Rechten van betrokkenen AVG: welke zijn er en hoe gebruikt u ze?

Gepubliceerd op 6 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

De AVG geeft u acht rechten om zelf te bepalen wat organisaties met uw persoonsgegevens doen: informatie, inzage, rectificatie, wissing, beperking, overdraagbaarheid, bezwaar en bescherming tegen puur geautomatiseerde besluiten. Een organisatie moet binnen één maand op uw verzoek reageren; bij complexe of veelvuldige verzoeken mag zij dat één keer met maximaal twee maanden verlengen, mits zij u dat binnen de eerste maand gemotiveerd laat weten (art. 12 lid 3 AVG).

Hieronder leest u per recht wat het inhoudt, wanneer het geldt en welke uitzonderingen er zijn. Ook leest u hoe u een verzoek indient en wat u kunt doen als een organisatie niet of te laat reageert.

Welke rechten heeft u onder de AVG?

Hoofdstuk III van de AVG (art. 12–23) bevat acht rechten van betrokkenen. In de rest van dit artikel werken wij ieder recht uit.

• Recht op informatie (art. 12–14)
• Recht van inzage en kopie (art. 15)
• Recht op rectificatie en aanvulling (art. 16)
• Recht op gegevenswissing (art. 17)
• Recht op beperking van de verwerking (art. 18)
• Recht op dataportabiliteit (art. 20)
• Recht van bezwaar, ook tegen direct marketing (art. 21)
• Rechten bij geautomatiseerde besluitvorming en profilering (art. 22)

Tegen wie oefent u deze rechten uit?

U oefent uw rechten uit tegenover de verwerkingsverantwoordelijke: de natuurlijke persoon of organisatie die het doel en de middelen van de verwerking bepaalt. Dat kan een bedrijf, vereniging of overheidsinstantie zijn. Deze partij moet transparant zijn over de verwerking en op uw verzoek reageren.

Welke termijn, kosten en identificatie gelden bij een verzoek?

Een organisatie reageert binnen één maand op uw verzoek. Bij een complex of omvangrijk verzoek mag zij die termijn eenmalig met maximaal twee maanden verlengen, als zij u dat binnen de eerste maand met redenen meedeelt (art. 12 lid 3 AVG).

Een verzoek is kosteloos. U krijgt één kopie van uw gegevens gratis; voor extra kopieën mag een redelijke vergoeding worden gevraagd (art. 12 lid 5 AVG). De verwerkingsverantwoordelijke mag uw identiteit verifiëren, maar niet meer vragen dan nodig is. Dient u uw verzoek elektronisch in, dan ontvangt u het antwoord in beginsel ook elektronisch.

Hoe dient u een verzoek in?

Een verzoek heeft geen vaste vorm: schriftelijk of per e-mail is voldoende en kosteloos. Wees specifiek over welke gegevens en welke periode u bedoelt, houd de termijn van één maand in de gaten en bewaar bewijs van verzending.

1. Bepaal uw recht en de geadresseerde: richt uw verzoek aan de verwerkingsverantwoordelijke (zie de privacyverklaring).
2. Formuleer concreet: welke gegevens of periode het betreft en waarom.
3. Identificeer uzelf: lever voldoende maar niet meer bewijs dan nodig, scherm waar mogelijk gegevens af.
4. Verstuur en volg op: noteer de verzenddatum en stuur een herinnering als de reactie uitblijft.

Welke formulering kunt u gebruiken?

Noem het artikel van de AVG waarop u zich beroept en omschrijf precies wat u vraagt.

Ik doe een beroep op artikel 15 AVG en verzoek om inzage in en een kopie van mijn persoonsgegevens.
Ik doe een beroep op artikel 17 AVG en verzoek om wissing van [gegevens] uit [systeem/periode].

Wat houdt het recht op informatie in?

