Gepubliceerd op 17 juli 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Als opdrachtgever mag u een overeenkomst van opdracht altijd opzeggen; dat staat in artikel 7:408 lid 1 BW. De belangrijkste uitzondering zit in de gevolgen: als zakelijke opdrachtgever kunt u door een afgesproken opzegtermijn of door de redelijkheid en billijkheid toch een vergoeding verschuldigd zijn. Voor de opdrachtnemer, zoals een zzp’er of adviesbureau, is de ruimte kleiner. Die mag in de regel alleen opzeggen bij gewichtige redenen (artikel 7:408 lid 2 BW).
In dit artikel leest u wat de wet regelt, waar contractuele afspraken het verschil maken, welk loon en welke schadevergoeding na een opzegging kunnen volgen en hoe u een opzegging zorgvuldig afrondt.
Inhoudsopgave
Wat regelt de wet over het opzeggen van een overeenkomst van opdracht?
De wet geeft de opdrachtgever veel vrijheid en de opdrachtnemer weinig. Wat u in het contract heeft afgesproken, bepaalt daarnaast in grote mate wat een opzegging kost. De regels staan in titel 7.7 van het Burgerlijk Wetboek, vooral in de artikelen 7:408, 7:411 en 7:413 BW.
Een overeenkomst van opdracht is de overeenkomst waarbij een opdrachtnemer werk verricht voor een opdrachtgever, zonder dat er een arbeidsovereenkomst is (artikel 7:400 BW). Denk aan een freelancer, een consultant, een adviesbureau of een interim-manager. Bij het beëindigen botsen vaak twee dingen: de ruime wettelijke opzegmogelijkheid en de afspraken die partijen zelf op papier hebben gezet. Dat spanningsveld vormt de kern van de meeste geschillen hierover.
De drie leden van artikel 7:408 BW
Volgens artikel 7:408 lid 1 BW kan de opdrachtgever de overeenkomst te allen tijde opzeggen. Het maakt daarbij niet uit of de overeenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd is gesloten. U hoeft ook geen reden te geven.
Voor de opdrachtnemer die in de uitoefening van een beroep of bedrijf werkt, geldt artikel 7:408 lid 2 BW. Die mag alleen opzeggen bij gewichtige redenen, of als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet eindigt door het afronden van het werk.
Bent u als opdrachtgever een particulier, dus een natuurlijk persoon die de opdracht niet in de uitoefening van een beroep of bedrijf heeft gegeven? Dan bent u volgens artikel 7:408 lid 3 BW voor de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd. Wel moet u volgens artikel 7:411 BW een redelijk deel van het loon betalen en gemaakte onkosten vergoeden.
Wettelijke vrijheid naast de contractuele praktijk
De opzegging zelf is geldig, maar de financiële gevolgen hangen af van het contract en de omstandigheden. De tabel zet de wettelijke hoofdregel naast wat partijen in een zakelijk contract vaak vastleggen.
| Onderwerp | Wettelijke hoofdregel | Gebruikelijke afspraak in een zakelijk contract |
|---|---|---|
| Opzegmoment | De opdrachtgever mag te allen tijde opzeggen (art. 7:408 lid 1 BW). | Een vaste opzegtermijn, bijvoorbeeld één of twee maanden. |
| Opzeggingsgrond | Opdrachtgever: geen reden nodig. Zakelijke opdrachtnemer: in de regel gewichtige redenen (art. 7:408 lid 2 BW). | Geen reden nodig, maar de opzegging moet de toets van redelijkheid en billijkheid doorstaan (art. 6:248 BW). |
| Financiële gevolgen | Een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon en vergoeding van onkosten (art. 7:411 BW). | Betaling over de opzegtermijn, een schadevergoeding of een vast bedrag bij tussentijdse beëindiging. |
| Vorm | Geen vormvereiste; ook een mondelinge opzegging is geldig. | Schriftelijk, soms per aangetekende brief. |
| Particuliere opdrachtgever | Van lid 1 en artikel 7:411 BW mag niet ten nadele van de particulier worden afgeweken (art. 7:413 lid 2 BW). | Een beperking van het opzegrecht van een particulier houdt geen stand. |
De wet is dus het startpunt. De overeenkomst zelf bepaalt in grote mate welke route u moet volgen en wat dat kost. De tekst van alle genoemde artikelen leest u in Boek 7 BW op wetten.overheid.nl.
