Vakantie met kinderen na scheiding: is toestemming van uw ex nodig?

Gepubliceerd op 28 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

Heeft u samen met uw ex-partner het gezag, dan heeft u voor elke reis met uw kind naar het buitenland diens toestemming nodig, ook voor een weekend over de grens. Voor een vakantie binnen Nederland, of als u alleen het gezag heeft, is die toestemming niet nodig.

Leg de toestemming vast op het formulier van de Rijksoverheid en neem een kopie van het identiteitsbewijs van de andere ouder mee; de Koninklijke Marechaussee kan daarnaar vragen. Weigert uw ex-partner, dan kunt u de rechter om vervangende toestemming vragen.

Om direct duidelijkheid te scheppen, kunt u onderstaande beslisboom volgen voor uw situatie:

Gaat u op vakantie met uw kind?
↓
Blijft u binnen Nederland? → geen juridische toestemming nodig (wel informeren)
↓
Gaat u naar het buitenland?
↓
Wie heeft het gezag?
↓
Gezamenlijk gezag? → toestemming verplicht
↓
Eenhoofdig gezag (alleen u)? → geen toestemming nodig (wel bewijsstukken meenemen)

Wanneer is toestemming van uw ex vereist?

Of u wel of geen handtekening van uw ex-partner nodig heeft, hangt af van twee factoren: de bestemming en de gezagssituatie.

Situatie A: vakantie binnen Nederland

Wanneer u besluit om met de kinderen een weekje naar Zeeland of de Veluwe te gaan, heeft u geen juridische toestemming van uw ex-partner nodig. Binnen de landsgrenzen mag u vrij reizen tijdens de dagen dat de kinderen volgens de omgangsregeling bij u zijn.

Echter, het is verstandig en getuigt van goed ouderschap om de andere ouder te informeren over waar u verblijft. Dit is niet alleen beleefd, maar ook noodzakelijk voor de bereikbaarheid in geval van nood. Er zijn voor binnenlandse reizen geen formulieren vereist.

Situatie B: vakantie naar het buitenland

Zodra u de grens overgaat, veranderen de regels drastisch. Dit geldt voor alle landen, dus ook voor een dagje pretpark in Duitsland of een weekendje Ardennen in België.

Om te bepalen of u toestemming nodig heeft, moet u weten wie het ouderlijk gezag heeft. U kunt dit controleren door een uittreksel uit het gezagsregister op te vragen bij de rechtbank.

Scenario 1: Gezamenlijk gezag (meest voorkomend)
Was u getrouwd of had u een geregistreerd partnerschap? Dan heeft u automatisch gezamenlijk gezag. Dat geldt ook als u niet getrouwd was en de vader het kind op of na 1 januari 2023 heeft erkend. Ook na een echtscheiding blijft dit gezamenlijk gezag in principe bestaan, tenzij de rechter anders heeft beslist.

• Regel: U heeft verplicht schriftelijke toestemming nodig van de andere ouder om te reizen met uw kind na scheiding.
• Risico: zonder deze toestemming kunt u aan de grens worden tegengehouden, en reizen zonder toestemming kan strafbaar zijn.

Scenario 2: Eenhoofdig gezag (alleen u)
Heeft u als enige het ouderlijk gezag over de kinderen en de andere ouder niet?

• Regel: U heeft geen toestemming nodig. U mag zelfstandig beslissen om naar het buitenland te reizen.
• Let op: U moet bij de grens wel kunnen bewijzen dat u de enige gezagsdrager bent (zie hoofdstuk over documenten).

Scenario 3: Eenhoofdig gezag (alleen uw ex-partner)

• Regel: U heeft wel toestemming nodig. Uw ex-partner is de enige die wettelijk mag beslissen over de verblijfplaats van het kind.

De overheid hanteert deze strikte regels om kinderontvoering te voorkomen. Jaarlijks worden honderden kinderen onttrokken aan het ouderlijk gezag door een van de ouders. De strenge controles door de Marechaussee zijn bedoeld om dit aantal terug te dringen.

Toestemmingsformulier: wat is het en hoe werkt het?

