Gepubliceerd op 23 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Wie met één xtc-pil op zak wordt betrapt, is verdachte van een overtreding van de Opiumwet, maar krijgt volgens de richtlijn van het Openbaar Ministerie in de regel geen straf: u doet afstand van de pil en die wordt vernietigd. Dat verandert snel bij meer pillen of bij aanwijzingen voor handel. Vanaf twee pillen noemt de richtlijn een geldboete van € 375, en bij een verdenking van dealen volgt vaak een taakstraf of dagvaarding.
Hieronder leest u wat de politie en een beveiliger mogen, welke afdoening bij welke hoeveelheid hoort, hoe moet worden bewezen wat er in een pil zit en wat een strafbeschikking betekent voor uw strafblad en een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).
Inhoudsopgave
Wat gebeurt er als er een pil bij u wordt gevonden?
Xtc, cocaïne en amfetamine staan op lijst I van de Opiumwet (harddrugs), cannabis op lijst II. Ook één pil aanwezig hebben is verboden (artikel 2 onder C Opiumwet). Het verschil tussen één pil en meer zit dus niet in de strafbaarheid, maar in de manier waarop het OM de zaak afdoet. Drie begrippen bepalen uw positie:
- Verdachte: iemand tegen wie een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit bestaat (artikel 27 Wetboek van Strafvordering). Een vondst bij een controle is daarvoor genoeg.
- Aanwezig hebben: u heeft de drugs bij u, of ze liggen op een plek waar u over kunt beschikken, en u weet ervan.
- Gebruikershoeveelheid: bij harddrugs één pil, bolletje of wikkel, met een maximum van 0,5 gram, volgens de Aanwijzing Opiumwet. Voor GHB geldt één consumptie-eenheid van 5 ml.
Wat doet u direct na de vondst?
| Recht of actie | Waarom het belangrijk is | Wat u doet |
|---|---|---|
| Beroep op uw zwijgrecht | Wat u zegt, kan als bewijs worden gebruikt, ook een uitleg over voor wie de pillen waren | Beantwoord geen vragen over de zaak tot u een advocaat heeft gesproken. Naam, geboortedatum en adres moet u wel geven. |
| Recht op een advocaat | Een advocaat controleert of de politie zich aan de regels houdt | Vraag bij een aanhouding vóór het verhoor om een advocaat; voor een aangehouden verdachte is dat gesprek kosteloos. |
| Niet zomaar accepteren | Een strafbeschikking die u niet aanvecht, wordt definitief en komt in de justitiële documentatie | Laat een strafbeschikking beoordelen voordat u betaalt; u heeft veertien dagen voor verzet (artikel 257e Sv). |
Wat mag een beveiliger en wat mag de politie?
Bij de ingang van clubs en festivals controleren beveiligers op basis van de voorwaarden van de organisator. Dat is geen politiebevoegdheid. U kunt een controle weigeren, maar dan mag de organisator u de toegang weigeren. Vindt een beveiliger drugs, dan mag hij u alleen vasthouden als hij u op heterdaad betrapt. Hij moet u dan direct aan de politie overdragen. Een beveiliger is geen opsporingsambtenaar en mag u niet verhoren. Wat u tegen hem zegt, kan wel in zijn verslag en later in het dossier terechtkomen.
| Bevoegdheid | Wanneer? | Grondslag |
|---|---|---|
| Staandehouding en identiteit vragen | Bij een verdachte; vanaf 14 jaar moet u een identiteitsbewijs tonen | Art. 52 Sv, Wet op de identificatieplicht |
| Kleding en spullen onderzoeken | Bij een verdenking van een Opiumwetdelict | Art. 9 Opiumwet |
| Preventief fouilleren | Alleen in een aangewezen veiligheidsrisicogebied en alleen op wapens; vindt de politie daarbij drugs, dan kan dat alsnog tot vervolging leiden | Gemeentewet en bevel officier van justitie |
| Aanhouden buiten heterdaad | Bij een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, of op bevel van de officier van justitie | Art. 54 Sv |
| Ophouden voor onderzoek | Maximaal negen uur; de uren tussen middernacht en 9.00 uur tellen niet mee | Art. 56a Sv |
| Inverzekeringstelling | Maximaal drie dagen, alleen bij een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten; bij één pil voor eigen gebruik in de praktijk niet | Art. 57 en 58 Sv |
Een aanhouding laat op de avond kan dus betekenen dat u tot de volgende middag op het bureau blijft. Een onderzoek in het lichaam, zoals van lichaamsholten, mag alleen door een arts en op bevel van de (hulp)officier van justitie. Handelt de politie zonder wettelijke basis, dan kan de rechter het bewijs uitsluiten, de straf verlagen of alleen vaststellen dat er een fout is gemaakt (artikel 359a Sv).
