Bezwaar, beroep en hoger beroep: wat is het verschil en welke termijnen gelden?

Gepubliceerd op 19 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026

Bezwaar maakt u bij het bestuursorgaan dat het besluit nam, beroep stelt u in bij de bestuursrechter van de rechtbank, en hoger beroep bij een hogere bestuursrechter zoals de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State of de Centrale Raad van Beroep. Voor alle drie geldt in het bestuursrecht een termijn van zes weken (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht, Awb); in civiele zaken bestaat geen bezwaar en is de termijn voor hoger beroep drie maanden.

Bezwaar is in de regel verplicht voordat u naar de rechter kunt (artikel 7:1 Awb). Een uitzondering is rechtstreeks beroep, als het bestuursorgaan daarmee instemt (artikel 7:1a Awb).

Wat is bezwaar?

Met bezwaar vraagt u het bestuursorgaan, bijvoorbeeld de gemeente, het UWV of de Belastingdienst, zijn eigen besluit volledig te heroverwegen (artikel 7:11 Awb). Het bestuursorgaan kijkt niet alleen of het besluit rechtmatig is, maar ook of het een andere keuze had moeten maken.

Welke termijn en eisen gelden voor bezwaar?

U heeft zes weken, gerekend vanaf de dag na bekendmaking van het besluit (artikelen 6:7 en 6:8 Awb). Een bezwaarschrift dat u per post verstuurt, is op tijd als het vóór het einde van de termijn is verzonden en binnen een week daarna binnenkomt (artikel 6:9 Awb).

Het bezwaarschrift moet volgens artikel 6:5 Awb ten minste bevatten:

• uw naam en adres;
• de datum;
• een omschrijving van het besluit, bij voorkeur met een kopie;
• de gronden van het bezwaar: waarom u het er niet mee eens bent;
• uw handtekening.

Ontbreken de gronden, dan kunt u die later aanvullen; het bestuursorgaan geeft u daarvoor een termijn (artikel 6:6 Awb). Te laat ingediend bezwaar wordt niet-ontvankelijk verklaard, tenzij u redelijkerwijs niet kunt worden verweten dat u te laat was (artikel 6:11 Awb).

Wordt u gehoord?

Ja, in de regel wel. Het bestuursorgaan moet u horen voordat het op het bezwaar beslist (artikel 7:2 Awb).

Horen mag achterwege blijven als het bezwaar kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is, als u verklaart niet gehoord te willen worden, of als het bezwaar volledig wordt toegewezen (artikel 7:3 Awb). U mag zich bij het horen laten bijstaan door een advocaat of andere gemachtigde.

Hoe lang duurt bezwaar?

Het bestuursorgaan beslist binnen zes weken na afloop van de bezwaartermijn, of binnen twaalf weken als een adviescommissie is ingesteld (artikel 7:10 lid 1 Awb). Die termijn kan met zes weken worden verdaagd (artikel 7:10 lid 3 Awb).

Beslist het bestuursorgaan niet op tijd, dan kunt u het in gebreke stellen en na twee weken een dwangsom laten verbeuren (artikel 4:17 Awb). Sinds 15 april 2025 geldt die dwangsom niet meer voor beslissingen in vreemdelingenzaken; beroep wegens niet tijdig beslissen blijft daar wel mogelijk. Zie ook bezwaar of beroep tegen een IND-beslissing.

Kost bezwaar geld?

Nee, voor bezwaar betaalt u geen griffierecht. Kosten van professionele rechtsbijstand worden alleen vergoed als het besluit wordt herroepen wegens een onrechtmatigheid die aan het bestuursorgaan te wijten is (artikel 7:15 lid 2 Awb).

Wat is beroep?

Met beroep legt u de beslissing op bezwaar voor aan de bestuursrechter van de rechtbank. De rechter toetst of het besluit in overeenstemming is met het recht; hij neemt het besluit niet zelf over, maar kan het vernietigen.

Bevoegd is in de regel de rechtbank in het arrondissement waar u woont (artikel 8:7 Awb). Een advocaat is niet verplicht; u mag ook een gemachtigde met een schriftelijke machtiging inschakelen (artikel 8:24 Awb). Zie ook vertegenwoordiging in procedures.

Wat kost beroep?

U betaalt griffierecht. Voor beroepen die vanaf 1 januari 2026 binnenkomen, is dat voor een natuurlijk persoon € 200, of € 54 bij onder meer uitkeringen en toeslagen; organisaties betalen € 397 (belastingzaken hebben eigen tarieven).

Krijgt u gelijk, dan moet het bestuursorgaan het griffierecht terugbetalen (artikel 8:74 Awb) en kan de rechter het veroordelen in uw proceskosten (artikel 8:75 Awb). Verliest u, dan betaalt u in de regel geen proceskosten van de overheid.

Schorst beroep het besluit?

Nee. Bezwaar en beroep schorsen de werking van het besluit niet (artikel 6:16 Awb). Is spoed nodig, dan kunt u de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening vragen (artikel 8:81 Awb).