Om aan te tonen dat u toestemming heeft van de andere gezaghebbende ouder, gebruikt u het officiële formulier van de Rijksoverheid. Een handgeschreven briefje of een WhatsApp-bericht is vaak niet voldoende voor de grensbewaking.

Het formulier, officieel “Formulier toestemming reizen met minderjarige naar het buitenland” genoemd, is beschikbaar in het Nederlands en Engels. U kunt het toestemmingsformulier vakantie kind gratis downloaden via de website van de Rijksoverheid.

Downloadlink: Ga naar Rijksoverheid.nl en zoek op ‘Formulier toestemming reizen met minderjarig kind’.

Wat staat er op het formulier?

Het document vraagt om specifieke details om transparantie te waarborgen:

• Persoonsgegevens: Van het kind, de meereizende ouder en de toestemminggevende ouder.
• Reisgegevens: De exacte reisperiode (vertrek- en terugkomstdatum), de bestemmingslanden en het verblijfadres (zoals hotel of camping).
• Ondertekening: Datum en handtekening van de ouder die thuisblijft, plus een kopie van zijn of haar identiteitsbewijs ter verificatie.

Waar let u op bij het invullen?

Het is niet toegestaan om een ex-partner een blanco formulier te laten tekenen (“Ik vul de bestemming later wel in”). De toestemminggevende ouder heeft het recht om precies te weten waar het kind verblijft. Sterker nog, uw ex-partner mag weigeren te tekenen zolang de reisgegevens niet volledig zijn ingevuld.

Een ingevuld formulier is geldig voor de specifieke reisperiode die u heeft opgegeven. Voor een volgende vakantie moet u opnieuw toestemming van de ex-partner voor vakantie vragen en een nieuw formulier invullen.

Welke documenten moet u meenemen?

Neem bij gezamenlijk gezag in elk geval het toestemmingsformulier, een kopie van het identiteitsbewijs van de andere ouder en het reisdocument van uw kind mee. Bij eenhoofdig gezag neemt u een uittreksel uit het gezagsregister mee.

Checklist: welke documenten neemt u mee?

Verzamel de volgende documenten in een mapje voor uw handbagage:

□ Toestemmingsformulier (volledig ingevuld + origineel ondertekend)
□ Kopie paspoort/ID-kaart van de toestemminggevende ouder (voor handtekeningcheck)
□ Paspoort of ID-kaart van het kind (controleer de geldigheid!)
□ Uittreksel gezagsregister (sterk aanbevolen, bewijst wie gezag heeft)
□ Geboorteakte kind (internationale versie, aanbevolen bij andere achternaam)
□ Reisverzekering gegevens
□ Contactgegevens accommodatie en vluchtnummers
□ Telefoonnummer ex-partner voor noodgevallen

Welke documenten zijn verplicht?

Als u gezamenlijk gezag heeft, zijn het paspoort van het kind, het toestemmingsformulier en de kopie van het ID-bewijs van uw ex essentieel. Hoewel een uittreksel uit het gezagsregister niet altijd verplicht is, wordt er door de Marechaussee vaak wel naar gevraagd om vertraging te voorkomen. Dit uittreksel mag niet ouder zijn dan zes maanden.

Heeft u eenhoofdig gezag? Dan hoeft u geen toestemmingsformulier mee te nemen. In plaats daarvan is het uittreksel uit het gezagsregister verplicht. Dit is uw bewijs dat u alleen mag beslissen. Reist u zonder dit bewijs, dan kan de Marechaussee ervan uitgaan dat er nog een andere ouder is die toestemming had moeten geven.

Neem bij een overleden ouder de overlijdensakte mee. Als uw kind een andere achternaam heeft dan u, is een internationale geboorteakte (of uittreksel BRP) cruciaal om de ouder-kindrelatie aan te tonen.

Hoe vraagt u na de scheiding een paspoort voor uw kind aan?

Voordat u kunt reizen, heeft uw kind een geldig reisdocument nodig. Let op: ook voor de aanvraag van een paspoort of ID-kaart is bij gezamenlijk gezag toestemming van beide ouders vereist.

De procedure bij de gemeente is strikt:

1. Aanwezigheid: Het kind moet vaak persoonlijk aanwezig zijn bij de aanvraag.
2. Toestemming: Beide gezaghebbende ouders moeten toestemmen. Dit kan door beiden fysiek mee te gaan naar het loket, of door een schriftelijke toestemmingsverklaring (inclusief kopie ID) van de afwezige ouder mee te nemen.

