Bestuurdersaansprakelijkheid in veranderende tijden: update voor DGA’s

Als DGA (directeur-grootaandeelhouder) van een BV kijk je in 2025 tegen flink wat nieuwe uitdagingen aan. De invoering van het nieuwe Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek heeft de spelregels rondom aansprakelijkheid behoorlijk opgeschud.

De quasi-immuniteit van bestuurders is per 1 januari 2025 afgeschaft, waardoor DGA’s nu ook direct aansprakelijk kunnen worden gesteld door contractpartijen van hun BV. Je bent als bestuurder dus niet meer vanzelfsprekend beschermd tegen claims van buitenaf als je een fout maakt.

Deze veranderingen raken meteen je dagelijkse bedrijfsvoering, je manier van onderhandelen en hoe je risico’s beheert. Het is nu echt zaak om je aansprakelijkheidsverzekeringen onder de loep te nemen, contracten scherper te formuleren en preventief te handelen om je persoonlijke risico’s te beperken.

Wat is bestuurdersaansprakelijkheid en waarom is het relevant in 2025?

Bestuurdersaansprakelijkheid betekent dat je als bestuurder persoonlijk verantwoordelijk kunt worden gehouden voor schade door je handelen of nalaten. In 2025 wordt dat extra spannend door strengere controles, nieuwe wetten en meer druk op transparantie.

Definitie en betekenis voor bestuurders

Als bestuurder van een BV of NV kun je persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor schade als je je taken verwaarloost of verkeerde keuzes maakt. Dat is soms best een lastige spagaat.

Er zijn twee hoofdvormen van aansprakelijkheid:

• Interne aansprakelijkheid: tegenover je eigen onderneming
• Externe aansprakelijkheid: tegenover derden zoals schuldeisers of de Belastingdienst

Normaal gesproken beschermt de rechtspersoonlijkheid van de vennootschap je wel. Maar bij grove fouten of plichtsverzuim valt die bescherming gewoon weg.

Bestuurders delen de verantwoordelijkheid voor het beleid. Als het beleid misgaat, kan iedere bestuurder worden aangesproken.

Aandachtspunten voor DGA’s

Als DGA loop je extra risico, want je bent vaak én eigenaar én bestuurder. Dagelijkse beslissingen hebben direct invloed op je persoonlijke aansprakelijkheid.

Belangrijkste risicosituaties voor DGA’s:

• Onbetaalde belastingen en sociale premies
• Handelen tijdens financiële problemen
• Besluiten die schuldeisers benadelen
• Onvoldoende toezicht op het reilen en zeilen van het bedrijf

De Belastingdienst kan DGA’s persoonlijk aanspreken als belastingen onbetaald blijven, zeker bij duidelijk onbehoorlijk bestuur.

Let goed op je dubbele pet. Als eigenaar wil je winst, maar als bestuurder moet je breder denken en alle belangen afwegen.

Veranderende wetgeving en maatschappelijke context

In 2025 zijn de regels rond bestuurdersaansprakelijkheid flink aangescherpt. Toezichthouders kijken strenger mee of je je verplichtingen nakomt.

Wat verandert er in 2025?

• Strengere controle op fiscale verplichtingen
• Meer focus op ESG-criteria (milieu, sociaal, bestuur)
• Hogere eisen aan transparantie
• Strengere compliance-regels

De maatschappij verwacht nu meer verantwoording van bestuurders, vooral op duurzaamheid en sociale impact. Niet voldoen aan ESG-richtlijnen kan je claims of boetes opleveren.

Je rol als bestuurder wordt er niet simpeler op. Het loont echt om je goed voor te bereiden en preventieve maatregelen te nemen.

Nieuwe wetgeving bestuurdersaansprakelijkheid: belangrijke wijzigingen per 2025

Op 1 januari 2025 ging Boek 6 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek in. Dat heeft grote gevolgen voor bestuurders.

De belangrijkste wijziging? De quasi-immuniteit voor bestuurders is weg. Je loopt nu directe aansprakelijkheidsrisico’s tegenover contractpartijen.

Afschaffing quasi-immuniteit van de bestuurder

Het nieuwe Burgerlijk Wetboek heeft de bescherming tegen directe claims stevig ingeperkt. Voorheen genoten bestuurders als hulppersonen quasi-immuniteit.

Dat betekende dat contractpartijen bestuurders niet rechtstreeks konden aanspreken; claims moesten tegen de onderneming zelf.

