Overeenkomst van opdracht opzeggen: wanneer mag het en wat kost het?

Gepubliceerd op 17 juli 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Als opdrachtgever mag u een overeenkomst van opdracht altijd opzeggen; dat staat in artikel 7:408 lid 1 BW. De belangrijkste uitzondering zit in de gevolgen: als zakelijke opdrachtgever kunt u door een afgesproken opzegtermijn of door de redelijkheid en billijkheid toch een vergoeding verschuldigd zijn. Voor de opdrachtnemer, zoals een zzp’er of adviesbureau, is de ruimte kleiner. Die mag in de regel alleen opzeggen bij gewichtige redenen.

In dit artikel leest u wat de wet regelt, waar contractuele afspraken het verschil maken, welk loon en welke schadevergoeding na een opzegging kunnen volgen en hoe u een opzegging zorgvuldig afrondt.

Wat zijn de spelregels bij het opzeggen van een overeenkomst van opdracht?

De wet geeft de opdrachtgever veel vrijheid en de opdrachtnemer weinig. Wat u in het contract heeft afgesproken, bepaalt daarnaast in grote mate wat een opzegging u kost.

Een overeenkomst van opdracht (OVO) is de overeenkomst waarbij een opdrachtnemer werk verricht voor een opdrachtgever, zonder dat er een arbeidsovereenkomst is. Denk aan een freelancer, een consultant, een adviesbureau of een interim-manager. Bij het beëindigen botsen vaak twee dingen: de ruime wettelijke opzegmogelijkheid en de afspraken die partijen zelf op papier hebben gezet. Dat spanningsveld vormt de kern van de meeste geschillen hierover.

U kunt het vergelijken met het verschil tussen een flexibel maandabonnement en een vast jaarcontract. Een maandabonnement zegt u vrijwel direct op; dat lijkt op de wettelijke vrijheid van de opdrachtgever. Een jaarcontract kent strikte regels: zegt u te vroeg op, dan betaalt u vaak de resterende maanden of een vergoeding. Veel zakelijke overeenkomsten van opdracht lijken in de praktijk meer op dat jaarcontract.

Wat zegt de wet precies?

De hoofdregel is helder. Volgens artikel 7:408 lid 1 BW kan de opdrachtgever de overeenkomst te allen tijde opzeggen.

Het maakt daarbij niet uit of de overeenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd is gesloten. U hoeft ook geen reden te geven. In theorie kunt u de samenwerking dus per direct beëindigen.

Voor de opdrachtnemer die in de uitoefening van een beroep of bedrijf werkt, geldt artikel 7:408 lid 2 BW. Die mag alleen opzeggen bij gewichtige redenen, of als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet eindigt door het afronden van het werk.

Bent u als opdrachtgever een particulier, dus een natuurlijk persoon die de opdracht niet in de uitoefening van een beroep of bedrijf heeft gegeven? Dan bent u volgens artikel 7:408 lid 3 BW voor de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd. Wel moet u gemaakte onkosten vergoeden en een redelijk deel van het loon betalen.

Waarom is opzeggen dan toch niet altijd kosteloos?

Omdat de opzegging zelf geldig is, maar de financiële gevolgen afhangen van het contract en de omstandigheden. Een zakelijke opdrachtgever kan daardoor alsnog een vergoeding verschuldigd zijn.

Twee factoren bepalen die gevolgen. De eerste is wat er in de overeenkomst staat, bijvoorbeeld een opzegtermijn of een vergoeding bij tussentijdse beëindiging. De tweede is de redelijkheid en billijkheid: ook zonder contractuele afspraak kan een abrupte beëindiging onder omstandigheden een vergoeding rechtvaardigen.

In de tabel hieronder ziet u de verschillen naast elkaar.

Wettelijke vrijheid versus contractuele realiteit
Een overzicht van het verschil tussen de wettelijke opzegmogelijkheid en wat partijen in een zakelijk contract vaak vastleggen.