Weigert uw ex-partner mee te werken aan de paspoortaanvraag? Dan kunt u de rechtbank verzoeken om vervangende toestemming voor de aanvraag van het reisdocument. Omdat dit een juridisch proces is, moet u dit tijdig in gang zetten. Een geweigerde toestemming voor vakantie is vaak het eerste signaal dat het conflict escaleert.

Wat als uw ex weigert toestemming te geven voor de vakantie?

Dan kunt u de rechter vragen om vervangende toestemming te geven; bij een geboekte reis gebeurt dat meestal met spoed.

Het komt helaas voor: de reis is geboekt, maar uw ex-partner weigert het toestemmingsformulier te ondertekenen. Soms uit oprechte bezorgdheid, soms door onderlinge conflicten.

Als overleg niet meer mogelijk is, kunt u via een advocaat een kort geding starten om vervangende toestemming voor vakantie te vragen bij de rechter. De rechter neemt dan de beslissing over in plaats van de weigerende ouder. Wie de vakantie- en feestdagenregeling vastleggen laat, voorkomt de meeste discussies vooraf.

Waar kijkt de rechter naar?

De rechter zal een belangenafweging maken. Toestemming wordt vaak verleend als:

• U de ex-partner tijdig en volledig heeft geïnformeerd over de reis.
• De vakantiebestemming veilig is (geen negatief reisadvies).
• De reis de omgang met de andere ouder niet onredelijk verstoort.
• U een eventueel gemiste omgangsregeling compenseert.

De rechter wijst het verzoek vaak af als er een reëel risico is op kinderontvoering, de bestemming onveilig is (bijvoorbeeld oorlogsgebied), of als de vakantie in strijd is met eerdere afspraken in het ouderschapsplan.

Regel het op tijd.
Wacht niet tot het laatste moment met het regelen van documenten of juridische stappen. De doorlooptijden kunnen oplopen:

• Uittreksel gezagsregister: 1-2 weken wachttijd
• Paspoort aanvragen: 5 werkdagen (spoed: 1-2 dagen)
• Vervangende toestemming rechter: 6-8 weken

Advies: begin minimaal twee maanden voor vertrek met regelen.

Hoe zorgt u voor een rustige vakantie na de scheiding?

Een goede voorbereiding voorkomt niet alleen juridische problemen, maar zorgt ook voor rust tijdens de vakantie.

Voor vertrek: Informeer uw ex-partner minimaal één tot twee maanden van tevoren over uw plannen. Deel de vluchtgegevens en het adres van het hotel of vakantiehuisje. Houd de communicatie zakelijk en vriendelijk; dit vergroot de kans op medewerking. Check ook de afspraken in uw ouderschapsplan over vakanties.

Tijdens de vakantie: Maak duidelijke afspraken over contactmomenten. Mag het kind bellen of Facetimen met de andere ouder? Het is voor het kind fijn om vakantieverhalen te kunnen delen. Zorg dat u altijd telefonisch bereikbaar bent voor noodgevallen.

Na de vakantie: Zorg dat u het kind op de afgesproken tijd weer terugbrengt of overdraagt. Respecteer de omgangsregeling strikt; te laat terugkomen kan het vertrouwen permanent beschadigen en toekomstige toestemming in gevaar brengen.

Zonder toestemming reizen: wat zijn de risico’s?

Het lijkt misschien verleidelijk om “het er maar op te wagen” als uw ex dwarsligt, maar dit is een zeer onverstandige keuze. Zonder toestemming met een kind naar het buitenland reizen kan strafbaar zijn. Juridisch gezien kan dit gelden als onttrekking aan het ouderlijk gezag en in ernstige gevallen als internationale kinderontvoering.

Wat kan er gebeuren?

