Verhuizen tijdens echtscheiding: wanneer u toestemming nodig heeft

Gepubliceerd op 28 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Zonder minderjarige kinderen mag u tijdens uw echtscheiding vrij verhuizen; u heeft daarvoor geen toestemming van uw ex-partner nodig. Heeft u samen het gezag over minderjarige kinderen, dan heeft u voor een verhuizing met de kinderen toestemming van de andere ouder nodig, of vervangende toestemming van de rechter (artikel 1:253a BW).

De rechter weegt bij een verzoek om vervangende toestemming alle omstandigheden af. Het belang van het kind is daarbij een overweging van de eerste orde, maar niet automatisch doorslaggevend; dat besliste de Hoge Raad al in 2008. Hieronder leest u hoe die afweging in recente uitspraken uitpakt en wat er gebeurt als u toch zonder toestemming verhuist.

Wanneer heeft u toestemming nodig?

Dat hangt af van twee vragen: heeft u minderjarige kinderen, en heeft u samen het gezag?

Geen reactie is geen toestemming. Reageert de andere ouder na herhaalde verzoeken niet, dan moet u alsnog naar de rechter.

Wie heeft het gezag?

Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap, dan heeft u samen het gezag over de kinderen die binnen die relatie zijn geboren. Bent u niet getrouwd, dan krijgen beide ouders automatisch gezamenlijk gezag als de vader het kind op of na 1 januari 2023 heeft erkend. Is het kind vóór die datum erkend, dan ontstaat gezamenlijk gezag pas na aantekening in het gezagsregister.

Het gezag blijft na de scheiding bestaan (artikel 1:251 BW), tenzij de rechter op verzoek anders beslist. Dat gebeurt alleen in uitzonderlijke gevallen. Hoe het gezag over uw kind is geregeld, kunt u nagaan via het gezagsregister van de rechtspraak.

Welke verhuizingen vallen eronder?

Ouderlijk gezag betekent dat u belangrijke beslissingen over uw kind samen neemt. De woonplaats is er daar een van, net als de schoolkeuze, een medische behandeling of een paspoort. De wet noemt geen afstand. Een verhuizing binnen dezelfde wijk, waarbij school, sport en opvang hetzelfde blijven, levert zelden problemen op. Een verhuizing naar een andere gemeente, of een verhuizing die de zorgregeling raakt, vraagt vrijwel altijd toestemming. Bij twijfel vraagt u toestemming.

Hoe de rechter een verzoek om vervangende toestemming beoordeelt

Weigert de andere ouder, dan kunt u via een advocaat de rechtbank om vervangende toestemming vragen. De rechter neemt dan de beslissing die de ouders samen niet kunnen nemen.

Het kader: Hoge Raad, 25 april 2008

In ECLI:NL:HR:2008:BC5901 wilde een moeder met haar twee kinderen naar Zwitserland verhuizen, waar haar nieuwe echtgenoot woonde. De Hoge Raad oordeelde dat uit artikel 1:253a BW niet volgt dat het belang van het kind altijd zwaarder weegt dan andere belangen. De rechter moet alle omstandigheden betrekken, ook het nieuwe huwelijk en de zwangerschap van de moeder. Het belang van het kind blijft wel een overweging van de eerste orde.

De gezichtspunten in de praktijk

Uit de rechtspraak na 2008 komt een vaste reeks gezichtspunten naar voren. Rechters wegen die per zaak, het is geen optelsom.

• Noodzaak: waarom wilt u verhuizen? Een overplaatsing door uw werkgever of een woning die na de scheiding onbetaalbaar is, weegt zwaarder dan de wens om dichter bij een nieuwe partner te wonen.
• Voorbereiding: heeft u al een woning, werk en een school geregeld, en een concreet voorstel voor de zorgregeling gedaan?
• Gevolgen voor het contact: hoe verandert de reistijd, en wie haalt en brengt? Bij co-ouderschap is een grote afstand vaak niet te overbruggen.
• Compensatie: biedt u aan het halen en brengen of de reiskosten voor uw rekening te nemen?
• De verdeling van de zorg tot nu toe en de communicatie tussen de ouders.
• De mening en de leeftijd van het kind. Kinderen vanaf 12 jaar krijgen de gelegenheid om hun mening te geven (artikel 809 Rv).
• Het belang van de verhuizende ouder om een nieuw bestaan op te bouwen.