De wet is dus het startpunt. De overeenkomst zelf bepaalt in grote mate welke route u moet volgen en wat dat kost.

Welke opzegmogelijkheden heeft u als opdrachtgever?

Als opdrachtgever kunt u altijd opzeggen. Of dat zonder kosten kan, hangt af van wie u bent en van wat u heeft afgesproken.

De wet geeft de opdrachtgever deze vrijheid om een samenwerking te kunnen stoppen wanneer dat nodig is. Of de overeenkomst nu voor een afgebakend project of voor onbepaalde tijd was gesloten, maakt daarbij geen verschil.

Toch is deze opzegvrijheid geen vrijbrief om zonder gevolgen per direct te stoppen. Contractuele afspraken en algemene rechtsbeginselen kunnen uw ruimte beperken. Vooral voor zakelijke opdrachtgevers kan een opzegging financiële gevolgen hebben.

Maakt het uit of u particulier of zakelijk opdrachtgever bent?

Ja. Een particuliere opdrachtgever is wettelijk beter beschermd dan een bedrijf.

Volgens artikel 7:413 lid 2 BW kan van het opzegrecht in artikel 7:408 lid 1 BW en van de loonregeling in artikel 7:411 BW niet ten nadele van een particuliere opdrachtgever worden afgeweken. Een clausule die het opzegrecht van een particulier beperkt, houdt dus geen stand. Daarnaast bepaalt artikel 7:413 lid 1 BW dat van de regel in artikel 7:408 lid 3 BW (geen schadevergoeding voor de particulier) helemaal niet kan worden afgeweken.

Voor een bedrijf ligt dat anders. Het opzegrecht blijft bestaan, maar partijen mogen in de overeenkomst afspraken maken over hoe en tegen welke prijs u opzegt.

Welke contractuele afspraken kunnen uw opzegging beperken?

De meest voorkomende beperkingen zijn een opzegtermijn en een vergoeding bij tussentijdse beëindiging. Wie die afspraken negeert, riskeert een schadeclaim.

• Een opzegtermijn: In het contract kan staan dat u alleen mag opzeggen met een termijn van bijvoorbeeld één of twee maanden. Houdt u zich daar niet aan, dan kan de opdrachtnemer de vergoeding claimen die hij in die periode misloopt.
• Een vergoeding bij tussentijdse beëindiging: Soms spreken partijen een vast bedrag of een schadevergoeding af voor het geval u eerder stopt, vooral bij contracten voor een bepaalde duur.

Houdt u zich niet aan zulke afspraken, dan is de opzegging nog steeds geldig: de samenwerking stopt echt. Maar u stelt zich wel bloot aan een vordering tot betaling of schadevergoeding. In de praktijk wordt dit wel een onregelmatige opzegging genoemd.

Kort gezegd: opzeggen kan altijd, maar niet altijd zonder gevolgen. De redelijkheid en billijkheid werken als vangnet voor situaties waarin een abrupte beëindiging voor de opdrachtnemer onaanvaardbaar is.

Wanneer kan de redelijkheid en billijkheid een rol spelen?

Ook zonder afgesproken opzegtermijn kan een rechter oordelen dat u een redelijke termijn had moeten aanhouden of een vergoeding moet betalen. Dat hangt af van alle omstandigheden van het geval.

De redelijkheid en billijkheid is een algemeen rechtsbeginsel dat voorkomt dat een partij haar rechten op een onaanvaardbare manier gebruikt. Bij opzegging van een zakelijke opdracht kijkt de rechter onder meer naar:

• de duur van de samenwerking;
• de mate waarin de opdrachtnemer financieel afhankelijk van u is geworden;
• de investeringen die de opdrachtnemer speciaal voor de opdracht heeft gedaan;
• de vraag of de opdrachtnemer ander werk heeft laten schieten om voor u beschikbaar te zijn.

