Dubbele nationaliteit: wanneer u twee paspoorten mag houden

Gepubliceerd op 26 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een dubbele nationaliteit is in Nederland toegestaan als die automatisch ontstaat, bijvoorbeeld bij de geboorte, of als een wettelijke uitzondering geldt. Wie naturaliseert, moet in de regel wel afstand doen van zijn andere nationaliteit, en een Nederlander die vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, verliest meestal het Nederlanderschap (artikel 15 lid 1 onder a Rijkswet op het Nederlanderschap). Wat de voorwaarden voor naturalisatie zijn, leest u in ons artikel naturalisatie: voorwaarden en de afstandseis.

Op beide hoofdregels bestaan uitzonderingen, onder meer voor wie getrouwd is met een Nederlander. Een dubbele nationaliteit kunt u niet als zodanig aanvragen. De regels staan in de Rijkswet op het Nederlanderschap. De IND, de gemeenten en de Nederlandse ambassades en consulaten voeren ze uit.

Wanneer houdt u twee nationaliteiten en wanneer niet?

Nederland beperkt een dubbele nationaliteit, maar verbiedt die niet. Of u twee nationaliteiten mag houden, hangt af van de route waarlangs u Nederlander werd of een andere nationaliteit kreeg. De tabel zet de routes naast elkaar (stand per 29 oktober 2026, bron: Rijkswet op het Nederlanderschap).

Met een dubbele nationaliteit heeft u in beide landen de rechten en plichten van een staatsburger. Denk aan het recht om er te wonen en te stemmen, maar ook aan een mogelijke dienstplicht. Welke plichten precies gelden, bepaalt het recht van elk land afzonderlijk.

Hoe ontstaat een dubbele nationaliteit bij geboorte, erkenning of adoptie?

Een kind van wie de vader of moeder bij de geboorte Nederlander is, wordt automatisch Nederlander (artikel 3 RWN). Heeft het via de andere ouder ook een andere nationaliteit, dan heeft het kind er twee.

Het Nederlanderschap kan ook later ontstaan, bijvoorbeeld doordat een Nederlandse ouder het kind erkent of doordat de rechter het ouderschap vaststelt. Een minderjarig kind dat door een Nederlander wordt geadopteerd, kan op die manier eveneens Nederlander worden. Of het kind daarnaast de andere nationaliteit krijgt of houdt, bepaalt het recht van het andere land.

Voor zo’n kind hoeft niemand afstand te doen. De dubbele nationaliteit is dan geen keuze, maar het gevolg van de afstamming.

Moet u afstand doen van uw nationaliteit bij naturalisatie?

Ja, in de regel wel. Wie naturaliseert, verklaart dat hij afstand zal doen van zijn andere nationaliteit en doet dat na de naturalisatie ook, tenzij een uitzondering geldt.

Hoe u de Nederlandse nationaliteit verkrijgt en welke voorwaarden daarbij gelden, leest u in ons aparte artikel. De IND noemt (stand juni 2026) onder meer deze uitzonderingen op de afstandsplicht:

• u bent getrouwd of heeft een geregistreerd partnerschap met een Nederlander, en dat bestaat al op het moment dat het Koninklijk Besluit over uw naturalisatie wordt getekend;
• u bent in het Koninkrijk der Nederlanden geboren en woont er nog;
• u heeft een asielvergunning, of een EU-verblijfsvergunning voor langdurig ingezetenen met de aantekening internationale bescherming;
• u kreeg in 2007 of 2008 een verblijfsvergunning op grond van de pardonregeling, en u werd Nederlander na 1 november 2021 (voor wie toen minderjarig was: na 1 juni 2021);
• u bent minderjarig;
• u heeft de nationaliteit van een staat die Nederland niet erkent, zoals Taiwan of de Palestijnse Gebieden.

Leidt afstand doen tot ernstige gevolgen, zoals een grote betaling, het verlies van belangrijke rechten of een nog niet vervulde dienstplicht, dan kunt u een vrijstelling vragen. De IND beslist daarover tijdens de naturalisatieprocedure. U toont elke uitzondering aan met officiële stukken, en de IND toetst dat strikt.

Wat als uw land geen afstand toestaat?

Sommige landen staan niet toe dat hun onderdanen afstand doen van hun nationaliteit. Een bekend voorbeeld is Marokko. Wie de Marokkaanse nationaliteit heeft, kan die in de praktijk niet opgeven en hoeft daarom geen afstand te doen. De IND vraagt wel om een onderbouwing. Laat u vooraf informeren, zodat u niet onnodig afstand doet of kosten maakt bij de ambassade.

Wat gebeurt er als u na naturalisatie geen afstand doet?

Dan kan de minister uw Nederlanderschap weer intrekken. Dat staat in artikel 15 lid 1 onder d van de Rijkswet op het Nederlanderschap.