Twee uitkomsten uit 2025

De uitspraken hieronder laten zien dat dezelfde gezichtspunten tot een andere uitkomst kunnen leiden.

Rechtbank Gelderland, 24 februari 2025: afgewezen

In ECLI:NL:RBGEL:2025:1514 wilde een moeder met haar zoon van acht naar haar nieuwe partner verhuizen. De rechtbank wees het verzoek af. De moeder had nog geen woning, geen werk en geen zekere school. Zij had niet onderbouwd waarom haar partner niet naar haar toe kon verhuizen. De zoon had zijn hele leven in zijn woonplaats gewoond, en het contact met de vader zou sterk afnemen. Omdat de moeder liet weten toch te verhuizen, bepaalde de rechtbank op haar subsidiaire verzoek dat de zoon na drie maanden bij de vader zou gaan wonen.

Gerechtshof Amsterdam, 21 oktober 2025: alsnog toegestaan

In ECLI:NL:GHAMS:2025:2822 was de moeder al zonder overleg verhuisd. Het hof keurde dat af en vond de noodzaak niet aangetoond. Toch kreeg zij in hoger beroep vervangende toestemming. Het hof woog zwaar dat zij met haar nieuwe partner en hun baby een gezin had gevormd, en dat de vader door zijn werk niet het grootste deel van de zorg kon dragen. De moeder nam het halen en brengen voor haar rekening. Daardoor vond het hof de inbreuk op het contact tussen vader en kinderen relatief beperkt.

De les uit beide zaken: een goed voorbereid plan met een concreet aanbod voor de zorgregeling en de reislast weegt zwaar. Eigenmachtig verhuizen wordt afgekeurd, ook als de uitkomst uiteindelijk gunstig is.

Verhuizen zonder toestemming: de gevolgen

Verhuist u met de kinderen zonder toestemming van de andere ouder of de rechter, dan riskeert u drie dingen.

Een terugverhuisbevel

De andere ouder kan de rechter vragen u te bevelen met de kinderen terug te verhuizen, naar de oude woonplaats of binnen een bepaalde straal daarvan. Vaak gebeurt dat in kort geding, soms met een dwangsom. Zo’n bevel geldt ook als u al een nieuw huurcontract heeft of de kinderen al op een nieuwe school zitten. De kosten zijn voor uw rekening.

Een andere hoofdverblijfplaats

De rechter kan bepalen dat de kinderen voortaan bij de andere ouder wonen. In de Gelderse zaak hierboven gebeurde dat, omdat de moeder hoe dan ook wilde verhuizen. De kinderen blijven dan in hun vertrouwde omgeving en u wordt de ouder met de omgangsregeling.

Kinderontvoering bij vertrek naar het buitenland

Vertrekt u zonder toestemming met de kinderen naar het buitenland, dan is sprake van internationale kinderontvoering. Is het andere land aangesloten bij het Haags Kinderontvoeringsverdrag, dan kan de achtergebleven ouder via de Centrale autoriteit de terugkeer van het kind vragen. Het uitgangspunt is snelle terugkeer; de rechter in het andere land beslist daarover en niet over het gezag. Daarnaast kan onttrekking van een minderjarige aan het gezag strafbaar zijn, ook voor een ouder die zelf het gezag heeft (artikel 279 Sr).

Soms legaliseert een rechter achteraf een verhuizing omdat de kinderen al gewend zijn, zoals in de Amsterdamse zaak. Reken daar niet op. De rechter keurt eigenmachtig handelen af en weegt het mee.

Kan uw ex-partner een verhuisverbod vragen?

Ja. Heeft de andere ouder aanwijzingen dat u met de kinderen wilt vertrekken, dan kan hij of zij de rechter vragen u te verbieden met de kinderen buiten een bepaalde straal te verhuizen. Overtreedt u dat verbod, dan kunt u dwangsommen verbeuren als de rechter die heeft opgelegd. Zo’n verbod is meestal een voorlopige maatregel, in afwachting van een beslissing over de verhuizing zelf.

