Verlies van de Nederlandse nationaliteit: wanneer gebeurt het en hoe voorkomt u het?

Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

U verliest de Nederlandse nationaliteit van rechtswege als u als meerderjarige vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, of als u met een dubbele nationaliteit 13 jaar onafgebroken buiten Nederland, de EU, Aruba, Curaçao en Sint Maarten woont zonder in die periode een Nederlands paspoort, identiteitskaart of verklaring van Nederlanderschap te krijgen (artikel 15 Rijkswet op het Nederlanderschap). Wie alleen de Nederlandse nationaliteit heeft, verliest die nooit automatisch, en bij het aannemen van een andere nationaliteit gelden drie uitzonderingen.

Hieronder leest u wanneer verlies optreedt, hoe u het voorkomt, wat er geldt voor kinderen en hoe u de nationaliteit eventueel terugkrijgt. Hoe u de nationaliteit verkrijgt, leest u bij hoe u de Nederlandse nationaliteit verkrijgt.

Verliest u de Nederlandse nationaliteit als u een andere nationaliteit aanneemt?

Ja, wie als meerderjarige vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, verliest het Nederlanderschap op het moment dat hij die nationaliteit krijgt. Dat gebeurt automatisch, zonder besluit of brief van de overheid.

U behoudt de Nederlandse nationaliteit als een van deze drie uitzonderingen geldt op de dag dat u de andere nationaliteit krijgt:

1. u bent geboren in het land van de nieuwe nationaliteit en heeft daar op dat moment uw hoofdverblijf;
2. u heeft voor uw 18e ten minste vijf jaar onafgebroken in dat land gewoond;
3. u bent getrouwd of geregistreerd partner van iemand met die nationaliteit.

Voor de Oostenrijkse nationaliteit gelden deze uitzonderingen niet: door een verdrag met Oostenrijk verliest u het Nederlanderschap dan altijd. Bij de partneruitzondering verliest u de Nederlandse nationaliteit niet als het huwelijk later eindigt, maar het andere land kan eigen regels hebben over het behoud van zijn nationaliteit. Meer over het combineren van nationaliteiten leest u bij dubbele nationaliteit.

Hoe werkt de termijn van 13 jaar bij wonen in het buitenland?

Heeft u naast de Nederlandse nog een andere nationaliteit en woont u na uw 18e 13 jaar onafgebroken buiten Nederland, de EU, Aruba, Curaçao en Sint Maarten, dan verliest u het Nederlanderschap. De termijn was tot 1 april 2022 tien jaar; was die tien jaar voor die datum al verstreken, dan geldt het verlies.

De termijn begint opnieuw te lopen als u een Nederlands paspoort, een Nederlandse identiteitskaart of een verklaring van Nederlanderschap krijgt. Ook een verblijf van ten minste een jaar in Nederland, de EU, Aruba, Curaçao of Sint Maarten breekt de termijn. Voor kinderen begint de termijn pas op hun 18e verjaardag. Voor het Verenigd Koninkrijk telt verblijf pas mee vanaf 1 januari 2021, of vanaf de latere datum waarop u er ging wonen.

De regel geldt niet als u, uw echtgenoot of geregistreerd partner in dienst is van de overheid van Nederland, Aruba, Curaçao of Sint Maarten. Vraag een nieuw document ruim op tijd aan, want een paspoort aanvragen via een ambassade kan ongeveer drie maanden duren. Een verklaring van Nederlanderschap is goedkoper en kunt u per e-mail aanvragen, maar u kunt er niet mee reizen.

Kunt u zelf afstand doen van de Nederlandse nationaliteit?

Ja, met een verklaring van afstand bij uw gemeente of bij een Nederlandse ambassade of consulaat. Dat kan alleen als u ook een andere nationaliteit heeft, zodat u niet staatloos wordt.

Het afleggen van de verklaring is gratis. U toont met een paspoort of ander officieel document aan dat u de andere nationaliteit bezit. Sommige landen verlangen afstand van de Nederlandse nationaliteit als voorwaarde om hun nationaliteit te krijgen of te houden; laat in dat geval eerst nagaan of een uitzondering voor u geldt.

Kan de overheid uw Nederlanderschap intrekken?

Ja, in een beperkt aantal gevallen kan de minister het Nederlanderschap intrekken (artikel 14 Rijkswet op het Nederlanderschap). Dat gebeurt vooral als het Nederlanderschap is verkregen door fraude, zoals valse verklaringen of het verzwijgen van feiten, en na een veroordeling voor bepaalde terroristische misdrijven.

Intrekking is een besluit waartegen u binnen zes weken bezwaar kunt maken bij de IND (artikel 6:7 Awb). Intrekking wegens fraude is in de regel niet meer mogelijk als sinds de verkrijging twaalf jaar zijn verstreken. Alleen bij fraude mag intrekking ertoe leiden dat iemand staatloos wordt.

Verliezen kinderen de nationaliteit als hun ouder die verliest?

