Advocaat: wat hij doet en wanneer u er een nodig hebt

Gepubliceerd op 6 augustus 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een advocaat adviseert u over uw rechten, onderhandelt namens u en staat u bij in procedures. In civiele zaken bij de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad bent u verplicht een advocaat in te schakelen; bij de kantonrechter en in strafzaken niet, al hebt u als verdachte wel recht op een advocaat.

Het werk in de rechtszaal is maar een deel van het vak. Veel werk gebeurt aan tafel en op papier: contracten meelezen, brieven schrijven en onderhandelen. Hieronder leest u wat de Advocatenwet van een advocaat vraagt, wanneer een advocaat verplicht is en welke kosten er spelen.

Wie mag zich advocaat noemen?

Advocaat is een beschermde titel. Volgens artikel 9a van de Advocatenwet mag alleen wie als advocaat is ingeschreven die titel voeren. Een jurist of juridisch adviseur zonder inschrijving mag zich dus geen advocaat noemen.

Voordat een advocaat aan het werk mag, legt hij bij de rechtbank de eed of belofte af (artikel 3 Advocatenwet). Daarna werkt hij volgens artikel 9b Advocatenwet de eerste drie jaar als advocaat-stagiaire, onder begeleiding van een patroon.

De vijf kernwaarden uit artikel 10a Advocatenwet

Artikel 10a Advocatenwet noemt vijf kernwaarden. Daaraan wordt een advocaat in een tuchtzaak gemeten.

De deken van de Orde van Advocaten in het arrondissement houdt toezicht. Bent u ontevreden over het gedrag van een advocaat, dan kunt u een klacht indienen bij de deken. De raad van discipline kan een maatregel opleggen, van een waarschuwing tot schrapping van het tableau.

Wat legt de advocaat vooraf met u vast?

Bij de start legt de advocaat de opdracht schriftelijk vast: wat hij voor u doet, hoe de kosten worden berekend en wie uw zaak behandelt. Tijdens de zaak overlegt hij met u over belangrijke beslissingen, zoals het aannemen van een schikkingsvoorstel.

Elk advocatenkantoor moet een klachtenregeling hebben. Gaat uw klacht over de dienstverlening of de declaratie, dan meldt u die eerst bij het kantoor. Komt u er samen niet uit, dan kan zo’n geschil vaak naar een onafhankelijke geschillencommissie.

Welke taken voert een advocaat uit?

Een advocaat adviseert, onderhandelt, procedeert en bepaalt samen met u de strategie. Welke taak voorop staat, hangt af van de fase van uw zaak. Het werk begint bijna altijd met een analyse: wat zegt de wet, hoe hebben rechters in vergelijkbare zaken geoordeeld en hoe sterk staat u?

Wat doet een advocaat bij een vaststellingsovereenkomst?

Bij een dreigend ontslag beoordeelt de advocaat eerst of er een geldige ontslaggrond is en hoe sterk u staat. Daarna volgt vaak een onderhandeling over een vaststellingsovereenkomst, met afspraken over de einddatum, de transitievergoeding en eventueel een extra vergoeding.

Volgens artikel 7:670b BW mag de werknemer de overeenkomst binnen veertien dagen na ondertekening zonder opgave van redenen ontbinden. Pas als praten niets oplevert, komt de kantonrechter in beeld. Meer hierover leest u op onze pagina over arbeidsrecht.

Hoe voorkomt een advocaat een rechtszaak?

Door u vooraf te adviseren en bij een conflict eerst te onderhandelen. Een procedure kost griffierecht, advocaatkosten en vaak maanden tijd. Daarom zoekt een advocaat meestal eerst een oplossing buiten de rechtszaal.

Welke bepalingen vallen op bij het meelezen van een contract?

Een advocaat leest een arbeidsovereenkomst, huurcontract of koopovereenkomst mee voordat u tekent. Hij wijst u op bepalingen die later nadelig kunnen uitpakken, zoals een concurrentiebeding (artikel 7:653 BW), een boeteclausule of een beperking van aansprakelijkheid.

Voor ondernemers gaat het vaak om algemene voorwaarden, een aandeelhoudersovereenkomst of de overname van een bedrijf. Op onze pagina over ondernemingsrecht leest u hoe wij bedrijven hierbij helpen. Bij de koop of huur van een woning of bedrijfspand kunt u terecht bij onze vastgoedrechtadvocaten.