Vanaf 2025:

• Contractpartijen kunnen bestuurders direct aanspreken
• Je moet wel een fout hebben gemaakt die schade veroorzaakte
• Er moet een duidelijk verband zijn tussen de fout en de schade

De oude uitzonderingen, zoals bij strafbare feiten of schending van zorgplicht, zijn geschrapt. Bestuurders lopen nu veel bredere aansprakelijkheidsrisico’s.

Stel, een bestuurder laat bewust producten met gebreken leveren. Een leverancier kan hem nu persoonlijk aanspreken. Dat kon voorheen niet.

Reikwijdte en uitzonderingen in het Burgerlijk Wetboek

Het nieuwe regime stelt duidelijke voorwaarden en grenzen. Artikel 2:56 van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen blijft gelden voor fouten binnen je mandaat.

Wanneer ben je aansprakelijk?

• Je hebt als bestuurder een fout gemaakt
• De contractpartij heeft schade geleden
• Er is een direct verband tussen jouw fout en de schade

Je bent alleen aansprakelijk als je echt buiten de lijntjes kleurt van wat normaal voorzichtig bestuur is. Die bescherming geldt alleen voor beslissingen binnen je bestuursmandaat.

Het nieuwe Burgerlijk Wetboek geeft benadeelde partijen ook keuzevrijheid: ze kunnen kiezen tussen contractuele of buitencontractuele aansprakelijkheid. Welke route het voordeligst is, mogen ze zelf bepalen.

Verjaringstermijnen verschillen trouwens: contractueel is dat 10 jaar, buitencontractueel 5 jaar na ontdekking (maximaal 20 jaar).

Contractuele beperking en uitsluiting van aansprakelijkheid

Je kunt aansprakelijkheidsrisico’s nog steeds contractueel beperken. Bedrijven mogen clausules opnemen die de buitencontractuele aansprakelijkheid van bestuurders uitsluiten of beperken.

Beschermingsmechanismen:

• Plafonds van €125.000 tot €12 miljoen
• Duidelijke uitsluitings- en beperkingsclausules in contracten
• Alleen van toepassing binnen het bestuursmandaat

Bij opzettelijk wangedrag, belastingaansprakelijkheid of als je wist dat faillissement onvermijdelijk was, gelden die plafonds niet.

Contractuele bepalingen zijn nu echt onmisbaar. Je moet expliciet de niet-contractuele aansprakelijkheid van bestuurders uitsluiten in je overeenkomsten.

Het nieuwe beleid vraagt om proactieve contractuele bescherming. De wettelijke regels zijn aanvullend, dus eigen afspraken zijn cruciaal.

Persoonlijke aansprakelijkheid: interne en externe risico’s

Bestuurders van een vennootschap kunnen in bepaalde situaties persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Dat kan zowel binnen het bedrijf als tegenover externe partijen, maar er moet altijd sprake zijn van een persoonlijk ernstig verwijt.

Interne aansprakelijkheid binnen de vennootschap

Interne bestuurdersaansprakelijkheid ontstaat als bestuurders door hun eigen vennootschap worden aangesproken. Dit gebeurt bij onbehoorlijk bestuur dat schade aan het bedrijf veroorzaakt.

Belangrijkste oorzaken van interne aansprakelijkheid:

• Schending van statutaire bepalingen
• Niet voldoen aan wettelijke verplichtingen
• Handelen buiten je bevoegdheden
• Slecht toezicht op de bedrijfsvoering

De vennootschap moet aantonen dat bestuurders hun taken hebben geschonden. Er moet een direct verband zijn tussen het handelen en de schade.

Bestuurders kunnen zich verdedigen door te laten zien dat ze zorgvuldig hebben gehandeld. Het business judgment rule-principe beschermt bestuurders bij zakelijke beslissingen die achteraf verkeerd uitpakken.

Externe aansprakelijkheid tegenover derden

Externe aansprakelijkheid ontstaat als derden, zoals crediteuren of contractpartijen, bestuurders persoonlijk aanspreken. Hier geldt een zwaardere bewijslast dan intern.

Voorwaarden voor externe aansprakelijkheid:

• Persoonlijk ernstig verwijt aan bestuurders
• Onrechtmatig handelen richting derden
• Direct verband met de schade
• Geen verhaal mogelijk op de vennootschap

Typische gevallen zijn het aangaan van verplichtingen terwijl faillissement dreigt, misleiding van crediteuren of het niet aanvragen van surseance bij betalingsproblemen.

Bestuurders moeten laten zien dat ze hebben gehandeld zoals redelijk bekwame bestuurders dat zouden doen. Externe aansprakelijkheid is daardoor lastiger te bewijzen dan interne.

Persoonlijke aansprakelijkheid bij faillissement

Bij faillissement kunnen curatoren bestuurders aanspreken voor het tekort in de boedel. Dit gebeurt vaker dan je denkt en kan leiden tot forse financiële claims.