Het recht op informatie (art. 12–14 AVG) verplicht de verwerkingsverantwoordelijke u duidelijk te informeren over de verwerking: de doelen en rechtsgrond, de identiteit en contactgegevens van de organisatie, de bewaartermijn, de ontvangers van uw gegevens, uw rechten, de mogelijkheid om een klacht in te dienen bij de toezichthouder, en eventuele geautomatiseerde besluitvorming. Meestal staat dit in de privacyverklaring. Een uitzondering geldt als u de informatie al heeft of als verstrekking onevenredig veel inspanning kost.

Wat houdt het recht op inzage en kopie in?

Het recht op inzage (art. 15 AVG) geeft u eerst uitsluitsel of een organisatie uw persoonsgegevens verwerkt. Is dat zo, dan krijgt u inzage en een kosteloze kopie, met informatie over de doelen, categorieën gegevens, ontvangers (ook bij doorgifte buiten de EU) en de bewaartermijn. Voor extra kopieën mag een redelijke vergoeding gelden. Ter bescherming van anderen mag de organisatie gegevens van derden weglakken.

Een voorbeeld ter illustratie: iemand vraagt bij een voormalig werkgever inzage in het personeelsdossier. De werkgever verstrekt de beoordelingen en correspondentie die op deze persoon zien, maar lakt namen en opmerkingen over collega’s weg. Dat is toegestaan, omdat het inzagerecht niet ten koste mag gaan van de persoonsgegevens van derden.

Wat houdt het recht op rectificatie en aanvulling in?

Het recht op rectificatie en aanvulling (art. 16 AVG) laat u onjuiste gegevens laten corrigeren en onvolledige gegevens laten aanvullen. De organisatie reageert hierop tijdig en informeert derden aan wie de gegevens al zijn verstrekt over de wijziging. Zij mag u vragen de juistheid te onderbouwen.

Wanneer heeft u recht op gegevenswissing?

Het recht op gegevenswissing, ook wel het recht om vergeten te worden (art. 17 AVG), geldt onder meer wanneer de gegevens niet meer nodig zijn, u uw toestemming intrekt, u succesvol bezwaar maakt op grond van artikel 21, of de verwerking onrechtmatig is. Heeft de organisatie de gegevens openbaar gemaakt, dan moet zij redelijke stappen zetten om andere partijen over de wissing te informeren.

• Uitzonderingen: bewaren mag nodig zijn wegens een wettelijke plicht, een taak van algemeen belang of openbaar gezag, of voor archivering in het algemeen belang.

Wat houdt het recht op beperking van de verwerking in?

Het recht op beperking (art. 18 AVG) houdt in dat u het verdere gebruik van uw gegevens tijdelijk laat stilzetten. De organisatie mag de gegevens dan niet verder verwerken totdat de beperking is opgeheven. Dit recht biedt uitkomst zolang er nog discussie loopt over de verwerking.

• U betwist de juistheid van uw persoonsgegevens.
• De verwerking is onrechtmatig, maar u wilt geen wissing.
• De organisatie heeft de gegevens niet meer nodig, maar u wel voor een rechtsvordering.
• U heeft bezwaar gemaakt en de belangenafweging loopt nog.

Verdere verwerking mag alleen met uw toestemming, voor een rechtsvordering of om gewichtige redenen van algemeen belang.

Wat houdt het recht op dataportabiliteit in?

Het recht op dataportabiliteit (art. 20 AVG) geeft u het recht om uw gegevens te ontvangen of rechtstreeks te laten overdragen aan een andere organisatie, in een gestructureerd en machineleesbaar formaat. Dit geldt alleen voor gegevens die geautomatiseerd worden verwerkt op basis van uw toestemming of een overeenkomst, en die u zelf heeft verstrekt of die direct van uw apparatuur komen. Overdracht kan alleen als dit technisch haalbaar is en mag de rechten van anderen niet schaden.

Hoe werkt het recht van bezwaar, ook tegen direct marketing?

