisch effect veroorzaakt, bijvoorbeeld betere beeldverwerking in een MRI-scanner of een efficiëntere aansturing van industriële machines, kan er wel octrooi op worden verleend. De grens ligt bij de technische bijdrage.

Wat als iemand mijn uitvinding kopieert vóór verlening?

Na de publicatie van uw aanvraag, na 18 maanden, kunt u een redelijke vergoeding vorderen van derden die uw uitvinding zonder toestemming gebruiken (artikel 71 ROW 1995). Een verbod en volledige schadevergoeding kunt u pas vorderen na de verlening. Voor handelingen vóór de publicatie heeft u in beginsel geen aanspraak.

Moet ik geheimhouding bewaren tot mijn octrooi is verleend?

Nee, dat is een veelvoorkomend misverstand. Geheimhouding is essentieel tot het moment van indiening. Zodra uw aanvraag is ingediend, ligt uw voorrangsdatum vast. Daarna kunt u over uw uitvinding publiceren en communiceren zonder dat dit de nieuwheid van uw aanvraag aantast.

Kan mijn werkgever aanspraak maken op mijn uitvinding?

Ja, in veel gevallen. Doet u een uitvinding in dienstverband en behoorde het tot uw taak om dit soort ontwikkelwerk te doen, dan komt het recht op octrooi toe aan de werkgever (artikel 12 ROW 1995). Controleer uw arbeidsovereenkomst en eventuele afspraken over intellectueel eigendom. Maak bij twijfel vooraf duidelijke afspraken.

Wat kost het om een octrooi te handhaven bij inbreuk?

Procederen is kostbaar. Volgens Octrooicentrum Nederland kost een procedure bij de Nederlandse rechter ten minste € 20.000, en bij het Eengemaakt Octrooigerecht vaak meer. Daar staat tegenover dat de verliezende partij in intellectuele-eigendomszaken in beginsel de redelijke en evenredige proceskosten van de winnaar moet vergoeden (artikel 1019h Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).

Kan een verleend octrooi nog worden vernietigd?

Ja, en dat gebeurt regelmatig. Omdat Nederland een registratiesysteem heeft zonder inhoudelijke toetsing vooraf, worden octrooien vaak pas bij de rechter echt getoetst. Iedereen kan bij de rechtbank Den Haag vernietiging vorderen (artikel 75 ROW 1995). Tegen een Europees octrooi kan bovendien binnen negen maanden na de verlening oppositie worden ingesteld bij het EOB.

Kiest u voor een unitair octrooi of een gewoon Europees octrooi?

Bij een klassiek Europees octrooi valideert u per land afzonderlijk, met vertalingen en taksen per land. Met het unitair octrooi krijgt u met één registratie bescherming in 18 EU-landen tegelijk, met één jaarlijkse taks en één centraal gerecht (UPC) voor geschillen. Het unitair octrooi is vooral interessant als u in vijf of meer van die landen bescherming nodig heeft.

Bronnen

• Rijksoctrooiwet 1995 (ROW 1995)
• Europees Octrooiverdrag (EOV)
• Patent Cooperation Treaty (PCT)
• Verordening (EU) nr. 1257/2012 (unitair octrooi)
• Octrooicentrum Nederland (octrooicentrum.nl), tarievenoverzicht en inschatting octrooikosten
• Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (rvo.nl)
• HR 4 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:816 (beschermingsomvang)
• Conclusie A-G 20 december 2024, ECLI:NL:PHR:2024:1407 (inventiviteit)
• Rb. Den Haag 2 juli 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:11810 (vernietiging wegens gebrek aan inventiviteit)
• HR 25 april 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC0375 (nietigheid in inbreukprocedure)
• ABRvS 25 maart 2015, ECLI:NL:RVS:2015:958 (herstel in de vorige toestand)