Belaging en stalking: wanneer het strafbaar is en hoe u zich beschermt

Gepubliceerd op 29 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Stalking heet in de wet belaging en is strafbaar op grond van artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht (Sr). Het Openbaar Ministerie vervolgt belaging alleen als het slachtoffer daar uitdrukkelijk om vraagt: belaging is een klachtdelict. Bedreiging, vernieling en doxing zijn dat niet; die feiten kan het OM ook zonder klacht vervolgen.

Wanneer is stalking strafbaar als belaging?

Artikel 285b Sr stelt vier eisen. Het gedrag is wederrechtelijk, het gebeurt stelselmatig, het maakt opzettelijk inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van een ander, en de dader wil die ander dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, of hem vrees aanjagen. Ontbreekt één van die elementen, dan is het gedrag misschien hinderlijk, maar geen belaging.

Over de stelselmatigheid wordt het meest geprocedeerd. De wet noemt geen minimumaantal incidenten. De rechter kijkt naar de aard, de duur, de frequentie en de intensiteit van de gedragingen, de omstandigheden waarin ze plaatsvonden en de invloed op het persoonlijk leven en de vrijheid van het slachtoffer. Twintig neutrale berichten in een week kunnen stelselmatig zijn; twee bezoeken aan de woning midden in de nacht ook.

Voor het oogmerk hoeft het slachtoffer niet werkelijk iets te hebben gedaan of nagelaten. Het gaat om wat de dader wilde bereiken. Omdat een bedoeling moeilijk direct te bewijzen is, leidt de rechter die vaak af uit het gedrag zelf: was het naar zijn aard geschikt om angst aan te jagen of iemand onder druk te zetten?

Wat zegt de Hoge Raad over stelselmatigheid?

In ECLI:NL:HR:2013:BZ3626 (Hoge Raad, 12 maart 2013) vernietigde de Hoge Raad een veroordeling voor belaging. De bewijsmiddelen hielden niet meer in dan dat de aangeefster per sms ‘vele bedreigingen’ had ontvangen. Dat was te weinig om de stelselmatigheid te dragen, gelet op de factoren aard, duur, frequentie en intensiteit.

In ECLI:NL:HR:2025:1557 (Hoge Raad, 14 oktober 2025) bleef een veroordeling wel overeind. Een man had zijn ex-partner na het einde van de relatie in ruim drie weken WhatsApp-berichten gestuurd, een brief en kaart bij haar woning bezorgd, haar huistelefoon gebeld, haar genoemd in Instagram-berichten en haar nieuwe vriend benaderd. Voor de perioden daarvoor en daarna sprak het hof hem vrij. De les: de rechter beoordeelt per periode of het patroon de grens over gaat.

Welke gedragingen vallen onder belaging?

De wet geeft bewust geen uitputtende lijst. Belaging kan bestaan uit fysiek volgen, wachten bij de woning, school of het werk en onaangekondigd opduiken waar het slachtoffer komt. Even vaak gaat het om communicatie: aanhoudend bellen, berichten sturen, mailen, ongevraagde cadeaus of brieven. Ook familie, vrienden of collega’s benaderen om zo indirect contact te forceren, telt mee.

Digitale gedragingen vallen er volledig onder. Denk aan nepaccounts om iemand te blijven volgen, een gps-tracker of gedeelde locatie-app, pogingen om accounts over te nemen en het verspreiden van berichten over het slachtoffer. Losse handelingen die onschuldig lijken, kunnen samen met de rest van het patroon de stelselmatigheid opleveren. Daarom is een compleet dossier zo belangrijk.

Belaging grenst aan andere delicten. Een enkele dreiging met een misdrijf tegen het leven of met zware mishandeling valt onder bedreiging in artikel 285 Sr, ook zonder patroon. Beschuldigingen die iemands eer of goede naam aantasten, kunnen smaad of laster zijn. Speelt het gedrag binnen een gezin of huiselijke kring, dan raakt het aan huiselijk geweld en aan psychische vormen daarvan zoals gaslighting. Het OM legt in zulke zaken vaak meerdere feiten tegelijk ten laste.

Welke straf staat op belaging en verwante delicten?