1. Grenscontrole: De Marechaussee voert strenge controles uit. Als u het formulier niet kunt tonen, wordt u tegengehouden. Uw vakantie eindigt dan op het vliegveld, en de kosten voor tickets en accommodatie bent u kwijt.
2. Strafrechtelijk: Uw ex-partner kan aangifte doen van onttrekking aan het gezag. Dit kan leiden tot een strafblad, een boete of zelfs een gevangenisstraf.
3. Civielrechtelijk: De rechter kan u bevelen onmiddellijk terug te keren op straffe van een dwangsom. Daarnaast kan een dergelijke actie leiden tot een wijziging in het gezag of de hoofdverblijfplaats van het kind, omdat de rechter uw betrouwbaarheid in twijfel trekt.

Ga dus nooit zonder de vereiste documenten op reis. De risico’s wegen niet op tegen het plezier van de vakantie.

Wat geldt in bijzondere situaties?

Soms past uw situatie niet in het standaardplaatje. Hieronder enkele veelvoorkomende scenario’s:

• Reizen met opa en oma: Gaan de kinderen met grootouders of andere familieleden op reis? Ook dan is toestemming nodig van de ouders met gezag. Gebruik hetzelfde formulier, maar laat de grootouders invullen als “meereizende persoon”. Beide ouders met gezag moeten tekenen.
• Schoolreis: Voor een schoolreis naar het buitenland vraagt de school meestal toestemming. Controleer of het formulier van de school juridisch voldoende dekkend is.
• Andere ouder onvindbaar: Dit is complex. U kunt proberen via de gemeente (BRP) een adres te achterhalen. Lukt dit niet, dan moet u de rechter om vervangende toestemming vragen. Neem bewijzen mee van uw inspanningen om de andere ouder te vinden.

Hoe werkt gezamenlijk gezag na een scheiding?

Na een scheiding blijft het gezamenlijk gezag meestal gewoon bestaan. Beide ouders houden dezelfde rechten en plichten voor belangrijke beslissingen over hun kinderen.

Wat betekent gezamenlijk gezag?

Gezamenlijk gezag betekent dat beide ouders samen verantwoordelijk blijven voor hun kinderen na de scheiding. Dit is eigenlijk standaard in het familierecht.

Belangrijke kenmerken:

• Beide ouders behouden alle ouderlijke rechten
• Gezag verandert niet zomaar door scheiding
• Alleen een rechter kan het gezag veranderen

Het gezag gaat over grote beslissingen in het leven van het kind. Denk aan school, zorg en woonplaats. Ook reizen naar het buitenland valt hieronder.

De wet gaat ervan uit dat kinderen beide ouders nodig hebben. Daarom blijft het gezamenlijk gezag bestaan, ook als ouders niet meer samenwonen.

Waarvoor is toestemming van beide ouders nodig?

Bij gezamenlijk gezag moeten beide ouders toestemming geven voor belangrijke beslissingen. Dus ook voor reizen naar het buitenland met de kinderen.

Wanneer is toestemming nodig:

• Reizen buiten Nederland
• Schoolkeuzes
• Medische behandelingen
• Verhuizen met het kind

Ouders kunnen niet zelfstandig grote beslissingen nemen. Ze moeten altijd overleggen, zelfs als het kind bij één ouder woont.

Zonder toestemming kan de Koninklijke Marechaussee u aan de grens tegenhouden. Zij controleert vooral in vakantieperiodes op de juiste documenten.

Welke rechten en plichten hebben beide ouders?

Beide ouders hebben gelijke rechten en plichten bij gezamenlijk gezag. Ze delen samen de verantwoordelijkheid voor hun kinderen.

Belangrijkste rechten:

• Meebeslissen over opvoeding
• Contact met het kind
• Informatie krijgen van school en zorg
• Meepraten over de woonplaats

Belangrijkste plichten:

• Zorgen voor veiligheid
• Financieel bijdragen aan de kosten
• Samen beslissingen nemen
• Respect tonen voor de andere ouder

Ouders moeten samenwerken, ook na de scheiding. Dat is soms lastig, maar wel belangrijk voor de kinderen. Als het niet lukt, kunt u hulp vragen bij een mediator of de rechter.

Het gezag stopt pas als het kind 18 wordt. Tot die tijd zijn beide ouders verantwoordelijk.

Hoe controleert de Marechaussee aan de grens?

De Koninklijke Marechaussee mag ouders bij grenscontroles vragen naar toestemming. Ze willen zeker weten dat er toestemming is om met minderjarige kinderen te reizen.

