Dubbele nationaliteit in Nederland: wat mag wel en wat niet?

Gepubliceerd op 26 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 6 oktober 2026

Een dubbele nationaliteit is in Nederland toegestaan als die automatisch ontstaat, bijvoorbeeld bij de geboorte, of als een wettelijke uitzondering geldt. Wie naturaliseert, moet in de regel wel afstand doen van zijn andere nationaliteit, en een Nederlander die vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, verliest meestal het Nederlanderschap. Wat de voorwaarden voor naturalisatie zijn, leest u in ons artikel naturalisatie: voorwaarden en de afstandseis.

Op beide hoofdregels bestaan belangrijke uitzonderingen, onder meer voor wie getrouwd is met een Nederlander. U kunt een dubbele nationaliteit niet als zodanig aanvragen. De regels staan in de Rijkswet op het Nederlanderschap en worden uitgevoerd door de IND, de gemeenten en de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland.

Wat zijn de hoofdregels bij dubbele nationaliteit?

Nederland beperkt een dubbele nationaliteit, maar verbiedt die niet. Wie er een heeft, mag beide nationaliteiten houden, zolang hij de regels over verlies in acht neemt.

De wet werkt met twee hoofdregels. Wie via naturalisatie Nederlander wordt, doet afstand van de andere nationaliteit. En wie als Nederlander vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, verliest het Nederlanderschap. Beide regels kennen uitzonderingen. Daarnaast kan een dubbele nationaliteit gewoon ontstaan, bijvoorbeeld bij een kind met ouders van verschillende nationaliteit.

Met een dubbele nationaliteit heeft u in beide landen de rechten en plichten van een staatsburger. Denk aan het recht om er te wonen en te stemmen, maar ook aan mogelijke dienstplicht of belastingplicht. Welke plichten precies gelden, bepaalt het recht van elk land afzonderlijk.

Hoe ontstaat een dubbele nationaliteit bij geboorte, erkenning of adoptie?

Een kind met één Nederlandse ouder krijgt in de regel automatisch het Nederlanderschap. Heeft het via de andere ouder ook een andere nationaliteit, dan heeft het kind er twee.

Het Nederlanderschap kan ook later ontstaan, bijvoorbeeld doordat een Nederlandse ouder het kind erkent of doordat het ouderschap door de rechter wordt vastgesteld. Een minderjarig kind dat door een Nederlander wordt geadopteerd, kan op die manier eveneens Nederlander worden. Of het kind daarnaast de andere nationaliteit krijgt of houdt, hangt af van het recht van het andere land.

Voor zo’n kind hoeft niemand afstand te doen. De dubbele nationaliteit is dan geen keuze, maar het gevolg van de afstamming.

Moet u afstand doen van uw nationaliteit bij naturalisatie?

Ja, in de regel wel. Wie naturaliseert, moet verklaren dat hij afstand zal doen van zijn andere nationaliteit en dat na de naturalisatie ook doen, tenzij een uitzondering geldt.

Hoe u de Nederlandse nationaliteit verkrijgt, en welke voorwaarden daarbij gelden, leest u in ons aparte artikel. De IND noemt onder meer de volgende uitzonderingen op de afstandsplicht:

• u bent getrouwd of heeft een geregistreerd partnerschap met een Nederlander;
• u bent in het Koninkrijk der Nederlanden geboren en woont er nog;
• u heeft een asielvergunning, of een EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen met de aantekening internationale bescherming;
• u kreeg een verblijfsvergunning op grond van de pardonregeling van 2007 en 2008;
• u bent minderjarig;
• afstand is volgens het recht van het andere land niet mogelijk, of het gaat om de nationaliteit van een staat die Nederland niet erkent.

Ook als afstand doen leidt tot ernstig financieel nadeel, bijvoorbeeld het verlies van erfrechten of zeer hoge kosten, kan een uitzondering gelden. U moet elke uitzondering met officiële stukken aantonen, en de IND toetst dat strikt. Het moment telt ook: een huwelijk of partnerschap moet bijvoorbeeld nog bestaan als het besluit tot naturalisatie wordt genomen.

In welke landen is afstand doen onmogelijk?

Sommige landen staan niet toe dat hun onderdanen afstand doen van hun nationaliteit. Een bekend voorbeeld is Marokko. Wie de Marokkaanse nationaliteit heeft, kan die in de praktijk niet opgeven en hoeft daarom geen afstand te doen.

