Gepubliceerd op 25 mei 2018 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Als aandeelhouder bent u in principe niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de vennootschap: u riskeert alleen het bedrag dat u op uw aandelen moet storten (artikel 2:64 BW voor de nv, artikel 2:175 BW voor de bv). Dat is anders als u een uitkering ontvangt terwijl u weet dat de vennootschap daarna haar schulden niet kan betalen, als u feitelijk het beleid bepaalt of als u onrechtmatig handelt tegenover schuldeisers.
Over bestuurdersaansprakelijkheid wordt veel geschreven, over aansprakelijkheid van aandeelhouders veel minder. De gevolgen voor uw privévermogen kunnen even groot zijn. Hieronder leest u welke verplichtingen u als aandeelhouder heeft en in welke vier situaties u wél privé moet betalen.
Inhoudsopgave
Waar begint en eindigt uw risico als aandeelhouder?
Een bv of nv is een rechtspersoon met een eigen vermogen. Zij sluit zelf overeenkomsten en is zelf aansprakelijk voor haar schulden. Het bestuur treedt namens haar op en kan in bepaalde gevallen zelf aansprakelijk zijn; lees daarover ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid. Uw verplichtingen als aandeelhouder komen uit drie bronnen: de wet, de statuten en eventueel een aandeelhoudersovereenkomst.
| Grond | Wanneer speelt het? | Wetsartikel |
|---|---|---|
| Stortingsplicht | Uw aandelen zijn nog niet volgestort | Art. 2:191 en 2:193 BW |
| Statutaire verplichting | De statuten verbinden extra plichten aan uw aandelen en u heeft daarmee ingestemd | Art. 2:192 BW |
| Uitkering ontvangen | U ontving een uitkering terwijl u wist of behoorde te voorzien dat de vennootschap daarna haar schulden niet kon betalen | Art. 2:216 lid 3 BW |
| Medebeleidsbepaler | U bepaalde feitelijk het beleid als ware u bestuurder, en de vennootschap gaat failliet | Art. 2:248 lid 7 en 2:216 lid 4 BW |
| Onrechtmatige daad | U treft persoonlijk een ernstig verwijt tegenover een schuldeiser | Art. 6:162 BW |
De wetsartikelen leest u in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.
Moet u uw aandelen volstorten?
Ja. Uw belangrijkste wettelijke verplichting is het betalen van het bedrag waarvoor u de aandelen heeft genomen (artikel 2:191 BW). Bij het nemen van een aandeel moet het nominale bedrag worden gestort. Er kan wel worden afgesproken dat u (een deel van) dat bedrag pas later stort, of pas als de vennootschap erom vraagt.
Gaat de vennootschap failliet terwijl uw aandelen nog niet zijn volgestort, dan mag de curator het openstaande bedrag alsnog opvragen. Dat geldt ongeacht wat de statuten of de afspraken over uitgestelde storting zeggen (artikel 2:193 BW). Heeft u volgestort, dan bent u in beginsel niet verder aansprakelijk: een aandeelhouder hoeft niet meer bij te dragen in de verliezen dan wat op zijn aandelen moet worden gestort (artikel 2:64 en 2:175 BW).
Kunnen de statuten u extra verplichtingen opleggen?
Ja, maar niet tegen uw wil. Volgens artikel 2:192 lid 1 BW kunnen de statuten voor alle aandelen of voor een bepaalde soort:
- verplichtingen van verbintenisrechtelijke aard aan het aandeelhouderschap verbinden, tegenover de vennootschap, derden of medeaandeelhouders;
- eisen stellen aan wie aandeelhouder mag zijn;
- bepalen dat u uw aandelen in bepaalde gevallen moet aanbieden en overdragen.
Zo kan een statutaire bepaling u bijvoorbeeld verplichten om bij te dragen aan de financiering van de vennootschap. Zo’n verplichting of eis kan niet tegen uw wil worden opgelegd, ook niet onder voorwaarde of tijdsbepaling (artikel 2:192 lid 1 BW). Stemt u tegen het besluit tot statutenwijziging, dan bent u aan de nieuwe verplichting niet gebonden. Controleer daarom bij de oprichting en bij iedere statutenwijziging of zulke bepalingen worden voorgesteld.
Wat betekent een aandeelhoudersovereenkomst voor uw aansprakelijkheid?
Naast de statuten kunt u met medeaandeelhouders een aandeelhoudersovereenkomst sluiten. Die werkt alleen tussen de partijen en heeft geen gevolgen voor schuldeisers van de vennootschap. Handelt u in strijd met de overeenkomst, dan kunnen uw medeaandeelhouders nakoming of schadevergoeding vorderen wegens een tekortkoming (artikel 6:74 BW).
Leg afspraken over financiering, exit en aanbiedingsplichten daarom altijd schriftelijk vast. Dan is achteraf duidelijk wie wat heeft toegezegd.
Een uitkering die de vennootschap niet kon dragen
Bij de bv mag het bestuur een uitkering, zoals dividend, alleen goedkeuren als de vennootschap daarna haar opeisbare schulden kan blijven betalen (artikel 2:216 lid 2 BW). Bestuurders die wisten of redelijkerwijs behoorden te voorzien dat dit niet zo was, zijn tegenover de vennootschap hoofdelijk verbonden voor het tekort dat door de uitkering is ontstaan (artikel 2:216 lid 3 BW).
