Gepubliceerd op 7 november 2024 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een narcistische tegenpartij probeert in een procedure vaak de feiten te verdraaien, zichzelf als slachtoffer te presenteren en u uit balans te brengen. De rechter stelt geen diagnose en oordeelt op feiten en bewijs (artikel 149 en 152 Rv); met goede voorbereiding, vastgelegde gegevens en een kalme proceshouding beperkt u daarom de invloed van zulk gedrag.
Hieronder leest u welke tactieken u kunt verwachten, welke regels van het procesrecht u beschermen, hoe een gerechtshof omging met ouders die elkaar over en weer beschuldigden, en hoe u uw dossier opbouwt.
Inhoudsopgave
Hoe presenteert een narcistische tegenpartij zich?
Iemand met sterk narcistische trekken komt in de rechtszaal vaak charmant, zelfverzekerd en overtuigend over. Hij of zij verdraait de waarheid op een manier die geloofwaardig klinkt en presenteert zich soms als slachtoffer. Zo verschuift de aandacht van het eigen gedrag naar u.
Reageer daarom niet op de toon, maar op de inhoud. Een stelling van de tegenpartij is geen feit totdat zij is onderbouwd. Wie zich beroept op een rechtsgevolg, moet de feiten daarvoor in beginsel bewijzen (artikel 150 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).
Welke tactieken komen vaak voor?
| Tactiek | Hoe het eruitziet | Wat u ertegenover zet |
|---|---|---|
| Slachtofferrol | De tegenpartij beschrijft zichzelf als degene die lijdt | Een tijdlijn met data, berichten en verklaringen van derden |
| Emotionele manipulatie en drama | Gebeurtenissen worden uitvergroot of medelijden wordt opgeroepen | Korte, feitelijke reacties; uw advocaat voert het woord |
| Gaslighting | Feiten worden ontkend of verdraaid, zodat u aan uw eigen herinnering gaat twijfelen | Vastgelegde communicatie en aantekeningen die op het moment zelf zijn gemaakt |
| Uitlokken | Beledigingen of ongegronde beschuldigingen op de zitting | Kalm blijven; de rechter ziet de proceshouding van beide partijen |
Welke regels van het procesrecht beschermen u?
Partijen moeten de feiten die voor de beslissing van belang zijn volledig en naar waarheid aanvoeren (artikel 21 Rv). Wordt die plicht geschonden, dan mag de rechter daaruit de gevolgtrekking maken die hij geraden acht. Tegenstrijdige verklaringen van de tegenpartij kunnen dus tegen haar werken, als u ze met stukken zichtbaar maakt.
Bewijs kan in beginsel met alle middelen worden geleverd, en de rechter waardeert het vrij (artikel 152 Rv). E-mails, WhatsApp-berichten, schoolberichten en verklaringen van derden tellen dus mee. Een herinnering alleen weegt minder zwaar dan een bericht met datum.
Gaat het om kinderen, dan kan de rechter de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek en advies vragen. Botsen de belangen van de ouders en het kind, dan kan de rechter een bijzondere curator benoemen die het kind vertegenwoordigt (artikel 1:250 BW). Zo komt er een onafhankelijke blik naast de verhalen van de ouders.
Wat doet de rechter met beschuldigingen over en weer?
Het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch besliste op 27 februari 2025 in een zaak waarin ouders elkaar beschuldigden van zorgwekkend gedrag. Het hof stelde geen diagnose, maar nam het standpunt van de Raad voor de Kinderbescherming over dat de moeder de vader geen plaats kon geven in het leven van het kind. Het hof stelde een voorlopige regeling vast: vanaf 1 april 2025 eens per vier weken een videobelmoment van maximaal een half uur. De gevraagde dwangsom wees het af.
De uitspraak laat zien dat etiketten als “narcist” weinig toevoegen. De rechter kijkt naar concreet gedrag, naar het belang van het kind en naar het advies van een onafhankelijke instantie.
Hoe bouwt u uw dossier op?
De rechter oordeelt op feiten en bewijs. Met vastgelegde berichten en gebeurtenissen weerlegt u verdraaide beweringen. Begin daarom zo vroeg mogelijk, ook als iets op het moment zelf onbelangrijk lijkt.
- Bewaar e-mails, berichten en brieven in hun oorspronkelijke vorm, met datum en afzender. Maak schermafbeeldingen waarop het telefoonnummer zichtbaar is.
- Houd een logboek bij met datum, tijd, wat er gebeurde en wie erbij was. Schrijf het kort na de gebeurtenis op.
- Vraag schriftelijke verklaringen van derden, zoals school, huisarts of buren, als zij iets zelf hebben gezien.
- Orden alles chronologisch, zodat uw advocaat het als genummerde producties kan overleggen.
Heeft u geen bewijs van eerdere gesprekken, begin dan vanaf nu met documenteren en ga na welke communicatie u nog kunt terugvinden. Ook losse aantekeningen met datum kunnen helpen.
Hoe blijft u kalm tijdens de zitting?
U blijft kalm door kort en feitelijk te reageren, uw bewijs vooraf te ordenen en de juridische lijn aan uw advocaat over te laten. Een tegenpartij die u uitlokt met beledigingen of ongegronde beschuldigingen, hoopt dat u onredelijk overkomt.
Bespreek vooraf met uw advocaat welke stellingen de tegenpartij waarschijnlijk aanvoert, en bepaal per punt uw feitelijke reactie. U mag op de zitting reageren op beschuldigingen, maar doe dat kort. Zo voorkomt u een welles-nietesdiscussie die niets aan uw bewijspositie toevoegt.
Hoe wij procederen tegenover een narcistische tegenpartij
- Wij ordenen uw berichten, e-mails en aantekeningen chronologisch en leggen ze over als genummerde producties.
- Wij wijzen de rechter op tegenstrijdige verklaringen en op de waarheidsplicht van artikel 21 Rv.
- Wij vragen zo nodig om onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming of om benoeming van een bijzondere curator.
- Wij voeren het woord op de zitting en vragen zo nodig voorlopige voorzieningen of een kort geding aan.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.