Waarom eerst een ingebrekestelling?

Bij een conflict over een overeenkomst stuurt de advocaat meestal eerst een ingebrekestelling. Daarin krijgt de wederpartij een redelijke termijn om alsnog na te komen. Volgens artikel 6:82 BW is de wederpartij pas in verzuim als die termijn ongebruikt verstrijkt, tenzij nakoming al blijvend onmogelijk is.

Een voorbeeld ter illustratie: een aannemer levert gebrekkig werk en weigert te herstellen. De advocaat stelt hem schriftelijk in gebreke met een hersteltermijn. Blijft herstel uit, dan volgt overleg over schadevergoeding of over herstel door een ander op kosten van de eerste aannemer. Pas als dat niets oplevert, volgt een procedure.

Wanneer bent u verplicht een advocaat in te schakelen?

In civiele zaken bij de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad kunt u niet zonder advocaat procederen. Bij de kantonrechter mag u uw zaak zelf voeren of u laten bijstaan door een gemachtigde die geen advocaat is.

Welke zaken bij de kantonrechter horen, staat in artikel 93 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Dat zijn vorderingen tot en met 25.000 euro, en daarnaast zaken over arbeid, huur, consumentenkoop en consumentenkrediet, ongeacht het bedrag. Deze kantongrens geldt sinds 1 juli 2011.

In de verplichte gevallen is de vraag dus niet of u een advocaat nodig hebt, maar welke advocaat bij uw zaak past. Voor zaken rond scheiding, kinderen en alimentatie kunt u terecht bij onze familierechtadvocaten.

Welk recht op een advocaat hebt u als verdachte?

In het strafrecht is een advocaat niet verplicht, maar u hebt er wel recht op. Volgens artikel 28c van het Wetboek van Strafvordering mag u als verdachte voor het eerste politieverhoor een advocaat raadplegen.

Dat recht gaat terug op het Salduz-arrest. De Hoge Raad oordeelde op 30 juni 2009 dat een aangehouden verdachte voor het eerste verhoor moet worden gewezen op zijn recht om een advocaat te raadplegen en daartoe ook de gelegenheid moet krijgen (ECLI:NL:HR:2009:BH3079). Gebeurt dat niet, dan mogen verklaringen die de verdachte zonder dat overleg heeft afgelegd in beginsel niet als bewijs worden gebruikt.

Wordt u aangehouden en kiest u niet zelf een advocaat, dan krijgt u een piketadvocaat toegewezen. Ook bij een dagvaarding of strafbeschikking is snel advies verstandig: tegen een strafbeschikking kunt u binnen twee weken verzet doen. Meer daarover leest u op onze pagina over strafrecht.

Actueel (oktober 2026): het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar treedt pas in werking op een datum die bij koninklijk besluit wordt bepaald. De streefdatum is 2029. Tot die tijd gelden de huidige artikelnummers, zoals artikel 28c Sv.

In welke situaties is een advocaat verstandig, ook als het niet hoeft?

Een advocaat is verstandig als er veel op het spel staat, de regels ingewikkeld zijn of de verhoudingen verstoord zijn. Tijdig advies voorkomt vaak fouten die later lastig te herstellen zijn, zoals een gemiste termijn.

• uw werkgever legt u een vaststellingsovereenkomst voor: de bedenktijd van artikel 7:670b BW is veertien dagen;
• u bent opgeroepen voor verhoor als verdachte;
• u staat op het punt een belangrijk contract te tekenen of een bedrijf te kopen;
• er is onenigheid over een erfenis of de verdeling van een nalatenschap;
• een huurder, verhuurder of aannemer komt afspraken niet na.

Hebt u letselschade opgelopen, dan verwijzen wij u naar een gespecialiseerd letselschadeadvocaat. Wij behandelen in die gevallen alleen de arbeidsrechtelijke kant, zoals re-integratie en ontslag bij ziekte.

Hoe verloopt een traject bij een advocaat?

Een traject verloopt meestal in vier stappen. Bij elke stap weet u wat er gebeurt en wat de volgende beslissing is.