Wanneer kost opzeggen de opdrachtgever geld?
Als opdrachtgever kunt u altijd opzeggen. Of dat zonder kosten kan, hangt af van wie u bent en van wat u heeft afgesproken. Voor een particulier legt artikel 7:413 BW de grenzen vast; voor een bedrijf het contract en artikel 6:248 BW.
Particulier of zakelijk opdrachtgever: het verschil
Een particuliere opdrachtgever is wettelijk beter beschermd dan een bedrijf. Volgens artikel 7:413 lid 2 BW kan van het opzegrecht in artikel 7:408 lid 1 BW en van de loonregeling in artikel 7:411 BW niet ten nadele van een particuliere opdrachtgever worden afgeweken. Een clausule die het opzegrecht van een particulier beperkt, houdt dus geen stand. Artikel 7:413 lid 1 BW bepaalt bovendien dat van artikel 7:408 lid 3 BW (geen schadevergoeding voor de particulier) helemaal niet kan worden afgeweken.
Voor een bedrijf ligt dat anders. Het opzegrecht blijft bestaan, maar partijen mogen in de overeenkomst afspreken hoe en tegen welke prijs u opzegt.
Opzegtermijn en vergoedingsclausule in het contract
De meest voorkomende beperkingen zijn een opzegtermijn en een vergoeding bij tussentijdse beëindiging. Wie die afspraken negeert, riskeert een vordering tot schadevergoeding op grond van artikel 6:74 BW.
- Een opzegtermijn: in het contract staat bijvoorbeeld dat u alleen mag opzeggen met een termijn van één of twee maanden. Houdt u zich daar niet aan, dan kan de opdrachtnemer de vergoeding claimen die hij in die periode misloopt.
- Een vergoeding bij tussentijdse beëindiging: soms spreken partijen een vast bedrag of een schadevergoeding af voor het geval u eerder stopt, vooral bij contracten voor een bepaalde duur.
Houdt u zich niet aan zulke afspraken, dan is de opzegging nog steeds geldig: de samenwerking stopt echt. U stelt zich wel bloot aan een vordering tot betaling of schadevergoeding. In de praktijk heet dit een onregelmatige opzegging.
Redelijkheid en billijkheid als vangnet
Ook zonder afgesproken opzegtermijn kan een rechter oordelen dat u een redelijke termijn had moeten aanhouden of een vergoeding moet betalen. Dat volgt uit artikel 6:248 BW en hangt af van alle omstandigheden van het geval. De rechter kijkt onder meer naar:
- de duur van de samenwerking;
- de mate waarin de opdrachtnemer financieel afhankelijk van u is geworden;
- de investeringen die de opdrachtnemer speciaal voor de opdracht heeft gedaan;
- de vraag of de opdrachtnemer ander werk heeft laten schieten om voor u beschikbaar te zijn.
Voor duurovereenkomsten in het algemeen heeft de Hoge Raad deze lijn vastgelegd. In het arrest van 28 oktober 2011 (ECLI:NL:HR:2011:BQ9854) oordeelde de Hoge Raad dat een duurovereenkomst waarin wet en contract geen opzegregeling geven, in beginsel opzegbaar is. De redelijkheid en billijkheid kunnen wel meebrengen dat een bepaalde opzegtermijn geldt of dat een (schade)vergoeding moet worden aangeboden. Wie zo’n langere termijn of vergoeding claimt, moet dat wel concreet onderbouwen: in die zaak bleef een termijn van iets meer dan drie maanden in stand.
Een voorbeeld ter illustratie: een freelancer werkt al jaren vrijwel fulltime voor één opdrachtgever en heeft andere klanten afgezegd. Als de opdrachtgever de samenwerking zonder enige aankondiging stopt, kan een rechter oordelen dat een redelijke opzegtermijn of een vergoeding op zijn plaats was. Kijk bij een opzegging dus niet alleen naar de tekst van het contract, maar ook naar hoe de samenwerking in de praktijk is verlopen.