Ook de aandeelhouder loopt hier risico. Wie de uitkering ontving terwijl hij wist of redelijkerwijs behoorde te voorzien dat de vennootschap daarna niet kon doorgaan met betalen, moet het tekort vergoeden, tot ten hoogste het bedrag dat hij zelf ontving (artikel 2:216 lid 3 BW). Bepaalt u als aandeelhouder mede het beleid, dan wordt u voor dit artikel bovendien gelijkgesteld met een bestuurder (artikel 2:216 lid 4 BW).
Een voorbeeld ter illustratie: een bv keert winst uit aan haar enige aandeelhouder, terwijl die weet dat de lopende facturen aan leveranciers daardoor niet meer betaald kunnen worden. Gaat de bv failliet, dan kan de curator het tekort terugvorderen van de bestuurder die de uitkering goedkeurde en van de aandeelhouder die haar ontving.
Wanneer handelt u als aandeelhouder onrechtmatig?
U bent aansprakelijk als u onrechtmatig handelt tegenover schuldeisers of andere derden en u daarvan persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt (artikel 6:162 BW). Dat kan bijvoorbeeld spelen bij de verkoop van uw aandelen.
Van een verkopende aandeelhouder wordt verwacht dat hij tot op zekere hoogte onderzoek doet naar de koper. Blijkt dat de vennootschap na de overdracht waarschijnlijk niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen, dan moet u rekening houden met de belangen van de schuldeisers. Laat u bij een verkoop daarom goed informeren over de koper en leg de uitkomst van dat onderzoek vast.
Wanneer wordt u gelijkgesteld met een bestuurder?
De dagelijkse leiding is een taak van het bestuur, niet van de aandeelhouders. De algemene vergadering kan niet zelf handelen op terreinen die de wet of de statuten aan het bestuur toewijzen. Dat besliste de Hoge Raad al op 21 januari 1955 in het Forumbank-arrest: de algemene vergadering kon de directie niet opdragen eigen aandelen in te kopen, omdat die bevoegdheid bij de directie lag (ECLI:NL:HR:1955:AG2033).
Wel kunnen de statuten van een bv bepalen dat het bestuur zich gedraagt naar de aanwijzingen van een ander orgaan, zoals de algemene vergadering. Het bestuur volgt die aanwijzingen op, tenzij zij in strijd zijn met het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming (artikel 2:239 lid 4 BW). Bij de nv kunnen zulke aanwijzingen alleen de algemene lijnen van het beleid betreffen (artikel 2:129 lid 4 BW).
Hoe verder u als aandeelhouder in de dagelijkse gang van zaken treedt, hoe groter het risico dat u als medebeleidsbepaler wordt gezien. Gaat de vennootschap failliet, dan wordt met een bestuurder gelijkgesteld wie het beleid heeft bepaald of mede heeft bepaald als ware hij bestuurder (artikel 2:138 lid 7 en 2:248 lid 7 BW). U bent dan net als een bestuurder aansprakelijk voor het tekort als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld.
In de faillissementen van Zuid-Hollandse Glascentrale behandelde de rechtbank de echtgenote van een aandeelhouder als medebeleidsbepaler. De Hoge Raad oordeelde op 6 maart 2015 dat zo iemand zich alleen aan aansprakelijkheid kan onttrekken als zij bewijst dat de onbehoorlijke taakvervulling haar niet te wijten is (ECLI:NL:HR:2015:522). Het hof had haar ten onrechte vrijgesproken zonder dat zij dat bewijs had geleverd.
Hoe wij aandeelhouders helpen bij aansprakelijkheid
- Wij beoordelen of uw aandelen zijn volgestort en wat een curator nog bij u kan opvragen (artikel 2:191 en 2:193 BW).
- Wij toetsen een voorgestelde statutenwijziging op extra verplichtingen voor aandeelhouders (artikel 2:192 BW).
- Wij toetsen een voorgenomen uitkering aan artikel 2:216 BW.
- Wij beoordelen of uw bemoeienis met het bestuur u tot medebeleidsbepaler maakt en voeren verweer als een curator u aansprakelijk stelt. Meer leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
Veelgestelde vragen
Ben ik aansprakelijk als een medeaandeelhouder de aandeelhoudersovereenkomst schendt?
Nee, in beginsel niet. De aandeelhoudersovereenkomst werkt alleen tussen de partijen die haar zijn aangegaan. Alleen de aandeelhouder die de overeenkomst schendt, is daarvoor aansprakelijk.
Verandert mijn aansprakelijkheid als ik ook bestuurder ben?
Ja. Bent u naast aandeelhouder ook statutair bestuurder, dan gelden voor u de gewone regels van bestuurdersaansprakelijkheid, los van uw positie als aandeelhouder.
Kan de curator een dividend van jaren geleden terugvorderen?
Dat hangt af van de verjaring en van de vraag of u bij de uitkering wist of behoorde te voorzien dat de vennootschap haar schulden niet kon blijven betalen (artikel 2:216 lid 3 BW). Laat dat per uitkering beoordelen.