1. Analyse: u legt uw situatie voor met de stukken, zoals contracten, brieven en e-mails. De advocaat zoekt de juridische kern en geeft een eerlijke inschatting van kansen en risico’s, zonder een uitkomst te beloven.
2. Plan van aanpak: welke stappen in welke volgorde, met de verwachte doorlooptijd. Vaak is de eerste stap een brief aan de wederpartij.
3. Uitvoering: de advocaat voert de correspondentie, onderhandelt, stelt processtukken op en staat u bij op de zitting.
4. Afronding: de zaak eindigt met een schikking, een uitspraak of een afgerond advies. De advocaat bespreekt of hoger beroep mogelijk is; daarvoor geldt in civiele zaken meestal een termijn van drie maanden (artikel 339 Rv).

Verandert de situatie onderweg, bijvoorbeeld omdat de wederpartij een voorstel doet, dan past de advocaat de aanpak in overleg met u aan. Hoe wij dit bij Law & More aanpakken, leest u op de pagina waarom kiezen voor Law & More.

Wat kost een advocaat en wat kost de procedure zelf?

De kosten van de advocaat hangen af van de afspraak met het kantoor: meestal een uurtarief of een vaste prijs voor een omschreven opdracht. De advocaat moet u vooraf informeren over de manier waarop hij zijn kosten berekent. Vraag bij een uurtarief om een inschatting van het aantal uren.

Daarnaast betaalt u bij een procedure griffierecht aan de rechtbank. Eiser en gedaagde betalen dat allebei; de gedaagde in een kantonzaak alleen als hij verschijnt. Een greep uit de tarieven:

Bij onvermogen geldt een verlaagd tarief van € 93. Bron: Rechtspraak.nl, griffierecht 2026.

No cure no pay, waarbij u alleen betaalt bij resultaat, is voor advocaten in beginsel niet toegestaan. De Nederlandse Orde van Advocaten laat een resultaatgerelateerde beloning alleen onder strikte voorwaarden toe in letsel- en overlijdensschadezaken. Voor die zaken verwijzen wij u naar een letselschadespecialist.

Krijgt u de advocaatkosten terug als u wint?

Meestal maar gedeeltelijk. Wint u, dan veroordeelt de rechter de wederpartij vaak in de proceskosten (artikel 237 Rv). Die vergoeding is een vast bedrag per proceshandeling volgens het liquidatietarief en dekt meestal maar een deel van uw werkelijke advocaatkosten.

Hebt u een rechtsbijstandverzekering, kijk dan in uw polis wat die dekt. Bij een gerechtelijke procedure mag u in beginsel zelf een advocaat kiezen, al kan de verzekeraar de vergoeding van externe kosten beperken.

Wanneer betaalt de overheid mee aan uw advocaat?

Hebt u een laag inkomen en weinig vermogen, dan betaalt de overheid een groot deel van de kosten. Dit heet gefinancierde rechtsbijstand, ook wel een toevoeging. De Raad voor Rechtsbijstand kijkt daarvoor naar uw inkomen en vermogen van twee jaar geleden.

De advocaat vraagt de toevoeging voor u aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. U betaalt dan een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen. Law & More werkt niet op basis van gefinancierde rechtsbijstand. Komt u daarvoor in aanmerking, dan kunt u via de Raad een advocaat vinden die toevoegingszaken aanneemt.

Wat Law & More als advocaat voor u doet

• Wij bespreken in een eerste gesprek uw positie, de risico’s en de mogelijke vervolgstappen.
• Wij lezen contracten mee voordat u tekent, zoals een arbeidsovereenkomst, huurcontract of aandeelhoudersovereenkomst.
• Wij voeren de correspondentie en onderhandelingen met de wederpartij.
• Wij procederen bij de kantonrechter, de rechtbank en het gerechtshof, en staan u als verdachte bij.

In het kort

• Alleen wie als advocaat is ingeschreven, mag die titel voeren (artikel 9a Advocatenwet).
• De kernwaarden van artikel 10a Advocatenwet zijn de maatstaf in een tuchtzaak.
• Sinds het Salduz-arrest van 30 juni 2009 hebt u als verdachte recht op overleg met een advocaat voor het eerste verhoor.
• Naast de advocaatkosten betaalt u griffierecht; per 1 januari 2026 voor een natuurlijk persoon bij de rechtbank vanaf € 341.

Veelgestelde vragen over advocaten

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.