Risicofactoren bij faillissement:

• Te late aanvraag surseance of faillissement

• Voortzetting van het bedrijf zonder reële kans op herstel

• Vermogensvermenging tussen bestuurder en vennootschap

• Onzorgvuldige boekhouding of administratie

De curator moet aantonen dat onbehoorlijk bestuur het tekort heeft vergroot. Bestuurders moeten dan weer bewijzen dat het tekort er ook zonder hun handelen zou zijn geweest.

Het is slim om bij financiële problemen snel professioneel advies te zoeken. Vroeg signaleren en snel ingrijpen kan persoonlijke aansprakelijkheid vaak voorkomen.

Disculpatie en zorgvuldig handelen

Disculpatie betekent dat je als bestuurder onder aansprakelijkheid uit kunt komen door zorgvuldig te handelen. Je moet dan proactief zijn en alles goed vastleggen.

Elementen van behoorlijk bestuur:

• Tijdige, doordachte besluitvorming

• Goed toezicht op de bedrijfsvoering

• Naleving van wet- en regelgeving

• Transparant communiceren met stakeholders

Bestuurders moeten laten zien dat ze alle relevante info hebben verzameld voordat ze knopen doorhakten. Ze moeten ook aantonen dat ze handelden in het belang van de vennootschap.

Goede notulen en duidelijke documentatie van besluiten zijn onmisbaar. Dit helpt als je ooit je zorgvuldige handelen moet aantonen.

Bestuurdersaansprakelijkheid en corporate governance

Corporate governance krijgt steeds meer gewicht als het gaat om bestuurdersaansprakelijkheid. Duurzaam ondernemen en ESG-factoren sturen nu direct de manier waarop bestuurders besluiten nemen.

Invloed van governance op aansprakelijkheidsrisico

Goede corporate governance legt een fundament voor het beperken van aansprakelijkheid. Het bestuur moet transparant zijn in hoe ze besluiten nemen.

Structurele maatregelen die helpen:

• Duidelijke mandaten en bevoegdheden vastleggen

• Regelmatige rapportage aan toezichthouders

• Documentatie van belangrijke beleidsbeslissingen

Stakeholders verwachten steeds meer van bestuurders. De druk om zorgvuldig te werk te gaan neemt toe.

Bij financiële problemen stellen crediteuren en andere belanghebbenden hogere eisen. Het bestuur moet dan laten zien dat ze hun huiswerk hebben gedaan.

Rol van duurzaam ondernemerschap en ESG

ESG-factoren (Environmental, Social, Governance) brengen nieuwe risico’s met zich mee voor bestuurders. Maatschappelijke ontwikkelingen leiden tot meer rechtszaken tegen bestuurders.

Concrete risico’s zijn onder meer:

• Klimaatgerelateerde claims tegen bestuurders persoonlijk

• Overtredingen van milieuwetgeving

• Het negeren van sociale verantwoordelijkheden

De Nederlandse Corporate Governance Code neemt ESG-principes steeds serieuzer. Stakeholders verwachten dat het bestuur hier actief op stuurt.

Bestuurders moeten nu verder kijken dan alleen de korte termijn. Duurzaamheidsdoelen mogen niet sneuvelen voor snelle winst.

Aanpassing van beleid en besluitvorming

Het bestuur moet het besluitvormingsproces aanpassen aan nieuwe governance-eisen. Alleen financiële overwegingen zijn niet meer genoeg.

Belangrijke aanpassingen in beleid:

• ESG-criteria integreren in strategie

• Uitgebreidere risicoanalyses uitvoeren

• Meer gewicht geven aan stakeholder-belangen

DGA’s moeten hun besluitvorming beter vastleggen. Dit voorkomt problemen als er later discussie ontstaat over aansprakelijkheid.

Het bestuur moet zorgen voor goede compliance-systemen. Zo kunnen ze risico’s op tijd signaleren en beheersen.

Praktische gevolgen en tips voor DGA’s

DGA’s kunnen hun aansprakelijkheidsrisico’s flink beperken door actief maatregelen te nemen. Denk aan het aanpassen van contracten, verzekeringen en het goed vastleggen van besluiten.

Herziening van contracten en algemene voorwaarden

DGA’s doen er goed aan hun contracten kritisch te bekijken op aansprakelijkheidsclausules. Veel standaardcontracten maken bestuurders persoonlijk aansprakelijk voor bedrijfsschulden.