Na uw naturalisatie krijgt u een brief van de IND. Daarna heeft u drie maanden om te laten zien dat u afstand van uw oorspronkelijke nationaliteit heeft aangevraagd, meestal bij de ambassade of het consulaat van uw land van herkomst. Later stuurt u het officiële bewijs dat u de buitenlandse nationaliteit kwijt bent. Soms moet dat stuk vertaald of gelegaliseerd worden. Bewaar de brieven en betaalbewijzen van de buitenlandse autoriteiten.

Wanneer hoeft u bij de optieprocedure geen afstand te doen?

Bij de optieprocedure hoeft u meestal geen afstand te doen van uw andere nationaliteit. De uitzondering is optie op grond van toelating en hoofdverblijf in het Koninkrijk sinds uw vierde verjaardag (artikel 6 lid 1 onder e RWN). Daarvoor geldt artikel 6a: de optie wordt niet bevestigd als u niet het mogelijke heeft gedaan om uw andere nationaliteit te verliezen. Ook daar gelden uitzonderingen, bijvoorbeeld als u gehuwd bent met een Nederlander.

Optie is een kortere en eenvoudigere route dan naturalisatie. Die staat alleen open voor bepaalde groepen met een sterke band met Nederland, zoals meerderjarigen die hier zijn geboren en altijd hebben gewoond, bepaalde minderjarigen en oud-Nederlanders. Een inburgeringsexamen is bij optie niet vereist.

U dient een optieverklaring in bij de gemeente waar u woont. Wie in het buitenland woont, kan in sommige gevallen terecht bij een Nederlandse ambassade of consulaat. Neem de bewijsstukken mee die bij uw situatie horen, zoals geboorteakten en bewijs van verblijf.

Verliest u het Nederlanderschap als u een andere nationaliteit aanneemt?

In beginsel wel. Neemt u als meerderjarige vrijwillig een andere nationaliteit aan, dan verliest u automatisch de Nederlandse nationaliteit (artikel 15 lid 1 onder a RWN). Dat is het spiegelbeeld van de afstandseis voor wie via naturalisatie Nederlander wordt.

De regel geldt ongeacht waar u woont. Artikel 15 lid 2 noemt drie uitzonderingen. U behoudt het Nederlanderschap als:

• u bent geboren in het land van de nieuwe nationaliteit en daar woont op het moment dat u die krijgt;
• u vóór uw achttiende minstens vijf jaar onafgebroken in dat land heeft gewoond;
• u getrouwd bent met iemand die die nationaliteit heeft, of daarmee een geregistreerd partnerschap heeft.

Voor de Oostenrijkse nationaliteit gelden deze uitzonderingen niet, vanwege een verdrag met Oostenrijk. Wie die aanneemt, verliest de Nederlandse nationaliteit altijd. Dat meldt de Rijksoverheid. Controleer daarom vóór uw aanvraag of een uitzondering op u van toepassing is. Een verlies is achteraf moeilijk terug te draaien.

Los van automatisch verlies kan de minister het Nederlanderschap in uitzonderlijke gevallen intrekken, bijvoorbeeld na een onherroepelijke veroordeling voor een terroristisch misdrijf (artikel 14 RWN). Intrekking is niet mogelijk als u daardoor staatloos zou worden.

Hoe werkt de 13-jaarregel als u in het buitenland woont?

Woont u als meerderjarige Nederlander met een tweede nationaliteit dertien jaar achter elkaar buiten het Koninkrijk en buiten de Europese Unie, dan verliest u automatisch de Nederlandse nationaliteit (artikel 15 lid 1 onder c RWN). U voorkomt dat door op tijd een paspoort, een Nederlandse identiteitskaart of een verklaring omtrent het bezit van het Nederlanderschap te krijgen.

Met het Koninkrijk worden Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten bedoeld. Woont u daar of in een EU-land, dan loopt de termijn niet. Volgens artikel 15 lid 4 stuit de verstrekking van een van de genoemde documenten de termijn; vanaf dat moment begint een nieuwe termijn van dertien jaar. Het gaat dus om de datum waarop het document wordt afgegeven, niet om de datum van uw aanvraag. Vraag het daarom ruim voor het einde van de termijn aan. Een verklaring omtrent het bezit van het Nederlanderschap is goedkoper dan een paspoort.

Tot 1 april 2022 gold een termijn van tien jaar. De verlenging naar dertien jaar kwam met de wet Evenredigheidstoets bij verlies Nederlanderschap van rechtswege (Kamerstuk 35859), die de Eerste Kamer op 16 november 2021 aannam. Wie de tienjaarstermijn vóór 1 april 2022 al had volgemaakt, heeft de Nederlandse nationaliteit toen verloren.

