Gepubliceerd op 3 november 2024 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Een warmtenet kiest u niet vrij: u zit vast aan één leverancier, tegen tarieven die de Autoriteit Consument & Markt (ACM) jaarlijks vaststelt. De belangrijkste uitzondering: heeft u een koopwoning, dan mag u zich in theorie afkoppelen, al maken de kosten daarvan dat in de praktijk lastig.
Concurrentie ontbreekt, en dat raakt u direct: geen keuzevrijheid, geen onderhandelingsruimte en geen korting bij overstappen.
Inhoudsopgave
Wat zijn de nadelen van een warmtenet?
De belangrijkste nadelen zijn de monopoliepositie van de leverancier, het ontbreken van keuzevrijheid en tarieven die vrijwel altijd op het maximum liggen; afkoppelen is voor kopers mogelijk maar duur.
Monopoliepositie van de leverancier
U bent vaak gedwongen om bij één leverancier aangesloten te blijven, zonder mogelijkheid om over te stappen. Dat geeft de leverancier een monopoliepositie: er is geen marktdruk die tarieven of service verbetert. In Nederland zijn er maar enkele grote warmtenetbedrijven, en zij bepalen tarieven, service en voorwaarden zonder concurrentie.
Geen contractvrijheid en geen overstapmogelijkheid
Bij een gewone energieleverancier kiest u zelf het type contract en het moment van overstappen. Bij een warmteleverancier ontbreekt die vrijheid volledig: u zit vast aan het systeem, zonder alternatief en zonder onderhandelingsruimte.
Hoge, gereguleerde tarieven zonder korting
De ACM stelt jaarlijks het maximumtarief vast voor warmte, de afleverset en de aansluiting, gebaseerd op de gemiddelde kosten van een huishouden met een gasgestookte ketel. Voor 2026 is dat maximaal € 40,97 per gigajoule en maximaal € 827,91 aan vaste kosten per jaar. Dat variabele tarief daalt in 2026 juist iets ten opzichte van 2025, maar de vaste kosten stijgen. Belangrijker is dat u, anders dan bij gas of stroom, geen aanbieder kunt kiezen die u een lager tarief of een welkomstkorting biedt: iedereen betaalt in de praktijk vrijwel het maximum.
Geen keuze voor huurders
Huurt u een woning, dan bent u volledig afhankelijk van de warmteleverancier die uw verhuurder heeft gekozen. U kunt niet overstappen naar een goedkoper of duurzamer alternatief, ook niet als u dat zou willen.
Afkoppelen kan, maar is voor kopers geen eenvoudige stap
Heeft u een koopwoning, dan mag u zich in theorie loskoppelen van het warmtenet en overstappen op bijvoorbeeld een warmtepomp. In de praktijk is dat kostbaar: u moet een nieuw verwarmingssysteem aanleggen, vaak extra isoleren, en de leverancier mag voor de afsluiting niet meer rekenen dan het wettelijke maximumtarief dat de ACM daarvoor jaarlijks vaststelt. Dat maximum verschilt voor een tijdelijke afsluiting (ten hoogste twee jaar) en een definitieve afsluiting, waarbij de hele aansluiting wordt verwijderd.
Gebrekkige service en trage afhandeling
Zonder concurrentie ontbreekt de prikkel om snel te reageren. Storingen duren regelmatig uren tot dagen, en klachten over de service van warmteleveranciers zijn niet ongewoon.
De duurzaamheid van biomassa is omstreden
Veel warmtenetten profileren zich als duurzaam omdat ze op biomassa draaien. Bij de verbranding of vergassing daarvan komt echter CO₂ vrij, en het gebruik van hout voor biomassa wordt in verband gebracht met ontbossing en verlies van biodiversiteit. Bij warmtenetten op echt duurzame bronnen, zoals aardwarmte, speelt dit bezwaar niet.
Wat kunt u tegen deze problemen doen?
Klagen over een monopolie helpt zelden. Belangrijker is dat u de juiste route kiest: warmteklachten lopen via drie verschillende wegen, en veel mensen kiezen de verkeerde.
Krijgt u de warmte van een leverancier of van uw verhuurder?
Deze vraag bepaalt alles. Levert een warmtebedrijf rechtstreeks aan u, dan geldt de Warmtewet: maximumtarieven, storingscompensatie en de gang naar een onafhankelijke geschillencommissie. Krijgt u de warmte via uw verhuurder of de VvE, zoals vaak het geval is bij blokverwarming, dan gelden die rechten niet. Uw vordering loopt dan via het huurrecht, met de Huurcommissie als route bij servicekosten, of via het reglement van de VvE.
Heeft u te veel betaald? Toets uw rekening aan het maximumtarief
Een warmteleverancier mag niet meer rekenen dan het maximum dat de ACM jaarlijks vaststelt: voor 2026 € 40,97 per gigajoule en ten hoogste € 827,91 aan vaste kosten per jaar. Reken uw jaarafrekening hierop na. Zit u erboven, dan is dat geen onderhandelingspunt maar een wettelijke overschrijding, en heeft u recht op terugbetaling. Hoe de vaste kosten precies zijn opgebouwd en hoe de tarieven zich tot voorgaande jaren verhouden, leest u in ons artikel over de Warmtewet en compensatie bij storingen.
Had u een storing? De compensatie loopt vanaf acht tot twaalf uur
Duurt een storing langer dan acht tot twaalf uur, afhankelijk van uw aansluiting, dan ontstaat recht op € 35 compensatie, oplopend met € 20 voor elke volgende periode van vier uur. U hoeft daar niet om te vragen: de leverancier moet dit uit zichzelf uitkeren. Gebeurt dat niet, dan is dat een zelfstandige grond om te klagen. Houd zelf bij wanneer de storing begon en eindigde: in de praktijk is dat het belangrijkste bewijs.
