Gepubliceerd op 13 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Bij een schorsing van de gevangenhouding mag een verdachte die in voorlopige hechtenis zit, onder voorwaarden naar huis in afwachting van zijn strafzaak (art. 80 Wetboek van Strafvordering). De rechter is daartoe bevoegd, maar niet verplicht; schendt u een voorwaarde, dan kan het Openbaar Ministerie u direct weer laten aanhouden (art. 84 Sv).
Een schorsing is geen vrijspraak en geen einde van de zaak. Het bevel tot voorlopige hechtenis blijft bestaan; het wordt alleen niet uitgevoerd zolang u zich aan de voorwaarden houdt. Hieronder leest u wanneer de rechter schorst, hoe u een verzoek onderbouwt, welke voorwaarden gelden en wat er gebeurt als het misgaat.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen schorsing en opheffing?
De twee worden vaak door elkaar gehaald, maar de gevolgen verschillen.
| Schorsing (art. 80 Sv) | Opheffing (art. 69 Sv) | |
|---|---|---|
| Wat gebeurt er met het bevel? | Het blijft bestaan, maar wordt niet uitgevoerd | Het vervalt |
| Voorwaarden | Altijd de algemene voorwaarden, vaak ook bijzondere | Geen |
| Wanneer? | De gronden voor hechtenis bestaan nog, maar de risico’s zijn met voorwaarden te beheersen | Er zijn geen ernstige bezwaren of geen gronden meer |
| Terug naar binnen? | Ja, bij schending van voorwaarden of op vordering van het OM | Alleen met een nieuw bevel |
Bent u van mening dat de gronden voor hechtenis niet (meer) bestaan, dan vraagt uw advocaat eerst om opheffing en subsidiair om schorsing.
Wanneer mag u in voorlopige hechtenis worden gehouden?
Voorlopige hechtenis vraagt in de eerste plaats ernstige bezwaren: een sterke verdenking, meer dan een gewone verdenking. Daarnaast moet er ten minste één grond uit art. 67a Sv zijn:
- vluchtgevaar: ernstig gevaar dat u zich aan de berechting onttrekt;
- geschokte rechtsorde: verdenking van een feit waarop twaalf jaar gevangenisstraf of meer staat, dat de rechtsorde ernstig heeft geschokt;
- herhalingsgevaar: ernstig rekening te houden met een nieuw misdrijf waarop zes jaar of meer staat, of met bepaalde andere feiten die de wet noemt;
- onderzoeksbelang: de hechtenis is nodig om de waarheid aan het licht te brengen, anders dan via uw eigen verklaringen, bijvoorbeeld om beïnvloeding van getuigen te voorkomen.
Een schorsingsverzoek gaat ervan uit dat deze gronden er zijn. U laat dan zien dat de risico’s met voorwaarden voldoende te beperken zijn, of dat uw persoonlijke belangen zwaarder wegen.
Hoe weegt de rechter een schorsingsverzoek?
Art. 80 Sv bepaalt dat de rechter de hechtenis kan schorsen. De rechter weegt de gronden voor de hechtenis af tegen uw persoonlijke belangen. De Hoge Raad benadrukte op 9 november 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1662) dat beslissingen over voorlopige hechtenis altijd een motivering moeten hebben die is toegesneden op het concrete geval. Volgens de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens moet die motivering verwijzen naar specifieke feiten en de persoonlijke omstandigheden van de verdachte. Een standaardzin is dus niet genoeg.
De rechter stelt zich in de kern drie vragen:
- Wegen de persoonlijke belangen zwaar genoeg? Denk aan de zorg voor jonge kinderen, een baan, een bedrijf dat zonder u omvalt of een noodzakelijke medische behandeling.
- Zijn de risico’s met voorwaarden te beperken? Bij vluchtgevaar kan het inleveren van een paspoort helpen, bij herhalingsgevaar een behandelverplichting of enkelband.