Wanneer mag een zzp’er de opdracht stoppen?
Een zakelijke opdrachtnemer mag alleen opzeggen bij gewichtige redenen (artikel 7:408 lid 2 BW). De uitzondering is een overeenkomst voor onbepaalde duur die niet eindigt door het afronden van het werk.
Waar de opdrachtgever relatief eenvoudig uit een overeenkomst kan stappen, liggen de kaarten voor u als zzp’er of freelancer anders. Artikel 7:408 lid 2 BW beschermt de opdrachtgever tegen een plotseling vertrek van de professional. U kunt dus niet opzeggen alleen omdat u een beter betaalde opdracht krijgt aangeboden. Zo voorkomt de wet dat projecten halverwege stilvallen.
Wat telt als gewichtige reden?
Gewichtige redenen zijn omstandigheden die zo ernstig zijn dat van u redelijkerwijs niet kan worden verlangd dat u de opdracht afmaakt. Artikel 7:408 lid 2 BW noemt het begrip, maar vult het niet in; dat doet de rechter per geval. Situaties die als gewichtige reden kunnen gelden, zijn bijvoorbeeld:
- Een onherstelbaar verstoorde verhouding: de samenwerking is zo verslechterd dat er geen professionele relatie meer is, bijvoorbeeld door aanhoudende conflicten of een volledig verlies van vertrouwen.
- Wanbetaling door de opdrachtgever: uw facturen blijven ondanks herinneringen en aanmaningen stelselmatig onbetaald.
- Onredelijke nieuwe eisen: de opdrachtgever stelt eisen die ver buiten de oorspronkelijke afspraken vallen en die u redelijkerwijs niet hoeft uit te voeren.
De lat ligt hoog. Een gewoon meningsverschil of een tijdelijke tegenslag is meestal niet genoeg. Leg de omstandigheden die u aanvoert daarom vast in e-mails, aanmaningen en verslagen van gesprekken. Bij een geschil moet u als opdrachtnemer de gewichtige reden kunnen bewijzen (artikel 150 Rv).
Opzeggen zonder gewichtige reden bij een doorlopend contract
Geldt de overeenkomst voor onbepaalde duur en eindigt zij niet door het afronden van een specifieke taak? Dan mag u volgens artikel 7:408 lid 2 BW ook om andere redenen opzeggen. Denk aan een doorlopend onderhouds- of supportcontract zonder einddatum.
Wel moet u een redelijke opzegtermijn aanhouden, tenzij het contract zelf een termijn noemt. Wat redelijk is, hangt af van de duur van de samenwerking en de mate waarin de opdrachtgever van u afhankelijk is. Dezelfde maatstaf uit het arrest van de Hoge Raad van 28 oktober 2011 geldt hier: de redelijkheid en billijkheid kunnen een bepaalde opzegtermijn vereisen. Neem bij twijfel liever een ruimere termijn, zodat er achteraf geen discussie ontstaat.
Welk loon en welke schadevergoeding volgen na een opzegging?
De afwikkeling bestaat uit twee onderdelen: het loon waarop de opdrachtnemer recht heeft en een eventuele schadevergoeding. In deze fase ontstaan de meeste geschillen.
Een veelvoorkomend misverstand is dat de opdrachtgever alleen de gewerkte uren hoeft te betalen. Artikel 7:411 lid 1 BW bepaalt dat de opdrachtnemer, als de overeenkomst eindigt voordat de opdracht is volbracht of de afgesproken tijd is verstreken, recht heeft op een “naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon”. Dat geldt als het loon afhankelijk was van de volbrenging of van het verstrijken van die tijd. Ook voorbereidend werk of materialen die speciaal voor uw opdracht zijn aangeschaft, kunnen meetellen.