Een minderjarig kind kan het Nederlanderschap verliezen als zijn Nederlandse ouder dat verliest, maar blijft in de regel Nederlander zolang ten minste één juridische ouder Nederlander is (artikel 16 Rijkswet op het Nederlanderschap). Kinderen worden ook nooit staatloos door deze regel.

Een kind kan de nationaliteit ook verliezen als de familierechtelijke band met de Nederlandse ouder wegvalt, bijvoorbeeld door ontkenning van het vaderschap, vernietiging van een erkenning of herroeping van een adoptie. Ook dan verliest het kind de nationaliteit niet als er nog een andere juridische ouder is die Nederlander is. Het verschil tussen erkenning en gezag leest u bij erkenning en gezag. Er gelden meer uitzonderingen; de rijksoverheid heeft daarvoor een aparte brochure over minderjarigen.

Wat betekent het Tjebbes-arrest voor u?

Volgens het Hof van Justitie van de EU (12 maart 2019, zaak C-221/17, Tjebbes) moet bij verlies van het Nederlanderschap, en daarmee van het EU-burgerschap, beoordeeld kunnen worden of dat verlies evenredig is. De overheid voert die toets uit op verzoek, bijvoorbeeld als u een paspoort of verklaring aanvraagt nadat de termijn is verstreken.

Bij de evenredigheidstoets kijkt de overheid naar uw persoonlijke omstandigheden, zoals familie in de EU, werk en de gevolgen voor uw vrije verkeer. Valt de toets in uw voordeel uit, dan wordt het verlies niet tegengeworpen. Wacht daar niet mee, want hoe langer het verlies geleden is, hoe moeilijker het wordt om uw band met Nederland en de EU aan te tonen.

Hoe krijgt u de Nederlandse nationaliteit terug?

Een oud-Nederlander kan de nationaliteit terugkrijgen via de optieprocedure of via naturalisatie. Voor de optieprocedure moet u in de regel ten minste een jaar uw hoofdverblijf in Nederland hebben met een verblijfsrecht voor onbepaalde tijd (artikel 6 lid 1 onder f Rijkswet op het Nederlanderschap).

Een optieverklaring dient u in bij de gemeente; de IND beslist. Om terug te keren naar Nederland bestaat een aparte verblijfsvergunning voor oud-Nederlanders. Naturalisatie stelt zwaardere eisen, zoals in de regel vijf jaar verblijf en een inburgeringsexamen. Bij beide routes moet u meestal afstand doen van uw andere nationaliteit, tenzij een uitzondering geldt.

Waar let u op als u in het buitenland woont?

• Weet u wanneer uw laatste Nederlandse paspoort, identiteitskaart of verklaring is afgegeven?
• Vraagt u een nieuw document ruim voor het einde van de 13 jaar aan?
• Valt u onder een uitzondering voordat u een andere nationaliteit aanvraagt?
• Gaat het om de Oostenrijkse nationaliteit, waarvoor geen uitzondering geldt?
• Hebben uw kinderen na hun 18e ook een eigen document nodig?

Wat kunnen wij voor u doen bij verlies van de Nederlandse nationaliteit?

• beoordelen of u de nationaliteit heeft verloren of dreigt te verliezen;
• nagaan of een uitzondering geldt voordat u een andere nationaliteit aanneemt;
• een verzoek om een evenredigheidstoets onderbouwen;
• een optieverklaring of naturalisatieverzoek voorbereiden;
• bezwaar en beroep voeren tegen intrekking of weigering via onze immigratieadvocaat.

Samengevat

• Vrijwillig een andere nationaliteit aannemen leidt tot verlies, behalve bij drie uitzonderingen (niet voor Oostenrijk).
• Met een dubbele nationaliteit verliest u het Nederlanderschap na 13 jaar buiten Nederland en de EU zonder nieuw document.
• Een paspoort, identiteitskaart of verklaring van Nederlanderschap laat de termijn opnieuw beginnen.
• Kinderen blijven in de regel Nederlander zolang een juridische ouder Nederlander is.
• Na het Tjebbes-arrest kunt u een evenredigheidstoets vragen.

Veelgestelde vragen

Krijg ik bericht als ik mijn nationaliteit verlies?

Nee, verlies van rechtswege gebeurt zonder besluit of brief. Vaak merkt u het pas als een aanvraag voor een paspoort wordt geweigerd.

Telt een verblijf in Zwitserland of Noorwegen mee als verblijf in de EU?

Nee, de wet noemt alleen de landen waarvoor het Verdrag betreffende de Europese Unie geldt. Zwitserland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk vanaf 2021 tellen dus als buitenland.

Kan ik met alleen de Nederlandse nationaliteit staatloos worden?

Niet door de termijn van 13 jaar of door afstand. Die regels gelden alleen als u ook een andere nationaliteit heeft.

Verlies ik mijn nationaliteit als ik trouw met een buitenlander?

Niet door het huwelijk zelf. Neemt u daarna de nationaliteit van uw partner aan, dan behoudt u het Nederlanderschap op grond van de partneruitzondering, behalve bij de Oostenrijkse nationaliteit.