- Zijn de voorwaarden uitvoerbaar en te controleren? Hier is het advies van de reclassering vaak beslissend.
De rechter kan de schorsing ook afhankelijk maken van een zekerheidstelling: een geldbedrag als waarborg dat u zich aan de voorwaarden houdt (art. 80 Sv).
Meer achtergrond over de toepassing van voorlopige hechtenis en schorsing vindt u in het adviesrapport van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming op RSJ.nl. Dat Nederland in Europees perspectief relatief veel mensen in voorlopige hechtenis heeft, wordt besproken in een publicatie van de Universiteit Leiden.
Hoe verloopt een schorsingsverzoek?
1. Het moment kiezen
Een verzoek kan al tijdens de inbewaringstelling bij de rechter-commissaris. Later kan het bij de behandeling van de gevangenhouding of de verlenging daarvan in raadkamer, of tussentijds met een los verzoek. Na een afwijzing kunt u een nieuw verzoek doen, zeker als uw omstandigheden zijn veranderd.
2. Het verzoek onderbouwen
Een sterk verzoek bevat:
- de concrete persoonlijke belangen, met stukken: een brief van de werkgever, jaarcijfers van het bedrijf, een verklaring van een arts of de school van de kinderen;
- een plan voor de schorsingsperiode: een vast woonadres, werk of dagbesteding, iemand die u ondersteunt;
- eigen voorstellen voor voorwaarden die passen bij de gronden van de hechtenis.
Een enkele stelling dat u uw baan dreigt te verliezen, overtuigt meestal niet. Stukken maken het verschil.
3. Het reclasseringsadvies
De rechter vraagt vaak een advies aan de reclassering. Die kijkt naar uw woonsituatie, werk of dagbesteding, uw bereidheid om mee te werken en risico’s zoals verslaving. Een positief advies over de haalbaarheid van voorwaarden vergroot de kans op schorsing, maar is geen garantie.
4. De behandeling in raadkamer
De raadkamer behandelt het verzoek achter gesloten deuren. U bent aanwezig met uw advocaat; de officier van justitie geeft zijn standpunt. Daarna beslist de rechtbank. Wijst zij het verzoek toe, dan wordt u vrijgelaten onder de vastgestelde voorwaarden.
Welke voorwaarden kan de rechter opleggen?
De algemene voorwaarden
Volgens art. 80 lid 2 Sv gelden bij elke schorsing deze voorwaarden:
- u onttrekt zich niet aan de uitvoering van het bevel als de schorsing wordt opgeheven;
- u onttrekt zich niet aan de uitvoering van een vrijheidsstraf als u later voor het feit wordt veroordeeld;
- u werkt mee aan het vaststellen van uw identiteit.
De bijzondere voorwaarden
Daarnaast kiest de rechter voorwaarden die passen bij de risico’s in uw zaak.
| Voorwaarde | Doel | Voorbeeld ter illustratie |
|---|---|---|
| Meldplicht | Toezicht houden en vluchtgevaar beperken | Twee keer per week melden bij de politie of de reclassering |
| Inleveren paspoort | Vluchtgevaar beperken | Paspoort in bewaring bij het Openbaar Ministerie |
| Contactverbod | Slachtoffers en getuigen beschermen, beïnvloeding voorkomen | Geen contact met medeverdachten of het slachtoffer |
| Locatieverbod | Herhaling tegengaan | Niet in de straat of wijk van het slachtoffer komen |
| Behandelverplichting | Onderliggende problemen aanpakken | Wekelijkse behandeling bij een forensische polikliniek |
| Enkelband, vaak met avondklok | Controle op de verblijfplaats | ’s Avonds en ’s nachts op het huisadres zijn |
Een voorbeeld ter illustratie: bij een verdenking van huiselijk geweld ligt een contactverbod met het slachtoffer en een agressietraining meer voor de hand dan alleen een meldplicht. De voorwaarden moeten aansluiten op de risico’s en mogen niet zwaarder zijn dan nodig.