Loon bij een resultaatafspraak en bij een uurtarief
Dat hangt vooral af van wat u over de vergoeding heeft afgesproken. Zijn er geen afspraken over de hoogte van het loon, dan geldt volgens artikel 7:405 lid 2 BW het gebruikelijke loon of, als dat ontbreekt, een redelijk loon.
| Afspraak over de vergoeding | Wat de opdrachtnemer na opzegging kan vragen | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Vaste prijs bij oplevering (resultaat) | Een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon; bespaarde kosten worden meegewogen | Art. 7:411 BW |
| Uurtarief | De gewerkte uren, plus werk dat al is verricht maar nog niet gefactureerd | Art. 7:405 BW |
| Vaste vergoeding per maand of voor een bepaalde tijd | Een redelijk deel van het loon over de afgesproken periode | Art. 7:411 BW |
| Geen afspraak over de hoogte | Het gebruikelijke loon, anders een redelijk loon | Art. 7:405 lid 2 BW |
| Gemaakte onkosten | Vergoeding van de kosten die voor de opdracht zijn gemaakt | Art. 7:406 BW |
Let op: ook als er nog geen werk is verricht, kan een opdrachtnemer aanspraak maken op een vergoeding. Een voorbeeld ter illustratie: u huurt een consultant in voor een project dat over een maand start, maar u blaast het vandaag af. Kan de consultant aantonen dat hij voor uw project andere opdrachten heeft afgewezen, dan kan hij daarvoor onder omstandigheden een vergoeding vragen.
Schadevergoeding voor de opdrachtgever of de opdrachtnemer
Naast het loon kan een partij schadevergoeding verschuldigd zijn als zij de opzegging niet volgens de afspraken of niet zorgvuldig aanpakt. Een particuliere opdrachtgever is voor de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd (artikel 7:408 lid 3 BW). Voor de andere situaties ziet het er zo uit:
| Wie | Situatie | Mogelijke vordering |
|---|---|---|
| Zakelijke opdrachtgever | Negeert de opzegtermijn uit het contract en stopt per direct | De inkomsten die de opdrachtnemer over de opzegtermijn had moeten ontvangen |
| Zakelijke opdrachtgever | Stopt een langdurige, exclusieve samenwerking abrupt | Een vergoeding of een redelijke opzegtermijn op grond van de redelijkheid en billijkheid |
| Zakelijke opdrachtnemer | Vertrekt zonder gewichtige reden | De extra kosten van een (vaak duurdere) vervanger om het project af te maken |
| Zakelijke opdrachtnemer | Negeert de opzegtermijn bij een doorlopend contract | De extra kosten van vervanging over die termijn |
Is een factuur na de opzegging niet op tijd betaald, dan loopt wettelijke rente. Voor een zakelijke opdracht is dat de handelsrente van 10,4% sinds 1 juli 2026 (artikel 6:119a BW). Voor een particuliere opdrachtgever geldt de gewone wettelijke rente van 4% sinds 1 januari 2026 (artikel 6:119 BW). De actuele percentages staan op rijksoverheid.nl.
Een opdracht opzeggen in drie stappen
Bereid de opzegging voor door eerst het contract te lezen, zeg daarna schriftelijk op en maak tot slot afspraken over de afronding. Dat geldt voor opdrachtgever en opdrachtnemer. Een overhaaste stap kan leiden tot onnodige kosten of een beschadigde zakelijke relatie.
Stap 1: lees het contract en de algemene voorwaarden
Pak de overeenkomst en eventuele algemene voorwaarden erbij en zoek gericht naar de bepalingen over beëindiging. Let vooral op:
- De opzegtermijn: is er een concrete termijn afgesproken, bijvoorbeeld één of twee maanden?
- Vormvereisten: staat erin hoe u moet opzeggen, bijvoorbeeld schriftelijk of per aangetekende post?
- Vergoedingsclausules: is er een vast bedrag of een andere financiële consequentie verbonden aan tussentijdse opzegging?
- De looptijd: is de overeenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd gesloten, en eindigt zij door het afronden van het werk? Dat bepaalt of artikel 7:408 lid 2 BW de opdrachtnemer ruimte geeft.
- Uw hoedanigheid: handelt de opdrachtgever als particulier of als bedrijf? Alleen in het eerste geval beschermt artikel 7:413 BW tegen afwijkende afspraken.