Iets vergelijkbaars geldt voor een nationaliteit van een staat die Nederland niet erkent, zoals Taiwan of de Palestijnse Gebieden. De IND vraagt in al deze gevallen om een onderbouwing van de situatie. Laat u vooraf goed informeren, zodat u niet onnodig afstand doet.

Wat gebeurt er als u na naturalisatie geen afstand doet?

Dan kan de IND uw Nederlanderschap weer intrekken. Dat staat in artikel 15 lid 1 onder d van de Rijkswet op het Nederlanderschap.

Na uw naturalisatie krijgt u een brief van de IND. Daarna heeft u drie maanden om te laten zien dat u afstand van uw oorspronkelijke nationaliteit heeft aangevraagd, meestal bij de ambassade of het consulaat van uw land van herkomst. Later stuurt u het officiële bewijs dat u de buitenlandse nationaliteit kwijt bent. Soms moet dat stuk vertaald of gelegaliseerd worden. Houd de brieven en betaalbewijzen van de buitenlandse autoriteiten goed bij.

Wanneer hoeft u bij de optieprocedure geen afstand te doen?

Bij de optieprocedure hoeft u meestal geen afstand te doen van uw andere nationaliteit. De uitzondering is optie op grond van ononderbroken verblijf in het Koninkrijk sinds uw vierde verjaardag: dan geldt de afstandsplicht wel.

Optie is een kortere en eenvoudigere route dan naturalisatie. Die staat alleen open voor bepaalde groepen met een sterke band met Nederland, zoals meerderjarigen die hier zijn geboren en altijd hebben gewoond, bepaalde minderjarigen en oud-Nederlanders. Een inburgeringsexamen is bij optie niet vereist.

U dient een optieverklaring in bij de gemeente waar u woont. Wie in het buitenland woont, kan in sommige gevallen terecht bij een Nederlandse ambassade of consulaat. Neem de bewijsstukken mee die bij uw situatie horen, zoals geboorteakten en bewijs van verblijf.

Verliest u het Nederlanderschap als u een andere nationaliteit aanneemt?

In beginsel wel. Neemt u als meerderjarige vrijwillig een andere nationaliteit aan, dan verliest u automatisch de Nederlandse nationaliteit. Dat bepaalt artikel 15 lid 1 onder a van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Artikel 15 lid 2 noemt drie uitzonderingen.

Die regel geldt ongeacht waar u woont. U behoudt het Nederlanderschap als:

• u bent geboren in het land van de nieuwe nationaliteit en daar woont op het moment dat u die krijgt;
• u vóór uw achttiende minstens vijf jaar onafgebroken in dat land heeft gewoond;
• u de nationaliteit aanneemt van uw echtgenoot of geregistreerd partner.

Voor de Oostenrijkse nationaliteit gelden deze uitzonderingen niet. Wie die aanneemt, verliest de Nederlandse nationaliteit altijd. Controleer daarom vóór uw aanvraag of een uitzondering op u van toepassing is. Een verlies is achteraf moeilijk terug te draaien.

Los van automatisch verlies kan de minister het Nederlanderschap in uitzonderlijke gevallen intrekken, bijvoorbeeld na een onherroepelijke veroordeling voor een terroristisch misdrijf. Intrekking is niet mogelijk als u daardoor staatloos zou worden.

Hoe werkt de 13-jaarregel als u in het buitenland woont?

Woont u als Nederlander met een tweede nationaliteit dertien jaar achter elkaar buiten het Koninkrijk en buiten de Europese Unie, dan verliest u automatisch de Nederlandse nationaliteit. U voorkomt dat door op tijd een nieuw paspoort, een Nederlandse identiteitskaart of een verklaring van Nederlanderschap aan te vragen.

Met het Koninkrijk worden Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten bedoeld. Woont u daar of in een EU-land, dan loopt de termijn niet. Vanaf de datum waarop u een van de genoemde documenten krijgt, begint een nieuwe termijn van dertien jaar. Dat staat in artikel 15 lid 1 onder c en lid 4 van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Het gaat om de datum waarop het document wordt afgegeven, niet om de datum van uw aanvraag. Vraag het daarom minstens drie maanden voor het einde van de termijn aan. Een verklaring omtrent het bezit van het Nederlanderschap is goedkoper dan een paspoort. Tot 1 april 2022 gold een termijn van tien jaar. Wie die termijn vóór die datum al had volgemaakt, heeft de Nederlandse nationaliteit toen verloren.