Een voorbeeld ter illustratie: een freelancer werkt al jaren vrijwel fulltime voor één opdrachtgever en heeft andere klanten afgezegd. Als de opdrachtgever de samenwerking zonder enige aankondiging stopt, kan een rechter oordelen dat een redelijke opzegtermijn of een vergoeding op zijn plaats was.

Een zorgvuldige opzegging van de overeenkomst van opdracht betekent dus dat u niet alleen naar de tekst van het contract kijkt. U kijkt ook naar de manier waarop de samenwerking in de praktijk is verlopen. Zo verkleint u de kans op een kostbaar geschil.

Wanneer mag een zzp’er de opdracht stoppen?

Een zakelijke opdrachtnemer mag alleen opzeggen bij gewichtige redenen. De uitzondering is een overeenkomst voor onbepaalde duur die niet eindigt door het afronden van het werk.

Waar de opdrachtgever relatief eenvoudig uit een overeenkomst kan stappen, liggen de kaarten voor u als zzp’er of freelancer anders. Artikel 7:408 lid 2 BW beschermt de opdrachtgever tegen een plotseling vertrek van de professional. U kunt dus niet opzeggen alleen omdat u een interessantere of beter betaalde opdracht krijgt aangeboden. Zo voorkomt de wet dat projecten halverwege stilvallen en opdrachtgevers met lege handen achterblijven.

Wat zijn gewichtige redenen?

Gewichtige redenen zijn omstandigheden die zo ernstig zijn dat van u redelijkerwijs niet kan worden verlangd dat u de opdracht afmaakt. De wet noemt het begrip, maar vult het niet in; dat doet de rechter per geval.

Situaties die als gewichtige reden kunnen gelden, zijn bijvoorbeeld:

• Een onherstelbaar verstoorde verhouding: de samenwerking is zo verslechterd dat er geen professionele relatie meer is, bijvoorbeeld door aanhoudende conflicten of een volledig verlies van vertrouwen.
• Wanbetaling door de opdrachtgever: uw facturen blijven ondanks herinneringen en aanmaningen stelselmatig onbetaald.
• Onredelijke nieuwe eisen: de opdrachtgever stelt eisen die ver buiten de oorspronkelijke afspraken vallen en die u redelijkerwijs niet kunt of hoeft uit te voeren.

De lat ligt hoog. Een gewoon meningsverschil of een tijdelijke tegenslag is meestal niet genoeg. Het moet gaan om een situatie waarin voortzetting van de opdracht redelijkerwijs niet meer van u kan worden gevraagd. Leg de omstandigheden die u aanvoert daarom goed vast, bijvoorbeeld in e-mails, aanmaningen en verslagen van gesprekken.

Wanneer mag u als opdrachtnemer zonder gewichtige reden opzeggen?

Als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet eindigt door het afronden van een specifieke taak. Dan mag u ook om andere redenen opzeggen.

Denk aan een doorlopend onderhouds- of supportcontract zonder einddatum. U hoeft dan geen gewichtige reden aan te voeren. Wel moet u een redelijke opzegtermijn aanhouden, tenzij het contract zelf een termijn noemt. Wat redelijk is, hangt af van de situatie. De duur van de samenwerking en de mate waarin de opdrachtgever van u afhankelijk is, spelen daarbij een rol. Neem bij twijfel liever een wat ruimere termijn, zodat er achteraf geen discussie ontstaat.

Hoe verloopt de financiële afwikkeling na een opzegging?

De afwikkeling bestaat uit twee onderdelen: het loon waarop de opdrachtnemer recht heeft en een eventuele schadevergoeding. In deze fase ontstaan de meeste geschillen.

Een veelvoorkomend misverstand is dat de opdrachtgever alleen de gewerkte uren hoeft te betalen. Artikel 7:411 BW bepaalt dat de opdrachtnemer, als de overeenkomst eindigt voordat de opdracht is volbracht of de afgesproken tijd is verstreken, recht heeft op een “naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon”. Dat geldt als het loon afhankelijk was van de volbrenging of van het verstrijken van die tijd. Dit begrip is ruimer dan een optelsom van uren. Ook voorbereidend werk of materialen die speciaal voor uw opdracht zijn aangeschaft, kunnen meetellen. Van deze loonregeling kan niet ten nadele van een particuliere opdrachtgever worden afgeweken.