Stap 2: verstuur een opzegbrief die u kunt bewijzen
De brief bevat ten minste de namen van beide partijen, een duidelijke verwijzing naar de overeenkomst die u opzegt en de datum waarop de opzegging ingaat. Houd daarbij rekening met de contractuele opzegtermijn. Geeft u als opdrachtnemer een gewichtige reden op, benoem die dan concreet.
Een opzegging werkt pas als zij de ander heeft bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW). Een mondelinge opzegging is geldig, maar achteraf moeilijk te bewijzen. Een aangetekende brief geeft de meeste zekerheid. Een e-mail is een praktisch alternatief als de ontvanger de ontvangst bevestigt.
Stap 3: regel de overdracht en de eindfactuur
Bespreek hoe de werkzaamheden worden overgedragen, welke bestanden of materialen terug moeten en wanneer de eindfactuur uiterlijk wordt verstuurd. Leg die afspraken schriftelijk vast, eventueel in een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW). Een nette afronding voorkomt slepende geschillen over facturen.
Veelgestelde vragen over opzegging van een opdracht
Wat is het verschil tussen opzeggen en ontbinden?
Opzeggen beëindigt de overeenkomst voor de toekomst, zonder dat de andere partij iets fout hoeft te hebben gedaan. Ontbinden kan volgens artikel 6:265 BW bij een tekortkoming in de nakoming, bijvoorbeeld slecht werk of het stelselmatig niet betalen van facturen. Is nakoming nog mogelijk, dan moet de andere partij in de regel eerst in verzuim zijn. Ontbinding heeft volgens artikel 6:269 BW geen terugwerkende kracht, maar al ontvangen prestaties moeten soms ongedaan worden gemaakt (artikel 6:271 BW).
Geldt dit ook als de opdracht eigenlijk een arbeidsovereenkomst is?
Nee. Werkt u in de praktijk onder gezag van de opdrachtgever, tegen loon en persoonlijk, dan kan de rechter de relatie als arbeidsovereenkomst aanmerken (artikel 7:610 BW). Dan gelden de ontslagregels uit het arbeidsrecht en niet artikel 7:408 BW. Wat partijen op het contract hebben gezet, is daarbij niet doorslaggevend.
Kan de opdrachtgever een overeenkomst voor bepaalde duur eerder beëindigen?
Ja, maar dan neemt u een financieel risico. De opdrachtnemer heeft recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon (artikel 7:411 BW) en, als u zakelijk opdrachtgever bent, mogelijk op schadevergoeding. Kosten die de opdrachtnemer door de beëindiging bespaart, zoals reis- of materiaalkosten, worden in de regel meegewogen.
Hoe wij helpen bij een opzegging van een opdracht
- Wij lezen uw overeenkomst en algemene voorwaarden na op opzegtermijnen, vormvereisten en vergoedingsclausules.
- Wij beoordelen of een gewichtige reden de toets van artikel 7:408 lid 2 BW kan doorstaan.
- Wij stellen de opzegbrief op, met de juiste ingangsdatum en verzending met bewijs van ontvangst.
- Wij berekenen het redelijke deel van het loon (artikel 7:411 BW) en een eventuele schadevergoeding.
- Wij voeren de onderhandeling over de afwikkeling en leggen de afspraken vast.
Opzegging van een opdracht in vijf punten
- Een particuliere opdrachtgever kan van de opzegvrijheid en de loonregeling niet contractueel worden afgehouden (artikel 7:413 BW).
- Een zakelijke opdrachtnemer kan alleen bij een doorlopend contract zonder gewichtige reden opzeggen, en dan met een redelijke termijn.
- Het loon na opzegging is een redelijk deel van de afgesproken vergoeding, minus bespaarde kosten (artikel 7:411 BW).
- Volgens de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2011:BQ9854) kan de redelijkheid en billijkheid een opzegtermijn of vergoeding vereisen, maar wie dat claimt moet het onderbouwen.
- Over een te laat betaalde zakelijke eindfactuur loopt handelsrente van 10,4% (sinds 1 juli 2026).
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.