Het automatisch verlies is sinds 2019 niet meer het eindpunt. Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelde in de zaak Tjebbes (C-221/17) dat verlies van het Nederlanderschap, dat ook het verlies van het EU-burgerschap meebrengt, alleen houdbaar is na een individuele toets aan het evenredigheidsbeginsel. Daarbij wegen onder meer uw banden met Nederland en de gevolgen voor u en uw gezin, zoals het niet meer vrij kunnen reizen naar of wonen in de EU. Dreigt u uw nationaliteit te verliezen, of bent u die al kwijt, laat dan beoordelen of die toets tot behoud of herstel kan leiden. Meer uitleg vindt u bij de Rijksoverheid.

Wat geldt er voor minderjarigen?

Een minderjarige hoeft na naturalisatie geen afstand te doen van zijn andere nationaliteit. Wel kan een kind het Nederlanderschap verliezen als een ouder dat verliest.

Dat afgeleide verlies staat in artikel 16 van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Het speelt als beide ouders geen Nederlander meer zijn en het kind de andere nationaliteit ook heeft. Er gelden uitzonderingen, bijvoorbeeld als de andere ouder Nederlander blijft. Vernieuw daarom ook tijdig het Nederlandse paspoort van uw kind en laat de gezinssituatie beoordelen voordat een ouder een andere nationaliteit aanneemt.

Waar let u op bij reizen en identificatie?

In Nederland identificeert u zich het gemakkelijkst met uw Nederlandse paspoort of identiteitskaart. Bij reizen gelden de in- en uitreisregels van elk land afzonderlijk.

Sommige landen eisen dat hun eigen onderdanen het land in- en uitreizen met het paspoort van dat land. Houd daarom beide paspoorten geldig als u regelmatig naar uw andere land reist. Houd er ook rekening mee dat Nederland u in het land van uw andere nationaliteit vaak maar beperkt consulaire bijstand kan verlenen, omdat dat land u als eigen onderdaan ziet.

Welke plichten kunt u in twee landen hebben?

Een dubbele nationaliteit kan dubbele plichten meebrengen. Belastingplicht, dienstplicht en registratieplichten worden door elk land zelf bepaald.

Voor belastingen is meestal uw woonplaats bepalend, niet uw nationaliteit, maar sommige landen heffen ook op basis van nationaliteit. Belastingverdragen voorkomen vaak dubbele heffing. Law & More adviseert niet over fiscale structurering; voor die vragen verwijzen wij u naar een fiscalist. Sommige landen roepen ook onderdanen met een tweede nationaliteit op voor militaire dienst. Controleer vooraf welke vrijstellingen er gelden.

Hoe krijgt u het Nederlanderschap terug na verlies?

Terugkrijgen kan, maar nooit automatisch. Voor oud-Nederlanders is er een optieroute; daarnaast is naturalisatie mogelijk.

Stel eerst vast of en wanneer u het Nederlanderschap heeft verloren. Een oud-Nederlander die na het verlies weer met een verblijfsvergunning in Nederland woont, kan onder voorwaarden na één jaar via optie opnieuw Nederlander worden. Bij optie is geen inburgeringsexamen nodig en geldt in dit geval geen afstandsplicht. Bij naturalisatie gelden de gewone regels, inclusief de afstandsplicht.

Woont u na het verlies weer in Nederland, dan heeft u als niet-Nederlander een verblijfsrecht nodig. Voor oud-Nederlanders bestaat daarvoor een eigen verblijfsdoel. Neem bij de aanvraag bewijs mee, zoals uw oude paspoort, akten en stukken over het verlies.

Wat betekent de Brexit voor een dubbele nationaliteit?

Voor Britten en Nederlanders in het Verenigd Koninkrijk gelden sinds de Brexit gewoon de algemene regels. Een aparte Brexit-uitzondering bestaat niet.

• Britten die in Nederland naturaliseren, moeten in de regel afstand doen van de Britse nationaliteit. Dat is niet verplicht als een gewone uitzondering geldt, zoals een huwelijk of geregistreerd partnerschap met een Nederlander.
• Een Nederlander in het Verenigd Koninkrijk die Brits wordt, verliest het Nederlanderschap, tenzij een uitzondering uit artikel 15 lid 2 geldt.
• Het Verenigd Koninkrijk ligt sinds 1 januari 2021 buiten de EU. Heeft u naast de Nederlandse een andere nationaliteit en woont u daar, dan loopt de termijn van dertien jaar voor u vanaf die datum, of vanaf uw verhuizing als die later was.

In 2020 is de Rijkswet inperking gevolgen Brexit aangenomen. Die wet zou alleen gaan gelden als het Verenigd Koninkrijk de EU zou verlaten zonder akkoord over de rechten van Nederlanders daar. De wet is niet in werking getreden.