Met de juiste documenten voorkomt u problemen en vertragingen. De Marechaussee controleert dit om kinderrechtenschending te voorkomen.

Ze moeten kunnen zien dat het kind niet zonder toestemming van de andere ouder het land verlaat. Bij reizen naar niet-Schengenlanden vindt altijd persoonscontrole plaats.

Binnen het Schengengebied is er meestal geen controle aan de grens. De Koninklijke Marechaussee mag op luchthavens controleren of ouders toestemming hebben.

Ze kunnen vragen om een toestemmingsformulier als bewijs. Ook als u alleen door een land reist, kunnen ze om documenten vragen.

Sommige landen eisen toestemming, zelfs als uw eindbestemming dat niet doet. Dat kan behoorlijk verwarrend zijn.

Welke documenten laat u aan de grens zien?

Reist u zonder de andere gezaghebbende ouder met uw kind naar het buitenland, neem dan een ingevuld toestemmingsformulier mee. Dat geldt voor alle kinderen jonger dan 18 jaar.

De belangrijkste documenten zijn:

• Ondertekend toestemmingsformulier van de andere ouder
• Geldige paspoorten voor ouder en kind
• Kopie identiteitsbewijs van de andere ouder
• Uittreksel uit het gezagsregister bij eenhoofdig gezag

Het toestemmingsformulier moet duidelijk leesbaar zijn en alle benodigde gegevens bevatten. Controleer vooraf of alle handtekeningen aanwezig zijn.

Twijfelt u welke documenten u nodig heeft? Kijk dan op de website van de Koninklijke Marechaussee.

Elk land stelt zijn eigen eisen. Dat maakt het soms lastig, maar beter dubbel checken dan aan de grens stranden.

Wat gebeurt er als uw documenten niet compleet zijn?

Zonder juiste documenten kunnen ouders en kinderen aan de grens worden tegengehouden. Dit leidt tot vertraging en mogelijk gemiste vluchten.

In ernstige gevallen weigert de Marechaussee het uitreizen. Het kind en de ouder moeten dan terugkeren, en die vakantie kunt u wel vergeten.

Financiële gevolgen kunnen flink oplopen. Nieuwe tickets, extra overnachtingen, gemiste reserveringen—dat geld krijgt u meestal niet terug.

Voor kinderen is de stress groot als ze niet kunnen reizen. Het kan de ouder-kind relatie belasten en het vertrouwen schaden.

Sommige landen starten zelfs verder onderzoek als ze vermoeden dat er sprake is van onrechtmatige meeneming van kinderen.

Wat kunnen wij voor u doen bij vakantie met uw kinderen na een scheiding?

Loopt de toestemming voor een reis vast, dan kunnen wij u op deze punten helpen:

• Wij stellen vast hoe het gezag is geregeld en welke documenten u voor uw reis nodig heeft.
• Wij beoordelen welke afspraken over vakanties in uw ouderschapsplan staan en wat die voor uw reis betekenen.
• Wij sturen uw ex-partner een onderbouwd verzoek om toestemming, met reisperiode, bestemming en verblijfadres.
• Wij vragen bij weigering de rechter om vervangende toestemming (artikel 1:253a BW), zo nodig met spoed.
• Wij vragen vervangende toestemming voor een paspoort of ID-kaart als uw ex-partner niet meewerkt aan de aanvraag.
• Wij leggen een vaste vakantieregeling vast in het ouderschapsplan, zodat u niet elk jaar opnieuw hoeft te onderhandelen.

Samengevat

• Bij gezamenlijk gezag heeft u voor elke reis naar het buitenland toestemming van de andere ouder nodig.
• Binnen Nederland en bij eenhoofdig gezag is geen toestemming nodig; bij eenhoofdig gezag neemt u een uittreksel uit het gezagsregister mee.
• Gebruik het toestemmingsformulier van de Rijksoverheid en neem een kopie van het identiteitsbewijs van de andere ouder mee.
• Ook voor een paspoort of ID-kaart van uw kind is bij gezamenlijk gezag toestemming van beide ouders nodig.
• Weigert uw ex-partner, dan kan de rechter vervangende toestemming geven (artikel 1:253a BW).

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.