Contractelementen die aandacht verdienen:

• Leveringsovereenkomsten met persoonlijke garantstellingen

• Huurcontracten met hoofdelijke aansprakelijkheid

• Kredietfaciliteiten waarbij de DGA zich borg stelt

Bij nieuwe contracten kun je onderhandelen over beperkte aansprakelijkheidsclausules. Zorg dat deze duidelijk maken dat de DGA niet persoonlijk aansprakelijk is voor bedrijfsverplichtingen.

Let ook goed op de algemene voorwaarden. Zorg dat je eigen voorwaarden duidelijke beperkingen bevatten zodat derden niet zomaar claims kunnen indienen tegen jou als bestuurder.

Belang van aansprakelijkheidsverzekering

Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O-verzekering) is eigenlijk onmisbaar voor DGA’s. Zo’n verzekering dekt schade door bestuurlijke beslissingen, maar sluit opzettelijke schade uit.

Waar moet je op letten bij een verzekering:

• Dekkingsbedrag passend bij de bedrijfsomvang

• Inclusief juridische bijstand

• Retroactieve dekking voor oude besluiten

Check altijd de polisvoorwaarden goed. Sommige verzekeringen sluiten bijvoorbeeld fiscale boetes of milieuschade uit.

Het investeringsbeleid van de BV kan de premie beïnvloeden. Risicovolle investeringen zorgen vaak voor hogere premies of meer uitsluitingen.

Documentatie en transparante besluitvorming

Zorgvuldig handelen betekent dat je als DGA alle bestuursbesluiten goed vastlegt. Vooral bij belangrijke beslissingen over investeringen, dividend of strategie is dit essentieel.

Wat moet je zeker documenteren:

• Notulen van bestuursvergaderingen

• Onderbouwing van grote beslissingen

• Adviesrapporten van externe adviseurs

• Jaarlijkse decharge-besluiten

Regel formeel decharge van aandeelhouders. Zijn alle aandeelhouders ook bestuurder? Dan geldt ondertekening van de jaarrekening meteen als decharge.

Bij tegenstrijdige belangen moet je als DGA even een stap terug doen bij de besluitvorming. Zo voorkom je achteraf gedoe over belangenverstrengeling.

Check regelmatig of je beslissingen het voortbestaan van het bedrijf niet in gevaar brengen. Soms moet je op tijd bijsturen om claims te voorkomen.

Overdracht, opvolging en fiscale aandachtspunten voor DGA’s

Vanaf 2025 worden de regels voor bedrijfsoverdracht strenger. De vrijstellingen worden kleiner en de voorwaarden pittiger.

DGA’s moeten hun overdrachtstrategie echt aanpassen aan de nieuwe fiscale en juridische eisen.

Wijzigingen in bedrijfsopvolgingsregelingen (BOR, DSR)

De bedrijfsopvolgingsregeling en doorschuifregeling veranderen flink vanaf 1 januari 2025. De vrijstellingen worden minder royaal en de eisen strenger.

Belangrijkste wijzigingen:

• Minder vrijstelling voor erf- en schenkbelasting

• Strengere eisen voor beleggingsvermogen in de vennootschap

• Aangescherpte bezitseis en voortzettingseis

Het investeringsbeleid van de vennootschap komt meer onder het vergrootglas te liggen. Beleggingsvermogen valt sneller buiten de regeling, dus je zult je portefeuille kritisch moeten bekijken.

De DSR wordt ook strenger toegepast. Overdracht aan jongere ondernemers wordt lastiger door aangescherpte voorwaarden.

Timing wordt nu echt cruciaal voor een succesvolle overdracht.

Fiscale en juridische voorbereiding op overdracht

Een goede voorbereiding voorkomt fiscale en juridische valkuilen. DGA’s moeten met verschillende aspecten van de overdracht rekening houden.

Voorbereidingsstappen:

De bezitseis van vijf jaar blijft gewoon gelden. Je moet in die periode aan strikte voorwaarden voldoen, anders volgt er een naheffing.

Uitstel- en betalingsregelingen kunnen de belastingdruk wat verlichten. Dat geeft wat lucht in de overgangsfase.

Actuele ontwikkelingen voor DGA’s en hun vennootschap

Recente beleidsontwikkelingen raken de fiscale positie van DGA’s behoorlijk. De regering denkt hardop na over nieuwe aanpassingen van DGA-regels.

Box 2-tarieven veranderen in 2025. Dit raakt direct de dividend- en vervreemdingswinsten.

DGA’s moeten hun uitkeringsbeleid hierop aanpassen. Daar valt niet aan te ontkomen.

De vennootschap krijgt strengere regels op haar bord. Verliesverrekening wordt ingeperkt.