Hoe wordt het loon berekend?

Dat hangt vooral af van wat u over de vergoeding heeft afgesproken. Zijn er geen afspraken over de hoogte van het loon, dan geldt in de regel het gebruikelijke of een redelijk loon.

In de meeste overeenkomsten is de vergoeding duidelijker geregeld. Twee situaties komen vaak voor:

• Vergoeding afhankelijk van het resultaat: is de betaling gekoppeld aan het afronden van het project en zegt de opdrachtgever voortijdig op? Dan heeft de opdrachtnemer recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het werk dat al is gedaan en de kosten die de opdrachtnemer door de beëindiging bespaart.
• Vergoeding afhankelijk van tijd: bij een uurtarief of een vaste maandvergoeding is de basis eenvoudiger: de gewerkte uren of de verstreken periode. Ook hier kan de redelijkheid een rol spelen, bijvoorbeeld als de opdrachtnemer al werk heeft verricht dat pas in een latere factuur zou worden meegenomen.

Let op: ook als er nog geen werk is verricht, kan een opdrachtnemer aanspraak maken op een vergoeding. Een voorbeeld ter illustratie: u huurt een consultant in voor een project dat over een maand start, maar u blaast het vandaag af. Als de consultant kan aantonen dat hij voor uw project andere opdrachten heeft afgewezen en daardoor inkomsten misloopt, kan hij daarvoor onder omstandigheden een vergoeding vragen.

Wanneer is er een plicht tot schadevergoeding?

Naast het loon kan een partij schadevergoeding verschuldigd zijn als zij de opzegging niet volgens de afspraken of niet zorgvuldig aanpakt. Een particuliere opdrachtgever is voor de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd (art. 7:408 lid 3 BW).

Wanneer kunt u als zakelijke opdrachtgever schadeplichtig zijn?

• Bij het negeren van de opzegtermijn: u houdt geen rekening met de termijn uit het contract en stopt per direct. De opdrachtnemer kan dan de inkomsten claimen die hij in die periode had moeten ontvangen.
• Bij een onredelijke opzegging: ook zonder afgesproken termijn kan een opzegging onredelijk zijn. Denk aan een langdurige, exclusieve samenwerking die u abrupt stopt, waardoor de opdrachtnemer plotseling zonder inkomen zit.

Wanneer kan de opdrachtnemer schadeplichtig zijn?

• Bij vertrek zonder gewichtige reden: stopt de zzp’er zonder geldige, zwaarwegende reden, dan kunt u als opdrachtgever de schade verhalen. Denk aan de extra kosten van een (vaak duurdere) vervanger om het project af te maken.
• Bij het negeren van de opzegtermijn: kent een doorlopende overeenkomst een opzegtermijn voor de opdrachtnemer en houdt die zich daar niet aan, dan kunnen de extra kosten van vervanging eveneens worden geclaimd.

Een zorgvuldige financiële afwikkeling voorkomt een juridische nasleep. Laat bij twijfel of een dreigend conflict daarom tijdig juridisch advies inwinnen over uw positie, voordat u de opzegging verstuurt.

Hoe zegt u een overeenkomst van opdracht zorgvuldig op?

Bereid de opzegging voor door eerst het contract te lezen, zeg daarna schriftelijk op en maak tot slot heldere afspraken over de afronding. Dat geldt voor opdrachtgever en opdrachtnemer.

Het proces begint niet bij het schrijven van de opzegbrief, maar bij de voorbereiding. Zorg dat u uw eigen positie kent voordat u de andere partij informeert. Een overhaaste stap kan leiden tot onnodige kosten of een beschadigde zakelijke relatie.

Stap 1: Lees uw contract

Pak eerst de overeenkomst en eventuele algemene voorwaarden erbij. Zoek gericht naar de bepalingen over beëindiging.