Op belaging staat ten hoogste drie jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie. De bedragen van de boetecategorieën staan in artikel 23 Sr en zijn per 1 januari 2026 verhoogd. De tabel hieronder geeft de maxima; de rechter legt in de praktijk vaak lager op.

In de praktijk ziet u vaak een taakstraf, een voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden zoals een contactverbod, of een combinatie. Voor een slachtoffer zijn die voorwaarden vaak waardevoller dan de hoofdstraf. Overtreedt de veroordeelde ze, dan kan de voorwaardelijke straf alsnog worden uitgevoerd.

Waarom is een aangifte van belaging niet genoeg?

Een klacht bestaat uit twee delen: de aangifte en een uitdrukkelijk verzoek tot vervolging. Uit een aangifte alleen volgt niet dat u vervolging wilt. Zeg bij de politie dus met zoveel woorden dat u een klacht indient en controleer of dat in het proces-verbaal staat. Zonder geldige klacht kan de rechter het OM niet-ontvankelijk verklaren.

Voor de klacht geldt een termijn. Artikel 66 Sr bepaalt dat u de klacht indient binnen drie maanden nadat u kennis kreeg van het feit. Bij een patroon dat maanden duurt, is het moment waarop die termijn begint niet altijd duidelijk. Wacht daarom niet tot het gedrag stopt.

Bedenkt u zich, dan kunt u de klacht intrekken. Artikel 67 Sr geeft daarvoor acht dagen na de dag van indiening. Daarna beslist het OM zelf of het doorzet, ook als u dat niet meer wilt. De wetgever legt de keuze bij het slachtoffer omdat een strafzaak het privéleven verder blootlegt en de situatie soms verergert.

Het klachtvereiste geldt alleen voor belaging. Bedreiging, vernieling, mishandeling, doxing en het overtreden van een opgelegd verbod vervolgt het OM ambtshalve. Wie twijfelt over een klacht, sluit dus niet alle strafrechtelijke routes af.

Actueel (29 juni 2026): het kabinet heeft een wetsvoorstel over psychisch geweld in internetconsultatie gebracht. Het voorstel schrapt het klachtvereiste bij belaging, zodat het OM ook zonder klacht kan vervolgen, en stelt dwingende controle zelfstandig strafbaar. Het is nog geen wet en er is geen datum van inwerkingtreding. Tot die tijd blijft de klacht een voorwaarde.

Hoe bouwt u een bewijsdossier op?

Een strafzaak wegens belaging staat of valt met het dossier. De rechter kijkt naar een patroon, dus telt niet alleen wat er gebeurde, maar ook wanneer, hoe vaak en met welk effect. De uitspraak van de Hoge Raad uit 2013 laat zien wat er misgaat als het dossier alleen ‘vele bedreigingen’ noemt.

1. Logboek: noteer per voorval datum, tijdstip, plaats, wat er gebeurde, wie het zag en wat het met u deed.
2. Onbewerkt bewijs: bewaar berichten, e-mails, voicemails, screenshots met zichtbare datum en tijd, foto’s, camerabeelden en verzendbewijzen. Verwijder niets.
3. Getuigen: vraag getuigen hun waarneming kort op te schrijven en te dateren.
4. Gevolgen: bewaar meldingen bij werkgever, school of huisarts. Zo maakt u de impact op uw dagelijks leven aantoonbaar.
5. Eén duidelijke brief: deel de ander één keer aangetekend mee dat u geen contact wilt. Dat maakt de wederrechtelijkheid van verder contact zichtbaar. Reageer daarna niet meer.

Hoe de aangifte verloopt en wat er daarna met uw dossier gebeurt, leest u in ons artikel over aangifte doen bij de politie. Bij acuut gevaar belt u 112.

Welke bescherming krijgt u al tijdens het strafrechtelijk onderzoek?

U hoeft niet te wachten op een vonnis. De officier van justitie kan een verdachte tijdens het onderzoek een gedragsaanwijzing geven op grond van artikel 509hh van het Wetboek van Strafvordering (Sv). Zo’n aanwijzing kan een contactverbod, een gebiedsverbod of een meldplicht inhouden. Wie de aanwijzing niet naleeft, pleegt een zelfstandig strafbaar feit.