Met het recht van bezwaar (art. 21 AVG) verzet u zich tegen verwerking op grond van een gerechtvaardigd belang of een taak van algemeen belang. Bij direct marketing is uw bezwaar doorslaggevend: ook tegen profilering voor marketing moet de organisatie direct stoppen. Bij andere verwerkingen mag zij alleen doorgaan als er dwingende gerechtvaardigde gronden zijn die zwaarder wegen dan uw belangen, of voor een rechtsvordering.

• Uitoefenen: kosteloos en op elk moment, schriftelijk of elektronisch.
• Transparantie: de organisatie moet dit recht apart en duidelijk onder uw aandacht brengen.

Wat zijn uw rechten bij geautomatiseerde besluitvorming en profilering?

U heeft het recht om niet te worden onderworpen aan een besluit dat uitsluitend op geautomatiseerde verwerking berust, waaronder profilering, als dat rechtsgevolgen heeft of u op vergelijkbare wijze aanzienlijk treft (art. 22 AVG). U kunt menselijke tussenkomst vragen, uw standpunt geven en het besluit aanvechten. Daarnaast heeft u recht op een begrijpelijke uitleg van de onderliggende logica en de verwachte gevolgen (art. 15 lid 1 sub h AVG).

• Uitzonderingen: het besluit is noodzakelijk voor een overeenkomst, toegestaan bij wet, of gebaseerd op uw uitdrukkelijke toestemming.
• Verplichte waarborgen: menselijke tussenkomst, de mogelijkheid uw standpunt te geven en het besluit te betwisten.
• Marketingprofilering: gebruik uw recht van bezwaar; de verwerking moet dan stoppen (art. 21 AVG).

Welke uitzonderingen en beperkingen gelden er?

Uw rechten zijn niet onbeperkt. Artikel 23 AVG staat wettelijke beperkingen toe als die noodzakelijk zijn voor nationale of openbare veiligheid, opsporing, belangrijke publieke belangen, of de bescherming van rechten en vrijheden van anderen.

• Inzage en kopie: gegevens van derden mogen worden weggelakt (art. 15 lid 4 AVG).
• Wissing, portabiliteit en beperking: wissing kan botsen met een wettelijke bewaarplicht of publieke taak; portabiliteit en beperking gelden alleen onder voorwaarden (art. 17–20 AVG).

Wat kunt u doen als een organisatie niet meewerkt?

Reageert een organisatie niet binnen de termijn, of bent u het niet eens met de uitkomst, dan kunt u escaleren. Stuur eerst schriftelijk een herinnering en bewaar uw bewijs. U kunt daarnaast een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens (art. 77 AVG). Bij het bedrijfsleven en de overheid loopt de vervolgstap anders.

• Bedrijf of organisatie: u start een verzoekschriftprocedure bij de rechtbank, zonder advocaat, binnen zes weken na het antwoord; reageert de organisatie niet, dan geldt geen termijn (art. 35 Uitvoeringswet AVG).
• Overheidsinstantie: bij een uitblijvende reactie stelt u de instantie in gebreke; bij een bezwaar tegen een ongunstig besluit geldt de gewone Awb-procedure.
• Verbod of schadevergoeding: hiervoor start u een dagvaardingsprocedure via een deurwaarder.

Welke valkuilen komen in de praktijk vaak voor?

Bij het uitoefenen van deze rechten lopen betrokkenen en organisaties tegen dezelfde hobbels aan. Formuleer uw verzoek concreet, houd de termijn in de gaten en vraag om een proportionele identiteitscontrole.

• Een onspecifiek verzoek loopt het risico op termijnverlenging.
• Vraagt een organisatie onevenredig veel identiteitsbewijs, bied dan een alternatief aan.
• Bij inzage en kopie mogen gegevens van derden worden weggelakt.
• Portabiliteit geldt alleen bij toestemming of overeenkomst, en alleen voor geautomatiseerde verwerking.
• Botst wissing met een bewaarplicht, vraag dan om beperking van de verwerking.