Let daarbij vooral op:

• De opzegtermijn: is er een concrete termijn afgesproken, bijvoorbeeld één of twee maanden? Dit is het belangrijkste punt om te controleren.
• Vormvereisten: staat erin hoe u moet opzeggen? Soms moet dat schriftelijk of per aangetekende post.
• Vergoedingsclausules: is er een vast bedrag of een andere financiële consequentie verbonden aan tussentijdse opzegging?
• De looptijd: is de overeenkomst voor bepaalde of onbepaalde tijd gesloten, en eindigt zij door het afronden van het werk?

Deze analyse bepaalt uw ruimte. Als er een duidelijke opzegtermijn is afgesproken, leidt het negeren daarvan in de regel tot een vordering van de andere partij.

Stap 2: Stel de opzegging op en verstuur deze

Schrijf een duidelijke, zakelijke opzegbrief en verstuur die op een manier waarmee u de ontvangst kunt bewijzen.

De brief bevat ten minste de namen van beide partijen, een duidelijke verwijzing naar de overeenkomst die u opzegt en de datum waarop de opzegging ingaat. Houd daarbij rekening met de contractuele opzegtermijn. Geeft u als opdrachtnemer een gewichtige reden op, benoem die dan concreet. Wees helder, beknopt en zakelijk.

Een mondelinge opzegging kan juridisch geldig zijn, maar u kunt achteraf moeilijk bewijzen dat en wanneer u heeft opgezegd. Kies daarom voor een schriftelijke methode met een bewijs van ontvangst. Een aangetekende brief geeft de meeste zekerheid. Een e-mail met een verzoek om ontvangstbevestiging is een praktisch alternatief, zeker als de ontvanger de ontvangst ook bevestigt.

Stap 3: Regel de afronding en overdracht

Maak duidelijke afspraken over de laatste fase. Zo voorkomt u discussies over facturen en overdracht.

Bespreek hoe de werkzaamheden worden overgedragen, welke bestanden of materialen moeten worden teruggegeven en wanneer de eindfactuur uiterlijk wordt verstuurd. Leg die afspraken schriftelijk vast. Deze stap wordt vaak onderschat, maar een nette afronding voorkomt slepende geschillen. Bovendien houdt u zo de deur open voor een eventuele samenwerking in de toekomst.

Veelgestelde vragen over het opzeggen van een opdracht

Hieronder vindt u antwoorden op een aantal vragen over de opzegging van een overeenkomst van opdracht.

Zit ik altijd vast aan de opzegtermijn in mijn contract?

Als zakelijke opdrachtgever mag u altijd opzeggen, maar u bent wel gebonden aan de afgesproken opzegtermijn. Negeert u die, dan eindigt de overeenkomst toch, maar loopt u het risico op een vordering voor de gemiste inkomsten van de opdrachtnemer.

Voor een zakelijke opdrachtnemer, zoals een zzp’er, is de contractuele termijn in de regel bindend. Alleen bij gewichtige redenen kunt u als professional eerder stoppen. Bent u als particulier opdrachtgever, dan kan een contractuele beperking van uw opzegrecht niet tegen u worden ingeroepen (art. 7:413 lid 2 BW).

Wat is het verschil tussen opzeggen en ontbinden?

Opzeggen beëindigt de overeenkomst voor de toekomst, zonder dat de andere partij iets fout hoeft te hebben gedaan. Ontbinden is een reactie op een tekortkoming van de andere partij.

• Opzeggen is het eenzijdig beëindigen van de samenwerking voor de toekomst. De andere partij hoeft niets fout te hebben gedaan. U stopt omdat u dat wilt of omdat het nodig is, met inachtneming van de geldende regels.
• Ontbinden kan volgens artikel 6:265 BW bij een tekortkoming in de nakoming, bijvoorbeeld slecht werk of het stelselmatig niet betalen van facturen. Is nakoming nog mogelijk, dan moet de andere partij in de regel eerst in verzuim zijn. Ontbinding heeft volgens artikel 6:269 BW geen terugwerkende kracht. Wel kunnen partijen verplicht zijn al ontvangen prestaties ongedaan te maken.