Wat kan de rechter beslissen?

• Het beroep ongegrond verklaren: het besluit blijft staan.
• Het beroep gegrond verklaren en het besluit vernietigen (artikel 8:72 Awb).
• Het bestuursorgaan opdragen een nieuw besluit te nemen, of zelf in de zaak voorzien.
• De rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand laten.

Meer over het verloop leest u in de bestuursrechtelijke procedure.

Wat is hoger beroep?

Hoger beroep stelt u in tegen de uitspraak van de rechtbank, binnen zes weken na verzending van die uitspraak (artikel 6:7 Awb). Welke hogere rechter bevoegd is, hangt af van het onderwerp.

• Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State: de meeste zaken, zoals omgevingsrecht, handhaving en vreemdelingenzaken.
• Centrale Raad van Beroep: sociale zekerheid (zoals UWV- en bijstandszaken) en ambtenarenzaken.
• College van Beroep voor het bedrijfsleven: economisch bestuursrecht, zoals mededinging en landbouwsubsidies.
• Gerechtshof: belastingzaken, met daarna cassatie bij de Hoge Raad.

In hoger beroep moet u aangeven waarom de uitspraak van de rechtbank onjuist is. U betaalt opnieuw griffierecht. Hoger beroep bij de Raad van State, de Centrale Raad van Beroep en het College is meestal de laatste stap; in belastingzaken en in een beperkt aantal andere zaken volgt nog cassatie bij de Hoge Raad.

Hoe werkt hoger beroep buiten het bestuursrecht?

In civiele zaken bestaat geen bezwaarfase. Tegen een vonnis van de rechtbank of de kantonrechter staat hoger beroep open bij het gerechtshof, binnen drie maanden (artikel 339 Rv); in kort geding binnen vier weken. Een advocaat is daar verplicht.

In strafzaken is de termijn voor hoger beroep veertien dagen na de einduitspraak (artikel 408 Wetboek van Strafvordering). Lees meer over civiele procedures en het begrip hoger beroep.

Wat is administratief beroep?

Administratief beroep is beroep bij een ander bestuursorgaan dan het orgaan dat het besluit nam. Het bestaat alleen als een wet dat uitdrukkelijk regelt en komt weinig voor (artikel 1:5 en titel 7.3 Awb).

Staat administratief beroep open, dan vervangt dat in de regel het bezwaar; na de beslissing op administratief beroep kunt u naar de bestuursrechter. Het besluit vermeldt welke weg openstaat (artikel 3:45 Awb).

Wat kunnen wij voor u doen bij bezwaar, beroep of hoger beroep?

Onze bestuursrecht advocaat staat u bij in elke fase.

• Wij beoordelen welk rechtsmiddel openstaat en wanneer de termijn eindigt.
• Wij dienen op tijd een pro-formabezwaar of -beroep in en vullen de gronden aan.
• Wij bereiden de hoorzitting voor en treden daar voor u op.
• Wij vragen zo nodig een voorlopige voorziening aan.
• Wij stellen de ingebrekestelling op bij niet tijdig beslissen.
• Wij procederen bij de rechtbank en in hoger beroep.

Samengevat

• Bezwaar: bij het bestuursorgaan zelf, binnen zes weken, zonder griffierecht.
• Beroep: bij de bestuursrechter van de rechtbank, binnen zes weken na de beslissing op bezwaar; griffierecht 2026 € 54, € 200 of € 397.
• Hoger beroep: binnen zes weken bij de Raad van State, de Centrale Raad van Beroep, het College of het hof.
• Bezwaar en beroep schorsen het besluit niet; vraag zo nodig een voorlopige voorziening (artikel 8:81 Awb).
• In civiele zaken bestaat geen bezwaar en is de hogerberoepstermijn drie maanden.

Veelgestelde vragen

Moet ik altijd eerst bezwaar maken?

In de regel wel (artikel 7:1 Awb). Uitzonderingen zijn onder meer rechtstreeks beroep met instemming van het bestuursorgaan (artikel 7:1a Awb) en besluiten die zijn voorbereid met de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure.

Wat als ik de termijn net heb gemist?

Dan wordt uw bezwaar of beroep niet-ontvankelijk verklaard, tenzij de overschrijding verschoonbaar is (artikel 6:11 Awb). Dat wordt streng beoordeeld; vakantie of drukte is meestal geen reden.

Kan ik bezwaar maken zonder gronden?

U kunt binnen de termijn een kort bezwaar indienen en de gronden later aanvullen. Het bestuursorgaan geeft u daarvoor een termijn (artikel 6:6 Awb).

Krijg ik mijn advocaatkosten vergoed?

In bezwaar alleen als het besluit wordt herroepen wegens een aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid (artikel 7:15 Awb). In beroep kan de rechter het bestuursorgaan veroordelen in uw proceskosten volgens een vast tarief (artikel 8:75 Awb).

Lees ook: bezwaar en beroep in het bestuursrecht stap voor stap.