Wat de rechter doet met de evenredigheidstoets

Automatisch verlies is sinds 2019 niet meer het eindpunt. Het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelde op 12 maart 2019 in de zaak Tjebbes (C-221/17) dat verlies van het Nederlanderschap, dat ook het verlies van het EU-burgerschap meebrengt, alleen houdbaar is na een individuele toets aan het evenredigheidsbeginsel. De Raad van State heeft die toets daarna ingevuld:

• Raad van State, 12 februari 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:423): in zes zaken over geweigerde paspoortaanvragen moest de minister het verlies per persoon alsnog aan het evenredigheidsbeginsel toetsen. Getoetst wordt naar het moment van verlies; gevolgen die toen al bestonden of redelijkerwijs te voorzien waren, tellen mee.
• Raad van State, 13 april 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:1074): een in Nederland geboren vrouw had door de tienjaarstermijn het Nederlanderschap verloren. Het verlies was onevenredig en zij kreeg het Nederlanderschap met terugwerkende kracht terug. Zwaar wogen haar tijdige paspoortaanvraag, haar familie in Nederland, het ontbreken van banden met Marokko, de onmogelijkheid de Marokkaanse nationaliteit op te geven en de onjuiste informatie die zij van de overheid had gekregen.

Dreigt u uw nationaliteit te verliezen, of bent u die al kwijt, laat dan beoordelen of deze toets tot behoud of herstel kan leiden. De wet uit Kamerstuk 35859 heeft daarvoor een optierecht in artikel 6 lid 1 RWN opgenomen, waarmee u na verlies van rechtswege de evenredigheid kunt laten toetsen.

Kan uw kind het Nederlanderschap verliezen door uw keuze?

Ja, dat kan. Een minderjarige hoeft na naturalisatie geen afstand te doen van zijn andere nationaliteit, maar kan het Nederlanderschap wel verliezen als een ouder dat verliest.

Dat afgeleide verlies staat in artikel 16 RWN. Het speelt onder meer als een ouder vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt en het kind daarin deelt, of als een ouder het Nederlanderschap verliest door de 13-jaarregel. Er gelden uitzonderingen, bijvoorbeeld als de andere ouder Nederlander blijft. Vernieuw daarom ook tijdig het Nederlandse paspoort van uw kind en laat de gezinssituatie beoordelen voordat een ouder een andere nationaliteit aanneemt.

Met welk paspoort reist u naar uw andere land?

In Nederland identificeert u zich het gemakkelijkst met uw Nederlandse paspoort of identiteitskaart. Bij reizen gelden de in- en uitreisregels van elk land afzonderlijk.

Sommige landen eisen dat hun eigen onderdanen het land in- en uitreizen met het paspoort van dat land. Houd daarom beide paspoorten geldig als u regelmatig naar uw andere land reist. Houd er ook rekening mee dat Nederland u in het land van uw andere nationaliteit vaak maar beperkt consulaire bijstand kan verlenen, omdat dat land u als eigen onderdaan ziet.

Welke plichten kunt u in twee landen hebben?

Een dubbele nationaliteit kan dubbele plichten meebrengen. Belastingplicht, dienstplicht en registratieplichten bepaalt elk land zelf.

Voor belastingen is meestal uw woonplaats bepalend, niet uw nationaliteit, maar sommige landen heffen ook op basis van nationaliteit. Belastingverdragen voorkomen vaak dubbele heffing. Law & More adviseert niet over fiscale structurering; voor die vragen verwijzen wij u naar een fiscalist. Sommige landen roepen ook onderdanen met een tweede nationaliteit op voor militaire dienst. Een nog niet vervulde dienstplicht kan bij naturalisatie een reden zijn voor vrijstelling van de afstandsplicht.

Hoe krijgt u het Nederlanderschap terug na verlies?

Terugkrijgen kan, maar nooit automatisch. Er zijn drie wegen: de evenredigheidstoets hierboven, de optie voor oud-Nederlanders en naturalisatie.

Stel eerst vast of en wanneer u het Nederlanderschap heeft verloren. Een oud-Nederlander die na het verlies weer met een verblijfsvergunning in Nederland woont, kan onder voorwaarden na één jaar toelating en hoofdverblijf via optie opnieuw Nederlander worden (artikel 6 lid 1 RWN). Bij optie is geen inburgeringsexamen nodig en geldt in dit geval geen afstandsplicht. Bij naturalisatie gelden de gewone regels, inclusief de afstandsplicht.

Woont u na het verlies weer in Nederland, dan heeft u als niet-Nederlander een verblijfsrecht nodig. Voor oud-Nederlanders bestaat daarvoor een eigen verblijfsdoel bij de IND. Neem bij de aanvraag bewijs mee, zoals uw oude paspoort, akten en stukken over het verlies.