Verhuizen zonder kinderen: regel woning en inboedel eerst

Zonder minderjarige kinderen bent u juridisch vrij om te verhuizen, binnen Nederland of naar het buitenland. Toch moet u een paar dingen regelen voordat u vertrekt.

• De woning: staat u allebei op de hypotheek of het huurcontract, dan blijft u beiden aansprakelijk tot dat is opgelost. Leg in het convenant vast wie na uw vertrek de lasten betaalt en wanneer de woning wordt verkocht of overgenomen. Blijft uw ex alleen in een koopwoning wonen, dan kunt u een gebruiksvergoeding vragen (artikel 3:169 BW).
• De inboedel: maak een inboedellijst en foto’s voordat u vertrekt. Conflicten over spullen ontstaan vaak pas na de verhuizing.
• De administratie: schrijf u in bij de nieuwe gemeente en geef uw adres door aan bank, verzekeraars en werkgever.

Bent u getrouwd en wilt u de echtelijke woning tijdens de procedure blijven gebruiken, dan kan de rechter dat als voorlopige voorziening regelen (artikel 822 Rv).

Als u zich niet veilig voelt

Is er sprake van huiselijk geweld of stalking, dan hoeft u uw nieuwe adres niet aan uw ex-partner door te geven. U kunt de gemeente vragen uw adresgegevens in de BRP af te schermen. Is er dreiging, dan kan een contact- of locatieverbod nodig zijn. Veiligheid gaat voor.

Stappenplan bij een verhuizing met kinderen

Uw ex-partner werkt mee

• Onderzoek de nieuwe woonplaats: school, opvang en reistijd naar de andere ouder.
• Doe een concreet voorstel voor de zorgregeling, met een aanbod over halen, brengen en reiskosten.
• Leg de toestemming schriftelijk vast, bij voorkeur in een aangepast ouderschapsplan.
• Verhuis pas als de handtekening staat.

Uw ex-partner weigert

• Verzamel stukken die de noodzaak onderbouwen, zoals een werkgeversverklaring of een overzicht van uw woonlasten.
• Stuur een schriftelijk verzoek met een uitgewerkt plan en een voorstel voor de zorgregeling.
• Dien via een advocaat een verzoek om vervangende toestemming in bij de rechtbank (artikel 1:253a BW).
• Verhuis niet voordat de rechter heeft beslist.

Het griffierecht voor zo’n verzoek (onbepaalde waarde) bedraagt per 1 januari 2026 € 341 voor een natuurlijk persoon en € 93 bij een inkomen onder de wettelijke grens (bron: rechtspraak.nl). Met een laag inkomen komt u mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand.

Gaat het om een verhuizing tijdens de vakantie en niet om een definitieve verhuizing? Lees dan ons artikel over toestemming van uw ex voor een vakantie met de kinderen.

Wat wij doen bij een verhuisplan tijdens de scheiding

• Wij stellen vast hoe het gezag is geregeld en of u voor uw plan toestemming nodig heeft.
• Wij stellen een onderbouwd verhuisvoorstel op, met een aangepaste zorgregeling en een verdeling van de reislast.
• Wij dienen bij weigering een verzoek om vervangende toestemming in en onderbouwen dat met de gezichtspunten uit de rechtspraak.
• Wij voeren verweer als uw ex-partner een verhuisverbod of een terugverhuisbevel vraagt.

Verhuizen tijdens de scheiding in vijf punten

• Zonder minderjarige kinderen mag u vrij verhuizen; regel wel de woning en de inboedel.
• Met gezamenlijk gezag heeft u voor een verhuizing met de kinderen toestemming van de andere ouder of vervangende toestemming van de rechter nodig.
• Het belang van het kind is een overweging van de eerste orde, maar niet automatisch doorslaggevend (HR 25 april 2008).
• Een goed voorbereid plan met een aanbod voor de reislast weegt zwaar; eigenmachtig verhuizen wordt afgekeurd.
• Vertrek naar het buitenland zonder toestemming is kinderontvoering; het Haags Kinderontvoeringsverdrag regelt dan de terugkeer.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.