Zit de verdachte in voorlopige hechtenis en wordt die geschorst, dan kan de rechter aan de schorsing bijzondere voorwaarden verbinden, zoals een contact- of gebiedsverbod. Bij een veroordeling kunnen dezelfde voorwaarden aan een voorwaardelijke straf worden gekoppeld, vaak met toezicht door de reclassering.

Woont de stalker bij u, dan is er een aparte route. Op grond van de Wet tijdelijk huisverbod kan de burgemeester iemand bij ernstig en onmiddellijk gevaar uit de woning weren. Artikel 2 van die wet stelt de duur op tien dagen; artikel 9 maakt verlenging mogelijk tot ten hoogste vier weken. Bij een ex-partner die niet meer bij u woont, biedt dit geen uitkomst. Meer achtergrond geeft de rijksoverheid over huiselijk geweld.

De burgemeester heeft daarnaast een gebiedsverbod op grond van artikel 172a van de Gemeentewet. Dat is een bevoegdheid om de openbare orde te handhaven. Het vereist dat iemand de openbare orde herhaaldelijk of ernstig heeft verstoord. Belaging die zich alleen tussen twee personen afspeelt, valt daar niet zonder meer onder.

Hoe krijgt u een contact- of straatverbod via de civiele rechter?

Loopt het strafrechtelijke traject vast of gaat het niet snel genoeg, dan kunt u zelf naar de civiele rechter. Stelselmatig lastigvallen is een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer en daarmee een onrechtmatige daad (art. 6:162 BW). In een kort geding vraagt u de voorzieningenrechter om een contactverbod, straatverbod of gebiedsverbod, versterkt met een dwangsom per overtreding.

Deze route heeft twee voordelen. Een kort geding kan binnen enkele weken dienen, terwijl een strafzaak maanden duurt. En de bewijsmaatstaf is lichter: u hoeft niet alle bestanddelen van artikel 285b Sr te bewijzen, maar aannemelijk te maken dat het gedrag onrechtmatig is en een verbod gerechtvaardigd. Het logboek uit uw aangifte doet hier opnieuw dienst.

De rechter weegt uw belang bij rust en veiligheid af tegen de bewegingsvrijheid van de ander. Een verbod wordt daarom bijna altijd begrensd in tijd en plaats, bijvoorbeeld een straal rond uw woning en werk voor een bepaalde periode. Overtreedt de ander het verbod, dan verbeurt hij de dwangsom. Werken dwangsommen niet, dan kan de rechter in ernstige gevallen lijfsdwang toestaan (art. 585 Rv).

Welke rechten heeft u als slachtoffer in de strafzaak?

Komt het tot een strafzaak, dan bent u geen toeschouwer. U heeft recht op informatie over het verloop van de zaak en op inzage in de processtukken die u aangaan, en u kunt zich laten bijstaan door een advocaat. Artikel 51e Sv geeft bij ernstige misdrijven spreekrecht: u mag op de zitting zeggen wat het feit met u heeft gedaan.

Voor uw schade kunt u zich als benadeelde partij voegen in het strafproces (art. 51f Sv). U kunt materiële schade vorderen, zoals kosten van beveiliging, een verhuizing of gemist inkomen, en immateriële schade. Wijst de rechter de vordering toe, dan kan hij de schadevergoedingsmaatregel opleggen; de staat neemt dan de inning over. Is de vordering te ingewikkeld voor het strafproces, dan kunt u alsnog naar de civiele rechter. Die route beschrijven wij bij de rechten van slachtoffers tegen daders in het civiele recht.

Naast het juridische spoor is er praktische hulp. Slachtofferhulp Nederland begeleidt kosteloos bij aangifte, zitting en schadeclaim. Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kan ook anoniem meedenken. U kunt beide inschakelen voordat u heeft besloten of u vervolging wilt.

Wat geldt bij online stalking, doxing en ongewenst beeldmateriaal?