Wilt u afkoppelen? Vraag eerst de kosten op
Voor zowel tijdelijke als definitieve afsluiting geldt een wettelijk maximumtarief, dat de ACM jaarlijks opnieuw vaststelt op basis van de werkelijke afsluitkosten van de leveranciers. Vraag dat bedrag altijd vooraf schriftelijk op: een offerte die daarboven zit, is in strijd met de Warmtewet. Houd er rekening mee dat u na afkoppeling zelf een alternatief moet bekostigen, en dat een latere terugkeer naar het net opnieuw aansluitkosten met zich meebrengt.
Verandert er iets met de Wet collectieve warmte?
Op termijn wel, maar minder snel dan vaak wordt gesuggereerd. De Wet collectieve warmte is aangenomen en gepubliceerd in Staatsblad 2026, 10. De kern van de wet, zoals de aanwijzing van een warmtebedrijf per warmtekavel en de nieuwe tariefsystematiek, treedt gefaseerd in werking en is bij het schrijven van dit artikel nog niet volledig van kracht.
Voor wie nu al klachten heeft, zijn twee dingen van belang. Ten eerste: uw keuzevrijheid komt niet terug. Ook onder de nieuwe wet wijst de gemeente per warmtekavel één warmtebedrijf aan. Ten tweede: de overgang naar kostengebaseerde tarieven verloopt in fasen en begint met een aangepast gasreferentietarief; voor de definitieve, kostengebaseerde tarieven is nog geen ingangsdatum vastgesteld. Wachten op de nieuwe wet is dus geen strategie: betaalt u nu te veel, onderneem dan nu actie.
Wat betekent de rechtspraak over Ennatuurlijk voor u?
Dat een geschil met een warmteleverancier kan lonen, blijkt uit de zaak tegen Ennatuurlijk. Het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch oordeelde op 16 juli 2024 (ECLI:NL:GHSHE:2024:2263 en ECLI:NL:GHSHE:2024:2262) dat Ennatuurlijk bewoners van de Eindhovense wijk Meerhoven en de Tilburgse wijk Reeshof niet mocht laten betalen voor een periodieke aansluitbijdrage die niet in de leveringsovereenkomst stond. De Hoge Raad heeft dat oordeel op 23 januari 2026 in stand gelaten (ECLI:NL:HR:2026:93 en ECLI:NL:HR:2026:94): het cassatieberoep van Ennatuurlijk is verworpen. Voor terugbetaling van wat u zelf te veel heeft betaald, is doorgaans een eigen procedure nodig; het arrest zelf keert niet automatisch geld uit. Woont u niet in een van deze wijken, maar herkent u het patroon van een kostenpost die niet in uw leveringsovereenkomst staat, dan is dat een concrete aanleiding om uw eigen afrekening te laten toetsen.
Wat kunnen wij voor u doen bij problemen met een warmtenet?
Wij staan consumenten bij die een geschil hebben met hun warmteleverancier, verhuurder of VvE. Concreet doen wij het volgende:
- Wij stellen vast of de Warmtewet op u van toepassing is, of dat uw klacht via het huurrecht of het VvE-reglement loopt.
- Wij rekenen uw jaarafrekening na aan het maximumtarief dat de ACM voor dat jaar heeft vastgesteld.
- Wij controleren of kosten zoals een periodieke aansluitbijdrage in uw leveringsovereenkomst staan.
- Wij vorderen niet-uitgekeerde storingscompensatie en te veel betaalde bedragen terug.
- Wij leggen uw klacht voor aan de geschillencommissie of de Huurcommissie, of starten zo nodig een procedure bij de rechter.
Samengevat
- Een warmtenet kent geen keuzevrijheid: u zit vast aan één leverancier tegen het door de ACM vastgestelde maximumtarief.
- Voor 2026 geldt maximaal € 40,97 per gigajoule en € 827,91 aan vaste kosten per jaar; controleer uw jaarafrekening hierop.
- Bij een storing van acht tot twaalf uur of langer heeft u recht op compensatie, zonder dat u erom hoeft te vragen.
- Krijgt u warmte via uw verhuurder of VvE, dan geldt niet de Warmtewet maar het huurrecht of het VvE-reglement.
- De Wet collectieve warmte verandert op termijn het tarievensysteem, maar niet de keuzevrijheid; wachten daarop is geen strategie bij een actuele klacht.
Veelgestelde vragen over warmtenetten
Kan ik als huurder zelf overstappen van warmteleverancier?
Nee. De verhuurder of de VvE kiest de leverancier; u kunt zich daar als individuele huurder niet aan onttrekken.
Mag mijn warmteleverancier zomaar een aansluitbijdrage in rekening brengen?
Alleen als dat is opgenomen in uw leveringsovereenkomst. Staat het er niet in, dan kan dat in rekening brengen onterecht zijn, zoals de zaak tegen Ennatuurlijk laat zien.
Is stadsverwarming per definitie duurzamer dan een gasketel?
Dat hangt af van de warmtebron. Bij aardwarmte of restwarmte is dat doorgaans het geval; bij een warmtenet dat op biomassa draait, ligt dat genuanceerder.
Kan ik geld terugkrijgen als ik te veel heb betaald?
Ja, als u kunt aantonen dat u meer heeft betaald dan het wettelijke maximumtarief of dan waar uw leveringsovereenkomst recht op geeft. Bewaar uw jaarafrekeningen en het antwoord van de leverancier op uw klacht: die heeft u nodig als de zaak uiteindelijk voor de geschillencommissie of de rechter komt.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina energierecht advocaat.