Anti-misbruikregels worden aangescherpt. Dat vraagt om oplettendheid.

Fiscale aandachtspunten 2025:

• Verhoogde box 2-tarieven
• Beperkte verliesverrekening
• Strengere antimisbruikregels
• Wijziging DGA-salarisverplichting

Internationale ontwikkelingen spelen steeds meer mee. Europese regelgeving dringt zich op aan de Nederlandse fiscale wetgeving.

DGA’s met internationale activiteiten moeten extra alert zijn. Je wilt niet voor verrassingen komen te staan.

Veelgestelde vragen

DGA’s krijgen te maken met strengere wetgeving en toegenomen controles. De vragen hieronder gaan over persoonlijke risico’s, wettelijke veranderingen en hoe je jezelf beschermt.

Wat houdt bestuurdersaansprakelijkheid precies in voor directeur-grootaandeelhouders?

Bestuurdersaansprakelijkheid betekent dat een DGA persoonlijk kan opdraaien voor schulden van de BV. Dit gebeurt als er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur.

De BV beschermt normaal tegen persoonlijke aansprakelijkheid. Maar die bescherming verdwijnt als de bestuurder zijn taken ernstig verwaarloost.

DGA’s kunnen zowel intern als extern aansprakelijk zijn. Intern gaat het om schade aan de vennootschap zelf.

Extern draait om derden zoals schuldeisers of de Belastingdienst. Dat kan soms best ver gaan.

Hoe zijn de regels omtrent bestuurdersaansprakelijkheid veranderd in de recente wetgeving?

De wetgeving vraagt steeds meer transparantie en verantwoording. Toezichthouders controleren vaker of je aan de verplichtingen voldoet.

De Belastingdienst let extra scherp op fiscale verplichtingen. Bestuurders die belastingen niet betalen, lopen sneller het risico persoonlijk aansprakelijk te worden.

ESG-aspecten krijgen meer gewicht in bestuurlijke verantwoordelijkheid. Wie milieu- en duurzaamheidsrichtlijnen negeert, kan claims verwachten.

Op welke manier beïnvloedt de nieuwe wetgeving mijn risico op persoonlijke aansprakelijkheid als DGA?

Het risico op persoonlijke aansprakelijkheid is gestegen door strengere handhaving. Vooral bij achterstallige belastingbetalingen pakt de Belastingdienst sneller door.

Compliance-eisen worden uitgebreider en nauwkeuriger gecontroleerd. DGA’s moeten meer tijd besteden aan het volgen van de regels.

Documentatie van besluitvorming speelt een grotere rol. Als je niet goed vastlegt waarom je iets doet, vergroot dat het aansprakelijkheidsrisico.

Wat zijn de gevolgen van faillissement voor mijn persoonlijke aansprakelijkheid als bestuurder?

Dreigt faillissement, dan moet een DGA extra zorgvuldig werken. Het belang van schuldeisers gaat dan boven dat van aandeelhouders.

Als je te laat faillissement aanvraagt, kun je persoonlijk aansprakelijk worden. Nieuwe verplichtingen aangaan terwijl je weet dat je ze niet kunt nakomen, is riskant.

In crisissituaties moet je handelingen goed documenteren. Extern advies van specialisten is dan geen overbodige luxe.

Welke preventieve maatregelen kan ik treffen om mijn aansprakelijkheidsrisico als directeur-grootaandeelhouder te beperken?

Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering geeft financiële bescherming bij claims. Zo’n D&O-verzekering dekt de kosten van juridische procedures en schadevergoedingen.

Betaal belastingen op tijd. Heb je betalingsproblemen, maak dan direct duidelijke afspraken.

Regelmatige financiële rapportages geven inzicht in de situatie van het bedrijf. Je wilt altijd weten hoe het staat met liquiditeit en solvabiliteit.

Leg bestuursbeslissingen goed vast. Noteer alle overwegingen en redenen achter je keuzes, ook al voelt dat soms overdreven.

Hoe kan ik mezelf als DGA het beste voorbereiden op aansprakelijkheidskwesties in licht van de recente veranderingen in wetgeving?

Samenwerken met fiscale advocaten helpt om complexe regelgeving beter te volgen. Deze specialisten spotten risico’s en stellen vaak praktische maatregelen voor.

Check regelmatig of je verzekeringen nog kloppen. Je wilt niet dat je dekking tekortschiet als je bedrijf groeit of verandert.

Neem tijd voor een zorgvuldig besluitvormingsproces. Bij grote beslissingen is het slim om externe experts om advies te vragen.

Het loont om proactief te handelen. Door risico’s vroeg te signaleren, kun je vaak grotere problemen voor zijn.