Mag u liegen tegen de politie?
Over uw identiteit niet: een valse naam opgeven is zelf strafbaar. Over de zaak hoeft u niets te zeggen. Zwijgen is in beginsel beter dan een onware verklaring die later wordt ontkracht en uw geloofwaardigheid aantast. Meer hierover in ons artikel mag ik liegen tegen de politie.
Welke straf hoort bij welke hoeveelheid?
Het OM werkt met de richtlijn voor strafvordering Opiumwet lijst I en lijst IA, die geldt sinds 7 juli 2025. De tabel geeft de uitgangspunten voor iemand die voor het eerst wordt betrapt (gecontroleerd op 29 oktober 2026). De officier van justitie kan afwijken, bijvoorbeeld bij aanwijzingen voor handel of bij herhaling.
| Situatie (first offender) | Uitgangspunt OM per 7 juli 2025 | Gevolg voor het strafblad |
|---|---|---|
| Eén pil of ten hoogste 0,5 gram, eigen gebruik | Afstand doen en vernietiging; geen vervolging | Geen strafbeschikking of veroordeling |
| Twee pillen of meer dan 0,5 tot 1 gram | Geldboete € 375 | Aantekening als de strafbeschikking definitief wordt |
| Tien pillen of meer dan 4,5 tot 5 gram | Geldboete € 750 | Aantekening als de strafbeschikking definitief wordt |
| Aanwezig hebben met aanwijzingen voor handel (tot 5 gram) | Taakstraf 80 uur | Aantekening |
| Handel, meer dan 15 tot 50 gram of 31 tot 100 pillen | Gevangenisstraf 2 maanden | Aantekening |
Aanwijzingen voor handel zijn bijvoorbeeld losse gripzakjes, een weegschaaltje, veel contant geld, meerdere telefoons of berichten over verkoop. Hoe dat in de rechtszaal uitpakt, laat een arrest van het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch van 21 augustus 2023 zien (ECLI:NL:GHSHE:2023:2780). Een festivalbezoeker in Oisterwijk had 73 pillen in zijn onderbroek en schoen verstopt. De beveiliging droeg hem over aan de politie. Het hof vond dat die hoeveelheid niet alleen voor eigen gebruik kon zijn en legde een taakstraf van 80 uur op, plus vier weken voorwaardelijke gevangenisstraf. Het verweer dat de bewijsketen van de pillen gebroken was, omdat de kleur in het rapport afweek, haalde het niet.
Mag u een pil voor een vriend bewaren of doorgeven?
Nee. Wie een pil aan een vriend geeft, ook zonder er geld voor te vragen, kan worden verdacht van afleveren of verstrekken. Dat valt onder de handelsverboden van de Opiumwet en wordt zwaarder bestraft dan bezit voor eigen gebruik. Koopt een groep samen pillen en bewaart één van hen alles, dan is die persoon voor de politie geen gebruiker meer, maar mogelijk iemand die drugs aflevert. Berichten in een groepsapp over het verdelen kunnen als bewijs dienen.
Wat als de drugs niet van u waren?
Liggen de drugs in een auto of een tas die u met anderen deelt, dan moet het OM bewijzen dat u ervan wist en erover kon beschikken. Een haastige verklaring waarin u een ander aanwijst, kan uw eigen positie verzwakken. Leg daarom geen verklaring af voordat u een advocaat heeft gesproken.
Hoe wordt vastgesteld wat er in de pil zat?