Na de schorsing houdt de reclassering toezicht. Zij meldt het aan de officier van justitie als u zich niet aan de afspraken houdt. Meer over het werk van de reclassering leest u op de website van de Reclassering.
Wat gebeurt er als u een voorwaarde schendt?
Aanhouding door het Openbaar Ministerie
Leeft u een voorwaarde niet na, of is er ernstige vrees dat u vlucht, dan kan het Openbaar Ministerie uw aanhouding bevelen (art. 84 Sv). Dat kan op elk moment. U zit dan direct weer in het huis van bewaring, in afwachting van de beslissing van de rechter.
Vordering tot opheffing van de schorsing
De officier van justitie vordert daarna bij de rechter de opheffing van de schorsing. Volgens art. 82 Sv kan de rechter de opheffing te allen tijde bevelen. Na een aanhouding op grond van art. 84 Sv moet de rechter binnen tweemaal 24 uur beslissen (art. 84 lid 2 Sv).
De Rechtbank Gelderland behandelde op 7 oktober 2024 een zaak waarin de verdediging stelde dat die termijn was overschreden (ECLI:NL:RBGEL:2024:7404). De rechtbank besliste op de maandag na een weekend en vond dat, gezien de sluiting in het weekend, nog tijdig. Zij overwoog wel dat bij een echte overschrijding de verdere detentie op dat moment waarschijnlijk geen wettelijke grondslag heeft, maar dat zij daarna nog steeds over de vordering mag beslissen. De rechtbank hief de schorsing op en wees een nieuwe schorsing af.
Hoe de rechter beslist
U en uw advocaat kunnen reageren op de vordering. Uw advocaat kan laten zien dat er geen schending was, of dat er een goede verklaring voor is. Wijst de rechter de vordering toe, dan blijft u in voorlopige hechtenis. Wijst hij haar af, dan loopt de schorsing door, soms met aangescherpte voorwaarden.
Verandert uw situatie?
Verliest u tijdens de schorsing uw baan of woonplek, terwijl dat juist redenen voor de schorsing waren, meld dat dan direct aan uw advocaat en de reclassering. Uw advocaat kan de rechter vragen de voorwaarden aan te passen. Doet u niets, dan loopt u het risico dat u een voorwaarde onbedoeld schendt.
Hoe lang duurt een schorsing?
Er geldt geen vaste termijn. Meestal loopt de schorsing door tot de uitspraak in uw strafzaak, zolang u zich aan de voorwaarden houdt. Duurt de strafzaak lang, dan duurt ook de schorsing lang, en blijven de voorwaarden al die tijd gelden. Wordt u veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf, dan wordt de tijd die u in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht daarop in mindering gebracht; de schorsingsperiode zelf telt niet als detentie.
Het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar treedt pas bij koninklijk besluit in werking; de streefdatum is 2029. Tot die tijd gelden de huidige artikelnummers.
Wat wij doen bij een schorsingsverzoek
Met de strafrechtadvocaat kunt u rekenen op:
- een beoordeling of de ernstige bezwaren en de gronden van art. 67a Sv nog bestaan;
- een gemotiveerd verzoek tot opheffing of schorsing, onderbouwd met stukken;
- voorstellen voor passende voorwaarden, afgestemd met de reclassering;
- bijstand in raadkamer;
- verweer als het Openbaar Ministerie opheffing van de schorsing vordert.
In het kort
- Bij schorsing blijft het bevel bestaan; bij opheffing vervalt het.
- De rechter moet een beslissing over voorlopige hechtenis toesnijden op de concrete feiten en uw persoonlijke omstandigheden (HR 9 november 2021).
- Stukken over werk, gezin en woonsituatie en een reclasseringsadvies maken een verzoek sterker.
- Na een aanhouding wegens schending moet de rechter binnen tweemaal 24 uur beslissen over opheffing van de schorsing (art. 84 lid 2 Sv).