Digitale belaging is gewone belaging: artikel 285b Sr maakt geen onderscheid tussen de voordeur en de tijdlijn. Sinds 1 januari 2024 is doxing daarnaast zelfstandig strafbaar in artikel 285d Sr. Het gaat om het verzamelen, verspreiden of ter beschikking stellen van persoonsgegevens van een ander met het oogmerk die ander vrees aan te jagen, ernstige overlast aan te doen of in zijn ambt of beroep ernstig te hinderen.

Het verschil met belaging is scherp. Doxing vereist geen stelselmatigheid: één keer een adres publiceren met intimiderend oogmerk kan genoeg zijn. En doxing is geen klachtdelict, dus het OM kan zelfstandig vervolgen. Zijn in een stalkingszaak ook gegevens gedeeld, dan kan dat de snellere route zijn.

Voor seksueel beeldmateriaal geldt sinds 1 juli 2024 de Wet seksuele misdrijven. Het zonder toestemming openbaar maken van seksueel beeldmateriaal, ook deepfakes, valt sindsdien onder artikel 254ba Sr; gaat het om een minderjarige, dan komt artikel 252 Sr in beeld. Het oude artikel 139h Sr is vervallen.

U kunt platforms ook om verwijdering vragen, en bij persoonsgegevens een beroep doen op uw rechten onder de Algemene verordening gegevensbescherming. Leg alles vast voordat u om verwijdering vraagt: een verwijderd bericht is ook verdwenen bewijs. Over de grens tussen scherpe kritiek en strafbaar gedrag online leest u meer in ons artikel over bedreiging via WhatsApp of social media. De wetteksten zelf staan in het Wetboek van Strafrecht.

U wordt verdacht van belaging: waar draait de zaak om?

Na een aangifte start de politie een onderzoek. U wordt meestal als verdachte verhoord, en u heeft recht op bijstand van een advocaat bij dat verhoor. De officier van justitie kan al in deze fase een gedragsaanwijzing met een contactverbod opleggen (art. 509hh Sv). Houd u daaraan, ook als u het er niet mee eens bent: overtreding is een apart strafbaar feit.

Voor een veroordeling moet het OM alle bestanddelen van artikel 285b Sr bewijzen. In de verdediging draait het meestal om drie vragen. Was er een geldige klacht, binnen de termijn van artikel 66 Sr? Was het gedrag stelselmatig, gelet op aard, duur, frequentie en intensiteit? En is het oogmerk bewezen? De arresten van 2013 en 2025 laten zien dat de rechter het bewijs van het patroon per periode toetst.

Wat kunnen wij doen bij belaging en stalking?

• De aangifte met u voorbereiden en controleren dat uw klacht als verzoek tot vervolging in het proces-verbaal staat, binnen de termijn van artikel 66 Sr.
• Uw logboek en bewijs ordenen tot een dossier dat het patroon laat zien.
• Het OM vragen om een gedragsaanwijzing met contact- of gebiedsverbod (art. 509hh Sv).
• In kort geding een contact- of straatverbod met dwangsom vorderen (art. 6:162 BW).
• U als verdachte bijstaan bij het verhoor en op de zitting, en het bewijs van stelselmatigheid, oogmerk en klacht toetsen.

Belaging in vijf punten

• Op belaging staan maximaal drie jaar gevangenisstraf of een boete van de vierde categorie (€ 27.500 per 1 januari 2026).
• U moet uitdrukkelijk om vervolging vragen, binnen drie maanden (art. 66 Sr); intrekken kan binnen acht dagen (art. 67 Sr).
• Doxing (art. 285d Sr) vereist geen patroon en geen klacht.
• Los van de strafzaak kunt u in kort geding een contact- of straatverbod met dwangsom vragen.
• Een wetsvoorstel uit juni 2026 wil het klachtvereiste schrappen; het is nog geen geldend recht.

Veelgestelde vragen

Wat als de stalker een familielid of goede bekende is?

Juridisch verandert er niets: artikel 285b Sr geldt ongeacht de relatie. Speelt het binnen een huishouden, dan komt de route van het tijdelijk huisverbod via de burgemeester erbij.

Moet ik reageren op berichten van de stalker?

Nee. Deel één keer duidelijk en schriftelijk mee dat u geen contact wilt en reageer daarna niet meer. Ga nooit in op voorstellen of eisen; elke reactie kan het patroon voeden.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.