Een pil is niet vanzelf een xtc-pil, en “xtc” is geen stofnaam. Op lijst I van de Opiumwet staat MDMA. Voor een veroordeling moet uit het bewijs blijken dat de pil een stof van de lijst bevat. De politie doet vaak eerst een indicatieve test ter plaatse; bij verdere vervolging kan het NFI of een ander laboratorium de stof onderzoeken.
Hoe streng dat bewijs moet zijn, blijkt uit een conclusie van de advocaat-generaal bij de Hoge Raad van 15 september 2026 (ECLI:NL:PHR:2026:861). In die zaak was geen pil gevonden en geen test gedaan; het hof had MDMA bewezen geacht op basis van berichten over “xtc”. Volgens de advocaat-generaal kan dat niet zonder meer, omdat een xtc-pil ook andere stoffen kan bevatten. Hij verwijst daarbij naar eerdere rechtspraak van de Hoge Raad. Let op: dit is een advies; de Hoge Raad moet nog beslissen. Voor de verdediging is de les dat het dossier moet laten zien hoe de stof en het gewicht zijn vastgesteld.
Welke uitkomsten zijn mogelijk en wat betekenen ze voor uw strafblad?
- Sepot. Het OM vervolgt niet, bijvoorbeeld bij onvoldoende bewijs of omdat vervolging niet opportuun is. Een voorwaardelijk sepot is ook mogelijk. Een sepot is geen veroordeling, maar kan wel in de justitiële documentatie staan.
- Strafbeschikking. Het OM legt zelf een straf op, meestal een geldboete. Binnen veertien dagen kunt u verzet doen; dan behandelt de rechter de zaak (artikel 257e Sv). Betalen is formeel geen bekentenis, maar de straf staat daarna vast.
- Dagvaarding. Bij ernstigere feiten of na verzet komt de zaak voor de rechter. Die kan vrijspreken of een straf opleggen, van een geldboete tot een taakstraf of gevangenisstraf.
Justis beoordeelt een VOG-aanvraag aan de hand van de justitiële gegevens binnen een terugkijktermijn en het risico voor de functie. Een strafbeschikking of veroordeling voor een drugsdelict kan een reden zijn om een VOG te weigeren, vooral voor functies in de zorg, het onderwijs, de beveiliging of de financiële sector. Ook een kleine boete kan jaren later nog meetellen, bijvoorbeeld bij een visumaanvraag voor een land dat naar strafrechtelijke antecedenten vraagt. Daarnaast kan een festival of club u een toegangsverbod opleggen; dat staat los van de strafzaak.
Wat doen wij bij een drugsvondst?
Wij staan verdachten bij vanaf het eerste verhoor; meer leest u op de pagina over strafrecht.
- Wij adviseren vóór het verhoor over uw zwijgrecht (artikel 29 Sv) en zijn bij het verhoor aanwezig.
- Wij controleren of er een redelijk vermoeden van schuld was en of de fouillering rechtmatig was.
- Wij gaan na hoe de pil is getest en of hoeveelheid en samenstelling juist zijn vastgesteld.
- Wij beoordelen een strafbeschikking en doen binnen veertien dagen verzet als dat zinvol is.
- Wij bespreken met u de gevolgen voor een VOG-aanvraag.
Bij een aanhouding is het eerste gesprek met de piketadvocaat kosteloos. Daarna kunt u bij een lager inkomen gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand aanvragen, met een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen en vermogen.
Pil op zak in vijf punten
- Ook één pil is verboden, maar bij een gebruikershoeveelheid volgt volgens de OM-richtlijn alleen afstand en vernietiging.
- Vanaf twee pillen noemt de richtlijn per 7 juli 2025 een geldboete van € 375; bij tien pillen € 750.
- Aanwijzingen voor handel maken de zaak veel zwaarder; 73 pillen leverden in 2023 een taakstraf van 80 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf op.
- “Xtc” is geen stofnaam: het bewijs moet laten zien dat de pil een stof van lijst I bevatte.
- Tegen een strafbeschikking heeft u veertien dagen voor verzet; een definitieve strafbeschikking kan een VOG in de weg staan.
Law & More staat verdachten bij vanaf het eerste verhoor, bij verzet tegen een strafbeschikking en in procedures bij de rechter.
