Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Dit artikel geeft een algemeen juridisch kader naar Nederlands recht. Het is geen advies over een concrete situatie. Of u uw geld terugkrijgt, hangt af van de route die u kiest en vooral van hoe snel u handelt.
Oplichting is het met opzet iemand bewegen tot afgifte van geld of goederen door bedrog. De wet omschrijft het als het aannemen van een valse naam of hoedanigheid, het gebruik van listige kunstgrepen of een samenweefsel van verdichtsels. Het staat in artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht en is een misdrijf.
Bent u net opgelicht, lees dan eerst het volgende blok. De rest van dit artikel legt uit wat er daarna gebeurt.
Inhoudsopgave
Wat u vandaag doet, in deze volgorde
Bel uw bank, meteen. Bij de meeste banken kan een overboeking nog worden tegengehouden of teruggehaald als u er snel bij bent. Elk uur telt. Vraag om blokkering van uw rekening of pas als er gegevens zijn buitgemaakt.
Verzamel bewijs voordat het verdwijnt. Maak schermafbeeldingen van het gesprek, de advertentie, het profiel en de betaalopdracht. Bewaar telefoonnummers, rekeningnummers, e-mailadressen en gebruikersnamen. Oplichters wissen hun sporen binnen een dag.
Doe aangifte bij de politie. Dat kan bij oplichting vaak online. Zonder aangifte komt er geen opsporing en kunt u zich later niet voegen in een strafzaak.
Meld het bij de Fraudehelpdesk. Dat is geen aangifte, maar meldingen worden gebundeld en helpen bij het herkennen van patronen.
Verander uw wachtwoorden als er inloggegevens zijn gedeeld, en zet tweestapsverificatie aan.
Betaal niets meer. Ook niet als men zegt dat u met een laatste betaling uw geld terugkrijgt. Dat is een tweede oplichting op de eerste.
Wanneer is iets juridisch oplichting?
Niet elke teleurstelling is oplichting, en dat onderscheid bepaalt of de politie iets met uw zaak doet.
Voor oplichting moeten vier dingen samenkomen. Er moet een oplichtingsmiddel zijn gebruikt: een valse naam of hoedanigheid, een listige kunstgreep of een opeenstapeling van leugens. U moet daardoor zijn bewogen tot afgifte van geld of goederen. Er moet opzet zijn geweest. En de ander moet daar wederrechtelijk voordeel mee hebben behaald.
Eén enkele leugen is meestal niet genoeg. De rechter kijkt of er een samenstel van misleiding was dat een gewoon mens op het verkeerde been zet.
Wat dus meestal géén oplichting is: een verkoper die zijn afspraak niet nakomt, een dienst die tegenvalt of een lening die niet wordt terugbetaald. Dat is wanprestatie, een civiele kwestie. Vervelend, maar een andere route.
De vormen die u in Nederland tegenkomt
Bankhelpdeskfraude en spoofing. Iemand belt namens uw bank, het nummer in uw scherm lijkt te kloppen, en u wordt gevraagd geld naar een kluisrekening over te maken. Uw bank vraagt dit nooit.
WhatsApp-fraude. Een bericht van een onbekend nummer, iemand doet zich voor als uw kind of een bekende met een nieuw nummer en een acute rekening. Bel altijd het oude nummer terug.
Marktplaats- en betaalverzoekfraude. Een verkoper of koper stuurt een betaalverzoek van één cent om uw bank te verifiëren. Dat bestaat niet.
Phishing. Een bericht van bank, overheid of pakketdienst met een link naar een nagebouwde inlogpagina.
Beleggingsfraude. Rendementen die te mooi zijn, vaak via sociale media, met een platform dat er echt uitziet en waar uitbetalen ineens niet lukt.
Datingfraude. Maandenlang contact, dan een noodgeval en een verzoek om geld.
Factuur- en CEO-fraude. Een gewijzigd rekeningnummer op een bekende factuur, of een dringende betaalopdracht die van de directeur lijkt te komen.
De rode draad is telkens dezelfde: tijdsdruk, een reden waarom het nu moet, en een betaalverzoek buiten de normale weg om.
Hoe krijgt u uw geld terug?
Dit is de vraag waar het werkelijk om draait, en er zijn vier routes. Ze sluiten elkaar niet uit.
Via uw bank. Meld het direct en vraag om een terugboeking. Bij bankhelpdeskfraude en spoofing hanteren de Nederlandse banken een coulanceregeling waarbij zij de schade onder voorwaarden vergoeden: er moet aangifte zijn gedaan, u moet meewerken aan het onderzoek en er mag geen sprake zijn van grove nalatigheid. Het is een coulancekader en geen recht, zeker niet wanneer u het geld zelf heeft overgemaakt. Daarnaast rust op de bank een civielrechtelijke zorgplicht: banken horen ongebruikelijke transacties te signaleren en in te grijpen. Komt u er met de bank niet uit, dan staat na de interne klachtenprocedure de weg naar het Kifid open, dat die zorgplicht streng toetst.