Waar let u als betrokkene op?

• Richt uw verzoek aan de verwerkingsverantwoordelijke uit de privacyverklaring en noem het artikel van de AVG.
• Noteer de verzenddatum: de organisatie moet binnen één maand reageren (art. 12 lid 3 AVG).
• Lever niet meer identiteitsbewijs dan nodig en scherm uw BSN en pasfoto af.
• Dien een verzoekschrift bij de rechtbank in binnen zes weken na het antwoord van een bedrijf (art. 35 UAVG).

Waar let u als organisatie op?

Als verwerkingsverantwoordelijke voorkomt u problemen door uw processen rond deze rechten goed in te richten, binnen de kaders van artikel 12 tot en met 22 AVG.

• Bewaak de termijn: houd de termijn van één maand aan, motiveer een verlenging, en leg besluiten en bewijs vast.
• Verifieer identiteit proportioneel: vraag niet meer identiteitsbewijs dan nodig en scherm gegevens van derden af bij inzage.
• Regel portabiliteit en beperking: lever gegevens machineleesbaar aan waar dit recht geldt, en richt een proces in om verwerking te kunnen beperken.

Wat kunnen wij voor u doen bij de rechten van betrokkenen onder de AVG?

Wij staan zowel betrokkenen als organisaties bij; meer daarover leest u op de pagina van onze advocaat privacyrecht. Concreet doen wij het volgende.

• Wij stellen uw verzoek om inzage, wissing of bezwaar op, met een beroep op het juiste artikel (art. 15 tot en met 22 AVG).
• Wij beoordelen of een weigering of weglakking past binnen de uitzonderingen van art. 15 lid 4 en art. 23 AVG.
• Wij stellen binnen zes weken na het antwoord van een bedrijf het verzoekschrift aan de rechtbank op (art. 35 UAVG).
• Wij stellen een klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens op (art. 77 AVG).
• Voor organisaties richten wij een werkwijze in voor verzoeken van betrokkenen, met termijnbewaking en een proportionele identiteitscontrole.

Samengevat

• De AVG geeft u acht rechten: informatie, inzage, rectificatie, wissing, beperking, portabiliteit, bezwaar en bescherming tegen geautomatiseerde besluiten (art. 12–23 AVG).
• Een organisatie reageert binnen één maand, met een mogelijke verlenging van twee maanden bij een complex verzoek.
• Een verzoek is kosteloos; u ontvangt één kopie gratis.
• Reageert een organisatie niet of onterecht afwijzend, dan kunt u een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of naar de rechter stappen.
• Bij een bedrijf loopt de gang naar de rechter via een verzoekschriftprocedure, in beginsel binnen zes weken na het antwoord.

Veelgestelde vragen

Kost het indienen van een AVG-verzoek geld? Nee, een verzoek is kosteloos en u krijgt één kopie van uw gegevens gratis. Voor extra kopieën mag een redelijke vergoeding gelden.

Hoe lang duurt het voordat u antwoord krijgt? In beginsel binnen één maand. Bij een complex of omvangrijk verzoek mag een organisatie dit eenmalig met maximaal twee maanden verlengen, mits zij dit tijdig en gemotiveerd aan u meedeelt.

Wat als de organisatie niet reageert? Stuur een schriftelijke herinnering, dien zo nodig een klacht in bij de Autoriteit Persoonsgegevens, of start een verzoekschriftprocedure bij de rechtbank.

Geldt een AVG-verzoek ook tegen een voormalige werkgever of dienstverlener? Ja. Zolang een organisatie uw persoonsgegevens verwerkt, geldt zij als verwerkingsverantwoordelijke en moet zij op uw verzoek reageren, ook als de relatie inmiddels is beëindigd.

De rechten van betrokkenen staan in hoofdstuk III van de Algemene verordening gegevensbescherming: informatie, inzage, rectificatie, wissing, beperking, overdraagbaarheid en bezwaar.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ICT-recht advocaat.