Gaan de regels over dubbele nationaliteit in Nederland veranderen?

Dat is nog niet zeker. Op dit moment (september 2026) gelden de regels uit dit artikel onverkort.

Al sinds 2016 ligt er een initiatiefwetsvoorstel bij de Tweede Kamer, nu verdedigd door Kamerleden van D66 en GroenLinks-PvdA (Kamerstuk 34632). Het voorstel wil de afstandsplicht bij naturalisatie schrappen en het automatische verlies van het Nederlanderschap afschaffen. De Tweede Kamer heeft er nog niet over gestemd; de plenaire behandeling is meerdere keren verschoven.

Het coalitieakkoord van januari 2026 wil dat Nederlanders in het buitenland hun nationaliteit niet sneller verliezen dan inwoners van onze buurlanden. Voor nieuwkomers die naturaliseren blijft het uitgangspunt volgens dat akkoord dat zij afstand doen van hun andere nationaliteit. Pas als een wetswijziging door beide Kamers is aangenomen en in werking is getreden, verandert er iets. Baseer uw keuzes daarom op de wet zoals die nu geldt, niet op plannen van de Nederlandse overheid.

Welke fouten worden het vaakst gemaakt?

De meeste problemen ontstaan door verkeerde timing of ontbrekend bewijs, niet door de wet zelf. U verliest rechten zonder het te merken, of mist een uitzondering omdat u die niet aantoont.

Een Nederlander in het buitenland laat zijn paspoort verlopen en merkt pas na dertien jaar dat hij het Nederlanderschap kwijt is. Een aanvrager naturaliseert terwijl hij via optie zijn eigen nationaliteit had kunnen houden. Een ander neemt een nieuwe nationaliteit aan zonder te controleren of een uitzondering geldt. En ouders vergeten dat hun eigen keuze gevolgen heeft voor de nationaliteit van hun kinderen.

Wat kunnen wij voor u doen bij vragen over een dubbele nationaliteit?

Wij beoordelen uw situatie aan de hand van de Rijkswet op het Nederlanderschap, voordat u een stap zet die moeilijk terug te draaien is.

• Wij toetsen of u bij naturalisatie onder een uitzondering op de afstandsplicht valt en welke stukken de IND daarvoor wil zien.
• Wij beoordelen of u de kortere optieprocedure kunt volgen, waarbij u meestal geen afstand hoeft te doen.
• Wij controleren voordat u een andere nationaliteit aanneemt of een uitzondering uit artikel 15 lid 2 op u van toepassing is.
• Wij rekenen uit wanneer uw termijn van dertien jaar afloopt en welk document u op tijd moet aanvragen.
• Wij beoordelen na verlies van het Nederlanderschap of de evenredigheidstoets uit de zaak Tjebbes of een optieverklaring tot herstel kan leiden.
• Wij maken binnen zes weken bezwaar tegen een besluit van de IND over uw nationaliteit.

Samengevat

• Een dubbele nationaliteit kunt u niet aanvragen; die ontstaat automatisch of blijft bestaan via een wettelijke uitzondering.
• Bij naturalisatie moet u in de regel afstand doen, tenzij u bijvoorbeeld getrouwd bent met een Nederlander of afstand onmogelijk is.
• Bij optie hoeft u meestal geen afstand te doen.
• Wie als Nederlander vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, verliest meestal het Nederlanderschap.
• Woont u buiten de EU en het Koninkrijk, vernieuw dan binnen dertien jaar uw paspoort, identiteitskaart of verklaring van Nederlanderschap.

Veelgestelde vragen

Kunt u een dubbele nationaliteit aanvragen?

Nee. Er bestaat geen aanvraag voor een dubbele nationaliteit. U kunt wel, als een uitzondering op de afstandsplicht geldt, bij naturalisatie uw andere nationaliteit houden.

Houdt u uw nationaliteit als u met een Nederlander trouwt?

Trouwen met een Nederlander maakt u niet automatisch Nederlander. Naturaliseert u, dan hoeft u als echtgenoot of geregistreerd partner van een Nederlander geen afstand te doen, zolang het huwelijk of partnerschap bestaat op het moment van het besluit.

Verliest uw kind het Nederlanderschap als u verhuist?

Verhuizen alleen is niet genoeg. Verliest een ouder het Nederlanderschap door de 13-jaarregel, dan kan een kind met een dubbele nationaliteit het ook verliezen, tenzij een uitzondering geldt, bijvoorbeeld omdat de andere ouder Nederlander blijft. Houd daarom de Nederlandse documenten van het hele gezin tijdig geldig.