Via de strafzaak. Wordt de oplichter vervolgd, dan kunt u zich voegen als benadeelde partij. De strafrechter beslist dan meteen over uw schade, zonder aparte civiele procedure. Dit is de goedkoopste route, maar hij bestaat alleen als er een verdachte is en het tot een zitting komt. Onderbouw uw vordering met bewijsstukken.
Via de civiele rechter. Kent u de identiteit van de ontvanger, dan kunt u het bedrag terugvorderen. Juridisch loopt dat langs de onrechtmatige daad, en vaak ook langs de onverschuldigde betaling of de ongerechtvaardigde verrijking. U kunt conservatoir beslag laten leggen op een bankrekening of een woning voordat het geld verdwijnt. Dat is bij oplichting vaak het enige middel dat echt werkt, en het moet snel.
Via het betaalplatform of de marktplaats. Sommige platforms hebben een kopersbescherming of een garantiefonds. Lees de voorwaarden en meld binnen de termijn.
De harde waarheid erbij: hoe langer u wacht, hoe kleiner de kans. Geld dat is doorgeboekt naar het buitenland of omgezet in cryptovaluta komt zelden terug. De eerste 24 uur zijn bepalend.
Wat staat er op oplichting?
Op oplichting staat een gevangenisstraf van maximaal vier jaar of een geldboete van de vijfde categorie. Bij beroepsmatige of gewoontematige oplichting kan de straf hoger uitvallen.
In de praktijk hangt de straf af van het bedrag, het aantal slachtoffers, de mate van beroepsmatigheid en of het gaat om kwetsbare slachtoffers, zoals ouderen. Naast de straf kan de rechter de opbrengst ontnemen en uw schadevergoeding toewijzen.
Wordt u zelf van oplichting verdacht?
Dat gebeurt vaker dan mensen denken, en niet alleen bij echte fraudeurs. Wie zijn rekening uitleent aan een ander, wordt geldezel en kan zelf worden vervolgd. Wie een tweedehands product verkocht dat niet aankwam, kan aangifte tegen zich krijgen terwijl er geen opzet was.
Krijgt u een uitnodiging voor een verhoor, ga daar niet alleen naartoe. Het verschil tussen wanprestatie en oplichting zit in de opzet, en dat is precies wat er in dat verhoor wordt uitgevraagd.
Veelgestelde vragen
Hoe krijg ik mijn geld terug als ik ben opgelicht?
Bel eerst uw bank en vraag om een terugboeking; bij bankhelpdeskfraude bestaat een coulanceregeling. Doe daarnaast aangifte, zodat u zich kunt voegen in een eventuele strafzaak. Kent u de ontvanger, dan kunt u het bedrag civiel terugvorderen en beslag laten leggen. Snelheid bepaalt vrijwel alles.
Wat moet ik doen als er geld van mijn rekening is gehaald?
Bel onmiddellijk uw bank en laat de rekening blokkeren, verzamel bewijs en doe aangifte. Meld het ook bij de Fraudehelpdesk. Wacht niet tot de volgende werkdag.
Waarom mag ik niet terugbellen naar zo’n nummer?
Omdat het nummer in uw scherm vervalst kan zijn. Bij spoofing ziet u het echte nummer van uw bank terwijl er iemand anders belt. Bel altijd zelf het nummer op uw bankpas of op de officiële website, en gebruik nooit een nummer uit het bericht.
Hoe herken ik een nepbericht of nepgesprek?
Aan de combinatie van tijdsdruk, een afwijkende betaalroute en een reden waarom het nu moet. Een bank vraagt nooit om overboeking naar een kluisrekening, vraagt nooit om uw pincode en stuurt nooit iemand langs voor uw pas.
Is oplichting hetzelfde als fraude?
Fraude is de verzamelnaam, oplichting is de specifieke strafbepaling van artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht. Verduistering, valsheid in geschrifte en witwassen zijn andere delicten die vaak in dezelfde zaak voorkomen.
Heeft aangifte doen zin als het om een klein bedrag gaat?
Ja. Losse aangiftes worden gekoppeld en veel oplichters worden opgespoord doordat meerdere kleine zaken op hetzelfde rekeningnummer uitkomen.
Juridische hulp nodig?
Gaat het om een aanzienlijk bedrag, weigert uw bank te vergoeden of weet u wie het geld heeft ontvangen, dan is snel handelen belangrijker dan volledig handelen. Beslag leggen kan alleen zolang er nog iets te halen valt. Onze strafrechtadvocaat kijkt met u naar de route die in uw geval kans maakt.
Lees ook: Een avond uit, een pilletje op zak – en ineens verdachte