Geldt er na de Brexit iets bijzonders voor Britten en Nederlanders in het Verenigd Koninkrijk?

Nee. Sinds de Brexit gelden de algemene regels; een aparte Brexit-uitzondering bestaat niet.

• Britten die in Nederland naturaliseren, moeten in de regel afstand doen van de Britse nationaliteit, tenzij een gewone uitzondering geldt, zoals een huwelijk of geregistreerd partnerschap met een Nederlander.
• Een Nederlander in het Verenigd Koninkrijk die Brits wordt, verliest het Nederlanderschap, tenzij een uitzondering uit artikel 15 lid 2 RWN geldt.
• Het Verenigd Koninkrijk ligt sinds 1 januari 2021 buiten de EU. Woont u daar met naast de Nederlandse een andere nationaliteit, dan loopt de termijn van dertien jaar voor u vanaf die datum, of vanaf uw verhuizing als die later was.

Komt er een ruimere regeling voor dubbele nationaliteit?

Stand per 29 oktober 2026: nee, nog niet. De regels uit dit artikel gelden onverkort.

Bij de Tweede Kamer ligt sinds 2016 het initiatiefwetsvoorstel 34632, nu verdedigd door de Kamerleden Paternotte (D66) en Mutluer (GroenLinks-PvdA). Het voorstel schrapt de afstandseis bij naturalisatie, het verlies bij vrijwillig aannemen van een andere nationaliteit en het verlies na langdurig verblijf buiten de EU. De laatste stap was de nota naar aanleiding van het verslag van 22 augustus 2025; de Tweede Kamer heeft er nog niet over gestemd. Pas als beide Kamers een wetswijziging aannemen en die in werking treedt, verandert er iets. Baseer uw keuzes daarom op de wet zoals die nu geldt.

Hoe raakt u uw Nederlanderschap ongemerkt kwijt?

De meeste problemen ontstaan door verkeerde timing of ontbrekend bewijs, niet door de wet zelf. Let vooral op deze vier punten:

• U laat buiten de EU uw paspoort verlopen en vraagt binnen dertien jaar geen nieuw document aan (artikel 15 lid 1 onder c RWN).
• U naturaliseert, terwijl u via optie uw eigen nationaliteit had kunnen houden.
• U neemt een nieuwe nationaliteit aan zonder te controleren of een uitzondering uit artikel 15 lid 2 RWN geldt.
• U vergeet dat uw eigen keuze via artikel 16 RWN gevolgen heeft voor de nationaliteit van uw kinderen.

Wat wij doen bij vragen over uw nationaliteit

• Wij toetsen of u bij naturalisatie onder een uitzondering op de afstandsplicht valt en welke stukken de IND daarvoor wil zien.
• Wij beoordelen of u de optieprocedure kunt volgen, waarbij u meestal geen afstand hoeft te doen.
• Wij rekenen uit wanneer uw termijn van dertien jaar afloopt en welk document u op tijd moet krijgen.
• Wij beoordelen na verlies of de evenredigheidstoets of een optieverklaring tot herstel kan leiden.
• Wij maken binnen de bezwaartermijn van zes weken bezwaar tegen een besluit over uw nationaliteit.

Meer over onze aanpak leest u op de pagina over onze immigratieadvocaat.

Dubbele nationaliteit in vijf punten

• Een dubbele nationaliteit kunt u niet aanvragen; die ontstaat automatisch of blijft bestaan via een wettelijke uitzondering.
• Bij naturalisatie heeft u drie maanden na de brief van de IND om aan te tonen dat u afstand heeft aangevraagd.
• Een huwelijk met een Nederlander telt alleen als het al bestaat wanneer het Koninklijk Besluit wordt getekend.
• De dertienjaarstermijn loopt vanaf de afgifte van uw laatste paspoort, identiteitskaart of verklaring, niet vanaf de aanvraag.
• Na automatisch verlies kan de evenredigheidstoets uit de Tjebbes-rechtspraak tot herstel met terugwerkende kracht leiden.

Veelgestelde vragen

Wordt u Nederlander als u met een Nederlander trouwt?

Nee. Trouwen met een Nederlander maakt u niet automatisch Nederlander. Naturaliseert u, dan hoeft u als echtgenoot of geregistreerd partner van een Nederlander geen afstand te doen, zolang het huwelijk of partnerschap bestaat op het moment van het besluit.

Kunt u bezwaar maken als u bij een paspoortaanvraag hoort dat u geen Nederlander meer bent?

Ja. Een weigering van een paspoort is een besluit waartegen u binnen zes weken bezwaar kunt maken (Algemene wet bestuursrecht). In zulke procedures toetste de Raad van State in 2020 en 2022 of het verlies evenredig was.