Is een mondelinge opzegging geldig?

Ja, de wet stelt geen vormvereiste, tenzij u in het contract iets anders heeft afgesproken. Toch raden wij het af, omdat u achteraf moeilijk kunt bewijzen dat en wanneer u heeft opgezegd.

Zeg daarom altijd schriftelijk op. Een aangetekende brief is het meest zeker. Een e-mail met een ontvangstbevestiging van de wederpartij is een bruikbaar alternatief.

Wat als u als opdrachtgever eerder wilt stoppen bij een overeenkomst voor bepaalde duur?

Dan neemt u een financieel risico. De opdrachtnemer heeft dan recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon (art. 7:411 BW) en, als u zakelijk opdrachtgever bent, mogelijk op schadevergoeding.

Bij de vaststelling worden de kosten die de opdrachtnemer door de beëindiging bespaart, zoals reis- of materiaalkosten, in de regel meegewogen. Ook een afgesproken vergoeding bij tussentijdse beëindiging speelt mee. De uiteindelijke vordering kan daardoor flink oplopen. Weeg dit af voordat u besluit een overeenkomst voor bepaalde tijd voortijdig te beëindigen.

Waar let u als opdrachtgever op?

• Zoek in het contract en de algemene voorwaarden de opzegtermijn en een eventuele vergoeding bij tussentijdse beëindiging.
• Ga na of u als particulier of als zakelijke opdrachtgever handelt (artikel 7:408 lid 3 en 7:413 BW).
• Houd bij een langdurige of exclusieve samenwerking een redelijke opzegtermijn aan, ook als het contract die niet noemt.
• Zeg schriftelijk op met bewijs van ontvangst en vermeld de datum waarop de opzegging ingaat.

Waar let u als opdrachtnemer op?

• Controleer of u een gewichtige reden heeft of dat de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt (artikel 7:408 lid 2 BW).
• Leg de gewichtige reden vast in e-mails, aanmaningen en gespreksverslagen.
• Bereken na een opzegging door de opdrachtgever uw aanspraak op een redelijk deel van het loon (artikel 7:411 BW).
• Houd de afgesproken opzegtermijn aan en verstuur tijdig uw eindfactuur.

Wat kunnen wij voor u doen bij het opzeggen van een overeenkomst van opdracht?

Wij staan opdrachtgevers en opdrachtnemers bij voor, tijdens en na een opzegging.

• Wij lezen uw overeenkomst en algemene voorwaarden na op opzegtermijnen, vormvereisten en vergoedingsclausules.
• Wij beoordelen of een gewichtige reden de toets van artikel 7:408 lid 2 BW doorstaat.
• Wij stellen de opzegbrief op, met de juiste ingangsdatum en verzending met bewijs van ontvangst.
• Wij berekenen het redelijke deel van het loon (artikel 7:411 BW) en een eventuele schadevergoeding.
• Wij onderhandelen over de afwikkeling en leggen de afspraken vast in een vaststellingsovereenkomst.

Samengevat

• De opdrachtgever mag een overeenkomst van opdracht altijd opzeggen (art. 7:408 lid 1 BW); een particuliere opdrachtgever is voor de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd (lid 3).
• Een zakelijke opdrachtnemer mag alleen opzeggen bij gewichtige redenen, of bij een overeenkomst voor onbepaalde duur die niet eindigt door volbrenging (lid 2).
• Na een tussentijdse beëindiging heeft de opdrachtnemer recht op een naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon (art. 7:411 BW).
• Een afgesproken opzegtermijn of de redelijkheid en billijkheid kan een zakelijke opdrachtgever alsnog tot betaling verplichten.
• Lees eerst uw contract, zeg schriftelijk op met bewijs van ontvangst en leg de afspraken over de afronding vast.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.